Vào thời gian ấy, Gautrucheâm thầm đâm ra chán ghénalcôhol. Hắn bắt đầu cảm nhận những cơn đau đầu tiên của căn bệnh gan vốn đã âm ỉ từ lâu trong dòng máu nóng bừng hơi men, ngay dưới đôi gò má đỏ như gạch của hắn. Những cơn đau khủng khiếp gặm nhấm mạn sườn, bóp nghẹn ruột gan suốt cả tuần lễ khiến hắn phải suy ngẫm. Trong đầu hắn, bên cạnh những toan tính thận trọng, bắt đầu xuất hiện những suy nghĩ có vẻ khá ủy mị về tương lai. Hắn tự nhủ rằng mình phải bớt chè chén lại nếu muốn sống đến tuổi già. Trong lúc nằm oằn oại trên giường, quằn quại với đôi chân co giật sát cằm để xoa dịu cơn đau, hắn đưa mắt nhìn căn phòng tồi tàn của mình — bốn bức tường chứng kiến những đêm say sưa, nơi hắn lê cái thân xác ngập ngụa hơi men về mỗi tối và trốn chạy ra ánh ban mai mỗi sáng — và hắn nghĩ đến việc lập cho mình một tổ ấm thực sự.
Hắn mơ về một căn phòng, nơi hắn có thể rước một người vợ, một người vợ biết nấu cho hắn một nồi hầm ngon, chăm sóc hắn lúc ốm đau, thu vén cửa nhà, giặt giũ quần áo gọn gàng, và ngăn hắn không nối lại sổ nợ ở quán rượu; nói tóm lại là một người vợ hội tụ mọi phẩm chất tháo vát của một người nội trợ, hơn thế nữa, không phải là một kẻ đần độn mà lại thấu hiểu và biết cười đùa cùng hắn. Một người vợ như thế đã sẵn có: Germinie chính là người hoàn hảo nhất. Nàng có lẽ cũng có một khoản tiền nhỏ dành dụm được trong thời gian hầu hạ bà chủ cũ; và cộng với thu nhập của hắn, họ hoàn toàn có thể "sống qua ngày" một cách thoải mái. Hắn không mảy may nghi ngờ sự đồng thuận của nàng; hắn chắc chắn trước rằng nàng sẽ chấp nhận lời cầu hôn của mình. Hơn thế nữa, những điều ngượng ngùng dằn vặt của nàng, nếu có đi chăng nữa, cũng sẽ chẳng chống lại nổi viễn cảnh hôn nhân mà hắn định bày ra trước mắt nàng sau khi mối quan hệ của họ kết thúc.
Một ngày Thứ Hai, nàng đến phòng hắn như thường lệ.
"Này, Germinie," hắn mở lời, "em nghĩ sao về điều này, hả? Một căn phòng tử tế — chứ không phải cái chuồng lợn này — một căn phòng đàng hoàng, có cả tủ âm tường — ở Montmartre hẳn hoi, và có tận hai cửa sổ! Ngay trên phố Rue de l'Empereur — với một khung cảnh mà một gã người Anh sẵn sàng bỏ ra năm nghìn franc để mang theo đấy. Phải nói là hạng nhất, sáng sủa và vui mắt, em biết đấy, một nơi mà em có thể ở suốt cả ngày mà không thấy chán ghét bản thân. Vì anh nói thật, anh đã bắt đầu thấy ngấy cái cảnh di cư nay đây mai đó cốt chỉ để đổi loài bọ chét rồi. Và chưa hết đâu nhé, anh đã chán ngấy cái cảnh sống chui rúc trong những khu nhà trọ cho thuê, chán ngấy cảnh thui thủi một mình. Bạn bè chẳng giúp ích gì cho xã hội đâu. Chúng bu vào anh như ruồi bu vào ly rượu khi đến lúc phải trả tiền, rồi thì, mọi chuyện là thế đấy! Trước hết, anh tuyên bố sẽ không uống rượu nữa đâu, xin thề danh dự đấy! Sẽ không còn giọt nào cho anh nữa, em cứ chờ mà xem! Em hiểu là anh không đời nào muốn tự hủy hoại cuộc đời mình bằng lối sống này đâu, nếu anh còn chút tự trọng. Không bao giờ có chuyện đó! Hãy chú ý nhé! Chúng ta không được để ma men chiến thắng. Dạo ấy anh cứ có cảm giác như mình đang nuốt cả cái đồ khui nút chai vào bụng vậy. Và anh cũng chẳng thèm muốn đến cái đài tưởng niệm sớm thế đâu. Thôi thì, dài dòng tốn giấy mực, ý anh thế này: anh sẽ ngỏ lời với Germinie. Anh sẽ tự thưởng cho mình chút đồ đạc. Em có gì thì cứ mang theo những thứ trong phòng em. Em biết anh không phải kẻ trốn việc, trong người anh chẳng có một chút lười biếng nào khi phải lao động cả. Rồi thì chúng ta có thể hy vọng không phải suốt ngày làm thuê cho kẻ khác: chúng ta có thể thuê lại một nhà trọ chuyên chứa chấp mấy tên trộm cắp vùng quê. Nếu em có chút ít tích góp, thì điều đó sẽ rất hữu ích. Chúng ta sẽ hợp sức lại một cách đường đường chính chính, rồi sẽ đến ngày làm lễ trước mặt ông thị trưởng. Không tồi chút nào phải không, cô em, hả? Và lần này em sẽ rời bỏ mụ già kia chứ, vì lão Gautruche đáng yêu của em này?"
