My Ántonia

Lượt đọc: 438 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 2

❊ ❊ ❊

Vào một buổi tối tháng Ba năm thứ hai đại học, tôi ngồi một mình trong phòng sau bữa ăn tối. Cả ngày hôm ấy tiết trời tan băng ấm áp, những khoảng sân nhão nhẹt xốp ướt và những dòng nước tối màu nhỏ đụn ra từ các đống tuyết cũ, rì rào chảy đầy vui vẻ ra ngoài đường phố. Cửa sổ phòng tôi mở rộng, làn gió mang hơi ướt của đất thổi qua khiến tôi cảm thấy uể ải, lười biếng. Nơi chân trời thảo nguyên, nơi mặt trời vừa lặn, bầu trời mang màu xanh ngọc bích tựa một mặt hồ, với ánh sáng vàng ruộm thoi thóp bên trong. Cao hơn chút nữa, trên khoảng không trong vắt của triền Tây, ngôi sao hôm treo lơ lửng như chiếc đèn treo bằng sợi xích bạc—giống như chiếc đèn khắc trên trang tựa của các tập sách La-tinh cổ, chiếc đèn luôn xuất hiện trên những bầu trời mới và đánh thức những khát khao mới trong lòng người. Dù sao thì nó cũng nhắc tôi nên đóng cửa sổ lại và thắp ngọn đèn dầu của mình để đáp lại. Tôi luyến tiếc làm theo, và những vật dụng mờ ảo trong phòng dần hiện ra từ bóng tối, trở về đúng vị trí quanh tôi với sự quen thuộc êm đềm mà thói quen hàng ngày mang lại.

Tôi chống quyển sách mở sẵn và lơ đãng nhìn vào trang sách Georgics nơi bài học ngày mai bắt đầu. Trang sách mở ra với suy ngẫm trầm buồn rằng, trong đời sống của thế nhân, những ngày tháng tươi đẹp nhất lại là những ngày trôi qua nhanh nhất. “Optima dies … prima fugit.” Tôi lật ngược về đầu quyển thứ ba, phần chúng tôi đã đọc trên lớp sáng nay. “Primus ego in patriam mecum … deducam Musas”; “bởi vì ta sẽ là người đầu tiên, nếu còn sống, mang Nàng Thơ về với quê hương ta.” Thầy Cleric đã giải thích với chúng tôi rằng từ “patria” ở đây không phải là một quốc gia hay thậm chí một tỉnh thành, mà là vùng quê nhỏ bé bên sông Mincio nơi nhà thơ sinh ra. Đó không phải là lời kiêu ngạo, mà là một niềm hy vọng vừa táo bạo vừa khiêm nhường sâu sắc, rằng ông có thể mang Nàng Thơ (vừa mới từ những đỉnh núi Hy Lạp phủ mây đến Ý) không phải về thủ đô, về những palatia Romana sang trọng, mà về với “quê hương” nhỏ bé của chính ông; về với những cánh đồng của cha ông, “thoai thoải dốc xuống dòng sông và tới những cây dẻ gai cổ thụ với những ngọn cây gãy đổ.”

Thầy Cleric nói thầy nghĩ Virgil, khi nằm chờ chết ở Brindisi, hẳn đã nhớ lại đoạn văn đó. Sau khi phải đối mặt với thực tế cay đắng rằng mình sẽ phải để lại tập Æneid dở dang, và đã ra lệnh rằng bức tranh lớn lao chật nát hình ảnh của các vị thần và con người đó nên bị đốt đi chứ nhất quyết không để nó tồn tại trong sự không hoàn hảo, thì tâm trí ông hẳn đã quay trở về với những lời xướng tinh khôi của Georgics, nơi cây bút hòa hợp với đề tài như lưỡi cày quyện chặt với đường cày; và hẳn ông đã tự nói với mình bằng sự biết ơn của một người lành: “Ta là người đầu tiên mang Nàng Thơ về với quê hương ta.”

