Chúng ta để Ragastens vào lúc chàng nằm ngủ yên tịnh với sự vô tư lự của tuổi thanh xuân.
Mặt trời xế bóng khi tiếng chân đi lên cầu thang bằng cây đánh thức chàng dậy. Chàng lập tức đứng lên, Spadacappe đi vào, theo sau là Raphael Sanzio và Machiavel.
- Là ông! Hiệp sĩ nói vừa đưa tay cho chàng họa sĩ.
- Ông bạn thân mến! người này nói. Việc gì xảy đến cho ông thế?...Tôi nghe tin ông bị bắt…Tôi được biết người ta sắp đem xử từ ông…Rồi, sáng nay, kia là tiếng chuông cấp báo kêu vang…những người truyền rao tin thông báo rằng cái đầu của ông được treo giải thưởng…
- Chúng ta nên làm việc cho có phương pháp, Ragastens nói. Chàng hơi làm lạ khi thấy Raphael mỉm cười. Trước hết xin vui lòng giới thiệu tôi với ngài đây…
- Ông bận Machiavel của tôi, một tư tưởng gia, thưa hiệp sĩ, và một ngày kia sẽ làm cho cả thế giới ngạc nhiên.
- Trong lúc chờ đợi, Machiavel nói vừa đưa tay cho Ragastens, ngài hiệp sĩ De Ragastens làm ngạc nhiên cả thành phố BấtDiệt. Người ta chỉ bàn tán về ông ở trong kinh thành Rome…nhất là từ lúc những người Borgia treo giá chiếc đầu của ông cho đến ba ngàn duy-ca vàng. Dịch ơi! Xin nhận những lời khen ngợi của tôi, thưa ông!
- Này! Ragastens nói vừa mỉm cười, họ không bao giờ đánh giá cao bằng chính tôi…Như vậy, họ đã treo giải thưởng cái đầu của tôi?...Và anh biết rõ điều đó, anh? Chàng nói tiếp vừa quay sang phía Spadacappe.
- Việc đầu tiên mà tôi trông thấy ở kinh thành Rome, là cái bảng nhỏ bằng cây, được người ta đóng vào cửa một giáo đường, và tôi có đọc sắc lệnh của giáo hoàng được đức ông César phó thự.
- Và anh đã nghĩ sao?
- Rằng tôi tự hào được phụng sự cho một vị chủ nhân được đánh giá cao như thế!
- Hoan hô! Hãy đi tìm vài chai rượu Chianti!
Spadcappe chạy đi.
- Thưa hai ông, bấy giờ Ragastens mới nói, người đàn ông mà các ông vừa thấy, hai ngày trước đây còn hành nghề ăn trộm. Tôi chỉ mới biết anh ta vào sáng nay. Tôi sai anh đi đến kinh thành Rome và tại nơi đây anh ta được biết có thể giao nộp tôi để lãnh thưởng ba ngàn đồng duy-ca vàng. Và anh ta đã không chịu giao nộp tôi!
- Việc làm vô ý thức làm sao để ông đem sinh mạng giao phó cho người bần cùng đó! Sanzio kêu lên. Số tiền lớn lao, thưa hiệp sĩ.
- Phải, Machiavel nói. Nhưng trong lúc cho tên thích khách một bằng cớ về lòng tín nhiệm vô biên như vậy, hiệp sĩ đã ràng buộc anh ta mãi mãi với mình.
Vào lúc đó, Spadacappe xuất hiện, tay ôm chai lủ khủ.
- Giờ đây, chúng ta hãy trò chuyện, hiệp sĩ nói tiếp, khi chàng ngồi vào bàn cùng với hai nguời bạn. Có việc xảy đến cho tôi thật là giản dị….
Và chàng thuật lại tất cả chi tiết những gì xảy ra từ lúc chàng bảo Raphael chờ đợi chàng ở tại nhà Machiavel, và chàng đi đến lâu đài Saint-Ange, vừa để có lời từ giã với César Borgia vừa để kêu gọi sự giúp đỡ của ông ta đến việc Rosita bị bắt cóc bí mật.
Nhưng chàng không kể lại cuộc hội kiến mau lẹ mà chàng bắt gặp giữa tên tu sĩ Dom Garconio và Lucrèce, và đúng là liên quan đến việc bắt cóc đó.
- Giờ đến lượt của ông, chàng nói. Hãy nói cho tôi biết tại sao lúc tôi rời khỏi ông tỏ ra tuyệt vọng, mà bây giờ tôi gặp lại ông, tôi thấy ông gần như được an ủi. Bộ ông đã tìm lại được người mà ông đã bị mất hay sao?....
