My Ántonia

Lượt đọc: 438 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 6

❊ ❊ ❊

Mùa đông trút xuống dữ dội khắp thị trấn nhỏ trên đồng cỏ nội. Những cơn gió từ vùng đất trống trải tràn về tuốt sạch lớp màn lá xanh vốn che khuất các khoảng sân khỏi tầm mắt nhau vào mùa hè, khiến những ngôi nhà dường như xích lại gần nhau hơn. Những mái nhà từng trông thật xa xăm qua vòm cây xanh ngắt, giờ đây hiện ra mồn một ngay trước mắt, và chúng trông thô kệch hơn nhiều so với lúc các góc cạnh còn được che mờ bởi dây leo cùng bụi cây.

Vào buổi sáng, khi tôi phải gồng mình chống lại cơn gió để tới trường, tôi chẳng thể nhìn thấy gì ngoài con đường phía trước; nhưng tới chiều muộn lúc trở về nhà, thị trấn trong mắt tôi thật ảm đạm và hoang vắng. Ánh sáng nhạt nhòa, lạnh lẽo của buổi hoàng hôn mùa đông chẳng thể làm cảnh vật đẹp hơn—nó giống như thứ ánh sáng chói gắt của chính sự thật. Khi những đám mây u tối sà xuống thấp ở phía tây và mặt trời đỏ quạch lặn xuống sau lớp mây, để lại vệt hồng rực trên những mái nhà phủ đầy tuyết cùng những đống tuyết vun màu xanh lam, thì cơn gió lại trỗi dậy dữ dội, cất lên giai điệu đắng chát như muốn nói: “Đây mới là thực tại, dù mày có thích hay không. Tất cả những thứ phù phiếm của mùa hè, ánh sáng và bóng râm, cái mặt nạ sống động bằng sắc xanh từng rung rinh bao phủ muôn loài, chỉ là dối trá, và đây mới là thứ nằm bên dưới. Đây mới là sự thật.” Cảm giác như thể chúng tôi đang bị trừng phạt vì đã lỡ yêu vẻ đẹp kiều diễm của mùa hè.

Nếu tôi la cà ở sân trường sau giờ học, hoặc ghé bưu điện lấy thư rồi nán lại nghe chuyện phiếm bên quầy thuốc lá, trời sẽ tối mẫm khi tôi về đến nhà. Mặt trời đã lặn; những con phố đóng băng trải dài màu xanh thẫm trước mắt; ánh đèn lấp lánh nhạt nhòa nơi cửa sổ nhà bếp, và tôi có thể ngửi thấy mùi bữa tối đang nấu khi bước qua. Ít ai còn ở ngoài đường, và ai nấy đều đang hối hả trở về bên bếp lửa. Những chiếc lò sưởi rực hồng trong các căn nhà chẳng khác nào thỏi nam châm. Khi đi qua một ông lão, người ta chẳng thể nhìn thấy gì trên khuôn mặt ông ngoài cái mũi đỏ ửng nhô ra giữa chòm râu bám tuyết và chiếc mũ nhung dài. Mấy thanh niên nhảy nhót tung tăng, tay thọc sâu vào túi quần, thỉnh thoảng lại thử trượt một đường trên vỉa hè băng giá. Đám trẻ con trong những chiếc mũ trùm đầu cùng khăn quàng tươi sáng thì chẳng bao giờ đi dạo, mà luôn chạy biến ngay từ lúc bước ra khỏi cửa, hai tay đập mạnh đôi bao tay vào mạn sườn. Khi đi đến nhà thờ Giám Lý, tôi coi như đã đi được nửa quãng đường về nhà. Tôi vẫn nhớ mình đã vui mừng biết bao khi tình cờ thấy đèn trong nhà thờ thắp sáng, và ô cửa kính màu chiếu ánh sáng ra ngoài đón chào chúng tôi bước đi trên con phố băng giá. Trong cái lạnh lẽo ảm đạm của mùa đông, người ta thèm khát sắc màu giống như người Lapland thèm mỡ và đường. Chẳng hiểu vì sao, chúng tôi thường nán lại trên vỉa hè bên ngoài nhà thờ mỗi khi đèn thắp sớm cho buổi luyện ca đoàn hay buổi cầu nguyện, đứng run rẩy trò chuyện cho tới khi bàn chân lạnh ngắt như hai cục băng. Những sắc đỏ, xanh lá và xanh dương thô giáp của tấm kính màu ấy đã giữ chân chúng tôi lại.

