Lựa Chọn Tối Ưu Thứ 3

Lượt đọc: 984 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
3. Lựa Chọn Tối Ưu Thứ 3 Nơi Công Sở

❊ ❊ ❊

Chúng ta đang sống ở thời đại mà những giới hạn thường xuyên bị phá vỡ. Chúng ta nhìn thấy sự phát triển của nền kinh tế không biên giới. Nhờ có công nghệ, chúng ta nhìn thấy những bức tường nhân tạo cầm tù trí tuệ con người cũng dần đổ xuống. Nhưng những bức tường “khó nhằn” nhất vẫn nằm ở đó: bức tường giữa người với người. Những bức tường này hầu như đều vô hình, nhưng chúng ngăn chúng ta xây dựng lòng tin, giao tiếp và sáng tạo. Trong môi trường công sở hiện nay, chúng ta không đủ khả năng để “chấp nhận” sự tồn tại của những bức tường này. Hãy tưởng tượng khoản chi phí khổng lồ mà con người và các tổ chức phải chịu khi đội kinh doanh và tiếp thị không phối hợp tốt với nhau, khi không có sự tin tưởng lẫn nhau giữa nhân viên và cấp quản lý, hoặc khi mọi người cảm thấy chẳng thể cởi mở và trung thực với nhau, dẫn đến mâu thuẫn chốn công sở, hãm hại nhau sau lưng và quản lý quá tiểu tiết, không hiệu quả.

Chìa khóa để xóa bỏ những bức tường này là sức mạnh nội bộ để nghĩ về “chúng ta” chứ không phải “tôi”. Khi chúng ta lắng nghe để thấu hiểu, khi chúng ta thực sự tin vào những Lựa chọn tối ưu thứ 3 – rằng điều gì đó tuyệt vời hơn đang chờ đợi được tạo ra – những điều kỳ diệu sẽ xảy đến. Chúng sẽ đến với tổ chức của bạn. Chúng sẽ đến với bất kỳ mối quan hệ nào.

Ai cũng biết rằng nơi công sở tồn tại rất nhiều bức tường. Đó là bức tường giữa các bộ phận, phòng ban, phân nhánh và bộ phận chức năng khác nhau. Đó là bức tường giữa nhóm người sáng tạo và nhóm người tính toán. Đó là bức tường giữa chuyên gia và công nhân. Đó là bức tường giữa tổ chức và các khách hàng. Bản năng của chúng ta là bảo vệ những bức tường, đó là lý do tại sao mâu thuẫn nảy sinh nơi công sở. Tư duy hai phương thức kiểu phòng vệ chính là vấn đề.

Xem xét theo hướng tích cực hơn, tổ chức nảy sinh nhiều vấn đề bởi nó có nhiệm vụ phải làm và mỗi người tài năng, biết suy nghĩ, sáng tạo và khác biệt trong tổ chức đều có những cách nhìn khác nhau về việc làm thế nào để giải quyết nhiệm vụ đó. Những cách nhìn này đầy mâu thuẫn, lệch lạc, kỳ dị và không đồng nhất; nhưng chúng cũng có thể hữu ích, hoặc thậm chí cực kỳ thông minh.

Một vài tổ chức chống chọi với các cuộc xung đột tốt hơn so với các tổ chức khác, một vài tổ chức tránh né xung đột, một vài tổ chức xung đột liên miên. Nhưng hầu hết đều cố gắng “quản lý” xung đột. Các nhà quản lý theo học các khóa ngăn ngừa, kiểm soát và giải quyết xung đột - bởi chúng ta sống với ý nghĩ rằng xung đột phải được hạn chế tối đa có thể và phải được kiểm soát nếu như không thể ngăn chặn được từ đầu, và sau đó, phải được giải quyết nhanh chóng để sự hòa hợp lại diễn ra. Những cuốn sách nói về giải quyết xung đột xem chúng như thể đi qua cơn bão và hy vọng rằng thiệt hại ở mức tối thiểu.

Nhưng vấn đề trong xung đột chốn công sở không phải là do xung đột tồn tại, mà là do chúng ta có mô thức sai lầm về nó. Kiểu phản hồi theo tư duy hai phương thức là “Chiến đấu hay là Bỏ chạy” trong khi phản hồi mang tính hợp lực sẽ là sự khám phá, sự gắn kết, sự sung sướng và hân hoan. Ví dụ:

• Một nhân viên nói với sếp của mình về “điều ngu ngốc” mà công ty đã và đang làm. Một vị sếp thông thường sẽ xem đó là “lời phàn nàn”. Nhưng một vị sếp biết cách hợp lực sẽ gọi đó là một “ý tưởng”.

