Tôi nhớ biết bao căn phòng khách nhỏ nhắn và trang nghiêm nơi tôi thường lui tới chờ Lena: bộ ghế bọc móng ngựa cứng nhắc mua từ một phiên đấu giá nào đó, chiếc gương dài, và những bức tranh minh họa thời trang treo trên tường. Thậm chí nếu tôi chỉ ngồi xuống trong chốc lát, thể nào khi đứng dậy quần áo tôi cũng vương đầy những sợi chỉ và mảnh lụa đủ màu. Sự thành công của Lena khiến tôi thấy khó hiểu. Cô ấy vốn dĩ rất phóng khoáng, chẳng mảy may có chút xông xáo hay tự khẳng định bản thân như những người vẫn làm để thăng tiến trong kinh doanh. Ngày trước, Lena đến Lincoln chỉ là một cô thôn nữ, chẳng có lấy một tấm thư giới thiệu nào ngoại trừ dăm ba họ hàng của bà Thomas ở đó, thế mà giờ đây cô đã bắt đầu may quần áo cho những phu nhân thuộc “giới trẻ đã kết hôn”. Hiển nhiên là cô có năng khiếu thiên bẩm tuyệt vời với nghề nghiệp của mình. Như cô hay nói, cô biết rõ “người ta mặc đẹp với kiểu gì”. Cô chẳng bao giờ biết chán khi cứ cặm cụi ngắm nghía những cuốn tạp chí thời trang. Thỉnh thoảng vào buổi tối, tôi lại thấy cô thui thủi một mình trong phòng làm việc, say sưa drap những lớp vải satin lên ma-nơ-canh với một vẻ mặt vô cùng hạnh phúc. Tôi không sao kìm được suy nghĩ rằng những năm tháng mà Lena hoàn toàn chẳng có đủ quần áo để mặc hẳn có phần nào liên quan đến niềm đam mê không biết mệt mỏi của cô trong việc chưng diện cho cơ thể con người. Các khách hàng của cô đều nhận xét rằng Lena “có phong cách”, và vì thế họ dễ dàng bỏ qua những thói quen lôi thôi của cô. Tôi nhận ra cô chẳng bao giờ hoàn thành món đồ nào đúng thời hạn đã hứa, và thường xuyên tiêu tốn tiền mua nguyên vật liệu vượt quá mức khách hàng cho phép. Có lần, khi tôi đến vào lúc sáu giờ, Lena đang tiễn một bà mẹ cáu kỉnh cùng cô con gái cao lêu khêu, vụng về của bà ra cửa. Người phụ nữ ấy nán lại ở cửa để ngượng ngùng thanh minh:
– Cô cố gắng giữ giá dưới năm mươi đô-la cho tôi nhé, cô Lingard? Cô thấy đấy, con bé thực sự còn quá nhỏ để đến chỗ một thợ may đắt đỏ, nhưng tôi biết cô có thể uốn nắn nó giỏi hơn bất kỳ ai.
– Ồ, chuyện đó sẽ ổn thôi, thưa bà Herron. Tôi nghĩ chúng ta sẽ xoay sở để tạo ra một hiệu ứng thật đẹp, Lena điềm nhiên đáp.
Tôi thấy thái độ của cô đối với khách hàng rất khéo léo, và tự hỏi không biết cô đã học được sự điềm tĩnh đó ở đâu.
Thỉnh thoảng, sau khi mấy lớp học buổi sáng kết thúc, tôi hay bắt gặp Lena ở khu trung tâm, diện bộ đồ nhung cùng chiếc mũ đen nhỏ, chiếc khăn voan thắt gọn gàng trên khuôn mặt, trông tươi tắn chẳng kém gì buổi sáng mùa xuân. Có lúc cô sẽ xách theo một bó hoa thủy tiên vàng hoặc một chậu lan dạ hương. Khi chúng tôi đi ngang qua một tiệm bánh kẹo, bước chân cô lại chần chừ và lưu luyến. “Đừng để tôi bước vào nhé,” cô thì thầm. “Kéo tôi đi giùm nếu anh có thể.” Cô rất thích đồ ngọt, nhưng lại sợ bản thân trở nên quá đẫy đà.
