“Ta chẳng thèm lúa mì đầy mọt, cũng chẳng thèm lúa mạch của anh,
Chỉ xin một đẩu bột mì trắng mịn, để làm cho Charley chiếc bánh ngon lành.”
Chúng tôi vừa hát những vần thơ ấy vừa trêu chọc Ántonia khi chị đang vội vã đánh bột trong chiếc bát trộn lớn để làm chiếc bánh ngọt yêu thích cho Charley. Đó là một buổi tối mùa thu trong lành, trời vừa đủ lạnh để khiến người ta hân hoan rời bỏ trò đuổi bắt ngoài sân để rúc vào gian bếp ấm áp. Chúng tôi vừa bắt đầu lăn những viên bỏng ngô ngào đường thì nghe thấy tiếng gõ cửa sau. Tony liền đặt thìa xuống ra mở cửa. Một cô gái phổng phao, nước da trắng nõn đang đứng ở ngưỡng cửa. Trông cô e lệ và xinh xắn, tạo nên một hình ảnh đầy duyên dáng trong chiếc váy cashmere màu xanh lục cùng chiếc mũ nhỏ màu xanh, trên vai khoác chiếc khăn quàng kẻ caro gọn gàng và tay cầm chiếc ví da thô kệch.
“Chào Tony. Nhận ra tớ không thế?” cô hỏi bằng giọng trầm mịn, êm ái, ánh mắt nhìn chúng tôi đầy tinh nghịch.
Ántonia kinh ngạc thốt lên rồi lùi lại một bước. “Trời ơi, Lena đó sao! Lên đồ lộng lẫy thế này làm sao tớ nhận ra được chứ!”
Lena Lingard bật cười, vẻ mặt thích thú. Ngay cả tôi lúc đầu cũng chẳng nhận ra cô. Tôi chưa bao giờ thấy cô đội mũ trên đầu—hoặc giả là đi giày mang tất bao giờ. Vậy mà giờ đây, cô hiện diện ở đây, chải chuốt, mượt mà và diện ăn mặc như một cô gái thị trấn, mỉm cười nhìn chúng tôi với vẻ hoàn toàn bình thản.
“Chào Jim,” cô thản nhiên nói khi bước vào bếp và ngó nghiêng xung quanh. “Tớ cũng lên thị trấn tìm việc làm đây, Tony.”
“Thật sao? Ôi, buồn cười nhỉ!” Ántonia đứng đó, vẻ ngượng ngùng bối rối, dường như chẳng biết phải tiếp đón vị khách này thế nào.
Cánh cửa mở ra phòng ăn, nơi bà Harling đang ngồi móc len còn Frances thì đang đọc sách. Frances lên tiếng mời Lena vào ngồi cùng.
“Em là Lena Lingard phải không? Chị từng đến thăm mẹ em, nhưng hôm đó em lại bận đi chăn bò mất rồi. Mẹ ơi, đây là con gái lớn của chú Chris Lingard này.”
Bà Harling buông cuộn len xuống, đưa mắt đánh giá vị khách mới đến bằng ánh nhìn nhanh nhạy, sắc sảo. Lena chẳng chút bối rối. Cô ngồi xuống chiếc ghế Frances chỉ, cẩn thận đặt chiếc ví cùng đôi găng tay cotton màu xám lên đùi. Chúng tôi bê bỏng ngô đi theo, riêng Ántonia thì nán lại phía sau—chị bảo phải cho bánh vào lò đã.
“Vậy là cháu lên thị trấn rồi đấy à,” bà Harling nói, mắt vẫn không rời Lena. “Cháu làm việc ở đâu?”
“Cháu làm cho bà Thomas, thợ may ạ. Bà ấy sẽ dạy cháu may vá. Bà bảo cháu có khéo tay lắm. Cháu đoạn tuyệt với đồng ruộng rồi. Làm nông thì công việc chẳng bao giờ hết, mà lại toàn gặp chuyện rắc rối. Cháu sẽ trở thành thợ may.”
