Tuần sau lễ Giáng sinh, trời bắt đầu tan băng. Đến ngày Tết Dương lịch, cảnh vật quanh chúng tôi đã biến thành một bãi tuyết nhão xám xịt, còn con dốc xói mòn nằm giữa cối xay gió và chuồng ngựa thì chảy đầy dòng nước đen ngòm. Mấy vạt đất đen mềm nhô ra rải rác dọc hai bên đường. Tôi trở lại với những công việc thường nhật của mình: gánh củi, xách nước, dọn lõi ngô, rồi dành các buổi chiều ở chuồng ngựa xem Jake dùng máy quay tay để tách hạt ngô.
Một buổi sáng trong đợt thời tiết ấm áp ấy, Ántonia cùng mẹ cưỡi một trong những con ngựa già lông xù của gia đình sang thăm chúng tôi. Đây là lần đầu tiên bà Shimerda đến nhà tôi. Bà chạy loanh quanh ngắm nghía từ thảm, rèm cửa cho đến đồ đạc, miệng không ngừng bình phẩm với con gái bằng giọng điệu ghen tị và hờn dỗi. Trong bếp, bà nhấc một chiếc nồi gang đang đặt ở phía sau bếp sưởi lên rồi bảo: "Nhà mày có nhiều, nhà Shimerda không có." Tôi thấy bà nội thật nhẹ lòng khi lại đem tặng chiếc nồi ấy cho bà ta.
Sau bữa trưa, trong lúc giúp rửa bát, bà ta hất hàm nói: "Nhà mày có bao nhiêu thứ để nấu. Nếu tao mà có đủ đồ như mày, tao nấu ngon hơn nhiều."
Bà ta là một mụ già tự cao, hợm hĩnh, ngay cả tai họa cũng chẳng thể làm bà ta biết khiêm nhường. Tôi bực mình đến mức đâm ra lạnh nhạt với cả Ántonia, và nghe cô ấy kể về việc cha mình dạo này không khỏe bằng một thái độ hoàn toàn thờ ơ.
“Bố tôi nhớ quê cũ buồn lắm. Bố nhìn không được khỏe. Bố không bao giờ làm nhạc nữa. Ở quê bố chơi vĩ cầm suốt; cho đám cưới với cho buổi nhảy. Ở đây không bao giờ. Khi tôi xin bố chơi, bố lắc đầu không. Có những ngày bố lấy vĩ cầm ra khỏi hộp rồi gảy gảy ngón tay lên dây, như thế này này, nhưng không bao giờ làm ra tiếng nhạc. Bố không thích cái đất-nước này.”
“Những ai không thích đất nước này thì nên ở lại quê nhà,” tôi nghiêm mặt nói. “Chúng tôi đâu có ép họ sang đây.”
“Bố không muốn sang, không bao-giờ!” cô ấy thốt lên. “Mamenka của tôi ép bố sang. Lúc nào mẹ cũng nói: ‘Mỹ là nước lớn; nhiều tiền, nhiều đất cho con trai mẹ, nhiều chồng cho con gái mẹ.’ Bố tôi, bố khóc vì phải bỏ lại những người bạn cũ cùng làm nhạc với bố. Bố thương lắm cái ông chơi cái kèn dài dài như thế này này”—cô ấy diễn tả chiếc kèn trombone trượt. “Họ đi học cùng nhau và là bạn từ hồi nhỏ. Nhưng mẹ tôi, mẹ muốn Ambrosch phải giàu, có nhiều gia súc.”
“Mẹ cậu,” tôi giận dỗi nói, “chỉ muốn dòm ngó đồ đạc của người khác.”
“Ông cậu giàu mà,” cô ấy gay gắt đáp trả. “Sao ông không giúp bố tôi? Ambrosch rồi cũng sẽ giàu, rồi anh ấy trả lại. Anh ấy là con trai rất khôn ngoan. Vì Ambrosch mà mẹ tôi mới sang đây.”
Ambrosch được xem là nhân vật quan trọng nhất trong gia đình. Bà Shimerda và Ántonia lúc nào cũng kiêng nể cậu ta, dù cậu ta thường xuyên gắt gỏng với họ và tỏ thái độ khinh khỉnh với cha mình. Ambrosch và mẹ cậu ta luôn làm mọi thứ theo ý mình. Dù Ántonia yêu cha hơn bất kỳ ai khác, cô ấy vẫn luôn e sợ người anh cả.
Sau khi nhìn Ántonia cùng mẹ cô ấy cưỡi con ngựa còi cọc đi qua ngọn đồi, mang theo chiếc nồi gang của nhà chúng tôi, tôi quay sang bà nội lúc này đã ngồi khâu vá, bảo rằng tôi mong mụ già soi mói đó sẽ không bao giờ đến thăm chúng tôi nữa.
Bà nội cười thầm rồi đưa mũi khâu sáng bóng qua lỗ thủng trên chiếc tất của Otto. “Bà ấy chưa già đâu, Jim ạ, dù bà biết đối với cháu thì bà ấy có vẻ già. Ừ, bà cũng chẳng đau buồn gì nếu bà ấy không bao giờ đến nữa. Nhưng cháu thấy đấy, người ta chẳng bao giờ biết cái nghèo sẽ bộc lộ ra những tính nết gì ở một con người. Nhìn thấy con cái thiếu thốn khiến người phụ nữ trở nên tham lam. Giờ thì đọc cho bà nghe một chương trong cuốn ‘Hoàng tử xứ David’ đi. Hãy quên gia đình người Bohemia đó đi nào.”