• Một thành viên của nhóm nói với quản lý dự án: “Chẳng phải chúng ta định làm khác sao?”. Điều mà một quản lý dự án điển hình nghĩ là “Cô ta đang cố gắng dạy tôi cách làm công việc của tôi đây”. Nhưng điều mà một quản lý dự án có khả năng hợp lực nghĩ sẽ là “Tôi phải lắng nghe cô ấy”.

• Khi một công nhân nói với trưởng nhóm: “Tôi không thể làm việc với người đó”. Điều mà một trưởng nhóm điển hình nghĩ là “Lại mâu thuẫn cá nhân rồi”. Điều mà một trưởng nhóm có khả năng hợp lực nghĩ là “Có vấn đề cần phải được hỗ trợ đây”.

• Một người từ trụ sở chính đến và nói: “Tôi ở đây để giúp các bạn!”. Những người suy nghĩ theo lối thông thường sẽ nghĩ thế nào? “Tuyệt, họ nghĩ là tôi không thể làm được công việc này đây mà. Tốt thôi, tôi sẽ cho gã này một bài học.” Với những người có khả năng và tư duy hợp lực, họ sẽ nghĩ: “Tuyệt, tôi có thể học được gì từ người này nhỉ?”.

Những cách phản hồi điển hình đều bắt nguồn từ mô thức xem sự khác biệt là mối đe dọa. Thường thì, hoặc chúng ta tranh cãi vì sự khác nhau của chúng ta hoặc tránh xa nhau, bởi vì chúng ta đều có mô thức phòng vệ gây ra bởi sự bất an. Chúng ta nhìn thấy nó trong vị CEO cố làm ổn thỏa sự bất đồng trong các cuộc họp. Chúng ta nhìn thấy nó trong nhóm dự án tức giận bước ra khỏi phòng họp khi kế hoạch của họ bị hoài nghi. Chúng ta nhìn thấy nó trong vị quản lý bán hàng hay cáu bẳn và luôn điều hành khu vực với triết lý “cách của tôi hay không cách nào hết”.

Những người như vậy không thể nhìn thấy được xung đột là một phần của cuộc sống. Xung đột thường xuất hiện trong con người ta thực sự suy nghĩ về công việc của mình. Khi tôi nói về “món quà của xung đột”, mọi người thường gạt tôi ra một bên nhưng ý tôi là những người suy nghĩ chín chắn luôn khác biệt so với người khác – và nếu họ đủ bận tâm để thể hiện sự khác biệt của mình bằng cả đam mê, nó là sự cho đi mà chúng ta đều nên nhiệt tình đón nhận.

Một trong những nhà lãnh đạo kinh tế giỏi giang nhất mà tôi biết thường bắt đầu những cuộc họp với một câu hỏi buộc mọi người phải suy nghĩ: “Sẽ thế nào nếu chúng ta có thể thay đổi toàn bộ dây chuyền sản xuất vào ngày mai?”, “Sẽ thế nào nếu vấn đề mà doanh nghiệp của chúng ta đang giải quyết không còn tồn tại nữa?”, “Có điều gì mà nếu chúng ta làm tốt hơn, sẽ giúp chúng ta có thể thay đổi mọi thứ?”, “Công ty của chúng ta mà như Enron thì thế nào nhỉ?”, “Tôi đang từ chối những gì nhỉ?”. Mục đích của ông là tạo ra xung đột – không phải sự khô khốc mà là chất xúc tác tạo ra năng lượng trong suy nghĩ cho nhân viên của ông. Phòng họp của ông trở thành Sân khấu Kỳ diệu. Bởi vì nhân viên của ông đã quá quen với việc này, họ trở thành những người rất tài ba trong việc xử lý xung đột hiệu quả. “Tôi không muốn mọi người chỉ ngồi đó và ngoan ngoãn gật đầu khi tôi nói”, ông nhấn mạnh. “Tôi muốn nhìn thấy những cái đầu lắc lư không đồng tình, không phải chỉ gật lên gật xuống. Tôi muốn nghe suy nghĩ của mọi người. Tôi muốn nhìn thấy những điểm lóe sáng.” Và sau đó, ông chú tâm lắng nghe. Ông có thể khiến bạn kiệt sức chỉ bằng cách lắng nghe bạn.

Tư duy hai phương thức: Chiến đấu hay Bỏ chạy?