- Không! Raphael nói, nhưng sự việc đang được tốt lành…
- Hừ! Machiavel thận trọng ngắt lời. Nên thú nhận rằng những gì ông hiệp sĩ vừa thuật lại cho chúng ta nghe đúng ra là để chứng tỏ lòng nghi ngờ của tôi đối với người đàn ông đó…đối với con quái vật đó, đáng lý ra tôi phải nói như thế!
- Thật đúng! Raphael nói, chàng trở nên mơ mộng. Tuy nhiên, những lời hứa quá chắc chắn như thế…có lẽ nào như vậy?....
- Thưa các ông, tôi không hiểu gì cả về những lời nói của các ông, Ragastens ngắt lời…
- Rồi ông sẽ hiểu…Trong lúc rời ông, tôi đến nhà Machiavel được anh hoài công an ủi tôi…Tôi có thuật cho Machiavel được biết tất cả những gì ông muốn làm để cứu vớt tình yêu của tôi…Và chúng tôi nóng nảy chờ đợi ông…
- Thật lạ lùng, Ragastens nghĩ thầm. Tuy nhiên ông ta vẫn còn tỏ vẻ yêu đương say đắm…
- Thời giờ trôi qua, Raphael nói tiếp. Không thấy ông trở lại, chúng tôi đi ra để đến lữ quán “ông Janus đẹp trai”, trong niềm hy vọng có được những tin tức về ông. Bartholoméo thuật cho chúng tôi nghe tất cả những gì mọi người ở kinh thành Rome đều biết nghĩa là chuyện ông bị bắt và lời buộc tội ghê gớm đang đè nặng lên ông…Vô ích để nói với ông rằng không một giây nào, tôi có thể nghĩ rằng ông lại có thể là một tên giết người khốn nạn. Riêng, Machiavel tìm cách dung hòa sự có thể về cái chết của Francois Borgia với những gì tôi đã nói về tính tình của ông…
- Này! Machiavel nói, giết chết một người Borgia là không phải một kẻ giết người!...Chỉ là một kẻ hành xử quyền công lý.
- Dù sao đi nữa, Raphael nói tiếp, tôi tỏ ra tuyệt vọng về việc đã xảy ra cho ông, ông bạn thân ạ. Trong sự đau đớn của tôi có pha trộn chút ít lòng ích kỷ…Ông đã gieo cho tôi một sự tin tưởng vô bờ bến. Với ông tôi tin chắc sẽ tìm ra Rosita. Không có ông tôi tưởng chừng như bị thất bại…Tuy nhiên tôi vẫn còn hy vọng ở nơi ông. Tôi tự nói rằng có lẽ có sự hiểu lầm, vì rằng người ta chẳng bao lâu sẽ thả ông ra… Hỡi ôi! Chúng tôi được biết rằng ông bị xử và kết án.
- Bản án thật đẹp đẽ! Sự việc được làm xong trong mười phút.
- Rốt lại sáng nay, bị tuyệt vọng, tôi có một ý nghĩ…
Ý nghĩ bị tôi đã phá, Machiavel nói.
- Chúng tôi hãy xem thử ý kiến ra sao! Ragastens nói.
- Thế này! Tôi nghĩ đến việc ngỏ lời với đức giáo hoàng…
- Với đức giáo hoàng! Ragastens giật nẩy mình kêu lớn lên.
- Phải! mặc dù bị người ta gán cho nhiều tật xấu, ở trước mặt tôi, ông lão đó có một đức tính quý báu, ngài yêu mến những môn nghệ thuật. Đã nhiều lần, ngài chứng tỏ một sự nhân từ làm cho tôi cảm động. Tôi nghĩ rằng ngài sẽ không thể từ chối không can thiệp đến việc bất hạnh của tôi!...
- Với đức giáo hoàng! Ragastens choáng váng nhắc lại.
