Lựa Chọn Tối Ưu Thứ 3

Lượt đọc: 984 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cảnh Quan Của Lựa Chọn Tối Ưu Thứ 3

❊ ❊ ❊

Nếu tôi có tinh thần hợp lực, tôi sẽ không dừng lại ở những phương thức hai chiều đơn giản. Tôi cũng biết rằng, như Peter Corning nói: hợp lực liên quan đến “công việc nghiêm ngặt, kỷ luật và thậm chí là buồn chán. Nó đi ngược lại với văn hóa hành động hung hăng, vội vàng - vốn ưa thích những đổi mới công nghệ, cho dù có sẵn sàng hay không”⁸⁷. Tôi phải đánh đổi cho một Lựa chọn tối ưu thứ 3.

⁸⁷. Corning, “The Synergism Hypothesis”, 314.

Những người hành động liều lĩnh, hung hăng thường bận rộn hạ gục lẫn nhau. Những nhà môi trường học cấp tiến tại New York phẫn nộ phản đối “chủ nghĩa tư bản chú trọng đồng tiền” mà theo quan điểm của họ - đã biến Cảng New York thành một sa mạc biển bởi đã hành động mở rộng đô thị điên cuồng vì lòng tham. Doanh nghiệp bàng quan phản bác lại: “Mấy người hy vọng gì ở chúng tôi? Phá hủy Manhattan chăng? Trả nó lại cho những người Da đỏ chăng?”. Không có bên nào có được sự tôn trọng dành cho đối phương, sự đồng cảm, hay tính kỷ luật để tiến tới hợp lực.

Nhưng nếu họ có thể kết hợp lòng nhiệt thành với môi trường cùng với kiến thức kinh doanh, họ có thể tạo ra một vài Lựa chọn tối ưu thứ 3 kỳ diệu. Một hình mẫu sống động của hợp lực là Natalie Jeremijenko, một nhà hoạt động môi trường người Úc, người muốn biến New York thành một môi trường sinh thái đô thị - mà không phá hủy nó. Là sinh viên ngành kỹ thuật hàng không vũ trụ, hóa sinh, thần kinh học và vật lý, Jeremijenko kết hợp những kiến thức từ tất cả những môn học này với nhau trong những dự án nhỏ được thiết kế để tạo ra sự khác biệt to lớn.

Trong nhiều năm, Cảng New York đã bị tàn phá bởi sự ô nhiễm từ các thành phố lớn. Đã có nhiều nỗ lực được thực hiện để tách cảng khỏi hệ thống nước thải, nhưng khi trời mưa, đường phố tràn ngập lượng lớn nước chứa cadmium, các chất độc hại thần kinh như khí tràn, dầu diesel và bụi từ hàng triệu phanh xe hơi. Không có cách nào để ngừng tình trạng này – trừ khi bạn là Natalie Jeremijenko.

Ý tưởng của cô ấy là tạo ra một khu vườn nhỏ quanh mỗi trụ cứu hỏa trong thành phố. Cây cỏ sẽ lọc lượng độc tố ra khỏi nước mưa trong rãnh và tô điểm cho thành phố. Những chiếc xe cứu hộ thỉnh thoảng đỗ ở đây sẽ chỉ cán qua một vài cây cỏ - và chúng sẽ mọc lại. Điều này có thể tạo nên sự khác biệt như thế nào? Nếu bạn biết rằng New York có khoảng 250.000 trụ cứu hỏa, chừng đó khu vườn nhỏ có thể lọc được rất nhiều.

Bi kịch thay, sinh vật biển ở cửa sông lại bị đầu độc bởi hợp chất nguy hại PCBLs từ nhiều nhà máy công nghiệp. Vậy là Jeremijenko đã thả dọc bờ sông những chiếc phao huỳnh quang phát sáng khi cá bơi quanh chúng. Người ta có thể ném cho cá những thức ăn đặc biệt để khử chất độc.

Jeremijenko cũng thiết kế một ống khói năng lượng mặt trời thải ra khí ấm từ một tòa nhà, đưa không khí đi qua một tấm lọc và loại bỏ carbon từ CO2. Những ống khói của cô có thể thu được 80 đến 90% lượng CO2 thải ra từ mười nghìn tòa nhà ở New York. Và muội than có thể được sử dụng để sản xuất ruột bút chì!

Nhưng dự án có ảnh hưởng sâu rộng nhất của Jeremijenko là nông nghiệp đô thị. Nếu thực phẩm có thể sản xuất được trong thành phố, chúng ta có thể tránh được tình trạng mất chất dinh dưỡng và tổn hao chi phí vận chuyển thực phẩm từ trang trại. Sân thượng của một tòa nhà có thể là một nơi lý tưởng cho một vườn rau, nhưng phần lớn mái của các tòa nhà sẽ không chịu nổi khối lượng hàng tấn đất. Vậy nên Jeremijenko đã thiết kế ra một hệ thống trồng rau làm từ thép nhẹ và màng bọc polymer, nằm trên các tòa nhà như một phi thuyền không gian có chân. Trong mỗi hệ thống là một khu vườn thủy canh phát triển trong sương mù và ánh sáng, trong khi chân của hệ thống chuyển trọng lượng lên bộ khung của tòa nhà. Một hệ thống đường ống thông minh giúp sưởi ấm và làm mát phần dưới tòa nhà, và nguồn nước thải sẽ tưới tiêu cho cây cối. Kết cấu trông giống như một con sâu màu bạc của mô hình có thể phủ kín thành một đường chân trời của New York, mang đến cho thành phố rau quả tươi và tiết kiệm một nguồn năng lượng khổng lồ.