Những nhà lãnh đạo với tư duy hai phương thức thường trái ngược với những vị lãnh đạo có tư duy Lựa chọn tối ưu thứ 3. Họ chỉ chọn một trong hai cách chiến đấu hoặc bỏ chạy.

Ví dụ đầu tiên là về vị lãnh đạo chọn cách chiến đấu. Một chuyên viên tài ba đã trở thành CEO của một trong những hãng truyền thông lớn nhất thế giới. Theo ý kiến chung, ông không thuộc típ người lắng nghe và thường uy hiếp những người không đồng quan điểm với mình. Nhân viên trong công ty cảm thấy bị đe dọa, phản ánh rằng họ thường bị nói là ngu ngốc. Rõ ràng là vị lãnh đạo này rất giỏi trong việc tạo ra các cuộc chiến. Kiểu của ông ta là duy trì thế phòng thủ mọi lúc mọi nơi. Sáu tháng sau đó, ông ta đã bị sa thải. Ai cũng biết rằng ông ta rất thông minh, nhưng trí tuệ đó chẳng thể bù đắp nổi thái độ thiếu tôn trọng và không biết đồng cảm của ông ta.

Giờ hãy xét đến ví dụ của vị lãnh đạo bỏ chạy. Ông là chủ tịch của một công ty sản xuất các sản phẩm gia đình nổi tiếng. Đồng nghiệp của tôi đã làm việc cận kề với vị chủ tịch này trong thời gian dài và có chia sẻ:

Ông ấy mở đầu với những tuyên ngôn mạnh miệng về việc phát triển công ty, nhưng sau mười năm, giá cổ phiếu không hề thay đổi. Ông ấy vẫn đưa ra các tuyên ngôn mạnh miệng về viễn cảnh tương lai. Giờ thì không ai lắng nghe. Không phải bởi vì ông không làm được việc mà bởi ông chẳng bao giờ lắng nghe ai. Ông ấy là người, như các nhân viên vẫn nói, luôn cố gắng hạn chế mâu thuẫn ở mức tối đa. Ông ấy căm ghét sự bất đồng. Ông ấy không thích tranh cãi – “Không phải phong cách của tôi”, ông ấy nói vậy. Ông ấy là một người tốt và là một người bạn tuyệt vời, nhưng không ai có thể đưa ra các câu hỏi khó nếu ông ấy ở đó. Họ ngồi dưới chân ông và nghe ông nói ra suy nghĩ trong đầu về tầm nhìn của ông cho sự phát triển công ty, và phần lớn là nghe về những chiến lược lỗi lạc mà gần đây ông đọc được trong cuốn sách kinh tế. Nhưng không có gì lóe sáng. Trong lúc đó, tôi ngồi đó và không dám nói ra câu hỏi trong tâm trí mình: “Tại sao chúng ta không đơn giản chỉ tập trung tạo ra những sản phẩm tốt hơn?”

Một vài chuyên gia giải quyết xung đột khuyên chúng ta nên tách vấn đề của cuộc xung đột ra khỏi cảm xúc của cuộc xung đột. Tôi không nghĩ rằng điều này khả thi. Đối với công ty thực phẩm, vấn đề về chất lượng sản phẩm không thể được tách khỏi cảm xúc của vị chủ tịch. Đối với người này, đặt câu hỏi về cách ông điều hành công việc kinh doanh của mình cũng chính là đưa ra nghi vấn về danh tính và giá trị bản thân của ông. Ông không tự nhận thức đủ hiệu quả để lắng nghe một cách đồng cảm với những thành viên trong nhóm của mình.

Những cuộc xung đột về các vấn đề đa số cũng đều là các xung đột về mặt cảm xúc. Không may thay, các công ty bị mắc kẹt trong tư duy của Thời đại Công nghiệp đến mức - các công nhân phải có rất nhiều can đảm mới dám thắc mắc với những giám sát của họ. Họ e sợ. Liệu họ sẽ bị lờ đi? Liệu họ trông có ngu ngốc? Liệu họ có vô tình khiến sếp trông ngu ngốc? Liệu họ có bị đánh gục, một cách tượng hình hoặc thậm chí thực sự đánh theo nghĩa đen? Liệu họ có trở thành kẻ thù của sếp không? Liệu họ có bị mất việc hay không? Nếu sự đầu tư về mặt cảm xúc quá mạo hiểm, sự im lặng đầy sợ hãi sẽ thống trị. Các nhà lãnh đạo kinh tế thường nhầm lẫn những cái gật đầu và nụ cười xung quanh họ là sự hòa hợp và đồng thuận. Đây có thể là một lỗi sai chết người.

