Lựa Chọn Tối Ưu Thứ 3

Lượt đọc: 984 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Các Mô Thức Của Hợp Lực

❊ ❊ ❊

Những người vượt qua được tư duy hai phương thức thông thường và đạt tới ngưỡng tư duy hợp lực vĩ đại – như Gandhi, Deming hay Nadia, vị phụ huynh chơi nhạc – thường rất hiếm nhưng lại đặc biệt sáng tạo, làm việc hiệu quả và có sức ảnh hưởng lớn. Họ luôn cho rằng không có tình thế nào thực sự là tiến thoái lưỡng nan. Họ là những người có thể thay đổi các mô thức. Họ rất sáng tạo và có khả năng thay đổi cuộc chơi.

Nếu bạn muốn trở thành một trong những người như vậy và làm chủ Lựa chọn tối ưu thứ 3, bạn phải thay đổi mô thức theo bốn cách chính (xem hình dưới đây). Bạn cần đặc biệt lưu ý rằng những sự biến đổi mô thức này không hề dễ dàng. Chúng trái ngược với những quy tắc thông thường. Chúng sẽ giúp bạn thoát khỏi cái tôi cá nhân tự cao tự đại và dạy bạn cách thực sự tôn trọng người khác. Chúng sẽ đánh lạc hướng bạn khỏi nhu cầu tìm kiếm câu trả lời “đúng” bởi bạn sẽ cùng tìm được câu trả lời “tốt hơn”. Chúng sẽ dẫn bạn đi trên những con đường không định trước, bởi không một ai biết chắc chắn một Lựa chọn tối ưu thứ 3 sẽ trông như thế nào.

Tư duy Lựa chọn tối ưu thứ 3: Để đạt tới trình độ tư duy này, ban đầu tôi tập cách tự nhìn nhận bản thân mình và trân trọng các quan điểm của bạn. Sau đó, tôi tìm cách thấu hiểu các quan điểm đó. Chỉ khi đó chúng ta mới có thể hợp lực.

Bảng tiếp theo so sánh những mô thức khác nhau của hai kiểu tư duy. Bạn có thể nhìn thấy rằng ngay từ ban đầu, tư duy hai phương thức đã khiến chúng ta không thể nghĩ ra các giải pháp sáng tạo. Nếu không có những mô thức của tư duy Lựa chọn tối ưu thứ 3, các giải pháp sáng tạo dường như quá xa vời. Một mô thức là nền tảng cho mô thức tiếp theo, do đó chuỗi mô thức đóng vai trò quan trọng. Vì sao?

Các nhà tâm lý học nói với chúng ta rằng điều kiện đầu tiên để hàn gắn và phát triển là “tài năng, sát thực tế, hoặc sự tương thích”. Càng ít bó buộc bản thân bằng việc dựng lên các rào cản, chúng ta càng có nhiều cơ hội để hợp lực. Do đó, mô thức đầu tiên chính là “Tôi nhìn nhận chính mình”. Nó có nghĩa là tôi nhận thức được chính bản thân tôi: Tôi hiểu trái tim tôi, hiểu rằng nó có những động lực, có những sự bất an và cũng có những sự thiên vị. Tôi đã xem xét kỹ lưỡng các giả định của tôi. Tôi sẵn sàng để xác thực chúng cùng bạn.

Điều kiện thứ hai là chấp nhận, quan tâm và đề cao “bạn”. Carl Rogers, một trong những tác giả mà tôi yêu thích, và là vị thần tượng của tôi, gọi thái độ này là “sự quan tâm tích cực vô điều kiện” – một cảm giác cởi mở, tích cực hướng đến bạn bởi tôi nhìn nhận bạn như một con người hoàn chỉnh chứ không phải như một tổ hợp của các kiểu thái độ, cách cư xử và đức tin. Đối với tôi, bạn không phải là thứ gì đó mà là một con người. “Tôi nhìn nhận bạn” như một người em gái, như một người anh, như một đứa con của Chúa.

Điều kiện thứ ba là lắng nghe thấu hiểu – điều này không thể xảy ra cho đến khi tôi chấp nhận hai mô thức đầu tiên. Thông cảm có nghĩa bạn cần tìm tòi và thực sự hiểu người kia từ đâu tới. Chúng ta rất hiếm khi cảm thông. Tôi và bạn không thường xuyên cho đi hay nhận lại sự cảm thông. Thay vào đó, như Rogers nói: “Chúng ta hiểu nhau theo một cách khác: ‘Tôi hiểu bạn đang có vấn đề gì’”. Ngược lại, mô thức hiệu quả phải là “Tôi cố gắng thấu hiểu bạn” để hiểu trọn vẹn trái tim, tâm trí và tâm hồn bạn, chứ không phải áp đặt bất cứ đánh giá nào lên bạn. Những ý tưởng mới chỉ có thể sinh sôi trong môi trường thấu hiểu lẫn nhau như vậy.

Chúng ta phải đáp ứng được ba điều kiện đầu tiên trước khi nghĩ tới điều kiện thứ tư. Sau đó, chúng ta có thể cùng học và phát triển một giải pháp “các bên cùng thắng” – chưa từng xảy ra với chúng ta. “Tôi hợp lực với bạn” chỉ xảy ra khi tôi có sự tôn trọng tích cực dành cho bạn và cho bản thân tôi, đồng thời hiểu rõ điều gì đang diễn ra trong tâm trí và trái tim bạn. “Tôi hợp lực với bạn” chỉ xảy ra khi tôi thoát khỏi được lối suy nghĩ hạn hẹp rằng chỉ có hai phương án khả thi và một trong hai phương án đó sai. “Tôi hợp lực với bạn” chỉ xảy ra khi tôi có được tư duy cởi mở, rằng có rất nhiều phương thức sáng tạo, thú vị và đáng để thử mà chúng ta chưa từng nghĩ đến.⁷

⁷. Đọc thêm về các điều kiện giúp phát triển các mối quan hệ sáng tạo trong cuốn “On Becoming a Person” (tạm dịch: “Để thành nhân”) của Carl Rogers (New York: Houghton Miflin Harcourt, 1995), 61-63.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.