Ragastens đi trở vào thành Rome. Chàng đi thẳng đến lữ quán “Ông Janus đẹp trai”. Chàng đang đi dọc theo một con đường dẫn đến lữ quán, bỗng chân chàng vấp phải một cái gì trên thềm lộ.
- Cái gì đó là cái gì? Chàng lẩm bẩm vừa cúi xuống. Một người đàn ông!... Một người say rượu?... Hay là một người bị thương?...
Hiệp sĩ lay người đàn ông, ông ta không nhúc nhích.
- Kẻ đáng thương ở trong một tình trạng quá tệ, chàng nghĩ. Người này không bị thương… nếu không tay ta đã rờ nhằm máu…
Dưới ánh sáng lờ mờ ban ngày, Ragastens nhận thấy kẻ lạ mặt là một chàng thanh niên có mái tóc dợn song một màu đỏ hung đậm, chiếc trán rộng và gồ, nét mặt đầy tình cảm, chàng thanh niên chỉ bất tỉnh thôi vì hiệp sĩ cảm thấy nhịp tim còn đập.
Chàng đỡ người lạ lên, vác lên vai mang đi.
Thầy Bartholoméo bị đánh thức bởi những cái đá rầm rầm vào cánh cửa, vội vã ra mở cửa và giúp Ragastens khiêng chàng thanh niên vẫn còn bất tỉnh đến căn phòng của hiệp sĩ.
Tại đây người lạ được đặt lên giường, Ragastens và chủ quán bắt đầu chà xát, vả vào hai bàn tay và dùng nước mát vỗ vào hai bên thái dương.
- Có lẽ nào ông ta chết chăng? Bartholoméo nói… Nhưng, ông nói tiếp, tôi biết cậu ta!... Thỉnh thoảng cậu ta có đi đến đây uống một chai rượu và ăn một con cá với một người bạn… Đó là một họa sĩ… Cậu ta tên là Raphael Sanzio…
Cái tên đó không giúp cho hiệp sĩ biết được gì. Cho nên chàng tiếp tục công việc của mình mà không trả lời người chủ quán.
- Cuối cùng, chàng lẩm bẩm.
Chàng thanh niên mở mắt, chàng đã hồi tỉnh.
- Ông đã khỏe chưa, thưa ông? Ragastens hỏi.
- Cảm ơn… Phải, khỏe rồi… ông là ai, xin cho tôi biết?
- Tôi là hiệp sĩ De Ragastens.
- Còn tôi, Raphael Sanzio, họa sĩ… Tôi xin cảm ơn ông về những sự chăm sóc, thưa ông… Nhưng ai đã đem tôi đến đây?
- Chính tôi… Tôi gặp ông nằm bất tỉnh ở ngoài đường… cách đây độ hai mươi bước…
- Phải… tôi đang đi đến con đường Quatre-fontaines.
Raphael đưa tay vuốt mặt.
- Giấc mơ thật ghê gớm! chàng lẩm bẩm.
Ragastens nhìn chàng với một cảm tình nồng hậu. Tất cả trong thái độ của chàng thanh niên chứng tỏ có một sự đau đớn mãnh liệt, làm chàng xúc động.
- Thưa ông, chàng nói với Raphael, tôi thấy trên nét mặt ông một sự khổ tâm tột độ nào đó là nguyên nhân gây ra tình trạng mà tôi đã tìm gặp ông… Có thể tôi còn giúp ông được… ít nữa trong vài giờ đồng hồ… một thế lực nào đó… Nếu như có một kẻ nào đó có thể giúp đỡ được ông, tôi sẽ lấy làm sung sướng. Thái độ của ông gây cho tôi một cảm tình đặc biệt…
Raphael nhìn người đang nói với một vẻ ân cần nồng nhiệt và dưới tác dụng của mối cảm tình đó, chàng cảm thấy những nỗi lo sợ của mình được nới giãn ra.
- Phải, chàng nói, sau một phút quan sát, tôi thấy rằng tôi có thể tin tưởng ông. Tôi cảm thấy ở ông một người bạn…
Hai người đàn ông cùng đưa tay cho nhau.