“Ừ, thì xã hội lúc nào chẳng cần thợ may. Đó là một nghề tốt. Nhưng nếu là cháu thì ta sẽ không chê bai công việc đồng nông như thế đâu,” bà Harling nói với giọng khá nghiêm khắc. “Mẹ cháu dạo này thế nào?”
“Ôi, mẹ cháu chẳng bao giờ khỏe hẳn; bà nhiều việc quá. Nếu có thể thì mẹ cháu cũng muốn rời bỏ cái trang trại đó lắm. Mẹ hoàn toàn đồng ý cho cháu đi. Sau khi học xong nghề may, cháu có thể kiếm tiền để phụ giúp mẹ.”
“Nói thì nhớ giữ lời, đừng có quên đấy nhé,” bà Harling hoài nghi nói, rồi lại cầm cuộn len lên, đôi tay thoăn thoắt đưa mũi móc ra vào.
“Vâng ạ, cháu không quên đâu,” Lena dịu dàng đáp. Cô đón lấy vài hạt bỏng ngô chúng tôi chìa ra, ăn một cách từ tốn, cẩn thận để không làm dính bẩn các ngón tay.
Frances kéo ghế lại gần vị khách hơn. “Chị cứ tưởng em sắp lấy chồng rồi chứ, Lena,” cô trêu chọc. “Chẳng phải chị nghe đồn Nick Svendsen đang theo đuổi em dữ dội lắm sao?”
Lena ngước lên với nụ cười ngây thơ đến kỳ lạ. “Anh ấy cũng đi lại với em một thời gian. Nhưng bố anh ấy làm ầm lên, bảo sẽ không chia cho Nick miếng đất nào nếu anh ấy lấy em, nên giờ anh ấy sắp cưới Annie Iverson rồi. Em chẳng thèm làm cô ấy đâu; Nick cộc lốc dở hơi lắm, rồi anh ta sẽ trút hết lên đầu cô ấy cho mà xem. Từ lúc hứa hẹn đến giờ anh ta có thèm nói chuyện với bố mình câu nào đâu.”
Frances cười lớn. “Thế em cảm thấy thế nào về chuyện đó?”
“Em chẳng muốn lấy Nick, mà cũng chẳng muốn lấy bất kỳ người đàn ông nào khác,” Lena thì thầm. “Em chứng kiến cảnh đời sống vợ chồng nhiều rồi, em chẳng ham. Em chỉ muốn tự lập để có thể giúp đỡ mẹ và các em ở nhà, chứ không phải xin xỏ hay phụ thuộc vào ai cả.”
“Nói hay lắm,” Frances tán thành. “Và bà Thomas nghĩ em có thể học được nghề may chứ?”
“Vâng ạ. Cháu lúc nào cũng thích may vá, nhưng ở nhà thì chẳng có vật liệu mấy. Bà Thomas may đồ đẹp lắm cho các bà các cô trong thị trấn. Chị có biết bà Gardener đang đặt may một bộ nhung màu tím không? Vải nhung mang từ Omaha về đấy. Mẹ ơi, đẹp tuyệt vời luôn!” Lena khẽ thở dài, tay vuốt nhẹ nếp gấp chiếc váy cashmere của mình. “Tony biết đấy, tớ chưa bao giờ thích mấy công việc ngoài trời cả,” cô nói thêm.
Bà Harling liếc nhìn cô. “Ta tin là cháu sẽ học may tốt thôi, Lena, miễn là cháu giữ được cái đầu tỉnh táo, đừng có suốt ngày đàn đúm nhảy nhót rồi bỏ bê công việc như mấy cô gái quê khác.”
“Vâng ạ. Cả Tiny Soderball cũng sắp lên thị trấn nữa đấy ạ. Bọn em sẽ làm ở Khách sạn Boys’ Home. Bạn ấy sẽ được gặp nhiều khách phương xa lắm,” Lena nói với vẻ thèm muốn.
“Có khi là quá nhiều ấy chứ,” bà Harling nhận xét. “Ta không nghĩ khách sạn là nơi thích hợp cho một cô gái trẻ; mặc dù ta đoán bà Gardener cũng biết để mắt trông chừng mấy cô phục vụ của mình.”
