My Ántonia

Lượt đọc: 438 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
X

❊ ❊ ❊

Suốt mấy tuần sau chuyến đi xe trượt tuyết, chúng tôi chẳng nghe ngóng được tin tức gì về nhà Shimerda. Cơn đau họng khiến tôi phải ruột rà ở trong nhà, còn bà tôi bị cảm lạnh nên công việc nhà cửa đổ dồn lên vai bà rất nặng nề. Đến Chủ nhật, bà mới có một ngày nghỉ ngơi nhẹ nhõm. Một buổi tối trong bữa ăn xế, chú Fuchs kể rằng chú vừa thấy ông Shimerda đi săn về.

“Ông ấy tự làm cho mình một cái mũ da thỏ với một cái cổ áo da thỏ cài cúc bên ngoài áo khoác, Jim ạ. Nhà họ bên đó chỉ có đúng một cái áo khoác ngoài, thế là cả nhà thay nhau mặc. Hình như họ sợ lạnh lắm, cứ rúc trong cái hốc bên bờ đất như lũ chim chóc trú đông ấy.”

“Trừ thằng bé điên ra,” Jake chêm vào. “Nó chẳng bao giờ mặc áo khoác cả. Krajiek bảo nó khỏe kinh khủng, chịu đựng được mọi thứ. Tôi đoán chắc thỏ quanh vùng này dạo này hiếm dần rồi. Hôm qua Ambrosch đi qua ruộng ngô chỗ tôi đang làm, cho tôi xem ba con sóc đất nó vừa bắn được. Nó còn hỏi tôi thịt chúng có ngon không. Tôi nhổ bọt rồi nhăn mặt làm bộ ghê tởm để dọa nó, nhưng nó chỉ nhìn tôi như thể nó khôn hơn tôi nhiều, rồi nhét lũ sóc vào bao và đi thẳng.”

Bà tôi ngẩng lên hốt hoảng rồi nói với ông:

“Ông Josiah này, ông có nghĩ Krajiek lại để mấy người tội nghiệp đó ăn thịt sóc đất không?”

“Ngày mai bà nên sang thăm mấy người hàng xóm của chúng ta đi, Emmaline,” ông đáp vẻ trầm ngâm.

Fuchs góp vài câu vui vẻ, bảo sóc đất là loài vật sạch sẽ và ăn thịt chắc cũng tốt, có điều dòng họ nhà chúng thì chẳng ra sao. Tôi hỏi chú có ý gì, chú cười nhe răng bảo chúng thuộc họ nhà chuột.

Sáng hôm sau khi tôi xuống nhà, bà và Jake đang sửa soạn một chiếc giỏ đậy nắp ở dưới bếp.

“Này Jake,” bà bảo, “nếu chú tìm thấy con gà trống già bị rụng mào vì rét kia thì cứ vặn cổ nó đi rồi ta mang theo. Chẳng có lý nào mà bà Shimerda lại không xin được ít gà giống của hàng xóm từ thuở thu đến giờ để gây đàn. Tôi đoán bà ấy hoang mang chẳng biết bắt đầu từ đâu. Bản thân tôi cũng từng là kẻ tha hương đến vùng đất mới, nhưng tôi chưa bao giờ quên rằng gà sun nuôi là thứ rất cần thiết, dù mình có thiếu thốn đến đâu đi nữa.”

“Bà bảo sao tôi làm vậy,” Jake đáp, “nhưng tôi ghét cái cảnh Krajiek lại xơ múi được cái đùi của con gà trống già đó.” Chú dậm chân bước qua căn hầm dài rồi sập cánh cửa nặng nề lại sau lưng.

Ăn sáng xong, bà, chú Jake và tôi mặc đồ ấm rồi trèo lên ghế trước của chiếc xe kéo lạnh giá. Khi tiến gần đến nhà Shimerda, chúng tôi nghe thấy tiếng chiếc máy bơm nước rít lên cành cạch vì băng giá và nhìn thấy Ántonia, đầu trùm khăn, chiếc váy bông bốc lên trong gió, đang dùng hết sức ấn cần bơm lên xuống. Nghe thấy tiếng xe chúng tôi, cô bé ngoái đầu nhìn lại, rồi xách thùng nước chạy thục mạng về phía hốc đất.

