“Phải chăng tất cả mọi người đều nên có quyền được hưởng những dịch vụ y tế tốt nhất sẵn có?”.
“Nhưng chi phí ngày một tăng lên thì sao? Mọi gia đình và quốc gia trên thế giới sẽ phá sản nếu phải trả chi phí dịch vụ tốt nhất cho tất cả mọi người.”
“Vậy chúng ta cứ mặc những người không thể chi trả đau ốm và chấp nhận cái chết ư?”
“Vậy ai sẽ trả cho việc này? Tôi? Hay bạn?”
Chỉ cần suy nghĩ một chút, bạn sẽ thấy tình thế khó xử này đều chưa được nhận thức đúng cách. Lấy Trung tâm sức khỏe Living Well làm minh chứng, việc tất cả mọi người có được sự chăm sóc y tế thực sự với mức giá hợp lý là hoàn toàn có thể. Trên thực tế, tại sao chi phí không thể giảm xuống đồng thời chất lượng lại tăng lên cơ chứ? Vấn đề chỉ là tìm ra một Lựa chọn tối ưu thứ 3.
Vấn đề thực sự không phải là chi phí hay chất lượng. Vấn đề thực sự, một lần nữa, lại là những mô thức không vững chắc. Các cơ sở y tế bị chìm trong lối tư duy hai phương thức, lối tư duy lạ đời, phi lý này khăng khăng rằng, bạn phải chọn giữa chất lượng và tính hiệu quả trong chi phí. Họ nói rằng bạn không có lựa chọn nào khác đâu.
Câu chuyện đáng kinh ngạc của phòng khám Norman đã bác bỏ điều này.
Năm giờ sáng một ngày thứ Ba, những cánh cửa tại phòng khám tuyến cận giáp Norman, bệnh viện đa khoa Tampa, bang Florida (Mỹ) bật mở, mười ba bệnh nhân từ Canada, Ấn Độ, Mỹ Latinh và nhiều bang của nước Mỹ nhanh chóng đăng ký với đội ngũ nhân viên đang mỉm cười. Mỗi bệnh nhân đi đến một căn phòng nhỏ, ở đó, một bác sĩ sẽ cho họ biết tình trạng sức khỏe của họ và những điều cần làm sau ca phẫu thuật. Bác sĩ giải thích rằng họ sẽ phải uống canxi trong một thời gian. Sau đó họ được chuẩn bị.
Đến buổi chiều, tất cả mười ba bệnh nhân đều được chữa trị thành công một loại bệnh ít người biết đến nhưng không phải hiếm gặp – chứng cường giáp. Chúng ta đều được sinh ra với bốn tuyến cận giáp nhỏ, mỗi tuyến có kích thước khoảng một hạt gạo. Phân bổ xung quanh một tuyến giáp trạng lớn hơn nhiều, những tuyến cận giáp này kiểm soát lượng canxi trong máu. Đôi khi, một trong các tuyến này tiết ra quá nhiều và kích thích cơ thể hấp thụ thêm nhiều canxi vào máu. Kết quả là mất xương, đau đớn trong cơ thể tăng, trầm cảm và kiệt sức – kêu than, la lối vì đau khắp cơ thể và trong xương. Nếu không được chữa khỏi, nó hoàn toàn có thể khiến cơ thể suy nhược và dẫn đến đột quỵ hay ung thư.
Khoảng một trên một ngàn người mắc phải căn bệnh này. Nguyên nhân của nó vẫn chưa được phát hiện, nhưng cách chữa trị thì lại đơn giản: Cắt bỏ tuyến cận giáp có vấn đề. Trong vài giờ, lượng hormone của bệnh nhân sẽ trở lại bình thường khi các tuyến cận giáp khỏe mạnh còn lại hoạt động để bù đắp.
Việc chữa trị đơn giản, nhưng việc phẫu thuật thì không. Bởi vì các tuyến cận giáp nằm ở cổ, các bác sĩ phẫu thuật phải hết sức cẩn thận để không gây tổn thương đến động mạch cảnh, thanh quản, dây thanh quản và những bộ phận phức tạp và mỏng manh khác. Đó là lý do vì sao phẫu thuật cắt bỏ tuyến cận giáp luôn được xem là phẫu thuật lớn và phức tạp. Bác sĩ rạch một đường trên cổ họng bệnh nhân kéo dài từ tai này đến tai kia và cả quá trình phẫu thuật kéo dài trung bình đến ba giờ đồng hồ. Bệnh nhân cần nằm viện nhiều ngày và mất đến hàng tuần để hoàn toàn phục hồi. Cách chữa trị thông thường này đã không thay đổi gì mấy kể từ những năm 1920. Tỷ lệ chữa khỏi là từ 88% đến 94%, theo báo cáo có 5% xảy ra biến chứng, và nó cũng vô cùng tốn kém. Tại Mỹ, phẫu thuật này có thể tốn đến 30.000 đô la.