Chúng tôi rời lớp học trong im lặng, cảm nhận rõ rệt mình vừa được chạm vào bởi bờ cánh của một cảm xúc lớn lao, dù có lẽ chỉ mình tôi hiểu thầy Cleric đủ sâu sắc để đoán được cảm xúc đó là gì. Đến tối, khi ngồi chằm chằm nhìn vào quyển sách, độ vang nồng nhiệt trong giọng nói của thầy như vẫn xao động qua từng hàng chữ trên trang sách trước mặt tôi. Tôi tự hỏi không biết dải bờ biển New England gập ghềnh đá đó mà thầy từng kể với tôi nhiều lần có phải là patria của thầy Cleric hay không. Chưa đọc được bao xa thì tôi bị ngắt quãng bởi một tiếng gõ cửa. Tôi vội vã ra mở cửa và thấy một người phụ nữ đang đứng trong hành lang tối.

“Em e là anh khó mà nhận ra em đấy, Jim.”

Giọng nói nghe rất quen, nhưng tôi không nhận ra cô cho đến khi cô bước vào ánh đèn ở cửa phòng và tôi nhìn thấy—Lena Lingard! Cô ăn mặc theo lối trang nhã của người thành thị đến mức tôi có thể đã đi lướt qua cô trên đường mà không hề nhận ra. Bộ trang phục màu đen ôm sát thân hình nuột nà của cô, và chiếc mũ đăng ten đen điểm điểm những đóa hoa lưu ly xanh nhạt đậu thùy mị trên mái tóc vàng.

Tôi dẫn cô đến chiếc ghế của thầy Cleric, chiếc ghế êm ái duy nhất tôi có, vừa hỏi dồn dập trong sự bối rối.

Cô không hề lúng túng trước sự ngượng ngùng của tôi. Cô nhìn quanh phòng với sự tò mò ngây thơ mà tôi nhớ rất rõ. “Anh sống ở đây thoải mái quá nhỉ? Giờ em cũng sống ở Lincoln rồi, Jim. Em tự kinh doanh riêng đấy. Em có một hiệu may ở Tòa nhà Raleigh, ngoài phố O. Em khởi đầu khá tốt.”

“Nhưng Lena, em đến đây từ khi nào thế?”

“Ôi, em ở đây suốt cả mùa đông rồi. Bà nội anh không viết thư kể cho anh sao? Em đã tính tìm anh nhiều lần lắm rồi. Nhưng ai cũng bảo anh đã trở thành một cậu thanh niên chăm học thế nào, nên em thấy e ngại. Em không biết liệu anh có vui khi gặp em không.” Cô cất tiếng cười êm dịu, dễ dàng, tiếng cười vừa như rất hồn nhiên lại vừa như rất thấu hiểu, người ta chẳng bao giờ biết chắc được là kiểu nào. “Nhưng trông anh vẫn thế,—ngoại trừ việc giờ anh đã là một chàng trai trẻ rồi, dĩ nhiên. Anh có thấy em thay đổi gì không?”

“Có lẽ em đẹp hơn—dù trước đây em đã đủ đẹp rồi. Có thể là do quần áo làm nên sự khác biệt.”

“Anh thích bộ đồ mới của em chứ? Làm nghề này em phải ăn mặc tươm tấp một chút.” Cô cởi áo khoác ngoài và ngồi thoải mái hơn trong chiếc áo sơ mi bằng lụa mềm mỏng. Cô đã nhanh chóng tự nhiên trong phòng tôi, nhẹ nhàng hòa nhập vào đó như cô vẫn thường làm với mọi thứ. Cô kể rằng việc kinh doanh của cô đang tiến triển tốt và cô đã tiết kiệm được một ít tiền.

“Mùa hè này em định xây nhà cho mẹ như em vẫn nói bấy lâu nay. Ban đầu em chưa trả hết tiền được ngay đâu, nhưng em muốn mẹ có nhà trước khi quá già để tận hưởng nó. Mùa hè năm sau em sẽ mang đồ đạc và thảm mới về cho mẹ, để mẹ có cái mà mong đợi suốt cả mùa đông.”