- Thưa ông, Ragastens kêu lên, vì ông vui lòng xem tôi là người bạn, chúng ta sẽ sẵn sàng giúp đỡ nhau.
Raphael tìm thấy một người an ủi để kể lể nỗi bất hạnh của mình.
- Ông thấy tôi là người đàn ông đau khổ nhất…
Ragastens mỉm cười chua chát. Thế ra còn có một người đau khổ hơn cả chàng chăng?... Có thể như thế sao?
- Chắc ông gặp phải sự vô phúc yêu người mà không được yêu lại? chàng hỏi tự nhiên.
Raphael lắc đầu.
- Tôi yêu và tôi được yêu, chàng đáp lại… Nên điều vô phúc của tôi vì thế còn lớn hơn nữa. Còn ông, thưa ông, nghe âm điệu của ông, tôi thấy rằng lòng ông đang đau khổ…
- Ôi! Chúng ta đừng nên nói đến tôi. Là người bần cùng khốn nạn trên đời này chỉ có thanh gươm và lòng háo hức sự vinh quang, tôi đã làm việc điên dại đi yêu một người đàn bà có địa vị cao sang. Đúng thật, tôi yêu… và tôi không được yêu lại!...
- Chà! Thưa ông, Raphael kêu lên vừa chắp hai tay, tôi hết lòng ái ngại cho ông…
Và thật là lý thú, hai chàng trai trẻ đó mỗi người quên đi sự đau khổ của mình để tìm cách an ủi người kia. Tuy nhiên Ragastens có một nụ cười buồn bã.
- Câu chuyện rất buồn cười, chàng nói… Chính ông đang đau khổ… chính ông đang cần sự trợ giúp và chính tôi lại than vãn, lại tự mình làm cho mình được an ủi!... Chúng ta đừng nên nói đến tôi… Vả lại trong vòng mười lăm ngày, đến lúc tôi sống trở lại cuộc đời phiêu bạt dưới ánh mặt trời, tôi sẽ không còn nghĩ đến việc đó nữa…
- Vậy ra ông sắp rời khỏi kinh thành Rome?...
- Càng sớm càng tốt! hiệp sĩ trả lời không do dự… Trừ ra tôi không thật sự có ích lợi cho ông…
Ragastens đã nhất quyết chạy trốn. Và nếu như chàng không thú nhận rằng chàng sẽ rất sung sướng được bám víu vào một hy vọng mơ hồ nào nữa, là vì cái ý nghĩ đó chưa nảy sinh trong tâm trí của chàng.
Raphael trầm giọng nói tiếp:
- Thưa ông, tôi thật sự tin là sự giúp đỡ của ông đối với tôi rất quý báu… Để chống lại những kẻ thù mà tôi chưa được biết, chắc chắn là rất hùng mạnh, tôi chỉ có một mình… với một người bạn… mà tôi đang đi đến nhà…
- Xin ông tin chắc rằng sự trợ giúp của tôi sẽ không khiếm khuyết.
- Ánh sáng ban ngày đã từ từ soi sáng gian phòng nhỏ của Ragastens. Tuổi thanh niên nghiêm trang của người bạn họa sĩ hiện rõ giữa ánh sáng làm cho hiệp sĩ cảm thấy tăng thêm mối cảm tình với người lạ mặt.
- Thưa hiệp sĩ, Raphael nói, cách đây độ một năm, tôi đến Rome với những lá thư giới thiệu của ông thầy dạy tôi môn nghệ thuật, ngài Pérugin danh tiếng… Tôi đi từ Urbain, thành phố quê hương, sau một thời gian ngắn ở Florence, tôi tự đề nghị nghiên cứu những tấm tranh hiện ở trong các cung điện tại Rome, và nhất là ở điện Vatican… Tôi bắt tay vào việc rất hăng hái, và tôi tin chắc rằng môn hội họa sẽ là mục đích duy nhất của đời tôi, bỗng một hôm, trong một khu vực nghèo nàn, tôi trông thấy từ một ngôi nhà đi ra một thiếu nữ có tất cả sắc đẹp huy hoàng của nàng…
- Đó là nàng quận chúa của ông? Ragastens hỏi.