- Cho nên sáng nay, tôi đi đến điện Vatican, Raphael nói tiếp. Một sự vui mừng đầu tiên được dành cho tôi, là tôi nghe được việc ông vượt ngục và tẩu thoát đó là đầu đề của tất cả các câu trò chuyện. Đến Vatican, tôi được đưa ngay vào phòng cầu nguyện của giáo hoàng, và việc đó mà không cần đến thư cho phép yết kiến. Tôi cảm ơn ngài, ngài trả lời tôi rằng vừa đúng lúc ngài muốn nhân tiện bàn với tôi về bức tranh “Biến hóa” mà ngài đã xem bản phác họa. Lúc bấy giờ tôi nói với ngài rằng tôi không thể làm việc được và tôi thuật lại tóm tắt cho ngài nghe về việc Rosita bị bắt cóc. Ngài an ủi tôi, khích lệ tôi và cho mời đến ngay ngài hầu tước De Rocasanta, chỉ huy tối cao sở cảnh sát của ngài. Do lệnh của giáo hoàng, tôi kể lại câu chuyện của tôi. Ngài hầu tước đáp lại rằng ngài có nghe nói đến việc bắt cóc đó. Trước mặt tôi, đức giáo hoàng ra lệnh cho ngài bắt đầu ngay những sự tìm kiếm ráo riết nhất. Ngài hầu tước thề rằng sẽ hoàn toàn làm hài lòng Đức Thánh-Cha, rồi ngài rút lui. Tôi không biết làm thế nào cám ơn ông lão danh tiếng. Bấy giờ ngài bảo tôi rằng ngài phải đi nội trong ngày đến Tivoli để nghỉ ngơi một thời gian theo như thông lệ hàng năm, ngài cho tôi ra về từ tế bừng cách căn dặn tôi nên yên lòng vì mặc dù đi vắng, ngài cũng sẽ lo lắng cho vụ bắt cóc đó có kết quả tốt có lợi cho tôi. Ngài yêu cầu tôi nên hăng hái làm việc, được tôi hứa hẹn với ngài…Ông bạn thân mến, đó là việc đã khiến cho tôi yên tâm.
- Ragastens chăm chú nghe lời kể lại. Raphael lấy mắt hỏi chàng, dường như muốn biết được ý kiến của chàng.
- Thưa ông Machiavel, Ông nghĩ gì về tất cả việc đó, hiệp sĩ bây giờ mới nói.
- Tôi nghĩ rằng giáo hoàng Alexandre VI là một trong những mẫu người có đầy đủ nhất tính ích kỷ độc ác. Lòng nhân từ của ông ta chỉ làm cho tôi thêm đề phòng đối với ông ta.
- Nhưng mà, Ragastens mở miệng nói tiếp, có phải ông nói với tôi rằng ngày hôm nay ông ta phải đi đến Tivoli chăng?
- Ngài đang trên đường đi, Raphael nói. Chúng tôi đã vượt qua mặt đoàn tùy tùng của ngài, do một con đường tắt. Chẳng bao lâu nữa ngài sẽ đi ngang qua ngôi quán này. Và đây này…ông có nghe gì không?...
Tiếng huyên náo ầm ĩ của một toán đông kỵ sĩ đang đi đến gần. Ragastens bước đến cửa sổ.
Còn cách ngôi quán độ năm trăm bước, chàng thấy một chiếc kiệu lớn có màn phủ kín, trên đó nổi bật những huy hiệu đỏ chói của giáo hoàng, do mười hai con lừa kéo. Chiếc kiệu được những vị quý tộc cưỡi ngựa hộ tống, những vị hồng y được phân biệt bởi những chiếc nón đỏ. Một phân đội vệ binh quý tộc đông đảo đi đằng trước và một phân đội đi hộ tống phía sau.
Ở phía bên mặt, gần các tấm màn, César Borgia, trầm ngâm và ủ rũ, nổi bật trong bộ nhung phục đen.
Chiếc kiệu đi đến gần. Những vệ binh hộ tống đã vượt qua khỏi ngôi quán.
- Nếu như César Borgia biết được ông đang ở đây! Raphael lẩm bẩm vừa chụp lấy bàn tay của Ragastens.
Người này nhìn không chớp mắt chiếc kiệu. Một ngọn gió nhẹ thoảng qua làm lật tung một lát những tấm màn và giáo hoàng xuất hiện ngồi dựa ngửa đang đọc một quyển sách. Đó là một ảo ảnh mau lẹ thoáng qua.
- Ông có thấy không? Ragastens hỏi.
- Đức giáo hoàng?...
- Ông muốn biết giá trị của tình bằng hữu của Alexandre không?...Ông muốn biết những lời hứa hẹn của ông ta nặng như thế nào?...ông muốn biết ông già đó đi đâu, ông ta đã hứa sẽ cho tìm ra người đàn bà được ông thương yêu?...
- Hãy nói đi! Sanzio nói nho nhỏ vừa biến sắc.
- Tôi biết rõ người đã cho bắt cóc Rosita!
