Vào một mùa hè của cách đây rất, rất nhiều năm, tôi dẫn dắt một nhóm người trẻ trong một chuyến cắm trại sinh tồn ngoài trời. Mục đích của hoạt động này là dạy cho họ cách sinh tồn trong hoang dã với rất ít sự chuẩn bị, làm sao để sống chủ yếu nhờ thiên nhiên. Khi tuần lễ đó gần kết thúc, chúng tôi hướng dẫn cho họ cách băng qua một con sông với một sợi dây thừng được thắt chặt giữa các cây lớn ở hai bên bờ sông. Tôi minh họa cho các em thanh thiếu niên cách băng qua sông – đu người giữ chặt sợi dây thừng bằng tay và chân, và di chuyển tay này rồi đến tay kia hướng về phía bên kia. Được nửa đường, tôi quyết định sẽ bày trò một chút và khoe mẽ bằng cách đu dây tự do. Con sông rất sâu và chảy chậm, nên trong trường hợp này không nguy hiểm lắm. Đám trẻ thích điều đó. Tôi cười để xua tan sự lo âu, thậm chí còn trêu chọc họ: “Tôi cá là các em sẽ không làm được ‘oách’ như thế này đâu!”. Vấn đề là, tôi đã hao phí quá nhiều năng lượng để pha trò nên khi thực hiện nhiệm vụ chính là đu dây qua sông, tôi cảm thấy cơ bắp của mình bắt đầu bị chuột rút và mất đi sức mạnh. Tôi tập trung toàn bộ ý chí và quyết tâm để thực hiện “nhiệm vụ”. Tuy nhiên, chỉ được một lúc, tôi không thể di chuyển thêm nữa. Tôi chỉ bám thêm được vài giây. Cơ bắp mất cảm giác. Tôi rơi tòm xuống dòng nước phía dưới, vật vã bơi vào bờ, người như sắp chết và chịu đựng sự trêu chọc suốt thời gian còn lại ở cùng bọn trẻ.
Tôi học được một bài học sâu sắc, bài học mà tôi không thể nào quên. Bạn thấy không, cơ thể - giống như hầu hết mọi thứ trong tự nhiên – dạy cho chúng ta quy luật thu hoạch – gieo nhân nào, gặt quả nấy. Đó là những quy luật của tự nhiên. Và chúng điều khiển toàn bộ cuộc sống này. Cho dù tôi có lên dây cót tinh thần bao nhiêu và khao khát băng qua con sông, cuối cùng tôi vẫn phải phụ thuộc vào điều kiện, sức mạnh và khả năng chịu đựng của cơ bắp của mình. Nếu không có sức mạnh từ bên trong, tôi chẳng thể nào hy vọng thành công ở bên ngoài bản thân.
Bạn sẽ đối mặt với thực tế tương tự khi cố gắng tạo ra các giải pháp theo Lựa chọn tối ưu thứ 3 cho những vấn đề và thách thức khó khăn nhất. Mặc dù bạn vô cùng khao khát và nỗ lực, tôi đảm bảo rằng, sẽ có lúc bạn không đạt được mục tiêu và trải qua cảm giác giống như là thất bại khi bạn cố gắng giải quyết mâu thuẫn với bạn bè, đồng nghiệp, hay thành viên trong gia đình và mọi chuyện không diễn biến như bạn kỳ vọng. Có khi nó lại làm cho vấn đề tệ hơn.
Tôi luôn luôn gặp phải những hạn chế này. Tôi mất kiên nhẫn. Tôi phản ứng thái quá. Tôi thấy thật là khó để lúc nào cũng phải ra sức lắng nghe… đặc biệt là khi TÔI BIẾT mình đúng! Và bởi tôi đã giảng dạy những nguyên tắc này cho những đứa con mới lớn của tôi quá thường xuyên trong nhiều năm, chúng không ngại ngần nhắc nhở tôi khi tôi không lắng nghe. Vậy là tôi học cách mỉm cười, hít một hơi thật sâu, nhanh chóng xin lỗi và sau đó nói: “Được rồi, hãy giúp cha hiểu vấn đề”. Và thực lòng mà nói, đôi khi phải mất nhiều thời gian tôi mới đạt được điều đó.
Chúng ta có thể bắt đầu với những ý định vĩ đại, nhưng khi vật lộn với vấn đề, chúng ta thấy mình trở nên phòng thủ, tổn thương, đáp trả ngay lập tức, hoặc rơi vào lối mòn giao tiếp “đương đầu hoặc bỏ chạy”. Những điều kể trên không đồng nghĩa với thất bại, nhưng chúng cho ta biết rằng mình cần thực hiện nhiều điều hơn từ bên trong tâm hồn mình và phát triển sức mạnh lớn lao hơn trong “cơ bắp” của tính cách mình.