Chúng tôi thường có những bữa sáng Chủ Nhật tuyệt vời tại căn hộ của Lena. Tận cùng căn phòng làm việc dài của cô là một khoảng lồi có cửa sổ, đủ rộng để kê một chiếc ghế bọc và một chiếc bàn đọc sách. Chúng tôi ăn sáng ở góc nhỏ đó, sau khi đã kéo những tấm rèm che khuất căn phòng dài với đầy bàn cắt vải, ma-nơ-canh và những bộ trang phục phủ vải treo trên tường. Ánh nắng tràn ngập vào trong, làm cho mọi thứ trên bàn đều sáng bừng lên và lấp lánh, còn ngọn lửa của chiếc đèn cồn thì như biến mất hoàn toàn. Chú chó lông xù màu đen giống water-spaniel của Lena, tên là Prince, cùng ăn sáng với chúng tôi. Nó ngồi cạnh cô trên ghế dài và cư xử rất ngoan ngoãn cho đến khi giáo viên dạy violin người Ba Lan ở căn hộ đối diện bắt đầu luyện tập, lúc đó Prince sẽ gầm gừ và hếch mũi hít ngửi đầy vẻ ghê tởm. Chủ nhà của Lena, Đại tá Raleigh già, đã tặng cô con chú chó này, và thoạt đầu cô chẳng hề thích thú chút nào. Cô đã dành quá nhiều thời gian trong đời để chăm sóc súc vật nên chẳng còn mấy cảm 𣫠với chúng. Nhưng Prince là một chú chó khôn lỏi, và dần dần cô đâm quý nó. Sau bữa sáng, tôi bắt nó phải làm các trò: giả chết, bắt tay, đứng thẳng như lính. Chúng tôi thường đội chiếc mũ học viên sĩ quan của tôi lên đầu nó – tôi phải tham gia huấn luyện quân sự ở trường đại học – và đưa cho nó một chiếc thước dây để kìm bằng chân trước. Vẻ nghiêm nghị của nó khiến chúng tôi cười đến không thể kìm giữ nổi.
Những câu chuyện của Lena luôn làm tôi thấy thú vị. Ántonia chưa từng nói chuyện giống như những người xung quanh cô. Ngay cả sau khi đã học nói tiếng Anh trôi chảy, trong lời ăn tiếng nói của cô vẫn luôn phảng phất nét bốc đồng và mang hơi hướng ngoại tộc. Thế nhưng Lena lại nhặt nhạnh tất cả những cách diễn đạt thông thường mà cô nghe được ở tiệm may của bà Thomas. Những cụm từ trang trọng ấy, tinh hoa của những phép tắc lịch sự chốn thị thành nhỏ bé, cùng những lời sáo rỗng tẻ nhạt, hầu hết đều mang bản chất đạo đức giả, bỗng trở nên vô cùng buồn cười, vô cùng duyên dáng khi được cất lên bằng giọng nói dịu dàng của Lena, với ngữ điệu ve vãn và vẻ ngây thơ ranh mãnh của cô. Chẳng có gì giải trí hơn việc nghe Lena, một người gần như vô tư lọi hệt như Tự nhiên, lại gọi cái chân là “chiếc gác” hay ngôi nhà là “tổ ấm”.
Chúng tôi thường ngồi lâu bên tách cà phê ở góc phòng ngập nắng ấy. Lena chưa bao giờ xinh đẹp nhường ấy như vào buổi sáng; ngày nào cô cũng thức dậy với sự tươi trẻ hoà cùng thế giới, và đôi mắt cô khi ấy có màu sâu thẳm hơn, tựa như những đóa hoa xanh chưa bao giờ xanh thắm cho bằng lúc mới hé nở. Tôi có thể ngồi thẫn thờ suốt cả một buổi sáng Chủ Nhật chỉ để ngắm nhìn cô. Hành vi của Ole Benson giờ đây không còn là điều bí ẩn đối với tôi nữa.
– Chưa từng có ai phải chịu thiệt hại gì vì Ole cả, có lần cô nói. Người ta hà tất phải bận tâm lo lắng. Anh ấy chỉ thích đến ngồi bên bờ mương và quên đi vận hạn xui xẻo của mình. Tôi thích có anh ấy ở đó. Bất kỳ sự bầu bạn nào cũng đáng quý khi lúc nào bạn cũng thui thủi với bầy gia súc.
