Chúng tôi biết cuộc sống của những người hàng xóm người Bohemian gặp nhiều khó khăn, nhưng hai cô con gái nhà ấy luôn vô tư vui vẻ và chẳng bao giờ than phiền. Lúc nào hai chị em cũng sẵn sàng gạt bỏ những muộn phiền ở nhà để cùng tôi tung tăng khắp thảo nguyên, làm giật mình những chú thỏ hay xua tung những đàn chim cút.
Tôi vẫn nhớ sự hào hứng của Ántonia khi cô chạy sang gian bếp nhà tôi vào một buổi chiều và reo lên: “Bố cháu tìm thấy bạn ở phía bắc rồi, hai người đàn ông Nga! Tối qua bố dẫn cháu đi gặp họ, cháu nghe hiểu được nhiều lắm. Mấy người đó tốt lắm, bà Burden ạ. Một ông mập mạp, lúc nào cũng cười. Ai nấy đều cười. Lần đầu tiên cháu thấy bố cười ở cái xứ này đấy. Ôi, tuyệt lắm!”
Tôi hỏi liệu có phải cô đang nói về hai người Nga sống phía trên khu hang chó đồng cỏ hay không. Những lần cưỡi ngựa về hướng đó, tôi thường muốn ghé thăm họ, nhưng một trong hai người có vẻ ngoài rất dữ tợn khiến tôi hơi sợ. Trong hình dung của tôi, nước Nga là một nơi vô cùng xa xôi, xa hơn cả Trung Quốc và gần như tận Bắc Cực. Trong số những người ngụ cư đầu tiên đầy lạ lẫm và mất gốc ấy, hai người này là xa lạ và tách biệt nhất. Họ của họ khó đọc đến mức ai cũng chỉ gọi họ là Pavel và Peter. Họ thường dùng tay ra hiệu khi giao tiếp với mọi người, và trước khi gia đình Shimerda tới đây, họ chẳng có lấy một người bạn. Krajiek có thể hiểu họ một chút, nhưng hắn từng lừa họ trong một vụ trao đổi nên họ tránh mặt hắn. Pavel, người cao gầy, bị đồn là một kẻ vô chính phủ; có lẽ vì không cách nào bộc lộ quan điểm của mình, nên những điệu bộ vung tay múa chân dữ dội cùng dáng vẻ luôn kích động, phiêu phỏm của ông đã khiến người ta phỏng đoán như vậy. Chắc hẳn trước đây ông từng rất khỏe mạnh, nhưng giờ đây vóc dáng đồ sộ với những khớp xương to tướng, gồ ghề trông thật xơ xác, lớp da mặt bọc chặt lấy đôi xương gò má cao. Nhịp thở của ông khò khè, và lúc nào ông cũng ho húng hắng.
Peter, người bạn đồng hành của ông, lại là một kiểu người hoàn toàn khác: thấp người, chân vòng kiềng và béo tròn quay. Ông lúc nào cũng có vẻ hồ hởi mỗi khi gặp ai đó trên đường, luôn mỉm cười và ngả mũ chào tất cả mọi người, dù là nam hay nữ. Nhìn từ xa khi ông ngồi trên xe ngựa, ông trông như một ông lão; tóc và râu ông có màu vàng nhạt đến mức như trắng xóa dưới ánh mặt trời. Chúng dày và xoăn tơi như len đã chải. Gương mặt hồng hào với chiếc mũi hếch nằm giữa chòm râu tóc xù xì ấy trông chẳng khác nào quả dưa nằm giữa vồng lá. Người ta thường gọi ông là “Peter Xoăn” hoặc “Peter Người Nga”.
Hai người Nga này là những người làm thuê thạo việc, và vào mùa hè họ thường đi làm cùng nhau. Tôi từng nghe hàng xóm cười ồ khi kể chuyện Peter tối nào cũng phải mò về nhà để vắt sữa bò. Những người đàn ông độc thân khác khai phá đất đai ở đây đều dùng sữa hộp cho tiện. Thỉnh thoảng Peter tới dự lễ ở ngôi trường dựng bằng đất tảng. Chính tại đó, lần đầu tiên tôi nhìn thấy ông ngồi trên chiếc ghế băng thấp gần cửa ra vào, tay cầm chiếc mũ nhung, còn đôi chân trần thì rụt lại dưới gầm ghế đầy vẻ ái ngại.
Từ ngày ông Shimerda kết bạn với hai người Nga, hầu như tối nào ông cũng sang thăm họ, đôi khi còn dẫn theo Ántonia. Cô bảo họ đến từ một vùng đất ở Nga có ngôn ngữ không khác tiếng Bohemian là mấy, và nếu tôi muốn đến chơi, cô có thể phiên dịch giúp tôi. Vào một buổi chiều trước khi những đợt sương giá nặng hạt tràn về, hai chúng tôi cùng cưỡi chú ngựa nhỏ của tôi lên nhà họ.