- Đó là nàng thiếu nữ mà tôi sẽ yêu… tôn sùng đến độ mà nếu không có nàng, tôi không còn tìm thấy một nguồn hạnh phúc nào nữa.. Tôi đi theo cô gái… Nàng đi đến trong khu vực Ghetto và tôi cùng vào với nàng trong ngôi nhà nàng đang ở… với một bà già phù thủy tên là Maga. Ban đầu, tôi thất vọng nhưng chẳng bao lâu bà phù thủy hiện ra với tôi là người xứng đáng với lòng kính trọng… và nàng Fornarina trong khung cảnh đó, đối với tôi dường như càng đẹp hơn…
- Nàng Fornarina?
- Phải… người tôi yêu thương… đó là một đứa trẻ tìm được do bà Maga nuôi nấng và nàg đi làm trong các lò bánh mì… Tôi hỏi xem nàng có chịu đến ngồi làm mẫu ở xưởng vẽ của tôi không… Sau vài cuộc thăm viếng, bà Maga chấp nhận vì hiểu rõ mối tình của tôi và lòng kính trọng của tôi đối với sự ngây thơ của cô gái trẻ…
- Về phía nàng, chẳng bao lâu nàng bắt đầu yêu ông?
- Thật đúng, thưa hiệp sĩ! Mối tình yêu hỗ tương giữa chúng tôi ngày càng lớn thêm… Chúng tôi quyết định làm lễ cưới… Rosita… Rosita yêu tôi với một mối tình giản dị như là quả tim trinh nữ của nàng… Về phần tôi, lòng say mê của tôi càng lớn lên… Cuối cùng, cách đây vài ngày, chúng tôi ấn định ngày kết hoa, bỗng bà Maga van nài tôi làm sớm hơn ngày đã định… Bà nói thêm rằng cuộc hôn nhân của chúng tôi cần phải giữ bí mật… Và lập tức ngay sau đó, chúng tôi phải xa rời kinh thành Rome… Một sự nguy hiểm đó là thế nào? Tôi không thể nào đoán được sự bí mật ở bà Maga… Nhưng bà tỏ ra quá xúc động khiến cho tôi quyết định đi tìm Rosita dẫn nàng đến Giáo đường những vị thiên thần, tại đây một giáo sĩ kết hợp cho chúng tôi… Chính bấy giờ mới xảy ra biến cố khủng khiếp.
Raphael tái xanh vã mồ hôi ướt đậm trán chàng.
- Can đảm! Ragastens bảo
- Chúng tôi ra khỏi giáo đường, vừa mới hơn hai giờ. Chúng tôi hối hả đi về hướng cửa Florentine nơi chúng ta sẽ tìm thấy chiếc xe, thì bỗng thình lình bị tấn công… Tôi nhận một cú đánh mãnh liệt trên đầu và tôi bất tỉnh… Đến lúc tôi tỉnh lại, Rosita đã biến mất… Tôi chạy đến nhà bà Maga… Bà không còn ở đó nữa!...
- Và ông thiết tưởng như thế nào?...
- Làm sao tôi biết! Raphael kêu lên, Rosita đã bị bắt cóc… Tôi nghĩ rằng đó chính là sự nguy hiểm mà bà Maga đã nói với tôi…! Tôi nghĩ rằng chính bà Maga cũng có thể bị bắt cóc.. Nhưng do ai?... Đó là vấn đề mà tôi xoay trở trong đầu tôi… Và từ nhà bà Maga đi ra, tôi đi tìm người bạn đã lo liệu chiếc xe cho tôi…. Nhưng nỗi đau đớn đã vượt quá sức chịu đựng của tôi… Tôi ngã quỵ xuống, tôi có cảm giác là tôi sắp chết trên lề đường… và chắc có lẽ tôi sẽ chết nếu như không có ông… Đó là tất cả câu chuyện của tôi…
Sanzio đã thốt lên những tiếng cuối cùng với một giọng nói vô cùng đau đớn.