– Nhưng chẳng lẽ anh ta lúc nào cũng ủ rũ sao? tôi hỏi. Mọi người bảo anh ta hoàn toàn không nói chuyện bao giờ.
– Chắc chắn là anh ấy có nói, bằng tiếng Na Uy. Anh ấy từng là thủy thủ trên một con tàu Anh và đã đặt chân đến rất nhiều vùng đất kỳ lạ. Anh ấy có những hình xăm tuyệt đẹp. Chúng tôi thường ngồi ngắm chúng hàng giờ liền; ngoài ấy có mấy thứ để mà nhìn đâu. Anh ấy giống như một cuốn sách tranh vậy. Anh ấy có hình một con tàu và một cô gái hái dâu trên một bên tay, còn bên tay kia là một cô gái đang đứng trước một ngôi nhà nhỏ, có hàng rào và cổng ngõ đàng hoàng, đang ngóng chờ người tình của mình. Xích lên phía trên cánh tay một chút, người thủy thủ của cô đã trở về và đang ôm hôn cô ấy. “Cuộc trở về của người thủy thủ”, anh ấy gọi nó là thế.
Tôi thừa nhận rằng chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi Ole thích thỉnh thoảng được ngắm nhìn một cô gái xinh đẹp, với một người vợ trông đến hoảng sợ ở nhà.
– Anh biết không, Lena thủ thỉ tâm sự, anh ấy kết hôn với Mary vì nghĩ rằng cô ấy là người có tư tưởng vững vàng và sẽ giúp anh ấy đi đúng đường. Anh ấy chưa bao giờ giữ được lối sống đàng hoàng khi ở trên đất liền. Lần cuối cùng cập cảng Liverpool, anh ấy vừa kết thúc chuyến hải trình kéo dài hai năm. Anh ấy được thanh toán tiền công vào một buổi sáng, và đến sáng hôm sau thì chẳng còn một xu dính túi, ngay cả đồng hồ và chiếc la bàn cũng không cánh mà bay. Anh ấy đã dính líu vào mấy ả đàn bà, và chúng đã cuỗm sạch mọi thứ. Anh ấy phải làm thuê để vượt biển sang đất nước này trên một con tàu chở khách nhỏ. Mary là một nữ tiếp viên hàng hải, và cô ấy đã cố gắng cải đạo anh ấy trong suốt chuyến hải trình. Anh ấy tưởng rằng cô ấy chính là người có thể giữ cho mình được ổn định. Tội nghiệp Ole! Anh ấy hay mang kẹo từ thị trấn về cho tôi, giấu trong chiếc túi đựng thức ăn gia súc. Anh ấy chẳng bao giờ từ chối điều gì với một cô gái cả. Anh ấy hẳn đã đem cho đi những hình xăm của mình từ lâu rồi, nếu có thể. Anh ấy là một trong những người khiến tôi cảm thấy xót xa nhất.
Nếu vô tình tôi dành buổi tối ở chỗ Lena và ở lại muộn, gã giáo viên violin người Ba Lan ở căn phòng đối diện thường đi ra và theo dõi tôi bước xuống cầu thang, lầm bầm đầy đe dọa đến mức suýt chút nữa thì tôi đã có thể gây gổ với hắn. Lena từng nói với hắn một lần rằng cô rất thích nghe hắn luyện tập, thế nên hắn lúc nào cũng để ngỏ cửa và săm soi xem ai đến ai đi.