Vào những đêm mùa đông, ánh đèn nơi cửa sổ nhà Harling cuốn hút tôi chẳng khác nào ô cửa kính màu ấy. Bên trong ngôi nhà ấm áp, rộng rãi đó cũng tràn ngập sắc màu. Sau bữa tối, tôi thường vội vã chộp lấy chiếc mũ, thọc tay vào túi quần rồi lao qua hàng rào liễu như thể có mụ phù thủy đang đuổi theo sau. Dĩ nhiên, nếu ông Harling có ở nhà, nếu bóng ông in rõ trên tấm rèm cửa sổ phòng phía tây, tôi sẽ không vào mà quay đi, đi đường vòng dài hơn qua phố để về nhà, vừa đi vừa băn khoăn không biết nên đọc cuốn sách nào khi ngồi lại cùng hai ông bà nội.

Những nỗi thất vọng như thế chỉ càng làm tăng thêm sự hào hứng cho những đêm chúng tôi chơi trò đố chữ, hay tổ chức dạ hội hóa trang ở phòng khách phía sau, với Sally lúc nào cũng ăn mặc như một cậu con trai. Mùa đông năm đó, Frances dạy chúng tôi nhảy, và ngay từ buổi học đầu tiên, chị đã nói Ántonia sẽ là người nhảy giỏi nhất trong đám. Vào các tối thứ Bảy, bà Harling thường chơi những bản nhạc kịch cổ cho chúng tôi nghe—“Martha,” “Norma,” “Rigoletto”—vừa chơi vừa kể lại cốt truyện. Mỗi tối thứ Bảy đều vui như một bữa tiệc. Phòng khách phía trước, phòng khách phía sau và phòng ăn đều ấm áp, sáng rực ánh đèn, với những chiếc ghế tựa cùng ghế sofa dễ chịu, trên tường treo những bức tranh vui tươi. Người ta luôn cảm thấy thoải mái dễ chịu khi ở đó. Ántonia mang đồ khâu vá đến ngồi cùng chúng tôi—cô đã bắt đầu tự may cho mình những bộ quần áo đẹp đẽ. Sau những đêm mùa đông dài lênh đênh trên đồng cỏ nội, với sự im lặng lầm lì của Ambrosch và những lời cằn nhằn của mẹ, ngôi nhà của gia đình Harling đối với cô, như cô từng nói, chẳng khác nào “Thiên đường”. Cô không bao giờ tỏ ra quá mệt mỏi để làm kẹo mạch nha hay bánh quy sô-cô-la cho chúng tôi. Chỉ cần Sally ghé tai thì thầm, hoặc Charley nháy mắt ba cái, Tony sẽ lao ngay vào bếp, nhóm lửa trong chiếc lò nướng mà cô đã dùng để nấu ba bữa ăn trong ngày hôm đó.

Trong lúc ngồi trong bếp chờ bánh quy chín hoặc kẹo mạch nha nguội, bé Nina thường nịnh Ántonia kể chuyện cho nghe—chuyện chú bê bị gãy chân, chuyện Yulka cứu đám gà tây con khỏi chết đuối trong trận lũ, hay chuyện những mùa Giáng sinh và đám cưới ngày trước ở Bohemia. Nina diễn giải những câu chuyện về hang đá Giáng sinh một cách đầy tưởng tượng, và mặc cho chúng tôi giễu cợt, cô bé vẫn khăng khăng tin rằng Chúa Giê-su sinh ra ở Bohemia không lâu trước khi gia đình Shimerda rời bỏ quê hương. Tất cả chúng tôi đều thích nghe chuyện của Tony. Giọng cô có một sức quyến rũ rất riêng; trầm trầm, hơi khàn, và người ta luôn nghe thấy hơi thở rung lên đằng sau từng lời nói. Bất cứ điều gì cô thốt ra dường như đều đến thẳng từ trái tim.