Là “một ngôi sao của thế giới nghệ thuật ứng dụng” cũng như một kỹ sư có chuyên môn, Jeremijenko dễ dàng thoát khỏi những giới hạn thông thường giữa nghệ thuật và công nghệ, giữa sự sáng tạo của tự nhiên và con người. Cô nhìn thấy “một thế giới tự nhiên mà chúng ta ở trong nó, tương tác với nó, nơi mà các hình thái thành thị là một phần của tự nhiên và thực hiện theo bản năng tự nhiên của chúng”. Cô không xem công việc của mình là câu trả lời cho các vấn đề môi trường, mà như những câu hỏi gợi mở tư duy: “Những đường ống trong nước ấy là gì? Những hệ thống trồng cây trên sân thượng các tòa nhà là gì? Tại sao cây cỏ lại không được trồng quanh mỗi trụ cứu hỏa của thành phố?”? Cô muốn kích thích mọi người tự hỏi mình họ có thể tạo nên điều gì. Tô điểm không gian thành thị với các Lựa chọn tối ưu thứ 3, Natalie Jeremijenko là một chuyên gia hợp lực hiếm có.⁸⁸

⁸⁸. Kevin Berger, “The Artist as Mad Scientist”, Saloncom, 22/6/2006. Natalie Jeremijenko, “The Art of the Eco-Mindshift”, TEDcom, tháng 10/2009, http://wwwtedcomtalkslangengnatalie_jeremijenko_the_art_of_the_eco_mindshift; Rob Goodier, “The Future of Urban Agriculture in Rooftop Farms”, Popular Mechanics, 3/6/2010,

http://wwwpopularmechanicscomtechnologyengineeringinfrastructurefuture-urban-rooftop-agriculture.

Cách New York nửa vòng trái đất, ô nhiễm không khí tại thành phố Delhi, Ấn Độ giết chết mười nghìn người mỗi năm. Trong khi chính quyền miệt mài đấu tranh với vấn đề này, Delhi vẫn có không khí ô nhiễm nhất thế giới. Khi Kamal Meattle, chủ sở hữu một khu văn phòng, nhận thấy rằng việc hít thở đang giết chết mình, ông không chờ cho đến lúc có người chiến thắng trong cuộc chiến kia. Tự thực hiện các cuộc nghiên cứu, ông phát hiện ra rằng một số loài cây nhất định có thể cung cấp toàn bộ không khí trong lành ở trong nhà mà bất cứ ai cũng cần. Vậy là ông đã đưa vào khu văn phòng của mình cây cau cảnh, một loại cây sản xuất nhiều lượng oxy và cây kim ngân để loại bỏ chất độc trong không khí. Để làm sạch mát tòa nhà vào ban đêm, ông sử dụng cây lưỡi hổ (nó được gọi như thế vì những chiếc lá sắc!) – loài cây này không cần ánh sáng mặt trời để biến các-bô-nic thành ôxy.

Kamal nói, chỉ với ba loài cây phổ biến này, “bạn có thể ở trong một cái chai đóng chặt nắp và không cần thêm một nguồn không khí sạch nào khác”. Khi theo dõi kết quả, ông nhận thấy rằng những loài cây này giảm một nửa kích ứng mắt, giảm một phần ba kích ứng hô hấp, và giảm một phần tư các cơn đau đầu. “Những thử nghiệm đó của chúng tôi đã gia tăng năng suất làm việc lên tới 20%, và giảm 15% nhu cầu năng lượng trong tòa nhà.” Khi mà gần một nửa năng lượng của thế giới được sử dụng để thông gió, sưởi ấm và làm lạnh các tòa nhà, nguồn năng lượng tiết kiệm được từ việc sử dụng những cây trồng này có thể rất kinh ngạc.⁸

⁸ . Gigi Marino, “The Mad Hatter of Nehru Place Greens”, MIT Technology Review, 8/9/2006, http://wwwtechnologyreviewcomread-articleaspx? id=17442; Kemal Meattle, “How to Grow Fresh Air”, TEDcom, tháng 2/2009, http://wwwtedcomtalkskamal_meattle_on_how_to_grow_your_own_fresh_airhtml.

Tại miền Tây Ấn Độ, một thợ gốm có tên Mansukh Prajapati đã phát minh ra một chiếc tủ lạnh chi phí thấp – Mitti Cool – một chiếc nồi đất được thiết kế khéo léo để làm mát nước, hoa quả, rau củ và thậm chí là sữa trong nhiều ngày cùng một lúc. Chiếc tủ lạnh này chỉ tốn 60 đô la và không cần điện, vì thế nó có thể đến được với những người nghèo – họ đã mua hàng nghìn chiếc tủ này. Trên toàn thế giới, tủ lạnh tiêu thụ một lượng lớn điện năng từ việc đốt cháy nhiên liệu hóa thạch, vì thế những giải pháp như chiếc tủ lạnh này có thể tiết kiệm được hàng triệu tấn than, khí đốt và hàng triệu thùng dầu.

. Raja Murthy, “India’s Rural Inventors Drive Change”, Asia Times, 29/1/2010,

http://wwwatimescomatimesSouth_AsiaLA29Df03.html; David Owen, “The Efficiency Dilemma”, New Yorker, 20/12/2010, http://wwwnewyorkercomreporting/2010/12/20/101220fa_fact_owen#ixzz1IxhCPA7H.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.