Giữa gã người Ba Lan và chủ nhà của Lena từng có một khoảng cách lạnh nhạt vì chuyện của cô. Đại tá Raleigh già từ Kentucky chuyển đến Lincoln và đầu tư phần gia tài thừa kế vào bất động sản, ngay vào thời điểm giá cả leo thang đỉnh điểm. Giờ đây, ngày qua ngày, ông ngồi lì trong văn phòng của mình ở khu nhà Raleigh, tìm cách dò xem tiền của mình đã trôi đi đâu và làm sao để lấy lại được phần nào. Ông là một người góa vợ, và tìm thấy rất ít sự đồng điệu trong thành phố miền Tây xô bồ này. Nét đẹp ngoại hình cùng phong thái dịu dàng của Lena đã thu hút ông. Ông bảo giọng nói của ông gợi cho ông nhớ đến những giọng điệu miền Nam, và ông tìm mọi cơ hội có thể để được nghe giọng nói ấy. Mùa xuân đó, ông đã cho người sơn sửa và dán giấy tường lại căn phòng của cô, đồng thời lắp một bồn tắm bằng sứ thay cho chiếc bồn thiếc vốn đã làm vừa lòng người thuê nhà trước. Trong thời gian tiến hành những sửa chữa đó, vị lão gia thường hay ghé qua để tham khảo sở thích của Lena.
Cô kể lại với vẻ buồn cười về việc Ordinsky, gã người Ba Lan, đã xuất hiện trước cửa phòng cô vào một buổi tối và tuyên bố rằng nếu người chủ nhà dám làm phiền cô bằng những sự quan tâm của ông ta, hắn sẽ lập tức chấm dứt điều đó.
– Tôi không biết phải xử sự thế nào với anh ta nữa, cô vừa nói vừa lắc đầu, anh ta lúc nào cũng có vẻ hoang dại kiểu gì ấy. Tôi không muốn anh ta thốt ra những lời thô lỗ với người già tốt bụng đó đâu. Đại tá thì hay lê thê dài dòng thật, nhưng ngẫm lại thì chắc ông ấy cô độc. Tôi cũng không nghĩ ông ấy ưa gì Ordinsky cho lắm. Ông từng bảo rằng nếu tôi có bất kỳ phàn nàn nào về hàng xóm, tôi cứ việc lên tiếng mà không phải ngần ngại.
Vào một tối thứ Bảy khi tôi đang ăn tối cùng Lena, chúng tôi nghe tiếng gõ cửa phòng khách, và đứng đó chính là gã người Ba Lan, mặc chiếc áo sơ mi dạ hội và cổ áo cứng nhưng không khoác áo vest. Prince quỵ xuống hai chân trước và bắt đầu gầm gừ như một con chó ngao, trong khi vị khách thanh minh rằng lẽ ra anh ta không thể xuất hiện trong trang phục thế này, nhưng anh ta khẩn khoản xin Lena cho mượn vài chiếc băng-ghem cài áo.
– Ồ, anh phải bước vào đây thôi, anh Ordinsky, và để tôi xem có chuyện gì nào. Cô khép cửa lại phía sau hắn. Này Jim, anh không thể bắt Prince ngoan ngoãn lại được sao?
Tôi gõ vào mũi Prince, trong khi Ordinsky giải thích rằng đã lâu lắm rồi anh ta không mặc lễ phục, và tối nay, khi chuẩn bị đi biểu diễn trong một buổi hòa nhạc, chiếc áo ghi-lê của anh ta lại bị bục chỉ dọc sống lưng. Anh ta nghĩ mình có thể dùng kim băng gí tạm lại cho đến khi mang được nó tới tiệm thợ may.
Lena nắm lấy khuỷu tay hắn và quay người hắn lại. Cô phì cười khi nhìn thấy vết rách dài trên miếng vải satin. – Anh không bao giờ có thể dùng kim băng ghim nổi chỗ này đâu, anh Ordinsky ạ. Anh đã gấp nó cất đi quá lâu rồi, và chất vải đã mục mủn hết dọc theo đường nếp gấp. Cởi ra đi. Tôi có thể vá bù một mảnh lụa lót khác vào đấy cho anh trong vòng mười phút.
Cô biến vào phòng làm việc cùng chiếc áo ghi-lê, để mặc tôi đối mặt với gã người Ba Lan, kẻ đang đứng tựa vào cửa như một cỗ tượng gỗ. Hắn khoanh tay trước ngực và trừng trừng nhìn tôi bằng đôi mắt nâu xếch đầy kích động. Đầu hắn có hình dạng giống như một viên kẹo sô-cô-la, bao phủ bởi mái tóc khô khốc màu rơm dựng ngược lên xung quanh phần đỉnh đầu nhọn hoắt. Hắn chưa từng làm gì ngoài việc lầm bầm mỗi khi đi ngang qua tôi, và tôi vô cùng ngạc nhiên khi giờ đây hắn lại chủ động bắt chuyện với tôi.