Một buổi tối, khi chúng tôi đang tách nhân óc chó để làm kẹo mạch nha, Tony kể cho chúng tôi nghe một câu chuyện mới.

“Bác Harling ơi, bác đã nghe chuyện xảy ra trên khu định cư người Na Uy mùa hè năm ngoái, hồi cháu sang đó đập lúa chưa ạ? Hồi đó cháu làm ở nhà Iverson, lái một trong mấy chiếc xe chở hạt.”

Bà Harling bước ra ngồi xuống cùng chúng tôi. “Con tự xúc lúa mì vào thùng được cơ à, Tony?” Bà biết đó là công việc nặng nhọc đến mức nào.

“Vâng bác, cháu xúc được chứ. Cháu xúc nhanh chẳng kém gì cái cậu Andern béo lái chiếc xe kia đâu. Có hôm trời nóng dã dội. Lúc từ bữa trưa trở lại đồng, mọi người làm việc thong thả lắm. Mấy người đàn ông thắng ngựa vào rồi cho máy chạy, còn bác Ole Iverson thì đứng trên bệ cắt dây buộc bó lúa. Cháu ngồi tựa vào đống rơm để tìm chút bóng râm. Xe của cháu chưa phải ra đồng trước, mà chẳng hiểu sao hôm đó cháu thấy nóng không chịu nổi. Mặt trời nóng như muốn thiêu rụi cả thế gian. Một lúc sau, cháu thấy một người đàn ông đi băng qua bãi gốc rạ, đến gần thì cháu mới nhận ra đó là một gã lang thang. Ngón chân gã lòi cả ra ngoài giày, râu ria lâu ngày không cạo, còn mắt thì đỏ ngầu dữ tợn như đang mang bệnh trong người. Gã tiến lại gần rồi bắt chuyện như thể đã quen cháu từ trước. Gã bảo: ‘Mấy cái ao ở cái vùng này cạn đến mức một người có muốn tự tử chết đuối cũng chẳng xong.’

“Cháu bảo gã làm gì có ai muốn tự tử chết đuối, nhưng nếu không sớm có mưa thì chúng tôi phải bơm nước cho gia súc uống thôi.

“‘Ôi, gia súc,’ gã nói, ‘chúng mày lúc nào chẳng chăm chăm lo cho gia súc! Ở đây không có bia à?’ Cháu bảo gã muốn uống bia thì phải sang bên người Bohemia; chứ người Na Uy lúc đập lúa không có bia đâu. ‘Trời đất ơi!’ gã thốt lên, ‘thế ra giờ là người Na Uy à? Tôi cứ tưởng đây là nước Mỹ cơ đấy.’

“Rồi gã đi tới chỗ chiếc máy đập, hét lên với bác Ole Iverson: ‘Chào đồng chí, cho tôi lên với. Tôi cắt dây buộc được đấy, tôi chán đi lang thang rồi. Tôi không đi đâu nữa đâu.’

“Cháu đã cố ra hiệu cho bác Ole, vì cháu nghĩ gã đó bị điên, có khi làm kẹt máy mất. Nhưng bác Ole thì lại mừng rỡ vì được chui ra khỏi cái nắng với đống trấu—trấu nó chui vào cổ áo rồi bám chặt vào người khi trời nóng như thế thì khó chịu lắm. Thế là bác Ole nhảy xuống, chui vào gầm một chiếc xe để trú nắng, còn gã lang thang trèo lên máy. Gã cắt dây buộc êm ru được vài phút, rồi bác Harling ơi, gã vẫy tay với cháu một cái rồi đâm đầu lao thẳng vào trong máy đập lúa cùng với đống lúa mì.