Tôi nhìn Lena ngồi đó, nuột nà, rạng rỡ và được chăm chút cẩn thận, rồi nhớ lại ngày xưa cô từng chạy chân trần trên thảo nguyên cho đến tận khi tuyết bắt đầu rơi, và chuyện Mary Điên đã đuổi theo cô vòng quanh những cánh đồng ngô ra sao. Tôi thấy thật kỳ diệu khi cô lại có thể vươn lên tốt đẹp đến thế trong cuộc sống. Chắc chắn cô chẳng có ai để cảm ơn ngoài chính bản thân mình.

“Em phải tự hào về mình lắm đấy, Lena,” tôi thật lòng nói. “Nhìn anh mà xem; anh chưa từng kiếm được một đồng nào, và anh cũng chẳng biết liệu sau này mình có làm nổi không.”

“Tony bảo sau này anh sẽ giàu hơn cả ông Harling đấy. Cậu ấy lúc nào cũng khoe khoang về anh, anh biết mà.”

“Nói cho anh nghe, Tony dạo này thế nào rồi?”

“Cậu ấy tốt lắm. Giờ cậu ấy làm việc cho bà Gardener ở khách sạn, làm quản gia. Sức khỏe bà Gardener không được như trước nên không thể trông nom mọi thứ như xưa. Bà ấy rất tin tưởng Tony. Tony cũng đã hòa giải với gia đình Harling rồi. Bé Nina thích cậu ấy đến mức bà Harling xem như bỏ qua chuyện cũ.”

“Cô ấy vẫn còn qua lại với Larry Donovan chứ?”

“Ôi, chuyện đó còn gay gắt hơn trước ấy chứ! Em đoán là họ đã đính hôn rồi. Tony nói về anh ta như thể anh ta là chủ tịch công ty đường sắt không bằng. Ai cũng buồn cười vì cậu ấy chưa bao giờ là một đứa con gái yếu mềm. Cậu ấy không chịu nghe một lời nào chống lại anh ta cả. Cậu ấy ngây thơ đến thế đấy.”

Tôi bảo tôi không thích Larry, và sẽ không bao giờ thích.

Gương mặt Lena hiện lên nụ cười má lúm đồng tiền. “Mấy người bọn em có thể nói cho cậu ấy vài điều, nhưng chẳng giải quyết được gì đâu. Cậu ấy lúc nào cũng sẽ tin anh ta thôi. Đó là điểm yếu của Ántonia đấy, anh biết mà; một khi cậu ấy đã quý ai thì cậu ấy sẽ không nghe bất kỳ điều gì không tốt về họ.”

“Anh nghĩ có lẽ anh nên về nhà để trông chừng Ántonia,” tôi nói.

“Em nghĩ anh nên làm thế đấy.” Lena ngước nhìn tôi với sự thích thú thản nhiên. “Cũng may là nhà Harling lại thân thiết với cậu ấy. Larry sợ họ lắm. Họ vận chuyển nhiều ngũ cốc nên có ảnh hưởng với người bên ngành đường sắt. Anh đang học gì thế?” Cô chống cùi chỏ lên bàn và kéo quyển sách của tôi về phía mình. Tôi thoảng thấy hương thơm nhẹ của túi thơm hoa tử đinh hương. “Ra đây là tiếng La-tinh à? Trông khó nhỉ. Nhưng thỉnh thoảng anh vẫn đi xem kịch đấy chứ, vì em từng thấy anh ở đó rồi. Anh có thích một vở kịch hay không, Jim? Em không thể ở nhà vào buổi tối nếu trong thành phố có kịch. Có vẻ như em sẵn sàng làm việc như một nô lệ chỉ để được sống ở một nơi có nhà hát.”

“Lúc nào đó chúng ta cùng đi xem kịch nhé. Em sẽ cho anh đến thăm em chứ?”