Ragastens cầm lấy bàn tay chàng.
- Can đảm lên! Chàng nhắc lại. Chuyện bất ngờ của ông đáng buồn, nhưng không có gì là tuyệt vọng… Ông không có một ý nghĩ nào về những kẻ thù mà bà Maga đã nói sao?
- Hỡi ôi! Không có… Ôi! Phải chi là tôi biết được!...
- Thì ông sẽ làm sao?
- Tôi sẽ áp chế họ ngay ở nơi ẩn núp và một khi đứng trước mặt kẻ bắt cóc, số phận của tôi sẽ mau được giải quyết: tôi sẽ không còn đau đớn nữa… vì tôi sẽ bị giết chết, hoặc là Rosita sẽ thuộc về tôi…
- Nhưng còn cần phải biết được người bắt cóc đó… ông có biết những kẻ thù nào của ông không?
- Những kẻ thù?... không…
- Một người tình địch, có thể có?
Raphael bị lay động bởi một cơn run rẩy.
- Chính việc đó làm cho tôi tuyệt vọng! chàng kêu lên. Chính cái ý nghĩ đó làm vỡ cái đầu của tôi. Có một kẻ nào đó yêu thương Rosita… Bà Maga được biết… Bà báo cho tôi biết…quá muộn!
Chàng họa sĩ trẻ tuổi vặn vẹo hai cánh tay.
- Hãy tin ở tôi, ông sẽ chỉ đắc thắng bằng sức mạnh và với sự bình tĩnh. Với sự bình tĩnh, ông sẽ nhìn thấy sáng suốt. Chúng ta hãy cho rằng nàng Rosita bị một kẻ tình địch bắt cóc… nàng thương yêu ông?
- Ít nhất, về việc đó, tôi chắc chắn!...
- Một người đàn bà yêu đương thường mạnh mẽ! Vì vậy ông sẽ không tưởng tượng rẳng Rosita sẽ chấp nhận tình trạng của nàng.. Chắc chắn là nàng sẽ bị canh chừng… nhưng ngay bây giờ, nàng đang tìm cách báo tin cho ông biết…
- Ông hoàn trả lại đời sống cho tôi!... Tôi không nghĩ đến việc đó!...
- Mặt khác, cũng như tôi đã nói với ông, tôi có thể sử dụng đến một vài thế lực… Một vị đại lãnh chúa ở kinh thành Rome muốn điều tốt lành cho tôi… Tôi sắp sửa rời khỏi ông ta, nhưng tôi tin rằng ông ta sẽ cho mở cuộc tìm kiếm ráo riết.
Raphael đứng lên và nhảy vào vòng tay Ragastens.
- Ông cứu sống tôi! Chàng kêu lớn. Ông cứu sống tôi hai lần!... Và khi tôi nghĩ đến cách đây một giờ ông có thể đi ngang qua bên cạnh mà không thấy tôi. Khi tôi xem xét sự ngẫu hợp đã làm cho ông trở thành một người bạn quý giá nhất, tôi cảm thấy tôi được hồi sinh.
Ragastens mỉm cười. Nỗi vui mừng tràn trề đó là tác phẩm của chàng. Xoa dịu một ít sự khổ tâm của chính chàng.
- Hãy đi đi, chàng nói tiếp, và nên giữ mình yên tĩnh cho đến lúc tôi gặp lại ông.
- Khi nào tôi sẽ gặp lại ông? Raphael hỏi.
- Trễ nhất trong vòng hai giờ đồng hồ… Tôi sẽ tìm ông ở đâu?
- Ở nhà người bạn mà tôi đã nói với ông. Anh ta tên là Machiavel và ở trong con đường Quatre-fontaines ngay mặt đài kỷ niệm mang tên đó.
- Ông hãy chờ tôi ở nhà ông ta. Và ông nên có hy vọng tốt…
Raphael chạy vụt ra ngoài, được khích lệ và đầy hy vọng. Về phần của Ragastens, chàng thốt ra một tiếng thở dài lẩm bẩm:
- Chàng rất sung sướng, chàng… bởi vì chàng được yêu!