Tất cả các cuộc xung đột đều chứa đựng cảm xúc. Một ví dụ đơn giản mà bạn có thể nghĩ tới chính là cuộc xung đột về vấn đề tiền lương, xung đột này thực sự lại gắn liền với những nỗi sợ hãi sâu kín. Hãy tưởng tượng bạn là một giám sát nữ và một công nhân nam đến tỏ thái độ không vui với mức lương của anh ta. Có thể bạn phải đối mặt với một người đang sôi giận với những cảm xúc mâu thuẫn. Mức lương của anh ta tượng trưng cho giá trị của anh ta, tượng trưng cho vị trí của anh ta trong mắt bạn bè và gia đình. Cuộc gặp này rất khó đối với anh ta. Anh ta đã phải rất can đảm mới dám tới dây. Anh ta không muốn gây ra rắc rối hoặc tỏ ra yếu đuối trong mắt bạn. Mặt khác, anh ta cảm thấy bị xem nhẹ hoặc thậm chí tức giận. Mọi việc còn phức tạp hơn khi lòng tự tôn của đàn ông trong anh ta trỗi dậy. Bạn sẽ không thể nhìn thấy toàn bộ câu chuyện biểu hiện trên gương mặt của anh ta hay nghe thấy nó qua những lời anh ta nói – bạn chỉ biết rằng luôn có một câu chuyện đằng sau.

Nếu bạn là một vị giám sát với tư duy hai phương thức, bạn chỉ có hai lựa chọn: chiến đấu hoặc bỏ chạy. Nếu bạn chọn bỏ chạy, bạn đầu hàng và cho anh ta những gì anh ta muốn. Những chuyên gia xung đột gọi đây là “sự dàn xếp”, và điều này thường chỉ tạo ra thêm nhiều rắc rối. Nếu bạn chọn bỏ chạy, bạn đang không đối xử công bằng với những người công nhân khác, bạn vừa tạo ra một tiền lệ xấu, và nâng kỳ vọng của người công nhân đó đối với cuộc nói chuyện về mức lương sau này.

Hoặc bạn có thể chọn chiến đấu. Có nhiều cách như thế này:

• Bạn có thể đánh giá thấp anh ta. “Anh nhận được mức lương cũng như những người công nhân khác.” Câu trả lời này biến anh ta thành cỗ máy: anh chỉ là một nhân công cũng giống như các nhân công khác.

• Bạn có thể nịnh anh ta một chút: “Anh là một nhân viên tuyệt vời và chúng tôi ước là có thể làm được nhiều thứ hơn” Câu trả lời này có thể làm giảm mức độ căng thẳng nhưng nó là kiểu ba hoa vớ vẩn, kiểu nói chêm vào cho qua chuyện trong đa số các ngôn ngữ.

• Bạn có thể so đo với anh ta: “Bản thân tôi cũng chưa bao giờ đòi tăng lương. Lương tự tăng vì tôi là người được việc” Trong trận chiến moi móc các chi tiết về tiểu sử này, bạn sẽ thắng không phải vì câu chuyện của bạn thuyết phục hơn mà bởi vì bạn có nhiều quyền lực hơn.

• Bạn có thể nhượng bộ: “Tôi không thể tăng lương cho anh được nhưng tôi có thể cho phép anh về nhà sớm nửa tiếng vào các ngày thứ Sáu”. Trong cách giải quyết này, cả bạn và anh ta đều thua cuộc. Nhà tuyển dụng mất đi nửa giờ công của nhân viên còn anh ta không bao giờ có được thứ anh ta muốn. Nhượng bộ luôn là một phương pháp nhỏ hẹp và gò bó. Giả định là chỉ có chừng đó bánh trên bàn, và nếu bạn có thêm nhiều bánh, tôi sẽ phải bớt bánh đi. Nhượng bộ là kết quả lịch sự của lối suy nghĩ khan hiếm.

Nếu anh ta tỏ ra tức giận, bạn có thể nghe theo lời khuyên điển hình và nói với anh ta: “Hãy bám sát vấn đề” – mà điều này thì chẳng giúp gì trong việc giải quyết vấn đề về mặt cảm xúc. Dù mong muốn của bạn có lớn tới cỡ nào, bạn cũng không thể cứ bám lấy vấn đề được. Hai bên có thể miễn cưỡng đồng ý nhưng những cảm xúc có trong cuộc xung đột thì không thể dàn xếp được. Sự toan tính sau đó nhất định sẽ đến.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.