- Ông mau nói ra! Raphael nói với một giọng run rẩy…
- Hãy tỏ ra can đảm! Bởi vì kẻ địch mà ông sắp sửa chống lại được võ trang một quyền lực rộng lớn và không có gì ngăn cản được ông ta trong việc thỏa mãn những sự đam mê của ông ta. Kẻ cướp đoạt người ban đêm, chính là kẻ mà ông vừa mới thấy đi qua, là kẻ nhạo báng ông bằng cách hứa hẹn sẽ hoàn trả cho ông người đàn bà mà ông đang than khóc.
- Đức giáo hoàng! Ôi! Không thể có như vậy!...
- Thế mà có!...ông già đó đã liếc mắt nhìn tuổi thanh xuân chói lọi của Rosita. Ông ta thích thịt tươi…Tính chính xác của sự việc thật quá rõ ràng. Chính tai tôi đã nghe, chính mắt tôi đã trông thấy….
Sanzio ngã xuống một chiếc ghế, chán nản.
- Ôi! Chàng nói, tôi nhớ lại rồi!...Phải…Chắc ông nói đúng!...Khi tôi mang đến cho ngài bức tranh “Thánh mẫu đồng trinh ngồi ở trên ghế” ngài ném lên bức tranh những cái nhìn lạ lùng…Ngài hỏi thăm tôi về người mẫu…ngài nói rằng ngài muốn thấy người mẫu…Tôi hiểu rõ tất cả!...Thật là đê tiện!...
- Phải! Machiavel nói, thật xứng đáng với một người Borgia…
- Giáo hoàng đi đến Tivoli phải không? Ragastens nói tiếp. Thế thì chính là ở Tivoli, ông ta đã cho đưa Rosita đến…Này, này! Ông chạy đi đâu?....
- Tên khốn nạn! Tôi muốn rượt theo ông ta!
- Xem kìa, một ít kiên nhẫn chớ! Hoặc là tất cả sẽ thất bại! Trước khi ông thốt ra được một lời, làm một cử động, ông sẽ ngã xuống…Không phải cái chết của ông sẽ cứu thoát được Rosita.
- Thật đúng! Raphael lẩm bẩm. Làm thế nào?
- Trước hết, phải tự tránh khỏi sự tuyệt vọng. Borgia rất thế lực. Nỗi nguy hiểm mà Rosita đang gặp phải rất cấp bách. Nhưng nếu chúng ta đem trí thông minh chống lại sức mạnh và đem lòng quả cảm chống lại sự uy hiếp, tất chúng ta sẽ thắng. Ông nên giữ cho mình tất cả sự bình tĩnh. Kìa! Tôi biết rằng tình trạng không phải là vui vẻ. Nhưng ông nên nhớ rằng mới cách đây vài giờ đồng hồ tôi đã bị kết án chặt đâu và giờ đây, tôi đang sẵn sàng thực hiện tất cả để thu xếp cho ông. Ông thấy rõ rằng không có một tình trạng tệ hại nào mà người ta không thể ra khỏi một cách thắng lợi!...
Ragastens nói với một sự nhiệt tình đến nỗi Machiavel, tuy tỏ ra lạnh lùng, cũng chụp lấy bàn tay chàng.
- Thật ông là con người rất có nghị lực! ông ta kêu lên.
Về phía chàng, Raphael cảm thấy luôn luôn phấn khởi.
- Ông bạn thân mến, chàng nói, ông cứu thoát thêm lần nữa sự tuyệt vọng của tôi. Xin cảm tạ cái giờ đã xui khiến cho ông được gặp tôi!
- Tốt, chúng ta nên xem xét đến kế hoạch hoạt động.
- Nói đi, ông bạn. Cần phải làm sao?
- Trước hết là ăn tối! Trong lúc đó, người ta thường có những ý nghĩ không sáng suốt, thực hiện sẽ không có kết quả. Này, thầy Spadacappe!...
Spadacappe chạy đến. Ragastens ra thực đơn. Chẳng mấy lúc, cả ba người ngồi vào bàn ăn.
Ragastens kể lại trong cái ngày chàng bị bắt, chàng có nghe Garconio báo với Lucrèce về việc bắt cóc Rosita.
- Tôi biết tên tu sĩ đó, Machiavel nói. Tôi tranh thủ được cảm tình của gã. Và do nơi gã, có nhiều lúc tôi nhận được nhiều chi tiết quý báu, tôi trả cho gã bằng những lời ngợi khen. Bởi vì gã vô lại có những kỳ vọng làm chính trị.
- Tốt!...việc đó có thể có lợi ích cho chúng ta.
Khi ăn xong, trời đêm đã tối…bữa ăn khá buồn tẻ, mặc dù những cố gắng của Ragastens. Họ thỏa thuận rằng cả ba người sẽ đi đến Tivoli và tại đây tùy những cảnh ngộ gợi hứng.