Hai người Nga sống trong một ngôi nhà gỗ gọn gàng dựng trên sườn cỏ dốc, bên cạnh cửa ra vào có một cái giếng dùng rọc rọc kéo nước. Khi cưỡi ngựa dọc theo khe núi đi lên, chúng tôi đi qua một bãi dưa hấu lớn và một khu vườn đầy bí ngô cùng dưa chuột vàng nằm ngổn ngang trên lớp đất cỏ. Chúng tôi tìm thấy Peter phía sau bếp, đang khom lưng bên chậu giặt. Ông làm việc hăng hái đến mức không nghe thấy tiếng chúng tôi đang đến gần. Cả thân hình ông chao lên ngụp xuống theo nhịp vò quần áo, nhìn từ phía sau trông thật buồn cười với cái đầu xù xì và đôi chân vòng kiềng. Khi đứng thẳng người lên chào chúng tôi, những giọt mồ hôi đang lăn từ chiếc mũi dày xuống chòm râu xoăn tơi. Peter lau khô tay, vẻ mặt đầy mừng rỡ vì được nghỉ tay giặt giũ. Ông dẫn chúng tôi xuống xem đàn gà và con bò đang gặm cỏ trên sườn đồi. Ông nói với Ántonia rằng ở quê hương ông chỉ người giàu mới có bò, nhưng ở đây ai biết chăm sóc thì đều có thể sở hữu một con. Sữa bò rất tốt cho Pavel, người vốn hay ốm đau, và ông có thể làm bơ bằng cách dùng thìa gỗ đánh kem chua. Peter quý con bò của mình lắm. Ông vỗ vỗ vào hông nó, thủ thỉ bằng tiếng Nga trong lúc nhổ cọc buộc dây thừng rồi cắm sang một đồng cỏ mới.
Sau khi dẫn chúng tôi đi thăm vườn, Peter đẩy một xe rùa chất đầy dưa hấu lên đồi. Pavel không có ở nhà, ông đã đi phụ đào giếng ở đâu đó. Ngôi nhà theo tôi là rất thoải mái đối với hai người đàn ông sống độc thân. Ngoài gian bếp, nhà còn có một phòng khách với chiếc giường đôi rộng rãi kê sát tường, gối đệm và ga trải giường bằng vải ca-rô xanh được xếp dọn ngăn nắp. Ngoài ra còn có một gian kho nhỏ có cửa sổ, nơi họ để súng ống, yên ngựa, dụng cụ lao động cùng áo khoác và ủng cũ. Hôm đó, sàn nhà rải đầy nông sản phơi khô chuẩn bị cho mùa đông: ngô, đậu và những quả dưa chuột vàng béo múp. Nhà không có lưới chắn côn trùng hay rèm cửa, tất cả cửa ra vào và cửa sổ đều mở toang, hứng trọn cả ánh nắng lẫn ruồi nhặng.
Peter xếp dưa thành một hàng trên chiếc bàn bọc vải dầu rồi đứng xăm xăm cầm chiếc dao phay. Lưỡi dao chưa kịp bổ sâu thì dưa đã tự nứt đôi ra vì quá chín, phát ra tiếng rôm rốp thật sảng khoái. Ông đưa cho chúng tôi dao chứ không có đĩa, chẳng mấy chốc mặt bàn đã ngập lênh láng nước dưa và hạt. Tôi chưa từng thấy ai ăn nhiều dưa hấu như Peter. Ông quả quyết rằng dưa hấu rất bổ dưỡng—tốt hơn cả thuốc; ở quê hương ông, người ta sống nhờ dưa hấu vào thời điểm này trong năm. Ông rất hiếu khách và vui tính. Có lúc, vừa nhìn Ántonia, ông vừa thở dài bảo nếu ở lại quê nhà nước Nga thì có lẽ giờ này ông đã có một cô con gái xinh xắn nấu nướng và chăm sóc nhà cửa cho mình rồi. Ông bảo mình phải bỏ xứ mà đi là vì một “biến cố lớn”.
Khi chúng tôi đứng dậy sửa soạn về, Peter bối rối nhìn quanh tìm thứ gì đó để góp vui cho chúng tôi. Ông chạy vào phòng kho lấy ra một chiếc kèn harmonica sơn màu sặc sỡ, ngồi xuống ghế băng, xoạc đôi chân mập mạp ra và bắt đầu thổi như cả một ban nhạc. Những giai điệu lúc thì vô cùng rộn rã, lúc lại sầu thảm muôn phần, và ông còn hát theo lời của vài bài trong số đó.
Trước khi chúng tôi ra về, Peter bỏ những quả dưa chuột chín vào một chiếc bao tải cho bà Shimerda và đưa cho chúng tôi một xô đựng mỡ đầy sữa tươi để nấu dưa. Tôi chưa bao giờ nghe nói đến chuyện nấu chín dưa chuột, nhưng Ántonia khẳng định với tôi rằng món đó ngon lắm. Chúng tôi đành phải dắt ngựa đi bộ suốt cả quãng đường về nhà để sữa khỏi bị sóng sánh ra ngoài.