Một trong những điều tuyệt vời về thế kỷ công nghệ hiện đại của chúng ta là không gì có thể đặt ra giới hạn đối với những nhóm có khả năng bổ khuyết cho nhau. Các nhóm này có thể hợp lực theo những cách mà chỉ vài năm trước đây thôi, chúng ta không thể nào tưởng tượng được. Chúng ta nói, gặp gỡ và suy nghĩ cùng bất kỳ người nào ở bất cứ đâu và vào bất cứ thời điểm nào chúng ta mong muốn. Bức tường duy nhất ngăn cản chúng ta chính là bức tường văn hóa, và một vài tổ chức lớn cũng đang làm việc chăm chỉ để san bằng các bức tường này.
Một ví dụ điển hình là LEGO – công ty sản xuất đồ chơi đến từ Đan Mạch và thường được gọi là công ty được tin tưởng nhất thế giới. LEGO xem hàng triệu khách hàng là một phần của nhóm có khả năng bổ khuyết lẫn nhau.
Bạn sẽ phản ứng thế nào nếu khách hàng bắt đầu bí mật đột nhập trái phép vào các máy tính của công ty bạn? Bạn sẽ báo cảnh sát đúng không? Khi điều này xảy ra với LEGO, họ đã mất tinh thần, như tất cả chúng ta. Nhưng sau đó, họ đã tự hỏi chính mình: “Vì sao khách hàng lại làm điều này?”. Và với tư cách công ty LEGO, họ cảm thấy tò mò với câu hỏi và bắt đầu giao tiếp theo kiểu “chiếc gậy trình bày” đối với những người đã đột nhập vào máy tính của họ.
Khi họ nói với các hacker, họ phát hiện ra rằng các hacker này chính là những người hâm mộ của LEGO – những người muốn tạo ra sự sáng tạo của riêng họ. Những hacker này đột nhập vào để có thể khám phá hệ thống hàng tồn kho của công ty và đặt những bộ phận riêng lẻ – những bộ phận này, thông thường, luôn đi kèm với các bộ phận khác khi bán ra thị trường. Tormod Askildsen, giám đốc mảng Phát triển Cộng đồng của LEGO đã ghi nhớ điều này:
Các luật sư của chúng tôi đã sẵn sàng theo sát các khách hàng này và nói: “Bạn không thể làm như vậy”. Nhưng chúng tôi cũng nhận ra rằng vẫn luôn có rất nhiều tài năng và rất nhiều kỹ năng tuyệt vời ở đâu đó trong cộng đồng của chúng ta. Đúng thế, họ đang làm rối các sản phẩm của chúng tôi, nhưng họ cũng đang giúp cải thiện chúng. Vì thế, điều vừa xảy ra chỉ là chúng tôi đã để cho khách hàng đột nhập vào, và đó là một điều tuyệt vời. Nếu bạn tin tưởng khách hàng của bạn, thì họ sẽ làm điều gì đó mang lại lợi ích cho bạn. Thương hiệu LEGO không phải do chúng tôi sở hữu. Nó thuộc về quyền sở hữu của chính khách hàng. Chúng tôi sở hữu nhãn hiệu, đúng thế, nhưng thương hiệu lại sống trong tâm trí của khách hàng.³¹
³¹. The World’s Most Trusted Company, FranklinCovey video, 2008.
Vì thế, LEGO đã phát triển một phần mềm cho phép người hâm mộ tạo ra các thiết kế LEGO mới và khuyến khích họ chia sẻ thiết kế của họ với những khách hàng khác. Kết quả là hàng ngàn ý tưởng cho sản phẩm mới đã ra đời và LEGO hoàn toàn không cần mất công phát triển. “Đây là nền tảng cho LEGO trong thế kỷ 21”, Askildsen nói. “Đây là cách để chúng tôi trở nên phù hợp hơn. Chúng tôi thực sự có thể tạo ra dòng sản phẩm hoàn toàn do khách hàng thiết kế và đặt chúng trên giá hàng.”
Trong suy nghĩ của những người tư duy hai phương thức, LEGO đã không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấm dứt sự tấn công trái phép hệ thống nội bộ của họ hoặc chịu đựng hậu quả. Kiểu tư duy hai phương thức và áp đặt luật pháp như thế có thể đã giết chết cơ hội kinh doanh tuyệt vời này chỉ trong một nốt nhạc. Nhưng tư duy Lựa chọn tối ưu thứ 3 đã thắng thế khi LEGO phát hiện ra cách hoàn toàn mới để kinh doanh: cho phép khách hàng thiết kế các sản phẩm của họ còn họ cung cấp các nguyên liệu thô. Trường hợp hợp lực đơn thuần như thế này có thể đã không xảy ra nếu LEGO không có văn hóa Lựa chọn tối ưu thứ 3. Kiểu tư duy doanh nghiệp truyền thống sẽ làm mọi điều nó có thể để ngăn điều này xảy ra. Nhưng, như một nhà báo người Anh, Charles Leadbeater đã nói: “Những doanh nghiệp thông minh sẽ tiến tới tạo ra các mô hình mới, kết hợp cả ‘đóng’ cả ‘mở’ theo những cách mới lạ”. Ông miêu tả một tổ chức thông minh mà ông đã gặp ở Trung Quốc:
Tại một trong 2.500 tòa nhà cao tầng được xây dựng ở Thượng Hải trong khoảng mười năm vừa qua, tôi gặp gỡ người đứng đầu của công ty Shanda Games – công ty này có hơn 250 triệu lượt theo dõi. Ông ấy chỉ có 500 nhân viên. Ông ấy không phục vụ họ, ông ấy cho họ một nền tảng, những quy định, những công cụ và điều phối các hoạt động. Nhưng thực sự thì nội dung lại được tạo ra từ chính những người dùng. Nó tạo ra sự gắn bó giữa người dùng và công ty.
Nếu bạn là một công ty trò chơi và bạn có một triệu người chơi, bạn chỉ cần 1% trong số đó trở thành người cùng phát triển và bạn có nguồn nhân lực phát triển khoảng 10.000 người.
Giống như LEGO và Shanda, những doanh nghiệp thành công luôn tìm kiếm hợp lực ở những địa điểm nảy sinh tư duy đột phá từ chính những khách hàng của họ. Cả thế giới là Sân khấu Kỳ diệu của họ. Leadbeater đã có bước tiến và đưa ra những câu hỏi gợi mở suy nghĩ như thế này: “Sẽ thế nào nếu 1% trong tổng số sinh viên trở thành những nhà đồng phát triển hệ thống giáo dục? Sẽ thế nào nếu 1% bệnh nhân trở thành những nhà đồng phát triển dịch vụ bệnh viện? Biến người dùng thành nhà sản xuất, biến khách hàng thành chuyên gia thiết kế?”³²