“Cháu bắt đầu gào lên, mấy người đàn ông chạy lại chặn ngựa lại, nhưng dây curoa đã cuốn gã xuống rồi, đến lúc họ dừng được máy thì gã đã bị dập nát và chém thành từng mảnh. Gã kẹt chặt bên trong đến mức gỡ ra cực kỳ vất vả, và cái máy đó từ đấy về sau chẳng bao giờ chạy tốt được nữa.”

“Ông ta chết hẳn luôn hả Tony?” Chúng tôi kêu lên.

“Chết chưa á? Thôi nào, tôi đoán là chết rồi chứ còn gì nữa! Kìa, Nina hoảng lên rồi kìa. Chúng ta không nói chuyện đó nữa. Đừng khóc nhé Nina. Không có lão lang thang nào bắt được em khi có Tony ở đây đâu.”

Bà Harling lên tiếng nghiêm nghị. “Đừng khóc nữa Nina, không thì mỗi lần Ántonia kể chuyện dưới quê mẹ sẽ đuổi con lên tầng đấy. Người ta có bao giờ tìm ra gã đến từ đâu không, Ántonia?”

“Không bao giờ bác ạ. Chẳng ai thấy gã ở đâu ngoài cái thị trấn nhỏ tên là Conway. Gã cố tìm bia ở đó nhưng ở đấy không có quán rượu nào. Có thể gã đi nhờ tàu chở hàng, nhưng nhân viên hãm phanh cũng không thấy gã. Người ta chẳng tìm thấy thư từ hay thứ gì trên người gã; ngoài một chiếc dao gấp cũ trong túi, cái xương đòn gà bọc trong mảnh giấy, và một bài thơ.”

“Một bài thơ ư?” Chúng tôi kinh ngạc thốt lên.

“Chị nhớ rồi,” Frances nói. “Đó là bài ‘Thùng gỗ gáo dừa cũ’, cắt ra từ một tờ báo và đã sờn rách gần hết. Ole Iverson mang nó đến văn phòng và đưa cho chị xem.”

“Thế có kỳ lạ không cơ chứ, chị Frances?” Tony trầm ngâm hỏi. “Sao lại có người muốn tự tử vào mùa hè cơ chứ? Lại đúng vào mùa đập lúa nữa! Lúc đó ở đâu mà chẳng đẹp.”

“Đúng thế thật, Ántonia,” bà Harling sảng khoái nói. “Có khi mùa hè năm sau mẹ sẽ về quê giúp con đập lúa đấy. Kẹo mạch nha gần ăn được chưa con? Mẹ ngửi thấy mùi thơm lâu lắm rồi.”

Giữa Ántonia và bà chủ của cô có một sự hòa hợp sâu sắc từ bản chất. Cả hai đều có tính cách mạnh mẽ, độc lập. Họ biết rõ mình thích gì và không bao giờ cố bắt chước người khác. Họ yêu trẻ con, động vật, âm nhạc, thích những trò chơi vận động và thích xới đất trồng trọt. Họ thích chuẩn bị những món ăn ngon lành, thịnh soạn và ngắm nhìn mọi người thưởng thức; thích dọn những chiếc giường trắng tinh, mềm mại và nhìn lũ trẻ ngủ say trên đó. Họ giễu cợt những kẻ hợm hĩnh và luôn nhanh sắn tay giúp đỡ những người bất hạnh. Sâu thẳm trong mỗi người họ là một niềm yêu đời sảng khoái, nồng nhiệt, không quá cầu kỳ đài các nhưng tràn đầy sức sống. Tôi chưa bao giờ cố định nghĩa điều đó, nhưng tôi cảm nhận được nó một cách rõ rệt. Tôi không thể hình dung ra cảnh Ántonia sống dù chỉ một tuần trong bất kỳ căn nhà nào khác ở Black Hawk ngoài nhà Harling.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.