Càng quan tâm hơn, chúng ta càng nỗ lực để sống với tư duy theo Lựa chọn tối ưu thứ 3 trong mọi thách thức và cơ hội của cuộc sống, chúng ta càng khao khát giải quyết những vấn đề to lớn và quan trọng mà ta đối mặt, chúng ta càng cần nhiều sức mạnh hơn từ bên trong. Vấn đề càng nghiêm trọng thì nhu cầu đối với sự an toàn bên trong, lối tư duy các bên cùng thắng, kiên nhẫn, yêu thương, tôn trọng, dũng cảm, cảm thông, quyết tâm bền bỉ và sáng tạo càng lớn. Con sông càng rộng, càng cần nhiều sức mạnh bên trong để bạn vượt qua.
Làm thế nào để chúng ta phát triển sức mạnh bên trong này? Đây là một trong những câu hỏi thực sự tuyệt vời của cuộc sống. Đó là cốt lõi của điều mà tôi cố gắng đạt được khi tôi viết cuốn sách “7 Thói quen hiệu quả”. Tựa đề ban đầu tôi định đặt cho quyển sách này là “Khôi phục nhân cách”. Nên tôi gợi ý bạn đọc hoặc đọc lại cuốn sách 7 Thói quen hiệu quả. Tôi không ngần ngại gợi ý như thế bởi đây là một cuốn sách về những nguyên tắc hiển nhiên, phổ quát, không bao giờ lỗi thời để con người trở nên hiệu quả. Chúng thuộc về mọi nền văn hóa, xã hội, tôn giáo, gia đình và tổ chức bền vững. Tôi không sáng tạo ra chúng; tôi chỉ đơn giản là xâu chuỗi và sắp xếp chúng theo một khuôn mẫu mang đến cho mọi người cách tiếp cận cá nhân tới chúng. Tôi tin rằng những nguyên tắc phổ quát này đến từ tự nhiên, nơi chúng ta chưa thể hiểu hết. Tôi cũng công nhận và dành sự tôn trọng sâu sắc nhất cho những người không có cùng niềm tin này, nhưng vẫn có những nguyên tắc sống riêng của mình và có những cống hiến tuyệt vời.
Thành công của bạn trong việc trở thành người tư duy theo Lựa chọn tối ưu thứ 3 sẽ bắt đầu từ bên trong. Tôi gợi ý hai mươi điều hữu ích trong việc phát triển sức mạnh và sự an toàn bên trong để tạo ra những giải pháp theo Lựa chọn tối ưu thứ 3:
1. Hãy cẩn thận với lòng kiêu hãnh. Buông bỏ ham muốn thể hiện bản thân luôn “đúng”. Dù sao đi nữa, bạn luôn chỉ có thể nắm bắt một phần thực tế. Hãy cho phép bản thân đạt được những đột phá quan trọng trong các mối quan hệ và giải pháp sáng tạo mà nếu bạn luôn khăng khăng rằng mình đúng, bạn sẽ không bao giờ có thể nhận ra chúng.
2. Hãy học cách nói “Tôi xin lỗi”. Nhanh chóng thực hiện điều này khi bạn nhận ra bạn đã có lỗi hoặc làm tổn thương ai đó. Hãy chân thành và đừng ngần ngại nói ra. Và đừng nửa vời. Hãy xin lỗi chân thành, chịu trách nhiệm và bày tỏ mong muốn thấu hiểu của bạn.
3. Hãy nhanh chóng tha thứ những lời xúc phạm mà bạn nhận được. Hãy nhớ rằng, bị xúc phạm hay không là do bạn lựa chọn. Nếu bạn cảm thấy bị xúc phạm, hãy quên nó đi.
4. Tạo ra và giữ những lời hứa nhỏ nhất với chính mình và với người khác. Hãy làm từng bước một. Khi bạn đã quen với cách thức thực hiện này, hãy đưa ra và giữ những lời hứa lớn hơn. Sự chính trực của bản thân bạn sẽ trở thành nguồn sức mạnh và an toàn lớn lao nhất của bạn.
5. Dành thời gian với tự nhiên. Đi bộ những quãng dài. Tạo ra không gian trong cuộc sống của bạn vào mỗi ngày để nhìn nhận những sự hợp lực trong thế giới quanh bạn.
6. Hãy đọc thật nhiều – đây là cách tốt nhất để tạo ra những kết nối tinh thần và có được những kiến thức có thể dẫn đến những Lựa chọn tối ưu thứ 3.
