Một chiều nọ, chúng tôi ngồi học đọc trên dải bờ cỏ ấm áp nơi con dơi đất làm tổ. Đó là một ngày ngập nắng vàng hổ phách, nhưng trong không khí đã phảng phất hơi lạnh rùng mình của mùa đông sắp tới. Sáng hôm ấy tôi đã thấy băng đóng trên cái ao ngựa nhỏ, và lúc đi qua vườn, chúng tôi thấy những cây măng tây cao nghều với vô số quả mọng đỏ đã đổ gục xuống mặt đất, biến thành một mớ xanh nhầy nhụa.
Tony đi chân đất; cô bé run rẩy trong chiếc váy cotton và chỉ thấy dễ chịu khi hai đứa cùng rúc trên mặt đất nướng nắng, hứng trọn cái nắng gay gắt của mặt trời. Đến lúc này, cô bé đã có thể trò chuyện với tôi về hầu như mọi chuyện. Chiều hôm ấy, Tony kể cho tôi nghe người ta tôn trọng bác dơi đất ở quê nhà cô đến nhường nào, và người ta phải nuôi một giống chó đặc biệt chân rất ngắn để săn loài vật này ra sao. Cô bé bảo những con chó đó sẽ chui tợn xuống hang bám theo dơi đất rồi diệt gục nó ngay dưới lòng đất trong một cuộc chiến sinh tử kinh hoàng; đứng bên ngoài cũng nghe thấy tiếng sủi bọt, ẳng ẳng dữ dội. Rồi con chó lết thân mình đầy vết cắn xé trở ra để được ông chủ thưởng và vuốt ve. Cô bé còn biết một con chó có mỗi ngôi sao trên vòng cổ đại diện cho một con dơi đất mà nó đã hạ gục.
Lũ thỏ chiều hôm đó nhanh nhẹn khác thường. Chúng cứ liên tục chui ra từ khắp xung quanh rồi phóng vút xuống khe sâu như thể đang chơi trò đuổi bắt. Nhưng những sinh vật nhỏ bé kêu vo ve sống trong vạt cỏ thì đã chết sạch — chỉ trừ một con. Khi hai đứa đang nằm áp mình vào bờ đất ấm, một con bọ nhỏ màu xanh nhạt ướt rượt, mỏng manh vô cùng uể uải bò ra khỏi vạt cỏ trâu rồi cố nhảy lên một bụi cỏ dại. Nó nhảy trượt, ngã ngửa ra và ngồi im với cái đầu gục giữa đôi chân dài, cặp râu rung rung như thể đang chờ đợi điều gì đó đến kết liễu đời mình. Tony vốc tay làm cho nó một cái tổ ấm áp, rồi ríu rít trò chuyện với nó bằng tiếng Bohemia đầy trìu mến. Một lúc sau, nó bắt đầu cất tiếng hát cho chúng tôi nghe — một tiếng túc tắc mỏng mảnh, rỉ sét. Cô bé kề sát con bọ vào tai rồi cười, nhưng ngay giây sau tôi đã thấy nước mắt rấn rịn nơi khóe mắt cô. Tony kể rằng ở làng quê nhà cô có một bà lão ăn xin chuyên đi gom thảo dược cùng rễ cây đào được trong rừng về bán. Nếu ai đón bà vào nhà, cho ngồi nhờ bên bếp lửa ấm áp, bà sẽ cất giọng khàn khàn hát những bài ca cổ cho lũ trẻ nghe, y hệt như con bọ này. Người ta gọi bà là lão Hata; lũ trẻ ngóng chờ bà đến vô cùng và luôn dành lại bánh ngọt cùng kẹo cho bà.
Khi bờ đất phía bên kia khe núi bắt đầu đổ một dải bóng râm hẹp, chúng tôi biết đã đến lúc phải về nhà; cái lạnh ập đến rất nhanh khi mặt trời xuống thấp, mà chiếc váy của Ántonia thì quá mỏng. Biết làm sao với sinh vật nhỏ bé mỏng manh mà chúng tôi đã lừa dối gọi nó sống lại này đây? Tôi ngỏ ý cho nó vào túi áo, nhưng Tony lắc đầu rồi cẩn thận đặt con bọ màu xanh lên tóc, buộc lỏng chiếc khăn tay lớn trùm lên những lọn tóc xoăn. Tôi bảo sẽ đi cùng cô bé cho đến khi nhìn thấy suối Squaw rồi mới quay đầu chạy về. Hai đứa thong thả bước đi đầy hạnh phúc dưới ánh sáng kỳ diệu của buổi chiều tà.
Những buổi chiều thu ấy buổi nào cũng giống nhau, nhưng tôi chưa bao giờ thôi kinh ngạc. Trong tầm mắt chúng tôi, hàng dặm cỏ đỏ như đồng đắm mình trong ánh nắng gay gắt và mãnh liệt hơn bất kỳ thời điểm nào khác trong ngày. Những cánh đồng ngô vàng óng biến thành màu vàng đỏ, những đống rơm khô ửng hồng và đổ những chiếc bóng dài. Toàn bộ vùng đồng cỏ giống như bụi cây bốc cháy trong lửa hồng mà chẳng hề bị thiêu rụi. Giờ khắc ấy luôn mang hân hoan của chiến thắng, của một kết cục khải hoàn như cái chết của một anh hùng — những người anh hùng ngã xuống khi còn trẻ tuổi và vinh quang. Đó là một sự biến hình đột ngột, một sự thăng hoa của ngày tàn.
