My Ántonia

Lượt đọc: 436 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 8

❊ ❊ ❊

Khi sắc thu dần phai nhạt trên những cánh đồng ngô và thảm cỏ, tình cảnh của hai người bạn Nga chúng tôi ngày một tồi tệ. Peter tâm sự những nỗi ê chề với ông Shimerda: anh không thể trả nổi khoản nợ đến hạn vào ngày đầu tháng Mười một; đành phải chịu một khoản tiền phạt cắt cổ để gia hạn, đồng thời phải thế chấp cả đàn heo, đàn ngựa và ngay đến con bò sữa của mình. Chủ nợ của anh là Wick Cutter, gã cho vay lãi cắt cổ tàn nhẫn ở Black Hawk, kẻ khét tiếng thất đức khắp vùng mà sau này tôi sẽ còn nhắc tới nhiều hơn. Peter chẳng thể giải thích rõ ràng về những giao dịch của mình với Cutter. Anh chỉ biết ban đầu mình vay hai trăm đô la, rồi vay thêm một trăm nữa, rồi lại thêm năm mươi đô la—mỗi lần như vậy tiền phạt lại gộp vào nợ gốc, khiến món nợ phình ra nhanh hơn bất kỳ thứ hoa màu nào anh gieo trồng. Đến giờ thì toàn bộ tài sản đều đã trát đầy giấy thế chấp.

Ít lâu sau khi Peter gia hạn văn bản vay nợ, Pavel trong lúc cố sức nâng mấy thanh gỗ dựng cái kho thóc mới đã bị chấn thương, ngã gục xuống giữa những đống phoi bào với dòng máu xối xả phun ra từ phổi, khiến mấy người thợ làm cùng tưởng anh sẽ chết ngay tại chỗ. Họ khiêng anh về nhà, đặt lên giường, và anh nằm đó, ốm nặng vô cùng. Vận xui dường meo mốc như một loài chim quỷ quái đậu trên mái ngôi nhà gỗ, vỗ cánh phành phạch báo hiệu điều chẳng lành để xua đuổi con người. Hai người Nga gặp vận hạn đen đủi đến mức ai nấy đều e sợ và chỉ muốn quên tiệt sự tồn tại của họ.

Một chiều nọ, Ántonia cùng cha sang nhà chúng tôi xin sữa chua, và như thường lệ, họ nán lại chơi cho đến khi mặt trời đứng bóng. Ngay lúc họ sửa sửa soạn ra về thì Peter người Nga đánh xe tới. Anh bảo Pavel đang nguy kịch lắm, muốn được trò chuyện với ông Shimerda và con gái; anh đến để đón họ. Khi Ántonia cùng cha bước lên xe, tôi tha thiết xin bà cho đi cùng: tôi sẵn sàng nhịn bữa tối, sẵn sàng ngủ lại trong kho thóc nhà Shimerda rồi sáng mai chạy bộ về. Dự định của tôi hẳn là buồn cười lắm trong mắt bà, nhưng bà vốn là người rộng lượng, luôn chiều theo nguyện vọng của người khác. Bà bảo Peter đợi một chút, rồi từ bếp đi ra với một túi bánh mì kẹp và bánh rán mang theo cho chúng tôi.

Ông Shimerda và Peter ngồi ở băng ghế trước; Ántonia cùng tôi ngồi phía sau trên đống rơm khô, vừa xóc nảy theo nhịp xe vừa nhai bánh. Mặt trời lặn xuống, một luồng gió lạnh nổi lên hú dài qua đồng cỏ. Nếu thời tiết chuyển biến sớm hơn chút nữa, hẳn tôi đã chẳng được đi. Chúng tôi rúc sâu vào đống rơm, co quắp sát bên nhau, lặng ngắm sắc đỏ giận dữ lụi tàn ở phương tây và những ngôi sao bắt đầu tỏa sáng trên bầu trời lộng gió, trong lành. Peter không ngừng thở dài than thở. Tony thì xầm xì vào tai tôi rằng cô sợ Pavel sẽ chẳng bao giờ khỏi bệnh. Chúng tôi nằm yên, không nói gì thêm. Phía trên cao, vô số vì sao rực sáng lộng lẫy. Dù đến từ những miền đất hoàn toàn khác biệt trên thế giới, trong lòng cả hai chúng tôi đều ẩn chứa một niềm mê tín mơ hồ rằng những chòm sao lấp lánh kia có sức ảnh hưởng đến vận mệnh muôn loài. Có lẽ Peter người Nga, dù đến từ nơi xa xôi hơn tất cả chúng tôi, cũng mang theo từ quê hương mình một niềm tin như thế.

