Lựa Chọn Tối Ưu Thứ 3

Lượt đọc: 984 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tôi Nhìn Nhận Bạn

❊ ❊ ❊

Kiểu đàm phán đi tìm Lựa chọn tối ưu thứ 3 đòi hỏi bạn phải nhìn nhận đối phương như một con người chứ không phải một phe trong một cuộc chiến hay một trò đi săn. Chúng ta thường dễ rơi vào bẫy suy nghĩ “chúng ta chống lại họ”. Giáo sư Grande Lum đã cảnh báo: “Đối với những người mà chúng ta ‘áng chừng’ là những kẻ đàm phán khó chơi, điều quan trọng là chúng ta không được xem họ như những kẻ xấu... Có thể họ không tin tưởng tổ chức của bạn. Có thể ai đó đã lừa dối họ trong lần đàm phán trước đó. Có thể họ đơn giản là không biết cách nào khác để đàm phán tốt hơn. Đến cuối cùng, chúng ta đều là những người bào chữa cho việc chúng ta chỉ quan tâm đến mong muốn của bản thân mình và mỗi người chúng ta đều cho rằng điều chúng ta đang làm sẽ mang đến kết quả tốt nhất”.¹

¹ . Grande Lum, The Negotiation Fieldbook: Simple Strategies to Help Negotiate Everything (New York: McGraw-Hill Professional, 2004), 90.

Những người bán hàng mang theo định kiến cổ hủ đã tạo ra những câu chuyện lỗi lạc về cách họ chiến đấu và chiến đấu rất cam go chống lại một kẻ thù nhẫn tâm và cuối cùng đã chiến thắng như thế nào. Làm như vậy khiến họ cảm thấy và trông có vẻ tốt hơn trong mắt chính bản thân họ. Nhưng đó chỉ là một ảo ảnh. Kiểu tư duy hai phương thức (chúng ta chống lại họ) ngăn cản họ nhìn nhậnkhách hàng như con người thật sự. Kết quả là, họ đối xử với khách hàng như một kẻ đối đầu. Kiểu đào tạo đàm phán và bán hàng truyền thống bao gồm nhiều mánh khóe và kỹ thuật để giành được lợi thế trong những cuộc đàm phán kiểu như vậy. Có kỹ thuật “đập cửa vào mặt” – đầu tiên đưa ra giá rất cao (giống như đập cánh cửa vào mặt khách) và sau đó giảm dần xuống trong quá trình đàm phán. Cũng có kỹ thuật “đặt chân bước vào cửa” – chấp nhận nhân nhượng một chút để có được mối làm ăn rồi sau đó dần khiến đối phương nhân nhượng nhiều hơn. Cũng có kỹ thuật “bóng thấp” – giá ban đầu nhìn có vẻ ổn nhưng những thứ nhỏ nhặt được thêm vào ở phút cuối khiến giá tăng cao. Nó cũng giống như “rỉa mồi” – một khách hàng đầu tư nhiều thời gian vào một đơn hàng và sau đó bất ngờ trước khi gần chốt lại với thêm một yêu cầu mới. Lý do khách hàng không thể không trả các khoản chi phí phát sinh vào thời điểm sát nút là bởi họ tiếc các công sức đã bỏ ra trước đó.

Tham gia vào kiểu trò chơi này, người mua sẽ phải nghĩ ra các kỹ thuật phòng vệ cho riêng mình. Giống như Mahan Khalsa đã nói: “Cách mua hàng sai lệch đã xuất hiện để chống lại các kiểu bán hàng sai lệch”.¹¹ Có kiểu đàm phán “đuối dần” như thế này: người mua dần dần hạ giá của người bán xuống bằng những câu nói như: “Giá cũng có vẻ hợp lý rồi đấy... Bạn giảm một chút nữa đi... Giảm một chút nữa đi...”. Rồi đến ngưỡng “do dự”: “Bạn đang nghĩ gì thế hả? Bạn điên sao? Tôi không thể tưởng tượng nổi ai mà lại có thể đưa ra mức giá đó!”. Người mua cũng dùng cách “rỉa mồi” thành thạo như người bán. Và rất tự nhiên, người bán cũng phải đưa ra biện pháp đối phó – đó là “sự do dự đảo chiều”, và khiến tôi giả định rồi cũng có một “sự do dự đảo chiều cấp ba” nữa.

¹¹. Mahan Khalsa, Let’s Get Real or Let’s Not Play (Salt Lake City: White Water Press, 1999), 5.

Ngoài biện pháp kết hợp các chuyển động nguyên sơ này, các nhà đàm phán tinh vi còn sử dụng các phương pháp cao siêu hơn. Họ phân tích áp lực đang tác động đến bên đối phương, khả năng chịu rủi ro của họ, tâm lý muốn hoàn thành công việc đúng thời hạn và độ dài thời gian giữa các lần nhượng bộ. Họ tính toán để có được sự nhượng bộ ít dần và mỗi lần đều kèm theo những điều kiện nhất định. Luật là: Tỏ ra ậm ừ, không rõ ràng, không bao giờ nói thẳng, luôn trả lời câu hỏi một cách lòng vòng. Hãy để phe đối phương làm việc, điều đó sẽ tăng mức độ tâm huyết của họ vào giao dịch.

Mỗi một phương pháp truyền thống này đều đánh giá thấp sự tin tưởng. Mỗi người đều chỉ cố gắng để chỉ phải “nhả” ra một phần rất nhỏ từ những gì họ có được và chúng ta thắc mắc tại sao quá trình bán hàng lại khó khăn, gây ức chế và mất nhiều thời gian tới vậy. Nhưng đó chưa phải là điều tệ nhất.