Germinie, người đã lắng nghe hắn với cái cổ vươn dài và cằm tì lên lòng bàn tay, ngả ngửa người ra sau với một tiếng cười ré lên đầy chói tai.
"Ha! ha! ha! Anh tưởng tượng — mà lại còn dám thốt lên những lời đó với tôi sao! — anh tưởng tôi sẽ bỏ mặc bà cụ ư? Tiểu thư á? Anh thực sự nghĩ thế sao? Anh đúng là một tên đần, biết không! Này nhé, cho dù anh có hàng nghìn hàng vạn, cho dù anh có bị nhét đầy vàng đi chăng nữa, anh nghe rõ chưa? Nhét đầy vàng vào người ấy. Anh đang đùa phải không? Tiểu thư á? Này, anh không biết gì sao? Hay tôi chưa bao giờ kể cho anh nghe? Tôi mong được nhìn thấy bà ấy qua đời và chính đôi tay này không có mặt để nhắm mắt cho bà ấy! Tôi ước được thấy điều đó đấy! Thôi nào, thực sự đi, anh lại nghĩ thế thật sao?"
Mẹ kiếp! Ta cứ tưởng, qua cách cư xử của em với anh, ta tưởng em quan tâm đến anh nhiều hơn thế — rằng thực ra em yêu anh!" gã họa sĩ kêu lên, tỏ vẻ cụt hứng trước sự mỉa mai cay đắng và tột độ trong những lời nói của Germinie.
A! Anh cũng nghĩ thế nữa cơ à — rằng tôi yêu anh!" Và, như thể nàng đang bứt rứt lôi ra từ tận đáy lòng mình những nỗi dằn vặt và đớn đau của những niềm đam mê, nàng tiếp tục: "Ừ, đúng đấy! Tôi có yêu anh — tôi yêu anh cũng như anh yêu tôi! Cũng từng ấy thôi! Và chỉ có thế mà thôi! Tôi yêu anh như người ta yêu một vật gì đó ở ngay sát bên mình — một thứ mà người ta tiện tay vớ lấy vì nó nằm sẵn ở đó! Tôi quen anh cũng như người ta quen mặc một chiếc váy cũ rồi cứ thế mặc đi mặc lại mãi. Tôi yêu anh là thế đấy! Anh tưởng tôi quan tâm đến anh theo cách nào chứ? Tôi muốn anh nói cho tôi hay, giữa anh và người khác thì có gì khác biệt đối với tôi chứ? Suy cho cùng, anh nào có hơn gì những người đàn ông khác đối với tôi đâu? Trước hết, anh đã chiếm đoạt tôi. Thì sao nào? Chỉ thế thôi là đủ khiến tôi yêu anh chắc? Vậy anh đã làm được gì để buộc tôi gắn kết với anh, xin anh làm ơn nói cho tôi nghe xem nào? Anh đã bao giờ vì tôi mà nhịn nổi một ly rượu chưa? Anh thậm chí đã bao giờ tỏ chút lòng thương xót khi tôi lầm lũi bước đi trong bùn lầy và tuyết lạnh với nguy cơ mất mạng chưa? Ồ! Có chứ! Và người ta đã nói gì với tôi, đã nhổ nước bọt vào mặt tôi khiến máu trong người tôi sôi lên từ đầu đến chân! Chưa bao giờ anh thèm bận tâm đến tất cả những lời lăng mạ mà tôi phải nuốt trôi trong lúc mòn mỏi chờ đợi anh cả! Nhìn anh xem! Tôi đã muốn nói tất cả những điều này với anh từ lâu lắm rồi — nó cứ nghẹn ứ ở cổ đây này." Nàng tiếp tục với một nụ cười nhợt nhạt, ghê rợn, "Anh tự mãn cho rằng mình đã làm tôi say đắm vì vẻ đẹp thể hình, vì mái tóc mà anh đã rụng sạch, vì cái đầu của anh đấy phỏng? Nằm mơ đi! Tôi vớ lấy anh — ai tôi cũng vớ được hết, ai cũng thế mà thôi! Đó là những lúc tôi buộc phải bám lấy một ai đó! Những lúc ấy tôi chẳng còn biết gì hay thấy gì nữa. Tôi hoàn toàn không còn là chính mình nữa. Tôi chọn anh chỉ vì hôm đó trời quá bức bối!"