Ngôi nhà nhỏ bên sườn đồi chìm lẫn vào màu đêm đến mức khi đi lên con dốc, chúng tôi chẳng thể nhìn thấy nó. Những ô cửa sổ ửng hồng đã dẫn đường cho chúng tôi—đó là ánh lửa phát ra từ bếp sưởi, bởi trong nhà không đốt đèn.

Chúng tôi khẽ khàng bước vào. Người đàn ông nằm trên chiếc giường rộng hình như đã thiếp đi. Tony và tôi ngồi xuống chiếc ghế dài tựa tường, chống tay lên mặt bàn trước mặt. Ánh lửa chập chờn chiếu lên những khúc gỗ đẽo thô chống đỡ mái rạ phía trên. Pavel thở ra những tiếng khò khè, không ngừng rên rỉ. Chúng tôi im lặng chờ đợi. Cơn gió nôn nóng đập mạnh vào cửa sổ và cửa ra vào, rồi lại quét qua, cất tiếng hú dài giữa khoảng không bao la. Mỗi cơn gió tháo chạy qua lại làm rung rinh những ô kính, rồi cuộn đi mất hút như những cơn gió trước. Chúng làm tôi liên tưởng đến những đạo quân tan tác đang rút lui; hoặc những hồn ma đang tuyệt vọng tìm chỗ trú ẩn, rồi lại rên rỉ bỏ đi. Rồi đây, trong một khoảng lặng nghẹn ngào giữa những trận gió gầm rít, lũ chó sói đồng cỏ bắt đầu cất tiếng hú ẳng ẳng; một con, hai con, ba con, rồi cả bầy cùng cất giọng—như muốn báo cho chúng tôi biết mùa đông đang đến gần. Âm thanh ấy gợi lên một tiếng đáp lại từ trên giường,—một tiếng kêu than kéo dài,—như thể Pavel đang gặp mộng mị hoặc đang giật mình tỉnh giấc trước một nỗi đau cũ kỹ nào đó. Peter lắng nghe nhưng không nhúc nhích. Anh ngồi trên sàn nhà bên cạnh bếp sưởi. Bầy chó sói lại rên rỉ; ẳng, ẳng, ẳng—rồi cất tiếng hú cao vút. Pavel gọi hỏi điều gì đó rồi chống khuỷu tay ráng sức ngồi dậy.

“Chú ấy sợ chó sói đấy,” Ántonia thì thầm với tôi. “Ở quê chú ấy có nhiều sói lắm, chúng ăn thịt cả người ta cơ.” Chúng tôi nhích lại gần nhau hơn trên chiếc ghế dài.

Tôi không thể rời mắt khỏi người đàn ông trên giường. Áo sơ mi của anh ta phanh ra, lồng ngực gầy giuộc phủ đầy lông tơ vàng nhấp nhô một cách đáng sợ. Anh bắt đầu ho. Peter lết gối đứng dậy, nhấc chiếc ấm đun nước rồi pha cho anh ít nước nóng với rượu whisky. Mùi rượu nồng nặc lan tỏa khắp phòng.

Pavel chộp lấy giật chén rượu uống ừng ực, rồi bắt Peter đưa cả chai rượu cho mình rồi rúc vào dưới gối, nở nụ cười khó coi như thể vừa lừa được ai đó. Mắt anh ta dõi theo từng bước đi của Peter quanh phòng với vẻ khinh khỉnh, lạnh nhạt. Tôi có cảm giác anh ta coi thường Peter vì anh quá đỗi thật thà và ngoan ngoãn.

Một lúc sau, Pavel bắt đầu trò chuyện với ông Shimerda, giọng chỉ nhỉnh hơn tiếng thì thầm một chút. Anh đang kể một câu chuyện dài, và khi câu chuyện tiếp diễn, Ántonia nắm chặt lấy tay tôi dưới mặt bàn. Cô chồm người về phía trước, căng tai ra nghe. Anh ta càng lúc càng kích động, liên tục chỉ trỏ xung quanh giường như thể có thứ gì đó ở đó và anh ta muốn ông Shimerda nhìn thấy.