– Cô Lingard, hắn cao ngạo lên tiếng, là một thiếu nữ mà tôi dành cho sự tôn trọng vô bờ bến, vô bờ bến.
– Tôi cũng vậy thôi, tôi lạnh lùng đáp.
Hắn chẳng thèm bận tâm đến nhận xét của tôi, mà bắt đầu gõ những ngón tay thoăn thoắt lên hai ống tay áo sơ mi, trong tư thế đứng khoanh tay chặt chẽ.
– Sự lương thiện trong tâm hồn, hắn tiếp tục, ngước mắt nhìn lên trần nhà, tình cảm, là những thứ không được thấu hiểu ở một nơi như thế này. Những phẩm chất cao quý nhất lại bị đem ra chế nhạo. Mấy gã sinh viên đại học cười cợt, vừa dốt nát vừa tự phụ, chúng thì biết gì về sự tinh tế!
Tôi kìm chế nét mặt và cố gắng nói bằng giọng nghiêm túc.
– Nếu ý anh đang ám chỉ tôi, thưa anh Ordinsky, thì tôi đã quen biết cô Lingard từ lâu, và tôi nghĩ mình biết trân trọng sự tốt bụng của cô ấy. Chúng tôi cùng quê và lớn lên bên nhau.
Ánh mắt hắn từ từ rời khỏi trần nhà và dừng lại ở tôi. – Phải chăng tôi hiểu rằng anh đang hết lòng vì quyền lợi của thiếu nữ này? Rằng anh không hề muốn làm tổn hại đến danh dự của cô ấy?
– Đó là một từ mà chúng tôi không hay dùng ở đây đâu, anh Ordinsky. Một cô gái tự kiếm sống bằng đôi tay mình có thể mời một nam sinh đại học đến ăn tối mà không sợ bị người ta đàm tiếu. Chúng tôi coi đó là chuyện hiển nhiên.
– Vậy thì tôi đã đánh giá sai về anh, và tôi xin lỗi anh, – hắn cúi đầu nghiêm trang. – Cô Lingard, hắn nói tiếp, là một trái tim hoàn toàn tin tưởng. Cô ấy chưa hề học được những bài học khắc nghiệt của cuộc đời. Còn về phần anh và tôi, noblesse oblige – quy củ quý tộc bắt buộc, – hắn săm soi quan sát tôi thật kỹ.
Lena bước ra với chiếc áo ghi-lê trên tay. – Vào đây và để chúng tôi ngắm anh trước khi anh đi nào, anh Ordinsky. Tôi chưa bao giờ thấy anh mặc bộ lễ phục này cả, cô vừa nói vừa mở cửa tiễn hắn.
Chỉ chốc lát sau, hắn xuất hiện trở lại với chiếc hộp đựng đàn violin – chiếc khăn quàng cổ dày quấn quanh cổ và đôi găng tay len dày cộp trùm lên đôi bàn tay xương xẩu. Lena cất lời khích lệ, và hắn bước đi với một vẻ bề thế, chuyên nghiệp đến nỗi chúng tôi phì cười ngay khi cánh cửa vừa khép lại. – Tội nghiệp anh chàng, Lena độ lượng nói, anh ấy cái gì cũng trầm trọng hóa lên.