Trái lại, các bệnh nhân tại phòng khám Norman lại chỉ ở trong phòng phẫu thuật với khoảng thời gian trung bình 16 phút và được cho ra viện trong vòng vài giờ. Dấu vết duy nhất của ca phẫu thuật là một vết rạch nhỏ khoảng 3 cm dưới cổ họng. Tỷ lệ chữa khỏi của bệnh viện Tampa là 99,4% và gần như không có ca biến chứng nào – và điều quan trọng là chi phí chỉ bằng một phần ba cách chữa trị thông thường.
Tiến sĩ Jim Norman là một người thẳng thắn và có óc khôi hài. “Chúng tôi không điều trị căn bệnh này. Chúng tôi chữa khỏi nó!”. Ông nói bằng giọng rất nhanh. Tỷ lệ chữa khỏi gần 100% mang đến cho ông sự tự tin. Là nhà sáng lập của phòng khám chuyên về tuyến cận giáp Norman, ông đã thực hiện hơn 14.000 ca phẫu thuật tuyến cận giáp – nhiều hơn bất cứ bác sĩ phẫu thuật nào trong lịch sử- và đã trở thành một bậc thầy trong chuyên môn này. Ông thực hiện khoảng bốn mươi hai ca phẫu thuật một tuần, trong khi một bác sĩ phẫu thuật tuyến giáp dày dạn kinh nghiệm nhất tại Mỹ cũng chỉ thực hiện số ca phẫu thuật này trong một năm.
Đồng thời, Norman cũng tạo ra một mô hình kinh doanh đáng chú ý. Những nhân viên quanh ông là các chuyên gia. Ông có những người cộng sự luôn nỗ lực để trở nên giỏi hơn. Kết quả chụp phim chất lượng hơn bởi các bác sĩ X-quang thực hiện hơn hai nghìn lần ca chụp một năm. Các y tá thực hiện những công việc giống nhau mỗi ngày và có được “giác quan thứ sáu” về bệnh nhân; họ có thể nhận thấy ngay lập tức nếu một bệnh nhân tiến triển tốt hơn trong một hoặc nửa giờ. Các bác sĩ hiếm khi phải hỏi bất cứ điều gì. Họ liên tục suy nghĩ: “Chúng ta có thể cải thiện thêm toàn bộ trải nghiệm cho bệnh nhân như thế nào?”.
Có rất nhiều sự hợp lực tại phòng khám Norman. Khi trung tâm đã có danh tiếng, bệnh nhân từ khắp nơi trên thế giới đều tìm về đây, họ cần một nơi để ở. Đa số các bệnh nhân ở lại Tampa trong một ngày, phẫu thuật vào ngày tiếp theo và trở về nhà vào ngày sau đó. Vì thế phòng khám đã hợp tác với các khách sạn và dịch vụ xe cộ lân cận để tìm được mức giảm giá tốt nhất cho bệnh nhân. Các bệnh nhân được chào đón ở sân bay và đưa về khách sạn, nơi các nhân viên biết được toàn bộ nhu cầu đặc biệt của các vị khách này.
Mark Latham, quản lý kinh doanh của phòng khám, chia sẻ: “Chúng tôi cố gắng kiểm soát và đảm bảo mọi trải nghiệm của bệnh nhân từ khi họ rời khỏi nhà đến khám bệnh cho tới khi họ về tới nhà. Chúng tôi mang lại cho các khách sạn nhiều cơ hội kinh doanh, và họ quyên góp tài chính cho tổ chức của chúng tôi. Chúng tôi đưa nhân viên của họ đi tham quan phòng khám. Họ hiểu được các bệnh nhân cần gì, để họ chuẩn bị những thực phẩm như là các loại kem. Bạn có thể mua các viên canxi ngay tại khách sạn”.