“Lũ sói đấy, Jimmy ạ,” Ántonia thì thầm. “Kinh khủng lắm, những điều chú ấy nói ấy!”

Người bệnh nổi giận, giơ nắm đấm lên hờn dỗi. Anh ta như đang nguyền rủa những kẻ đã làm hại mình. Ông Shimerda giữ lấy vai anh, nhưng khó lòng giữ nổi anh nằm yên trên giường. Cuối cùng, anh bị ngắt lời bởi một cơn ho sặc sụa khiến anh nghẹn thở. Anh rút một tấm vải dưới gối ra áp vào miệng. Rất nhanh chóng, tấm vải đốm đầy những vệt đỏ tươi—tôi nghĩ mình chưa bao giờ thấy mớ máu nào tươi đến thế. Khi anh nằm xuống và quay mặt vào tường, mọi sự cuồng giận dường như đã biến mất. Anh nằm đó nhẫn nại chiến đấu để giành lấy từng hơi thở, như một đứa trẻ bị bệnh viêm thanh quản. Cha của Ántonia xới mở một bên chân gầy khẳng khẳng của anh ra rồi xoa bóp theo nhịp. Từ chiếc ghế dài, chúng tôi có thể thấy cơ thể anh hốc hác đến nhường nào. Xương sống và xương bả vai anh nhô ra như xương dưới lớp da của một con bò tót chết bỏ lại trên đồng. Cột sống nhọn sần sùi ấy hẳn phải làm anh đau đớn lắm khi nằm đè lên.

Dần dần, sự nhẹ nhõm đến với tất cả chúng tôi. Dù là chuyện gì đi nữa thì điều tồi tệ nhất cũng đã qua. Ông Shimerda ra hiệu cho chúng tôi biết Pavel đã ngủ. Không nói một lời, Peter đứng dậy chắp ngọn đèn lồng. Anh ra ngoài thắng ngựa để đưa chúng tôi về. Ông Shimerda đi cùng anh. Chúng tôi ngồi nhìn tấm lưng khom dài dưới tấm ga màu xanh bích, chẳng dám thở mạnh.

Trên đường về nhà, khi nằm trên đống rơm khô giữa những tiếng xóc nảy và lách cách của chiếc xe, Ántonia đã kể cho tôi nghe trọn vẹn câu chuyện mà cô có thể. Những gì cô chưa kể lúc đó, sau này cô đã kể nốt; suốt mấy ngày sau chúng tôi chẳng nói chuyện gì khác ngoài chuyện đó.

Khi Pavel và Peter còn là những thanh niên sống ở quê nhà Nga, họ được mời làm phụ rể cho một người bạn đi cưới cô gái đẹp nhất làng bên. Đó là vào giữa mùa đông giá rét, đoàn nhà trai sang dự đám cưới bằng những chiếc xe trượt tuyết. Peter và Pavel ngồi trên xe trượt của chú rể, còn sáu chiếc xe trượt khác chở toàn bộ họ hàng và bạn bè nối đuôi theo sau.

Sau lễ cưới tại nhà thờ, cả đoàn đến dự tiệc mừng do cha mẹ cô dâu đãi. Bữa tiệc kéo dài suốt cả buổi chiều, rồi chuyển sang tiệc tối và kéo dài đến tận đêm khuya. Người ta nhảy múa và uống rượu thỏa thích. Đến nửa đêm, cha mẹ cô dâu nói lời chia tay và chúc phúc cho cô. Chú rể bế cô dâu ra xe trượt tuyết rồi trùm chăn ấm cho cô. Anh nhảy lên ngồi bên cạnh, còn Pavel và Peter (Pavel và Peter của chúng tôi đấy!) ngồi ở băng ghế trước. Pavel cầm lái. Đoàn xe lên đường trong tiếng hát ca và tiếng chuông xe trượt vang lanh lảnh, xe của chú rể đi đầu. Tất cả các tài xế đều ít nhiều ngà ngà say vì tiệc tùng, còn chú rể thì mải mê bên cô dâu mới.

Mùa đông năm đó lũ sói hoành hành dữ dội, ai ai cũng biết điều đó, thế nhưng khi nghe thấy tiếng sói hú đầu tiên, các tài xế chẳng mấy hoảng sợ. Trong bụng họ đầy hò reo, thức ăn ngon và rượu mạnh. Những tiếng hú đầu tiên được nối tiếp, vang vọng và lặp lại ngày một dồn dập. Bầy sói đang tụ tập lại. Bầu trời không có trăng, nhưng ánh sao vạch rõ trên tuyết. Một bầy sói đen ngòm xuất hiện từ ngọn đồi phía sau đoàn xe cưới. Lũ sói lao đi như những vệt bóng tối; trông chúng chẳng to hơn lũ chó là mấy, nhưng có đến hàng trăm con.