Jake đỡ bà tôi xuống đất và bảo chú sẽ mang đồ ăn vào sau khi đắp chăn cho ngựa. Chúng tôi thong thả đi theo con đường đóng băng hướng về phía cánh cửa nằm sâu bên bờ vực. Những luồng khói màu xanh lam bốc ra từ chiếc ống khói nhô lên qua lớp cỏ và tuyết, nhưng cơn gió rét nhanh chóng thổi tan tác chúng đi.

Bà Shimerda mở cửa trước khi chúng tôi gõ và nắm lấy tay bà tôi. Bà ấy không nói "Xin chào!" như mọi khi mà oà khóc ngay lập tức, nói rất nhanh bằng tiếng mẹ đẻ, chỉ vào chân mình đang quấn đầy giẻ rách và nhìn quanh với ánh mắt như muốn đổ lỗi cho tất cả mọi người.

Ông lão ngồi trên một gốc cây sau bếp sưởi, co quắp lại như thể đang cố trốn tránh chúng tôi. Yulka ngồi trên sàn nhà ngay dưới chân ông, tay ôm con mèo con. Cô bé ghé mắt nhìn tôi mỉm cười, nhưng liếc thấy mẹ liền giấu mặt đi. Ántonia đang rửa chảo và đĩa trong một góc tối. Thằng bé điên nằm dưới ô cửa sổ duy nhất, kéo dãn mình trên một chiếc bao tải nhồi rơm. Ngay khi chúng tôi bước vào, nó liền kéo một cái bao đựng hạt che kín khe hở dưới chân cửa. Không khí trong hang vô cùng bức bối và tối mù mịt. Chiếc đèn hoa kỳ treo trên bếp sưởi hắt ra ánh sáng vàng vọt, yếu ớt.

Bà Shimerda giật phắt nắp hai chiếc thùng gỗ đằng sau cánh cửa rồi bắt chúng tôi nhìn vào trong. Một thùng chứa vài củ khoai tây đã bị thối vữa vì hỏng lạnh, thùng kia là một đống bột mì ít ỏi. Bà tôi thốt lên vài lời ngượng ngùng, nhưng người phụ nữ Bohemia lại cười chua chát, một tiếng cười tựa như tiếng ngựa hí, rồi vơ lấy chiếc ấm pha cà phê trống rỗng trên kệ, lắc mạnh về phía chúng tôi với vẻ mặt đầy hằn học.

Bà tôi vẫn tiếp tục trò chuyện bằng chất giọng lịch sự kiểu bang Virginia, không hề nhắc đến sự thiếu thốn tận cùng của họ hay sự chậm trễ của chính mình, cho đến khi Jake mang chiếc giỏ đồ ăn tới như một câu trả lời trực tiếp cho những lời trách móc của bà Shimerda. Lúc này, người phụ nữ tội nghiệp mới thực sự gục ngã. Bà gieo mình xuống sàn bên cạnh đứa con trai điên dại, gục mặt vào đầu gối và khóc nức nở. Bà tôi không để ý đến bà ấy nữa mà gọi Ántonia lại giúp dọn đồ trong giỏ ra. Tony miễn cưỡng rời khỏi góc tối. Tôi chưa bao giờ thấy cô bé suy sụp đến thế.

“Bà đừng chấp mamenka tội nghiệp của cháu, bà Burden. Mẹ cháu buồn lắm,” cô bé thì thầm, vừa lau bàn tay ướt nhẹp vào váy vừa đỡ lấy những đồ vật bà tôi đưa.

Thằng bé điên nhìn thấy thức ăn liền phát ra những tiếng ùng ục nhỏ trong cổ họng rồi xoa xoa bụng. Jake lại bước vào, lần này mang theo một bao khoai tây. Bà tôi nhìn quanh với vẻ bối rối.

“Cháu không có cái hầm hay hố trữ nào bên ngoài sao, Ántonia? Chỗ này làm sao giữ được rau củ. Sao khoai tây của nhà cháu lại bị đóng băng thế này?”

“Nhà cháu xin của ông Bushy ở bưu điện đấy ạ—mấy củ ông ấy bỏ đi. Nhà cháu làm gì có khoai tây hả bà Burden,” Tony buồn rầu thú nhận.