7. Thường xuyên tập thể dục và tập mỗi ngày nếu có thể. Hãy ăn uống lành mạnh với sự cân bằng và điều độ. Cơ thể chính là công cụ của tâm trí và tinh thần.
8. Ngủ đủ giấc, ít nhất bảy đến tám tiếng một ngày. Khoa học nói rằng não của chúng ta phát triển những kết nối mới trong khi ngủ, đó là lý do tại sao chúng ta thường thức giấc với những ý tưởng tươi mới. Và bạn sẽ thấy chính mình có những năng lượng cảm xúc, tâm thần và tinh thần cần thiết để tạo ra những Lựa chọn tối ưu thứ 3.
9. Nghiên cứu những tác phẩm văn học giá trị hoặc những cuốn sách truyền cảm hứng. Suy ngẫm, thiền định hoặc cầu nguyện. Sự khôn ngoan và uyên thâm sẽ đến với bạn.
10. Dành cho bản thân những khoảng thời gian tĩnh lặng để suy nghĩ về những giải pháp sáng tạo theo phương thức thứ ba cho vấn đề của bạn.
11. Bày tỏ tình cảm và sự trân trọng tới những người mà bạn hợp tác. Lắng nghe thấu hiểu họ. Dành thời gian để tìm hiểu về họ, điều quan trọng với họ là gì, câu chuyện của họ là gì.
12. Bạn có hai cái tai và một cái miệng: Hãy sử dụng chúng một cách tương xứng. Nghe nhiều nói ít.
13. Hãy tập trở nên rộng lượng với người khác – với thời gian, trái tim, sự tha thứ và ủng hộ của bạn. Hãy khôn ngoan và rộng lượng khi chia sẻ những gì bạn có với những người cần chúng. Hãy rộng lượng với chính bản thân bạn và tha thứ cho chính mình. Chúng ta đều có điểm yếu. Chúng ta đều có điểm mạnh. Hãy nhìn về tương lai và tiếp tục tiến bước. Tất cả những điều này sẽ nuôi dưỡng sự khoáng đạt, rộng rãi trong bạn.
14. Tránh so sánh bản thân với người khác. Tuyệt đối đừng làm vậy. Bạn là duy nhất và khác biệt. Bạn có giá trị vô hạn và tiềm năng tuyệt vời. Hãy xác định sứ mệnh đặc biệt của bạn trong cuộc đời này. Hãy cứ chân thật với nó, là chính mình, đối xử với những người khác và thế giới một cách thật giản dị và tuyệt vời!
15. Hãy biết ơn và thể hiện điều đó.
16. Không ngừng nhiệt tình khám phá các phương pháp tạo nên lợi ích to lớn cho người khác – lợi ích làm gia tăng sự yên bình của họ, hạnh phúc của họ và sự thành đạt của họ. Điều này sẽ lan tỏa và bạn sẽ thấy những người khác mang đến cho bạn điều tương tự. Đây là chìa khóa để tạo nên những sự hợp lực quan trọng.
17. Khi mọi thứ không như ý muốn, hãy nghỉ ngơi, đi dạo quanh khu nhà, ngủ một giấc thật ngon và quay trở lại vấn đề với sự tươi mới và cái nhìn của một ngày mới.
18. Nếu bạn thực sự không thể đạt được giải pháp để các bên cùng có lợi, hãy nhớ rằng trong một số trường hợp, “không thỏa thuận” là phương án tốt nhất.
19. Khi gặp các vấn đề liên quan đến người khác, phản ứng của họ, điểm yếu và thói quen của họ, hãy mỉm cười thật nhiều. Và khi gặp các vấn đề liên quan đến bản thân bạn, hãy tự nhắc mình nhớ rằng: “Điều này rồi sẽ qua đi”.
20. Đừng bao giờ ngừng tin tưởng vào năng lực của Lựa chọn tối ưu thứ 3.
Sau khi đạt được các Thành tích cá nhân (Personal Victories) này, bạn sẽ thấy những Thành quả chung (Public Victories) sẽ tìm đến bạn.
Để kết thúc quyển sách này, tôi muốn bày tỏ với bạn tình yêu và niềm tin của tôi dành cho bạn và tiềm năng của bạn cũng như lòng tin xác thực rằng bạn sẽ chọn đi theo con đường của tư duy và hành động theo Lựa chọn tối ưu thứ 3, bạn sẽ mang đến những điều vĩ đại cho cuộc đời này. Thế giới rất cần bạn. Ơn trên phù hộ bạn!
- Stephen R. Covey