Một phần chiến lược tiết kiệm chi phí của phòng khám Norman là đảm bảo rằng tất cả các bệnh nhân đều được định hướng tốt trước khi tới Tampa. Họ sử dụng một trang web lớn, ít chi phí bảo trì để giao tiếp và hướng dẫn người bệnh trên toàn cầu. Về thiết kế, trang web này không hào nhoáng, nó được viết bằng tiếng Anh dễ hiểu. Bạn có thể xem một video về cuộc phẫu thuật, đọc truyện và thơ do các bệnh nhân cũ sáng tác, và thậm chí nhìn xem các bệnh nhân đến từ đâu trên bản đồ thế giới. Sử dụng Internet để cung cấp kiến thức cho bệnh nhân và ghi lại hồ sơ giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc cho phòng khám.
Tóm lại, Tiến sĩ Jim Norman mang đến cho bệnh nhân của mình dịch vụ chất lượng tuyệt vời với mức giá thấp hơn bất cứ đâu. “Nếu toàn bộ ngành y tế lưu tâm đến chúng tôi, thì mọi thứ sẽ tốt hơn”, Latham nói. “Điều khiến tôi kinh ngạc là chúng tôi rất dễ nhận thấy. Có rất nhiều bài báo viết về chúng tôi, rất nhiều buổi diễn thuyết, tất cả thông tin đặc biệt thiên về kết quả hoạt động -nhưng rồi vẫn không có ai thực hiện điều này. Dù là lý do gì, không một ai cả.” ¹
¹. Phỏng vấn với Mark Latham, 18/11/2010.
Tất nhiên, lý do của việc “không ai thực hiện điều này” vô cùng hiển nhiên. Bởi hệ tư tưởng hai phương thức đã thống trị cuộc tranh cãi về hệ thống y tế. Các nhà tư tưởng sẽ không nhìn thấy một Lựa chọn tối ưu thứ 3 nào cả - phương thức để mọi người được hưởng sự chăm sóc sức khỏe tuyệt vời hơn hẳn, với mức giá giảm đi rất nhiều. Và một Lựa chọn tối ưu thứ 3 là vô cùng cần thiết. Hãy nghĩ về những sự hợp lực có được tại phòng khám Norman, bệnh viện Tampa, các khách sạn, và cả chính các bệnh nhân – tất cả liên kết với nhau để giảm chi phí và nâng cao chất lượng.
Nhưng những thế lực đáng sợ lại liên kết với nhau chống lại những người tư duy theo Lựa chọn tối ưu thứ 3 như Tiến sĩ Norman. “Chúng tôi chỉ chiếm được khoảng 12% thị trường trong nước. Các bác sĩ sẽ không giới thiệu bệnh nhân đến với chúng tôi. Cách thức hoạt động thường thấy là các bác sĩ, bác sĩ phẫu thuật và các bên bảo hiểm – họ hợp tác với nhau. Họ giới thiệu bạn tới các bên còn lại. Thứ mà họ gọi là ‘Chăm sóc y tế có kiểm soát’ ² giống như một phường xã thời trung cổ. Họ không muốn chúng tôi chiếm thị phần kinh doanh của họ” ³. Phần lớn các bệnh nhân không lựa chọn mua sự chăm sóc y tế, họ có xu hướng làm những thứ được chỉ định bởi bác sĩ và bên bảo hiểm, những người khả năng cao là sẽ không nói với bệnh nhân của mình là hãy thoát ra khỏi hệ thống này và đi tới Florida.
². Managed care: một hệ thống y tế mà trong đó các bệnh nhân đồng ý tới thăm
khám các bác sĩ và bệnh viện nhất định, các chi phí điều trị được giám sát bởi một công ty quản lý. (ND)
³. Phỏng vấn với Latham.
Điều này đưa chúng ta trở lại với tình thế khó xử không có thật khi phải lựa chọn một trong hai phương án: chất lượng – chi phí. Liên quan đến cuộc tranh luận lớn về y tế, những đảng viên Đảng Tự do nhiệt thành sẽ nói rằng lẽ ra tất cả mọi người đều có thể tìm đến Tiến sĩ Norman, và chính phủ nên tăng thuế và chi trả cho nó. Những thành viên Đảng Bảo thủ nhiệt thành sẽ nói rằng chỉ những người có thể chi trả thì mới có thể tìm đến Tiến sĩ Norman, chính phủ không có quyền đánh thuế tất cả mọi người, vì thế chỉ một số người có thể tới Florida. Nhưng cả hai bên đều thiếu sót bởi những giả thiết của họ đều thiếu sót, câu chuyện về Intermountain Healthcare sẽ chứng minh điều này.