Kể từ dạo đó, Ordinsky tỏ ra thân thiện với tôi, và cư xử cứ như thể giữa chúng tôi có một sự đồng cảm sâu sắc nào đó. Hắn viết một bài báo đầy phẫn nộ, đả kích thị hiếu âm nhạc của thị trấn, và nhờ tôi làm giúp một việc lớn là mang nó đến cho tổng biên tập tờ báo buổi sáng. Nếu vị tổng biên tập từ chối đăng, tôi phải nói với ông ta rằng ông ta sẽ phải chịu trách nhiệm trước Ordinsky “bằng xương bằng thịt”. Hắn lớn tiếng tuyên bố rằng hắn sẽ không bao giờ rút lại dù chỉ một từ, và hắn hoàn toàn sẵn sàng chấp nhận việc mất sạch học trò. Mặc dù thực tế là chẳng có ai đả động gì đến bài báo của hắn sau khi nó được in ra – với đầy những lỗi đánh máy mà hắn cứ đinh ninh là do chủ ý – hắn vẫn tìm thấy một niềm thỏa mãn nhất định khi tin rằng người dân ở Lincoln đã cúi đầu ngoan ngoãn chấp nhận danh hiệu “những kẻ dã man thô lỗ”. “Anh thấy đấy,” hắn nói với tôi, “nơi nào không có lòng hiệp sĩ, nơi đó chẳng có lòng tự trọng amour propre.” Khi chạm trán hắn trong những vòng đi dạy hiện tại, tôi thấy hắn ngẩng cao đầu kiêu kỳ hơn bao giờ hết, những bước chân bước lên bậc thềm hiên nhà và bấm chuông cửa cũng trở nên tự tin hơn hẳn. Hắn thổ lộ với Lena rằng hắn sẽ không bao giờ quên ơn cách tôi đã sát cánh bên hắn khi hắn đang “chịu trận”.
Suốt khoảng thời gian này, tất nhiên, tôi đang trôi dạt vô định. Lena đã làm đảo lộn tâm trạng nghiêm túc của tôi. Tôi chẳng còn hứng thú gì với mấy lớp học nữa. Tôi chơi đùa cùng Lena và Prince, tôi chơi đùa cùng gã người Ba Lan, tôi đi xe ngựa dạo chơi cùng vị Đại tá già, người đã đem lòng quý mến tôi và hay kể cho tôi nghe về Lena cùng những “giai nhân tuyệt sắc” mà ông từng quen biết thời trẻ. Cả ba chúng tôi đều đem lòng yêu mến Lena.
Trước ngày mùng một tháng Sáu, Gaston Cleric nhận được lời mời làm giảng viên tại Đại học Harvard, và ông đã đồng ý. Ông gợi ý rằng tôi nên đi theo ông vào mùa thu tới, và hoàn thành nốt khóa học của mình tại Harvard. Ông đã dò la được chuyện về Lena – không phải qua tôi – và ông đã nói chuyện với tôi một cách nghiêm túc.
– Bây giờ cậu sẽ chẳng làm được gì ở đây nữa đâu. Cậu hoặc là nên nghỉ học đi làm, hoặc là chuyển trường và bắt đầu lại một cách nghiêm túc. Cậu sẽ chẳng thể lấy lại tinh thần chừng nào còn cứ lông bông chơi đùa với cô nàng người Na Uy xinh đẹp này. Phải, tôi từng thấy cậu đi cùng cô ta ở rạp hát rồi. Cô ta rất xinh, và theo tôi đánh giá thì hoàn toàn vô trách nhiệm.
Cleric viết thư cho ông tôi ngỏ ý muốn đưa tôi đi cùng về miền Đông. Đến sự ngạc nhiên của tôi, ông nội đáp rằng tôi có thể đi nếu muốn. Ngày bức thư đến, tôi vừa mừng lại vừa lo. Tôi ở lì trong phòng suốt buổi tối để ngẫm nghĩ mọi chuyện; tôi thậm chí còn tự huyễn hoặc bản thân rằng mình đang ngáng đường Lena – người ta cứ phải tỏ ra cao thượng một chút mới được! – và rằng nếu cô không có tôi để chơi cùng, có lẽ cô sẽ kết hôn và đảm bảo được tương lai cho mình.
Tối hôm sau, tôi sang gọi cửa Lena. Tôi thấy cô đang dựa lưng vào chiếc ghế dài ở khung cửa sổ lồi, với một bên chân băng bó trong chiếc dép lê to tướng. Một cô bé người Nga vụng về được nhận vào xưởng may đã sơ ý đánh rơi chiếc bàn là lên ngón chân Lena. Trên chiếc bàn bên cạnh là một giỏ hoa đầu hạ do gã người Ba Lan mang đến sau khi nghe tin về tai nạn. Hắn lúc nào cũng nắm bắt được mọi chuyện diễn ra trong căn hộ của Lena một cách tài tình.