Có sự cố xảy ra với chiếc xe trượt đi cuối cùng: tài xế mất lái,—có lẽ gã đã quá say,—lũ ngựa chệch khỏi đường, chiếc xe trượt mắc kẹt vào một lùm cây rồi lật úp. Những người ngồi trên xe lăn lốc ra mặt tuyết, và những con sói nhanh chân nhất lao vào họ. Những tiếng kêu xé lòng vang lên sau đó khiến ai nấy đều tỉnh rượu. Các tài xế đứng phắt dậy, quất roi vào lưng ngựa. Chú rể có dàn ngựa tốt nhất và xe của anh nhẹ nhất—tất cả các xe khác đều chở từ sáu đến mười hai người.

Một tài xế khác lại mất lái. Tiếng hí thảm thiết của lũ ngựa còn đáng sợ hơn cả tiếng gào khóc của người ta. Chẳng thứ gì có thể ngăn cản bầy sói. Thật khó lòng biết được điều gì đang xảy ra phía sau; những người rớt lại phía sau gào khóc thảm thiết chẳng kém gì những kẻ đã mất mạng. Cô dâu nhỏ giấu mặt vào vai chú rể mà thổn thức. Pavel ngồi yên, dồn mắt theo dõi đàn ngựa của mình. Con đường trắng xóa rộng mở, và ba con ngựa đen của chú rể phi như gió lốc. Chỉ cần bình tĩnh và điều khiển chúng thật cẩn thận là được.

Cuối cùng, khi họ vượt qua một con đồi dài, Peter cẩn trọng đứng dậy nhìn lại phía sau. “Chỉ còn lại ba chiếc xe trượt thôi,” anh thì thầm.

“Còn bầy sói thì sao?” Pavel hỏi.

“Đông lắm! Đủ để nuốt chửng tất cả chúng ta.”

Pavel lên đến đỉnh đồi, nhưng chỉ có hai chiếc xe trượt đuổi kịp anh xuống bên kia dốc. Trong khoảnh khắc trên đỉnh đồi ấy, họ nhìn thấy phía sau là một đám đen nhung nhúc đang xoay tròn trên tuyết. Ngay sau đó, chú rể thét lên. Anh nhìn thấy chiếc xe trượt của cha mình bị lật, cùng với mẹ và các chị em gái. Anh chồm dậy như muốn nhảy xuống, nhưng cô gái gào khóc giữ anh lại. Đã quá muộn rồi. Những cái bóng đen ngòm trên mặt đất đã phủ kín đống hỗn loạn trên đường, và một con ngựa sổng ra chạy băng qua cánh đồng, bộ yên ngựa lủng lẳng trên thân, lũ sói đuổi sát gót. Nhưng hành động của chú rể đã gợi cho Pavel một ý nghĩ.

Lúc này họ chỉ còn cách làng vài dặm. Chiếc xe trượt duy nhất còn lại trong số sáu chiếc không ở quá xa phía sau họ, và con ngựa ở giữa của Pavel đang kiệt sức. Bên cạnh một cái ao đóng băng, chiếc xe kia lại gặp sự cố; Peter nhìn thấy rất rõ. Ba con sói lớn chạy sóng đôi với đàn ngựa, khiến đàn ngựa phát điên. Chúng cố nhảy đè lên nhau, vướng vào dây cương rồi làm lật xe trượt.

Khi những tiếng thét phía sau lịm dần, Pavel nhận ra mình chỉ còn một mình trên con đường quen thuộc. “Chúng vẫn đuổi theo à?” anh hỏi Peter.

“Ừ.”

“Bao nhiêu con?”

“Hai mươi, ba mươi con—đủ đông đấy.”