Thời tiết dịu dàng, khô ráo ấy kéo dài suốt ba tuần. Đàn gia súc trong chuồng ăn ngô nhanh gần bằng tốc độ mấy người đàn làm tách hạt, và chúng tôi hy vọng có thể xuất bán chúng sớm. Một buổi sáng, hai con bò mộng lớn, Gladstone và Brigham Young, tưởng chừng mùa xuân đã đến, bắt đầu trêu ghẹo và húc đầu vào nhau qua dải hàng rào kẽm gai ngăn cách chúng. Chẳng mấy chước chúng nổi giận. Chúng gầm lên, dùng guốc bới tung lớp đất mềm, trợn mắt và hất đầu dữ tợn. Mỗi con lùi về một góc xa trong khu chuồng của mình, rồi cùng phi nước đại lao vào nhau. Huỳnh huỵch, chúng tôi có thể nghe thấy tiếng hai cái đầu to lớn va vào nhau chát chúa, và tiếng gầm của chúng làm rung rinh cả mấy chiếc chảo trên kệ bếp. Nếu chúng không bị cưa sừng từ trước thì hẳn đã xé xác nhau ra rồi. Chẳng mấy chốc, những con bò thịt béo mầm cũng hùa theo, bắt đầu húc và táng sừng vào nhau. Rõ ràng là phải chấm dứt vụ việc này. Tất cả chúng tôi đứng nhìn thán phục khi Fuchs cưỡi ngựa vào chuồng, dùng chĩa chăn cúc đâm liên tiếp vào hai con bò mộng, cuối cùng cũng tách được chúng ra.
Trận bão tuyết lớn nhất trong mùa đông bắt đầu vào đúng sinh nhật lần thứ mười một của tôi, ngày 20 tháng Một. Khi tôi xuống ăn sáng sáng hôm đó, Jake và Otto bước vào, người trắng xóa như người tuyết, vừa đập đập hai tay vừa dậm chân bôm bốp. Họ cười rộ lên khoái trá khi nhìn thấy tôi và reo lên:—
“Lần này cậu có quà sinh nhật rồi nhé, Jim, không trệch đi đâu được. Người ta đã đặt riêng cho cậu một trận bão tuyết xịn đấy.”
Cơn bão kéo dài suốt cả ngày. Tuyết lần này không rơi lăn tăn mà trút xuống xối xả từ trên trời, như thể hàng ngàn chiếc đệm lông chim đang bị trút sạch ra ngoài. Chiều hôm đó, căn bếp biến thành một xưởng xưởng mộc; mấy người đàn ông mang dụng cụ vào và làm hai chiếc xẻng gỗ lớn có cán dài. Cả bà nội lẫn tôi đều không thể ra ngoài trong cơn bão, nên Jake đã đi khao gà ăn và mang về một số lượng trứng ít ỏi đáng tội nghiệp.
Hôm sau, mấy người làm nhà tôi phải xúc tuyết đến tận trưa mới mở được đường ra chuồng ngựa—mà tuyết thì vẫn cứ rơi! Trong suốt mười năm ông tôi sống ở Nebraska, chưa từng có trận bão nào như thế. Tại bữa ăn trưa, ông bảo chúng tôi sẽ không cố tiếp cận đàn gia súc—chúng đã đủ béo để chịu được một hai ngày không có ngô; nhưng ngày mai nhất định phải cho chúng ăn và làm tan băng ở vòi nước để chúng có cái uống. Chúng tôi thậm chí không thể nhìn thấy khu chuồng trại, nhưng biết đàn bò thịt vẫn ở quanh đâu đó, co cụm lại dưới bờ đất phía bắc. Hai con bò mộng hung dữ của chúng tôi, giờ đã ngoan ngoãn hơn nhiều, có lẽ đang ủ ấm lưng cho nhau. “Trận này sẽ làm chúng bớt hăng máu ngay!” Fuchs hớn hở nhận xét.
Đến trưa hôm đó, vẫn chưa nghe thấy tiếng động gì từ đàn gà. Sau bữa trưa, Jake và Otto, lúc này quần áo ẩm ướt đã khô trên người, vươn dãn đôi tay cứng đờ rồi lại lao mình vào những đống tuyết chất cao. Họ đào một đường hầm dưới tuyết dẫn đến chuồng gà, với những bức tường chắc chắn đến mức bà nội và tôi có thể đi qua đi lại bên trong. Chúng tôi thấy đàn gà đang ngủ; có lẽ chúng tưởng đêm đen đã đến vĩnh viễn. Một con gà trống già đang đi lại loanh quanh, mổ mổ vào cục băng cứng ngắc trong máng nước. Khi chúng tôi chiếu ánh đèn măng-xông vào mắt chúng, đàn gà mái bắt đầu cục tác ầm ĩ và bay tán loạn một cách vụng về, làm lông vũ rơi rụng khắp nơi. Mấy con gà sao lốm đốm có cái đầu nhỏ như đầu đinh, vốn lúc nào cũng căm ghét sự giam cầm, kêu thét lên rồi chạy biến ra ngoài đường hầm, cố rúc cái mặt xấu xí, sặc sỡ của chúng qua những bức tường tuyết. Đến năm giờ chiều, công việc nhà mới xong xuôi—đúng vào lúc lại phải bắt đầu một vòng công việc mới! Đó quả là một ngày thật kỳ lạ và khác thường.