Đôi mắt chân thật của Lena, lúc nào cũng như hơi mơ màng dưới hàng mi dài, cứ nhìn quanh căn phòng ấm cúng với sự ngưỡng mộ ngây ngô. Một lúc sau, cô xỏ đôi găng tay cotton vào. “Chắc cháu phải về thôi ạ,” cô ngập ngừng nói.
Frances dặn cô cứ đến chơi bất cứ khi nào cảm thấy cô đơn hay cần lời khuyên về điều gì đó. Lena đáp rằng cô không tin mình sẽ có lúc cảm thấy cô đơn ở cái chốn Black Hawk này.
Cô nán lại ở cửa bếp, khẩn khoản nhờ Ántonia thường xuyên đến thăm mình. “Tớ có một phòng riêng ở nhà bà Thomas đấy, có cả thảm trải sàn đàng hoàng.”
Tony ngượng ngùng di di đôi dép vải. “Hôm nào tớ sẽ đến, nhưng bà Harling không thích tớ chạy đi chơi nhiều đâu,” chị né tránh.
“Khi ra ngoài rồi thì cậu muốn làm gì chẳng được, đúng không?” Lena hạ giọng thì thầm giấu giếm. “Cậu không phát cuồng vì thị trấn này sao, Tony? Mặc kệ ai nói gì thì nói, tớ đoạn tuyệt với cái trang trại đó rồi!” Cô liếc nhìn qua vai về phía phòng ăn, nơi bà Harling đang ngồi.
Khi Lena đã đi khỏi, Frances hỏi Ántonia sao chị không mặn mà nhiệt tình hơn một chút với cô ấy.
“Tôi không biết liệu mẹ cô có thích cô ấy đến đây không,” Ántonia nói với vẻ lo lắng. “Ở ngoài quê, cô ấy bị người ta mang ra bàn tán nhiều lắm.”
“Ừ, chị biết chứ. Nhưng mẹ sẽ không chấp nhặt chuyện đó nếu em ấy biết cư xử đàng hoàng khi ở đây. Em đừng có nói gì chuyện này với mấy đứa trẻ nhé. Chị đoán chắc Jim cũng nghe hết mấy lời đồn đại đó rồi đúng không?”
Khi tôi gật đầu, Frances xoa đầu tôi và bảo tôi chuyện gì cũng biết rõ quá rồi đấy. Tôi và Frances là những người bạn rất thân thiết.
Tôi chạy vội về nhà để khoe với bà rằng Lena Lingard đã lên thị trấn. Chúng tôi mừng cho cô, bởi vì cô đã phải sống một cuộc đời quá vất vả nơi trang trại.
Lena sống ở khu định cư người Na Uy phía tây rạch Squaw, và cô thường chăn đàn bò của bố mình trên vùng đất trống nằm giữa trang trại nhà cô và nhà Shimerda. Mỗi lần cưỡi ngựa về hướng đó, chúng tôi đều thấy cô ở giữa đàn bò, đầu trần, chân đất, khoác trên mình bộ quần áo rách rưới xơ xác, và lúc nào cũng vừa chăn bò vừa thoăn thoắt đan len. Trước khi quen biết Lena, tôi luôn nghĩ về cô như một sinh vật hoang dã vĩnh viễn thuộc về đồng cỏ, bởi chưa bao giờ tôi nhìn thấy cô dưới một mái nhà. Mái tóc vàng của cô bị nắng cháy thành một búi xơ màu hung đỏ; nhưng kỳ lạ thay, đôi chân và đôi tay cô, dù liên tục phơi mình dưới ánh mặt trời, vẫn giữ được một nước da trắng muốt đến ngạc nhiên, điều đó vô tình khiến cô trông như ăn mặc thiếu thốn hơn hẳn những cô gái nghèo khổ khác. Lần đầu tiên tôi dừng lại trò chuyện với cô, tôi đã vô cùng kinh ngạc trước giọng nói dịu dàng và nét cư xử tự nhiên, nhã nhặn của cô. Mấy cô gái ở ngoài đó thường trở nên thô ráp và cộc lốc như đàn ông sau một thời gian đi chăn bò. Nhưng Lena lại mời Jake và tôi xuống ngựa ngồi chơi một lúc, và cô cư xử tự nhiên hệt như thể đang ở trong nhà và đã quá quen thuộc với việc đón tiếp khách khứa. Cô chẳng hề e ngại hay xấu hổ vì bộ quần áo rách rưới của mình, mà đối xử với chúng tôi như thể những người quen cũ. Ngay từ lúc đó, tôi đã chú ý đến màu mắt kỳ lạ của cô—một sắc tím thẫm đằm thắm—cùng ánh nhìn dịu dàng, đầy vẻ tin cẩn.