Sáng hôm sau, vừa rạng đông, Ragastens, Machiavel và Sanzio lên đường, dẫn theo Spadacappe. Ragastens suy nghĩ đề ra một kế hoạch tấn công, Ragastens có những ý nghĩ phiền muộn. Machiavel tìm cách hình dung lại họa đồ ngôi biệt thự của giáo hoàng mà chàng đã có dịp thăm viếng.
Chẳng bao lâu, mặt trời lên, Ragastens tự tâm tình:
- Chán chưa! Chàng nói, chúng ta có vẻ như đi đưa một người chết. Tuy nhiên chính là đời sống mà chúng ta sắp đi chinh phục…đời sống, tuổi thanh xuân và tình yêu!...Khi tôi nghĩ đến rằng vào sáng hôm nay tôi sẽ bị chặt đầu và chặt cụt hai bàn tay…và tôi nhớ đến gã đao phủ đáng thương ở kinh thành Rome. Chắc gã không có mang hình ảnh của tôi ở trong lòng, vì đã bị giật khỏi tay gã mối lợi bất ngờ của những bàn tay và cái thủ cấp…Thiếu sự tinh nhã làm sao! Thật đáng chán cho cái nghề đi chặt đầu người…
Machiavel và Raphael không ngăn được tiếng cười.
- Chúng ta còn lại việc làm cho ngài Rodrigue Borgia chán chê cái nghề đi cướp đoạt người…Ragastens nói tiếp. Còn chúng ta có thực sự đi đúng đường không?
- Chúng ta không bao giờ đi lệch đường, Machiavel nói.
- Cám ơn các bạn, Sanzio nói. Các bạn đã tự đặt mình giúp đỡ cho một người si tình đáng thương mà các bạn vừa mới quen biết…Làm thế nào cám ơn cho xiết?...
- Ô hay! Ông sẽ vẽ chân dung của tôi vào một trong những bức tranh của ông. Tôi sẽ giúp cho ông được hạnh phúc và ông sẽ cho tôi sự bất hủ!...Chính tôi mới là người thọ ân ông.
Lời ca ngợi tế nhị đó và sự tin tưởng của Ragastens đã tác động mạnh mẽ tinh thần của Raphael.
- Giữa chúng ta từ đây sống chết có nhau, chàng kêu lên!
- Họ đã rời con đường đi Florence sau hai giờ đồng hồ và theo lời chỉ dẫn của Machiavel, họ đi hướng về một dãy núi mà hình bóng in nổi trên nền trời xanh nhạt.
- Tivoli! Thình lình Machiavel nói.
Chàng giơ cánh tay chỉ một đám nhà màu trắng nằm trong đám cây cỏ xanh tươi và những khu vườn trùm lên trên những vực thẳm mà dưới đáy vực những dòng thác bọt trắng xóa lăn lộn trong tiếng huyên náo dữ dội.
Raphael xúc động ngắm nhìn ngôi làng nơi mà người vợ trẻ của mình bị lôi cuốn như là bị đưa vào một tổ chim ưng.
- Rosita! Chàng lẩm bẩm! cổ họng bị thắt nghẹn vì nỗi lo sợ.
- Hãy nhìn xem! Machiavel nói. Anh có thấy ở đó, bên tay trái của chúng ta, cái khe sâu hình thành một cái vực thẳm!...Anh thấy đó…con sông Anio mất hút vào trong đó những tiếng gầm thét mà chúng ta nghe được từ chỗ này…Trên bờ vực thẳm, anh có trông thấy những cây trụ bị dây trường xuân bám chặt?...Đó là những gì còn sót lại của đền thờ nữ vu Sibylle…
- Tôi thấy…rồi sao nữa?...hãy nói đi!...
- Thế thì ở về phía trái của đền thờ, cách vực thẳm độ một ngàn bước, những kiến trúc có những khu vườn được những bức tượng cao hơn bao bọc xung quanh….Đó là ngôi biệt thự thôn dã của Alexandre Borgia!
- Rosita của ta! Raphael trầm giọng nhắc lại vừa giương cánh tay chỉ thẳng về hướng ngôi biệt thự thanh nhã đầy hoa nở rộ, hớn hở vui tươi.
Xúc động vì lòng thương cảm, Ragastens và Machiavel lôi chàng thanh niên đau khổ đi. Một giờ sau, tất cả ba người đi vào thành phố nhỏ Tivoli và ở trong một lữ quán hẻo lánh…