Bạn có thể nói dối lúc nào cũng được. Một người bạn của tôi mới đây vừa kể tôi nghe về buổi hội nghị chuyên đề khá nghiêm túc về đàm phán mà ông ấy tham dự. Ông ấy kể họ đã cho luyện tập tình huống, trong đó mỗi bên biết được một lượng thông tin giới hạn về đối phương. Nhiệm vụ của họ là dùng thông tin đó để đàm phán được một đơn hàng, và nhóm nào có được đàm phán tốt nhất sẽ nhận được giải thưởng. Đội của bạn tôi đã bị thua và sau đó, ông ấy đã hỏi trưởng nhóm của đội thắng về cách họ tìm ra điểm lợi thế của họ. “Chúng tôi đã nói dối”, người đó nói. “Chúng tôi đã nói với đối phương một mức chi phí cơ bản cao hơn con số thực sự.”

Sau đó thì bạn của tôi đã phàn nàn với người chủ trì hội nghị: “Họ đã thắng bằng cách nói dối”. Người chủ trì hội nghị, là một nữ doanh nhân dạn dày kinh nghiệm, người đã dành nhiều thập kỷ để giảng dạy kỹ năng đàm phán đã trả lời với ông ấy rằng: “Nơi nào không có sự thật thì cũng chẳng có lời nói dối”.

Tôi sẽ bổ sung thêm là nơi không có sự thật thì cũng không có hy vọng nào cho hợp lực. Những trò chơi kiểu lừa gạt như thế này ngày càng mất đi tác dụng, đặc biệt trong thời đại của Internet như hiện nay. Khi mà chúng ta có thể có được các thông tin so sánh về chi phí, chất lượng và dịch vụ mà không cần tốn chút công sức nào. Các mánh khóe tạo sự “do dự” hay “đuối dần”, vân vân và vân vân là những di tích của một thời đã xa, khi mà chúng ta cần phải bỏ nhiều công sức để kiểm chứng thông tin. Ngày nay, nếu bạn nói với tôi mức giá của bạn là mức giá tốt nhất mà tôi có thể tìm được – hừm, tốt hơn hết là bạn nên nói thật bởi tôi có thể kiểm tra những gì bạn nói ngay trên điện thoại của tôi trong khi tôi đang đứng đó. Tôi có thể tìm ra tất cả các thông tin về công ty của bạn, về đối thủ cạnh tranh của bạn, về sản phẩm của bạn và chất lượng dịch vụ của bạn và thậm chí về chính bản thân bạn. Có hết cả ở đó và bạn không thể giấu đi được.

Kỷ nguyên của kiểu đàm phán lòng vòng đã chấm dứt. Không ai còn đủ kiên nhẫn cho nó nữa. Những người vẫn đang cố gắng làm thế với bạn đơn giản đang thể hiện sự thiếu tôn trọng dành cho bạn. Những người nói rằng cuộc đời này ở đâu cũng chỉ là một kiểu đàm phán như vậy luôn sống trong lối tư duy khan hiếm¹² (scarcity mind-set). Nếu tôi là một người suy nghĩ kiểu Lựa chọn tối ưu thứ 3, tôi phải có tư duy dư dật¹³ (mind-set of abundance) – có như vậy chúng ta mới có thể cùng nhau tạo ra những phương thức thú vị không giới hạn mà chúng ta chưa từng nghĩ tới trước đó. Tôi phải xem bạn như một con người – người mà tôi tôn trọng và tin tưởng, chứ không phải như một điểm trong trò chơi về sự tự tin.

¹². Lối suy nghĩ cho rằng mọi thứ trên đời này đều khan hiếm, nếu bạn được thì tôi mất.

¹³. Cách nghĩ tích cực, rằng luôn có đủ mọi thứ cho tất cả, miễn là bạn phải nỗ lực xứng đáng (ND).

Bằng cách nói thẳng và lắng nghe để thấu hiểu, bạn thường không cần tới đàm phán nữa. David, con trai tôi sẽ kể cho bạn nghe câu chuyện này:

Con gái Madeleine của tôi nộp hồ sơ vào một chương trình viết văn sáng tạo nổi tiếng toàn quốc, nhưng rồi bị từ chối bởi khóa học đã đủ học sinh. Tôi ngay lập tức phản ứng theo kiểu Lựa chọn tối ưu thứ 3: “Không, vẫn còn chỗ đấy!”. Tôi đã gọi cho người phụ nữ phụ trách và nói với bà ấy về Madeleine và tính cách của con bé, cả lý do vì sao con bé rất hy vọng theo học khóa này. Tôi nói: “Hãy kể tôi nghe thêm về tình hình hiện tại. Tôi chỉ muốn hiểu thêm. Tôi không hề cố gắng ép buộc bà!”. Nên tôi chỉ lắng nghe và cùng lúc đó, tạo dựng một mối quan hệ với người phụ nữ. Hai mươi phút sau khi cuộc điện thoại chấm dứt, bà ấy gửi cho con gái tôi thư chấp nhận.

Quy tắc giao tiếp ngày nay là chân thành và thẳng thắn. Tôi ứng xử với bạn bằng cách lắng nghe để thấu hiểu. Tôi nói thẳng và truyền đạt dễ hiểu để bạn hoàn toàn hiểu được tôi.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.