Ông Chris Lingard không phải là một người làm nông mát tay, trong khi gia đình ông lại quá đông con. Lena lúc nào cũng phải đan tất cho các em nhỏ, và ngay cả những người phụ nữ Na Uy vốn chẳng ưa gì cô cũng phải công nhận rằng cô là một đứa con hiếu thảo với mẹ. Đúng như Tony nói, cô từng bị người ta đem ra đàm tiếu rất nhiều. Người ta buộc tội cô đã làm cho Ole Benson mất sạch chút trí khôn ít ỏi còn lại—mà đó là vào cái tuổi đáng lẽ cô vẫn còn phải mặc tạp dề trẻ con.
Ole sống trong một cái nhà hầm dột nát đâu đó ở rìa khu định cư. Hắn ta béo phì, lười biếng và nản chí, vơ lấy sự xui xống làm thói quen hàng ngày. Sau khi nếm trải đủ mọi loại tai ưng trên đời, người vợ của hắn, “Mary Khùng”, đã cố tình phóng hỏa đốt kho thóc của nhà hàng xóm và bị tống vào trại tâm thần ở Lincoln. Thị bị giam ở đó vài tháng, rồi trốn thoát và đi bộ suốt chặng đường gần hai trăm dặm để về nhà, ban đêm di chuyển còn ban ngày thì trốn trong các kho thóc và đống rơm. Khi về đến khu định cư Na Uy, đôi bàn chân tội nghiệp của thị đã cứng đờ như guốc ngựa. Thị hứa sẽ ngoan ngoãn nên được phép ở lại nhà—dù ai cũng nhận ra thị vẫn điên khùng như trước, và thị vẫn cứ chân đất chạy phăm phăm qua tuyết để kể lể chuyện gia đình rắc rối với xóm giềng.

Không lâu sau khi Mary trở về từ trại tâm thần, tôi nghe một gã thanh niên người Đan Mạch đến phụ chúng tôi đập lúa kể với Jake và Otto rằng đứa con gái lớn của Chris Lingard đã làm cho Ole Benson mê muội đến mức chẳng còn chút trí khôn nào hơn người vợ điên của hắn. Mùa hè năm đó, khi đang cày ngô ngoài đồng, Ole cứ thấy chán nản là lại buộc đàn ngựa lại rồi bỏ đi lang thang đến chỗ Lena Lingard đang chăn bò. Hắn sẽ ngồi xuống bên sườn khe mương và giúp cô trông chừng đàn gia súc. Cả khu định cư xôn xao bàn tán về chuyện này. Bà vợ ông mục sư người Na Uy đã tìm gặp Lena và bảo cô không được phép để chuyện đó tiếp diễn; bà van nạo Lena hãy đến nhà thờ vào các ngày Chủ nhật. Lena đáp rằng cô chẳng có lấy một bộ váy nào trên đời bớt rách rưới hơn bộ đang mặc trên người. Thế là bà vợ mục sư bèn lục tìm trong mấy chiếc rương cũ và tìm được vài bộ đồ bà từng mặc thời chưa lấy chồng.