Nàng dừng lại một giây.
"Cứ nói đi," Gautruche nói, "cứ lột trần tôi ra không sót đường tơ kẽ tóc nào đi. Cứ thoải mái đi chừng nào em còn hứng thú."
"Thế ư?" Germinie tiếp tục, "anh tưởng tôi sẽ sung sướng biết bao khi nhận lời tòng tùng với anh phỏng? Anh tự nhủ thầm: 'Gã khờ tốt bụng đây mà! mụ ta sẽ mừng phát khóc cho mà xem! Và tất cả những việc mình phải làm chỉ là hứa hẹn cưới hỏi mụ ta. Mụ ta sẽ quẳng luôn cả cái công việc hiện tại đi. Mụ ta sẽ bỏ rơi bà chủ của mình cho mà xem.' Nghĩ thế mà nghe được à! Tiểu thư đấy! Tiểu thư, người chẳng có ai ngoài tôi! À! Anh thì biết cái thắt gì về những chuyện đó. Anh có nói thì anh cũng chẳng tài nào hiểu nổi. Tiểu thư, người duy nhất có ý nghĩa với tất cả cuộc đời tôi! Này nhé, từ khi mẹ tôi qua đời, tôi chẳng còn có ai ngoài bà ấy, chưa từng được ai đối xử tử tế ngoại trừ bà ấy! Ngoài bà ấy ra, có ai từng hỏi tôi thế này khi tôi bất hạnh: 'Em đang buồn phiền chuyện gì à?' Và khi tôi ốm đau: 'Em không thấy khỏe trong người à?' Không một ai cả! Chẳng có ai ngoài bà ấy quan tâm chăm sóc tôi, bận tâm xem tôi rồi sẽ ra sao. Lạy Chúa! Thế mà anh lại mở miệng ra nói chuyện yêu đương chỉ vì chút tình ý giữa chúng ta ư! À, tiểu thư đã yêu thương tôi! Vâng, yêu thương tôi thật lòng! Và tôi đang chết dần chết mòn vì điều đó đấy, anh có biết không? Vì đã trở thành một con mồ hôi nước mắt đáng thương như thế này, một đứa —" Nàng thốt ra một từ tục tĩu. "Và vì đã lừa dối bà ấy, vì đã đánh cắp tình cảm của bà ấy, vì vẫn nhẫn tâm để bà ấy yêu thương mình như con đẻ! A! Nếu có ngày bà ấy hay biết mọi chuyện — nhưng đừng lo, sẽ nhanh thôi, chẳng còn lâu nữa đâu. Sẽ có một người đàn bà tự nhảy đầu cúi xuống từ cửa sổ tầng năm đấy, thề có Chúa là đấng tối cao của tôi! Nhưng mà thử nghĩ xem — anh không phải trái tim tôi, anh không phải cuộc đời tôi, anh chỉ là thứ để tôi vui đùa mà thôi. Nhưng tôi đã từng có một người đàn ông. À! Tôi chẳng biết mình có thực sự yêu anh ta hay không nữa! Nhưng anh có thể phanh thây tôi ra vì anh ta mà tôi cũng chẳng thốt nổi một lời. Nói tóm lại, anh ta chính là kẻ đã nhào nặn nên con người tôi như ngày nay. Này nhé, anh có hiểu không, khi cơn cuồng si của tôi dành cho anh ta đạt đến đỉnh điểm, khi tôi chỉ thở theo ý muốn của anh ta, khi tôi say đắm anh ta đến mức sẵn sàng để anh ta giẫm đạp lên bụng nếu anh ta muốn — ngay cả lúc ấy, nếu tiểu thư ngả bệnh, nếu bà ấy chỉ khẽ ra hiệu cho tôi bằng một ngón tay út, tôi cũng sẽ quay về bên bà ấy. Vâng, tôi sẽ bỏ rơi anh ta vì bà ấy! Tôi nói cho anh hay, tôi sẵn sàng bỏ quách anh ta!"
"Nếu vậy — nếu sự tình đã đến mức này, em yêu ạ — nếu em nặng tình với mụ già của em đến thế, anh chỉ có một lời khuyên chân thành cho em thôi: tốt nhất là em đừng có dại dột mà rời bỏ mụ chủ tốt bụng của em, hiểu chưa!"
"Đó là lời tống cổ tôi đi phải không?" Germinie nói, đoạn đứng vùng dậy.
"Thề có Chúa! Rất giống đấy."
"Được thôi! Vĩnh biệt. Tôi rất hài lòng!"
Nàng bước thẳng ra cửa và rời khỏi phòng mà không nói thêm một lời nào.