Lúc này con ngựa ở giữa của anh dường như đang bị hai con kia lôi đi. Pavel giao dây cương cho Peter rồi cẩn trọng bước về phía sau xe trượt. Anh gọi chú rể bảo rằng họ phải giảm tải—rồi chỉ tay vào cô dâu. Người thanh niên nguyền rủa anh và ôm cô chặt hơn. Pavel cố giằng cô gái ra. Trong lúc giằng co, chú rể đứng dậy. Pavel đánh gục anh ta văng ra khỏi thành xe trượt rồi quăng cô gái theo sau. Anh bảo mình chẳng bao giờ nhớ chính xác mình đã làm điều đó như thế nào, hay chuyện gì xảy ra sau đó. Peter nhô người ở băng ghế trước chẳng nhìn thấy gì. Điều đầu tiên cả hai nhận ra là một âm thanh mới vang lên giữa không trung trong lành, lớn hơn bất kỳ âm thanh nào họ từng nghe trước đây—tiếng chuông tu viện ở làng họ đang điểm giờ cầu nguyện sớm.

Pavel và Peter đánh xe vào làng một mình, và họ đã sống cô độc kể từ đó. Họ bị đuổi khỏi làng. Ngay cả mẹ đẻ của Pavel cũng không buồn nhìn mặt anh. Họ bỏ đến những thị trấn xa lạ, nhưng khi người ta biết họ đến từ đâu, họ luôn bị hỏi liệu có biết hai kẻ đã đem cô dâu làm mồi cho sói hay không. Dù họ đi đến đâu, câu chuyện ấy vẫn đuổi theo họ. Họ mất năm năm mới tiết kiệm đủ tiền để sang Mỹ. Họ làm việc ở Chicago, Des Moines, Fort Wayne, nhưng lúc nào cũng gặp vận xui. Khi sức khỏe của Pavel suy giảm nghiêm trọng, họ quyết định thử làm nông nghiệp.

Pavel qua đời ít ngày sau khi trút bỏ được gánh nặng trong lòng với ông Shimerda, và được an táng tại nghĩa trang người Na Uy. Peter bán sạch mọi thứ rồi rời khỏi vùng này—đi làm đầu bếp cho một trại công trường đường sắt nơi có các toán công nhân người Nga làm việc.

Trong buổi bán đấu giá của anh, chúng tôi đã mua lại chiếc xe rùa và một ít dây cương của Peter. Trong suốt buổi đấu giá, anh cứ cúi gắm mặt xuống, không một lần ngẩng mắt lên. Anh dường như chẳng còn bận tâm đến bất cứ điều gì. Gã cho vay lãi ở Black Hawk, kẻ nắm giữ giấy thế chấp đàn gia súc của Peter, cũng có mặt ở đó, và gã đã mua lại các giấy nợ bán ra với giá chỉ khoảng năm mươi xu một đô la. Ai nấy đều bảo Peter đã hôn con bò trước khi nó bị chủ mới dắt đi. Tôi không tận mắt chứng kiến anh làm điều đó, nhưng tôi biết chắc điều này: sau khi toàn bộ đồ đạc, bếp đun cùng nồi niêu song chảo của anh bị người mua chở đi hết, khi căn nhà đã trống trơn và xơ xác, anh ngồi xuống sàn nhà với chiếc dao xếp và ăn sạch toàn bộ số dưa hấu mà anh đã cất trữ cho mùa đông. Khi ông Shimerda và Krajiek đánh xe đến để đón Peter ra ga tàu, họ thấy anh ngồi đó với bộ râu ướt nhẹp, xung quanh là những đống vỏ dưa ngổn ngang.

Sự mất mát hai người bạn đã ảnh hưởng nặng nề đến tinh thần của ông Shimerda già nua. Những lúc đi săn, ông thường chui vào căn nhà gỗ trống rỗng ấy ngồi ủ rầu một mình. Túp lều đó là nơi ẩn dật của ông cho đến khi tuyết đông giam hãm ông trong căn hầm của mình. Đối với Ántonia và tôi, câu chuyện về đoàn xe cưới ấy chẳng bao giờ kết thúc. Chúng tôi không tiết lộ bí mật của Pavel cho bất kỳ ai, mà giữ kín nó một cách ích kỷ—như thể bầy sói ở Ukraine đã tụ tập vào đêm xa xưa ấy, và đoàn xe cưới đã bị hiến tế, chỉ để mang lại cho chúng tôi một niềm vui kỳ lạ và đớn đau. Ban đêm, trước khi đi ngủ, tôi thường thấy mình đang ngồi trên chiếc xe trượt do ba con ngựa kéo, lao đi vun vút qua một vùng đất trông vơ vẩn giống Nebraska mà cũng đăng đắng giống Virginia.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.