Lena đang kể cho tôi nghe một mẩu chuyện phiếm thú vị về một khách hàng của cô thì tôi cắt ngang và cầm lấy giỏ hoa lên.
– Lão già này thể nào cũng có ngày cầu hôn em cho mà xem, Lena.
– Ồ, ông ấy làm thế suốt ấy mà! cô thì thầm.
– Cái gì! Sau khi em đã từ chối ông ta á?
– Ông ấy có để tâm đâu. Hình như việc được nhắc đến chuyện đó làm ông ấy thấy phấn chấn hơn. Mấy ông già thường thế đấy, anh biết không. Việc nghĩ rằng mình đang yêu ai đó khiến họ cảm thấy mình rất quan trọng.
– Đại tá sẽ cưới em trong chớp mắt cho mà xem. Anh chỉ mong em đừng có lấy mấy ông già nhé; dẫu có là người giàu có đi chăng nữa.
Lena dịch chuyển mấy chiếc gối và ngước nhìn tôi đầy ngạc nhiên. – Ơ hay, em có định lấy ai đâu. Anh không biết chuyện đó à?
– Vớ vẩn, Lena. Con gái ai chẳng nói thế, nhưng em thì thừa biết rõ. Đứa con gái xinh đẹp nào như em mà chẳng lấy chồng, dĩ nhiên rồi.
Cô lắc đầu. – Em thì không.
– Nhưng tại sao lại không? Điều gì khiến em nói thế? tôi gặng hỏi.
Lena phì cười. – Chà, chủ yếu là vì em không muốn có chồng. Đàn ông làm bạn thì ổn đấy, nhưng hễ cứ cưới họ về là họ lại biến thành những ông bố già dở hơi, kể cả mấy gã hồi trẻ có hoang đàng đi chăng nữa. Họ bắt đầu dạy đời bạn cái gì là khôn ngoan, cái gì là ngốc nghếch, và muốn bạn cứ cắm mặt ở nhà suốt ngày. Em thích được ngốc nghếch mỗi khi hứng lên, và chẳng phải chịu trách nhiệm với ai sất.
– Nhưng rồi em sẽ cô độc thôi. Em sẽ chán ngấy lối sống này, và lúc đó em sẽ muốn có một gia đình.
– Không đời nào. Em thích cô độc. Khi em đến làm việc cho bà Thomas, em mới mười chín tuổi, và chưa từng có đêm nào trong đời mà trên chiếc giường ba người ngủ lại không chen chúc. Em chẳng bao giờ có nổi một phút thảnh thơi cho riêng mình trừ những lúc đi lùa đàn gia súc.
Thông thường, mỗi khi nhắc đến quãng đời ở nông thôn, Lena thường phớt lờ nó bằng một câu nói trống không duy nhất, mang giọng điệu hài hước hoặc châm biếm nhẹ nhàng. Thế nhưng tối nay tâm trí cô dường như cứ quẩn quanh mãi với những năm tháng đầu đời ấy. Cô bảo cô không thể nhớ nổi có thời điểm nào mình còn nhỏ đến mức không phải cõng một đứa bé nặng nề trên lưng, phụ giúp giặt giũ cho tụi nhỏ, và cố gắng giữ cho đôi bàn tay và khuôn mặt nứt nẻ của chúng được sạch sẽ. Cô nhớ về ngôi nhà của mình như một nơi lúc nào cũng có quá nhiều trẻ con, một người đàn ông hay cáu gắt, và đống công việc cứ chất chồng xung quanh một người phụ nữ bệnh tật.
– Đó không phải lỗi của mẹ. Bà đã có thể làm cho chúng tôi thoải mái nếu bà đủ sức. Nhưng cuộc đời như thế thì đâu phải là cuộc sống của một thiếu nữ! Từ khi bắt đầu đi chăn thả và vắt sữa bò, em chẳng bao giờ tẩy sạch được mùi gia súc bám trên người. Mấy món đồ lót ít ỏi em có đều được cất trong một chiếc hộp bánh quy. Tối thứ Bảy, đợi cho tất cả mọi người đi ngủ hết rồi, lúc đó em mới được tắm nếu như không quá mệt mỏi. Em có thể đi hai chuyến đến cối xay gió để xách nước, rồi đun nóng nó trong cái thùng giặt trên bếp. Trong lúc đun nước, em có thể khuân một cái chậu tắm từ dưới hầm lên và tắm rửa ngay trong bếp. Sau đó em có thể mặc chiếc áo ngủ sạch sẽ và leo lên giường ngủ chung với hai đứa khác, mà tụi nó chắc chẳng bao giờ được tắm giặt tử tế trừ phi do một tay em tắm cho. Anh đừng có hòng mà dạy đời em về cái gọi là cuộc sống gia đình. Em đã nếm trải đủ thứ đó đến tận cổ để mà nhớ đời rồi.