Khi Jake bước ra ngoài, Marek bò dọc theo sàn nhà và lại chèn kín khe cửa. Sau đó, lặng lẽ như một chiếc bóng, ông Shimerda bước ra từ sau chiếc bếp sưởi. Ông đứng vuốt lại mái tóc màu xám mượt mà như thể đang cố xua tan đi làn sương mù trong tâm trí. Ông vẫn sạch sẽ và tươm tất như thường lệ, với chiếc khăn quàng cổ màu xanh lá và chiếc cài áo bằng san hô. Ông nắm lấy tay bà tôi và dẫn bà ra sau chiếc bếp sưởi, đi về phía cuối phòng. Ở tường sau có một chiếc hốc nhỏ khác; một cái lỗ tròn không to hơn thùng chứa dầu là mấy, được khoét sâu vào lòng đất đen. Khi tôi trèo lên một chiếc ghế đẩu nhìn vào, tôi thấy vài chiếc chăn bông cùng một đống rơm. Ông lão cầm chiếc đèn hoa kỳ. “Yulka,” ông nói bằng giọng trầm đục, tuyệt vọng, “Yulka; Ántonia của tôi!”

Bà tôi thối lui lại. “Ý ông là hai đứa nhỏ ngủ ở trong đó sao—các con gái của ông ấy?” Ông lão cúi đầu.

Tony luồn qua tay ông. “Dưới sàn lạnh lắm, ở trong này ấm như hốc chim ấy. Cháu thích ngủ ở đây,” cô bé hào hứng quả quyết. “Mamenka của cháu có chiếc giường đẹp lắm, có cả gối làm bằng lông ngỗng nhà cháu ở Bohemia nữa đấy. Jim thấy không?” Cô bé chỉ vào chiếc giường tầng hẹp mà Krajiek đã đóng vào tường cho hắn trước khi gia đình Shimerda đến.

Bà tôi thở dài. “Đúng rồi, cháu yêu, thế thì các cháu ngủ ở đâu được nữa chứ! Bà tin là ở trong đó ấm áp thật. Rồi các cháu sẽ có một ngôi nhà tử tế hơn thôi, Ántonia, rồi cháu sẽ quên đi những ngày tháng khó khăn này.”

Ông Shimerda mời bà tôi ngồi xuống chiếc ghế duy nhất và chỉ cho vợ ông ngồi lên chiếc ghế đẩu bên cạnh. Đứng trước mặt họ với bàn tay đặt trên vai Ántonia, ông nói bằng giọng trầm lắng, và con gái ông dịch lại. Ông muốn chúng tôi biết rằng họ không phải là những kẻ ăn xin ở quê nhà; ông từng có mức lương cao và gia đình ông rất được coi trọng ở đó. Ông rời Bohemia với hơn một ngàn đô la tiền tiết kiệm sau khi đã trả xong tiền vé tàu. Nhưng ông đã chịu thiệt khi đổi tiền ở New York, và tiền tàu hỏa đến Nebraska thì đắt hơn họ tưởng. Đến khi trả xong tiền đất cho Krajiek, mua lại ngựa, bò rùa cùng mấy thứ máy móc nông nghiệp cũ kỹ của hắn, họ chẳng còn lại bao nhiêu tiền. Tuy nhiên, ông muốn bà tôi biết rằng ông vẫn còn một ít tiền dự trữ. Nếu họ có thể cầm cự qua khỏi mùa đông cho đến khi xuân về, họ sẽ mua một con bò, ít gà giống và trồng một khu vườn, rồi mọi chuyện sẽ đâu vào đấy. Cả Ambrosch lẫn Ántonia đều đã đủ lớn để làm việc đồng ruộng và chúng đều sẵn lòng làm việc. Thế nhưng tuyết rơi và thời tiết khắc nghiệt đã làm tất cả họ nản lòng.

Ántonia giải thích rằng bố cô định dựng một ngôi nhà mới cho gia đình vào mùa xuân; ông và Ambrosch đã đẽo xong gỗ làm nhà rồi, nhưng tất cả các khúc gỗ hiện đang bị tuyết vùi lấp dọc theo bờ suối nơi họ đốn hạ.

Trong khi bà tôi động viên và đưa ra những lời khuyên cho họ, tôi ngồi xuống sàn nhà với Yulka và để cô bé khoe con mèo con. Marek thận trọng bò về phía chúng tôi và bắt đầu phô ra những ngón tay có màng của mình. Tôi biết nó muốn làm mấy trò tiếng động kỳ quặc cho tôi xem—như sủi gâu gâu như chó hay hí vang như ngựa—nhưng nó không dám làm trước mặt người lớn. Đứa trẻ tội nghiệp ấy lúc nào cũng cố tỏ ra dễ thương, như thể trong lòng nó luôn canh cánh nỗ lực bù đắp cho những khiếm khuyết của bản thân.