“Anh muốn thế sao? Em sẽ rất vui đấy. Sau sáu giờ tối em chẳng bao giờ bận rộn cả, và em cho thợ may về lúc năm giờ rưỡi. Em ăn cơm tiệm để tiết kiệm thời gian, nhưng đôi khi em tự sườn nướng cho mình, và em sẽ rất vui được nướng một miếng cho anh. Thôi nào,”—cô bắt đầu đeo đôi găng tay trắng vào,—“được gặp anh thật là tốt quá, Jim.”

“Em đâu cần phải vội, đúng không? Em còn chưa kể cho anh nghe được gì mấy mà.”

“Chúng ta có thể nói chuyện khi anh đến thăm em. Em đoán anh chẳng mấy khi có khách nữ ghé chơi đâu. Bà cụ dưới nhà lúc nãy không muốn cho em lên lắm. Em phải bảo là em đến từ quê anh và đã hứa với bà nội anh là sẽ đến thăm anh đấy. Bà Burden mà biết thì sẽ kinh ngạc biết bao!” Lena cười khẽ khi đứng dậy.

Khi tôi vội vã cầm lấy chiếc mũ của mình, cô lắc đầu. “Không, em không muốn anh đi cùng đâu. Em có hẹn gặp mấy người Thụy Điển ở tiệm thuốc. Anh sẽ không thích họ đâu. Em muốn nhìn thấy phòng của anh để có thể viết thư kể hết cho Tony nghe, nhưng em phải bảo với cậu ấy là em đã để anh lại ngay tại đây cùng với đống sách vở của anh. Cậu ấy lúc nào cũng sợ có ai đó sẽ rước anh đi mất!” Lena xỏ hai cánh tay lụa vào chiếc áo khoác mà tôi giữ giúp cô, vuốt ve lại trang phục rồi thong thả cài cúc. Tôi đi cùng cô ra đến cửa. “Đôi khi hãy đến thăm em những lúc anh thấy cô đơn nhé. Nhưng biết đâu anh đã có đủ bạn bè mình muốn rồi. Anh đã có chưa?” Cô quay đôi má mềm mại về phía tôi. “Anh đã có chưa?” cô thì thầm trêu ghẹo vào tai tôi. Trong khoảnh khắc, tôi nhìn cô mờ dần đi xuống cầu thang tối mờ.

Khi tôi quay trở lại phòng mình, nơi này dường như trở nên dễ chịu hơn nhiều so với trước. Lena đã để lại một điều gì đó ấm áp và thân thương dưới ánh đèn dầu. Tôi thích nghe tiếng cười của cô biết bao! Tiếng cười thật êm dịu, thản nhiên và đầy thấu hiểu—luôn mang lại một góc nhìn tích cực cho mọi chuyện. Khi nhắm mắt lại, tôi có thể nghe thấy tiếng cười của tất cả bọn họ—những cô gái giặt giũ người Đan Mạch và ba cô gái Mary người Bohemia. Lena đã mang tất cả bọn họ trở lại với tôi. Nhận thức này đến với tôi một cách rõ ràng hơn bao giờ hết, về mối quan hệ giữa những cô gái như họ và thơ ca của Virgil. Nếu trên đời này không có những cô gái như họ, thì sẽ chẳng có thơ ca. Lần đầu tiên tôi hiểu điều đó một cách sâu sắc. Phát hiện này đối với tôi vô cùng trân quý. Tôi níu giữ lấy nó như thể nó có thể đột ngột tan biến mất.

Rốt cuộc khi ngồi xuống bên quyển sách của mình, giấc mơ cũ của tôi về hình ảnh Lena đi qua cánh đồng thu hoạch trong chiếc váy ngắn dường như đối với tôi giống như ký ức về một trải nghiệm có thực. Nó lơ lửng trước mặt tôi trên trang sách như một bức tranh, và bên dưới nó là dòng chữ trầm buồn: Optima dies … prima fugit.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.