Chủ nhật tuần sau, Lena xuất hiện ở nhà thờ hơi muộn một chút, tóc búi gọn gàng trên đầu như một thiếu nữ trưởng thành, chân đi giày mang tất, và khoác trên mình chiếc váy mới mà cô đã tự sửa lại cho hợp với mình một cách vô cùng khéo léo. Cả giáo xứ đều dồn mắt vào cô. Cho đến sáng hôm đó, chưa một ai—ngoại trừ Ole—nhận ra cô xinh đẹp đến nhường nào, hay cô đang dần phổng phao trưởng thành. Những đường cong nảy nở trên cơ thể cô trước đây đều bị giấu kín dưới những mảnh giẻ rách rưới không hình thù ngoài đồng ruộng. Sau khi bài thánh ca cuối cùng kết thúc và giáo dân giải tán, Ole đã lén đi ra cọc buộc ngựa và bế Lena lên lưng ngựa. Bản thân hành động đó đã đủ gây sốc; một người đàn ông đã có vợ không bao giờ được phép làm những chuyện như thế. Nhưng điều đó chẳng là gì so với kịch tính diễn ra ngay sau đó. Crazy Mary từ trong nhóm phụ nữ ở cửa nhà thờ lao vụt ra, chạy trối chết theo con đường phía sau Lena, gào lên những lời đe dọa kinh hoàng.
“Coi chừng đấy, con Lena Lingard kia, coi chừng đấy! Sẽ có ngày tao cầm dao phát ngô sang xẻo bớt cái thân hình lẳng lơ của mày đi đấy. Lúc đó xem mày còn uốn éo liếc mắt đưa tình với lũ đàn ông được nữa không! …”
Mấy người phụ nữ Na Uy chẳng biết giấu mặt vào đâu. Hầu hết họ đều là những người nội trợ gia phong, nghiêm cẩn với những quy chuẩn đạo đức khắt khe. Nhưng Lena Lingard chỉ cất tiếng cười lười biếng, tốt nết của mình rồi cưỡi ngựa đi tiếp, không quên ngoái đầu nhìn lại người vợ đang nổi giận lôi đình của Ole.
Thế nhưng, cũng đến lúc Lena không thể cười nổi nữa. Đã hơn một lần Crazy Mary rượt đuổi cô dọc khắp đồng cỏ và chạy vòng quanh ruộng ngô nhà Shimerda. Lena chưa bao giờ kể với bố; có lẽ cô thấy xấu hổ; hoặc có lẽ cô sợ cơn giận của bố hơn là sợ chiếc dao phát ngô. Một buổi chiều nọ, tôi đang ở nhà Shimerda thì thấy Lena lao qua vạt cỏ đỏ nhanh hết mức mà đôi chân trắng nõn của cô có thể chạy được. Cô lao thẳng vào nhà và trốn tịt trong chiếc đệm lông chim của Ántonia. Mary bám đuổi không xa phía sau; thị xông thẳng đến tận cửa và cho chúng tôi thấy lưỡi dao của thị sắc đến nhường nào, minh họa một cách sinh động chính xác những gì thị định làm với Lena. Bà Shimerda chồm người ra ngoài cửa sổ, tỏ ra vô cùng thích thú trước cảnh tượng này, và thấy tiếc rẻ khi Ántonia làm dịu cơn điên của Mary rồi đuổi thị đi bằng một vạt áo tạp dề đầy cà chua muối. Lena từ trong gian phòng của Tony phía sau bếp bước ra, mặt đỏ bừng vì sức nóng từ đệm lông chim, nhưng ngoài ra thì vẫn hoàn toàn bình tĩnh. Cô khẩn khoản nhờ Ántonia và tôi đi cùng để giúp gom đàn bò lại; chúng đã bị tán loạn và có thể đang ăn ngấu nghiến trong ruộng ngô của nhà ai đó.
“Cho mất tiêu con bò đi để mà chừa cái tội liếc mắt đưa tình với đàn ông có vợ,” bà Shimerda hách dịch phán một câu.
Lena chỉ mỉm cười nụ cười mơ màng quen thuộc. “Cháu có bao giờ liếc mắt làm trò gì với ông ấy đâu. Ông ấy cứ lảng vảng xung quanh thì cháu biết làm sao được, cháu làm sao đuổi ông ấy đi được cơ chứ. Đồng cỏ đâu phải của riêng cháu.”