Bà Shimerda trở nên bình tĩnh và lý trí hơn trước khi chuyến thăm của chúng tôi kết thúc, và trong khi Ántonia dịch, bà ấy thỉnh thoảng lại chêm vào một vài từ cho riêng mình. Người phụ nữ này có tai rất thính, bà học lỏm các cụm từ bất cứ khi nào nghe thấy ai đó nói tiếng Anh. Khi chúng tôi đứng dậy sửa soạn về, bà mở chiếc rương gỗ và lấy ra một chiếc túi bằng vải may vỏ nệm, dài khoảng bằng bao bột mì và rộng bằng một nửa, nhồi căng phồng một thứ gì đó. Vừa nhìn thấy nó, thằng bé điên đã bắt đầu chép chép môi. Khi bà Shimerda mở túi và dùng tay đảo lấy đảo để bên trong, một mùi mặn mòi, ngai ngái của đất bốc ra nồng nặc, lấn gạt cả những mùi hôi khác trong căn hang đó. Bà đong một tách trà đầy, buộc vào một mảnh vải bao rồi trân trọng trao cho bà tôi.

“Nấu ăn,” bà tuyên bố. “Bây giờ ít; nấu lên nhiều lắm,” bà xòe hai tay ra như muốn diễn tả rằng một cốc nhỏ sẽ nở ra cả một nồi to. “Ngon lắm. Nước này không có đâu. Đồ ăn bên nước tôi cái gì cũng ngon hơn.”

“Có thể là vậy, bà Shimerda,” bà tôi đáp bằng giọng khô khốc. “Tôi không biết thế nào chứ riêng tôi thì tôi vẫn thích bánh mì của chúng tôi hơn bánh mì của các vị.”

Ántonia vội vàng giải thích. “Cái này ngon lắm bà Burden ạ,”—cô bé chắp hai tay lại như thể không biết dùng lời nào để tả hết độ ngon của nó,—“nấu lên nó nở ra nhiều lắm, đúng như mẹ cháu nói đấy ạ. Nấu với thịt thỏ, nấu với thịt gà, cho vào nước sốt thì… ôi, ngon tuyệt!”

Suốt quãng đường về nhà, bà tôi và chú Jake không ngừng bàn bàn về việc những người Cơ đốc giáo tốt lành có thể dễ dàng quên mất trách nhiệm đùm bọc đồng loại của mình đến nhường nào.

“Tôi phải nói thật đấy Jake ạ, vài người anh chị em của chúng ta khó lòng mà giúp đỡ được. Với những người này thì biết bắt đầu từ đâu cơ chứ? Họ thiếu thốn đủ thứ, mà cái thiếu nhất lại là chút trí khôn tối thiểu. Tôi đoán chẳng ai cho họ được cái đó cả. Thằng Jimmy nhà này có khi còn đủ khả năng quán xuyến một trang trại hơn họ ấy chứ. Chú có nghĩ thằng Ambrosch đó thực sự có chí tiến thủ không?”

“Nó làm việc chăm chỉ đấy thưa bà, và nó cũng biết tính toán đấy; có điều bản tính nó khá keo kiệt. Người ta có thể đủ khôn lỏi để sống trên đời này; nhưng đôi khi họ lại thành ra quá tính toán.”

Tối hôm đó, trong lúc bà sửa soạn bữa tối, chúng tôi mở gói quà bà Shimerda đã tặng ra. Bên trong toàn những mảnh nhỏ màu nâu trông như những lát rễ cây gọt mỏng. Chúng nhẹ như lông vũ, và điều gây chú ý nhất chính là mùi đất nồng nặc, xộc thẳng vào mũi. Chúng tôi không thể xác định được đó là động vật hay thực vật.

“Có khi là thịt khô của loài thú kỳ dị nào đó đấy Jim ạ. Chắc chắn không phải cá khô, mà cũng chẳng phải mọc ra từ thân cây hay dây leo đâu. Bà thấy e ngại mấy thứ này lắm. Dù sao thì bà cũng chẳng muốn ăn cái thứ gì đã bị nhốt chung hàng tháng trời với quần áo cũ và gối lông ngỗng đâu.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.