Đã bao nhiêu buổi chiều Ántonia và tôi cùng lang thang trên vùng đồng cỏ dưới vẻ tráng lệ ấy! Và luôn có hai chiếc bóng đen dài lướt đi trước mặt hoặc nối gót theo sau, như những vết trầm trên thảm cỏ hung đỏ.
Chúng tôi đã im lặng suốt một khoảng thời gian dài, và mép mặt trời ngày càng chìm sâu xuống mặt đồng cỏ, thì hai đứa nhìn thấy một bóng người đang chuyển động nơi rìa vùng đất cao, vác trên vai một cây súng. Người đó bước đi chậm chạp, kéo lê bàn chân như thể chẳng có mục đích gì. Chúng tôi chạy ùa tới để đuổi kịp ông.
“Bố tớ ốm suốt thôi,” Tony vừa chạy vừa thở dốc. “Bố trông không ổn đâu, Jim.”
Khi đến gần ông Shimerda, cô bé cất tiếng gọi, ông ngẩng đầu lên nheo mắt nhìn xung quanh. Tony chạy lại gần, nắm lấy tay ông rồi áp vào má mình. Cô bé là người duy nhất trong gia đình có thể đánh thức người cha già khỏi trạng thái mê mờ mà ông dường như đang chìm đắm. Ông gỡ chiếc túi bên thắt lưng ra và cho chúng tôi xem ba con thỏ ông vừa bắn được, nhìn Ántonia với một nụ cười thoáng qua lạnh lẽo rồi bắt đầu nói gì đó với cô bé. Cô quay sang tôi.
“Bố tatinek bảo sẽ làm cho tớ chiếc mũ nhỏ bằng da thỏ, chiếc mũ nhỏ để đi qua mùa đông!” Cô bé reo lên sung sướng. “Thịt để ăn, da làm mũ,” — cô bé xòe từng ngón tay ra đếm những lợi ích đó.
Người cha đặt tay lên tóc cô bé, nhưng Tony đã nắm lấy cổ tay ông cẩn thận nhấc ra, nhanh nản trò chuyện với ông. Tôi nghe thấy cái tên của lão Hata. Ông cởi khăn tay ra, dùng ngón tay rẽ lọn tóc của cô bé và đứng nhìn xuống sinh vật màu xanh. Khi con bọ cất tiếng kêu khe khẽ, ông lắng nghe như thể đó là một giai điệu tuyệt vời.
Tôi nhặt cây súng ông vừa đánh rơi lên; một khẩu súng kỳ lạ từ quê nhà cũ, ngắn và nặng, có hình đầu hươu trên búa gõ. Khi thấy tôi ngắm nghía nó, ông quay sang tôi với ánh mắt xa xăm vốn luôn khiến tôi có cảm giác như mình đang ngồi dưới đáy một cái giếng sâu. Ông nói bằng giọng trầm lắng, trang trọng, và Ántonia dịch lại:—
“Bố tatinek bảo khi nào cậu thành một chàng trai lớn, bố sẽ tặng cậu khẩu súng này. Súng rất tốt, mang từ Bohemia sang đấy. Nó từng thuộc về một người đàn ông vĩ đại, cực kỳ giàu có, không giống bất kỳ ai ở đây đâu; ông ấy có nhiều ruộng đồng, nhiều khu rừng, nhiều ngôi nhà lớn. Bố tớ đã kéo đàn trong lễ cưới của ông ấy, và ông ấy đã tặng bố khẩu súng tốt này, rồi bố sẽ tặng lại cho cậu.”

Tôi thấy vui vì dự định này thuộc về tương lai. Chẳng có gia đình nào giống như nhà Shimerda về khoản luôn muốn cho đi tất cả những gì họ có. Ngay cả bà mẹ cũng liên tục mời tôi đủ thứ, mặc dù tôi biết bà kỳ vọng nhận lại những món quà có giá trị tương đương. Chúng tôi đứng đó trong sự im lặng ấm áp bạn bè, trong khi gã hát rong yếu ớt trú ngụ trong tóc Ántonia vẫn tiếp tục cất tiếng kêu túc tắc rỉ sét. Nụ cười của người cha già khi lắng nghe sao mà tràn ngập nỗi buồn cùng sự xót thương cho muôn loài đến thế, khiến tôi không bao giờ quên được về sau. Khi mặt trời lặn hẳn, một làn hơi lạnh đột ngột ập đến cùng mùi đất và cỏ khô nồng nặc. Ántonia và cha cô bé nắm tay nhau bước đi, còn tôi cài cúc áo jacket rồi đua cùng bóng mình chạy vút về nhà.