– Nhưng đời đâu phải lúc nào cũng thế, tôi phản bác.
– Gần như thế cả thôi. Tất cả chỉ là sự sống dưới quyền áp chế của ai đó mà thôi. Có chuyện gì trong đầu anh thế, Jim? Cứ sợ rằng có ngày em sẽ bắt anh cưới em à?
Rồi tôi nói với cô rằng tôi sắp sửa đi xa.
– Sao tự nhiên anh lại muốn đi thế, Jim? Em đối xử với anh không tốt à?
– Em đối xử với anh quá đỗi tuyệt vời ấy chứ, Lena, tôi buột miệng thốt lên. Anh chẳng thể nghĩ ngợi được gì nhiều ngoài em nữa. Anh sẽ chẳng bao giờ nghĩ đến chuyện gì khác chừng nào còn ở bên em. Nếu cứ ở lại đây, anh sẽ chẳng bao giờ ổn định cuộc đời hay chịu khó học hành đàng hoàng nổi đâu. Em biết rõ điều đó mà.
Tôi sà xuống bên cạnh cô và ngồi ngẩn ngơ nhìn xuống sàn nhà. Dường như tôi đã quên sạch mọi lý do hợp lý của mình.
Lena xích lại sát cạnh tôi, và sự ngập ngừng nhỏ nhoi trong giọng nói từng làm tổn thương tôi đã biến mất khi cô cất lời lần nữa.
– Lẽ ra em không nên bắt đầu điều đó, đúng không nào? cô thì thầm. Lẽ ra em không nên đến tìm anh vào lần đầu tiên ấy. Nhưng thực tình em rất muốn thế. Chắc từ xưa đến nay em vẫn hơi ngốc nghếch về anh mất rồi. Em chẳng biết cái gì đã xui khiến em nghĩ đến điều đó đầu tiên, trừ phi là do Ántonia, cứ luôn miệng dặn dò em không được phép giở bất kỳ trò ngốc nghếch nào với anh. Dù vậy, em đã để mặc anh yên thân suốt một thời gian dài đấy chứ, phải không nào?
Cô quả là một sinh vật ngọt ngào biết nhường nào đối với những người mà cô yêu thương, hỡi Lena Lingard!
Cuối cùng cô cũng thả cho tôi ra về bằng nụ hôn từ giã dịu dàng, chậm rãi và đầy buông bỏ. – Anh không buồn vì lần ấy em đã đến tìm anh chứ? cô thì thầm. Mọi thứ cứ tự nhiên như thế. Hạ tầng cơ sở, em đã từng nghĩ mình rất muốn trở thành người tình đầu tiên của anh. Anh hồi đó đúng là một đứa nhóc ngộ nghĩnh hết chỗ nói! Cô lúc nào cũng hôn người ta cứ như thể đang buồn bã và khôn ngoan tiễn biệt một ai đó mãi mãi.
Chúng tôi đã nói lời tạm biệt không biết bao nhiêu lần trước khi tôi rời khỏi Lincoln, thế nhưng cô chưa bao giờ tìm cách níu kéo hay cản trở tôi lại. – Anh sắp đi rồi đấy, nhưng thực ra anh vẫn chưa đi mà, phải không? cô thường hay nói thế.
Chương đời ở Lincoln của tôi khép lại một cách đột ngột. Tôi về quê thăm ông bà vài tuần, sau đó đến thăm họ hàng ở Virginia cho đến khi hội ngộ với Cleric ở Boston. Lúc bấy giờ tôi vừa tròn mười chín tuổi.