My Ántonia

Lượt đọc: 438 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Xvii

❊ ❊ ❊

Khi mùa xuân đến, sau một mùa đông khắc nghiệt ấy, người ta không sao hít thở cho đủ bầu không khí nhanh nhẹn và thanh khiết. Mỗi sáng thức dậy, trong tôi tràn ngập ý thức mới mẻ rằng mùa đông đã qua rồi. Chẳng còn những dấu hiệu của mùa xuân mà tôi từng ngóng đợi ở Virginia, không có những khu rừng chớm lộc hay những khu vườn đơm hoa. Chỉ có—bản thân mùa xuân; nhịp đập của nó, sự thổn thức bứt rứt nhẹ nhàng, bản chất sinh lực của nó hiện hữu khắp nơi: trên bầu trời, trong những tầng mây bay nhanh, dưới ánh nắng nhợt nhạt, và trong ngọn gió ấm áp, lồng lộng—chợt nổi lên, chợt lặng đi, bồng bột và nghịch ngợm giống như một chú chó con lớn xác cứ chồm lấy bạn rồi lại nằm xuống đòi vuốt ve. Giá như tôi bị bị mắt vứt xuống vùng đồng cỏ đỏ rực ấy, tôi vẫn thừa biết đó là mùa xuân.

Khắp nơi lúc bấy giờ thoang thoảng mùi cỏ cháy. Những người hàng xóm đốt bãi chăn thả của họ trước khi những mầm cỏ mới kịp nhú lên, để cỏ non không bị lẫn với đám cỏ khô mục của năm ngoái. Những ngọn lửa nhẹ nhàng, nhanh chóng lan khắp vùng, thoạt trông như một phần của cái bầu không khí đang rừng rực cháy ấy.

Lúc đó nhà Shimerdas đã chuyển vào ngôi nhà gỗ mới của họ. Mọi người hàng xóm đã giúp họ dựng nó lên hồi tháng Ba. Căn nhà nằm ngay trước cái hang cũ của họ, nơi giờ được tận dụng làm hầm chứa đồ. Cả gia đình giờ đây đã được trang bị khá đầy đủ để bắt đầu cuộc đấu tranh với đất đai. Họ có bốn phòng ở thoải mái, một cối xay gió mới—mua chịu,—một chuồng gà và bầy gia cầm. Bà Shimerda đã trả ông nội mười đô la để mua một con bò sữa, và sẽ trả thêm mười lăm đô la nữa ngay khi họ thu hoạch vụ mùa đầu tiên.

Khi tôi cưỡi ngựa đến nhà Shimerdas vào một buổi chiều tháng Tư lộng gió và đầy nắng, Yulka chạy ra đón tôi. Bây giờ, chính con bé là người tôi dạy đọc sách; còn Ántonia bận rộn với bao việc khác. Tôi buộc con ngựa pony lại rồi bước vào nhà bếp, nơi bà Shimerda đang nướng bánh mì, miệng nhai hạt anh túc trong lúc làm việc. Đến lúc này, bà đã có thể nói tiếng Anh bập bẹ vừa đủ để hỏi tôi rất nhiều điều về những gì đàn ông nhà chúng tôi đang làm ngoài đồng. Bà có vẻ đinh ninh rằng người lớn giấu giếm những thông tin hữu ích, và từ tôi, bà có thể moi được những bí mật giá trị. Nhân dịp này, bà rất ranh mãnh hỏi tôi khi nào ông nội dự định bắt đầu gieo hạt ngô. Tôi liền đáp,[pg 139] rồi nói thêm rằng ông nghĩ chúng ta sẽ có một mùa xuân khô hạn và ngô sẽ không bị cản trở bởi quá nhiều mưa như năm ngoái.

Bà ném cho tôi một cái nhìn sắc sảo. “Ổng đâu phải Chúa,” bà lớn giọng bực bội; “ổng có biết gì về chuyện trời khô hay trời ướt đâu.”

Tôi chẳng đáp lời; nói năng làm gì cho mệt? Trong lúc ngồi chờ đến giờ Ambrosch và Ántonia đi đồng về, tôi quan sát bà Shimerda làm việc. Bà lấy từ trong lò ra một chiếc bánh cà phê mà bà muốn giữ ấm cho bữa tối, rồi bọc nó trong một chiếc chăn bông nhồi lông vũ. Tôi từng thấy bà nhồi cả một con ngỗng quay vào chiếc chăn này để giữ nóng. Khi hàng xóm đến dựng nhà mới, họ đã thấy bà làm vậy, và từ đó rộ lên câu chuyện đồn đại rằng gia đình Shimerda cất trữ thức ăn trong những chiếc chăn lông vũ của họ.

Khi mặt trời dần xế bóng, Ántonia kéo cày đi lên từ khe đất lớn hướng nam. Trông nó mới già dặn làm sao chỉ sau tám tháng! Nó đến với chúng ta như một đứa trẻ, và giờ đây đã là một thiếu nữ cao lớn, lực lưỡng, dù sinh nhật lần thứ mười lăm vừa mới qua đi. Tôi chạy òa ra đón lúc nó dắt ngựa đến cối xay gió để cho uống nước. Nó[pg 140] mặc đôi bốt mà người cha quá cố đã cẩn thận cởi ra trước khi tự sát, và đội chiếc mũ lông cũ của ông. Chiếc váy cotton đã chật quét qua bắp chân, vượt lên trên cổ bốt. Nó để tay áo xắn lên suốt cả ngày, khiến cổ và hai tay rám nắng ngăm ngăm như dân thủy thủ. Chiếc cổ vươn lên mạnh mẽ từ đôi vai, tựa như thân cây mọc lên từ thảm cỏ. Người ta thường thấy cái cổ mang dáng vóc ngựa kéo ấy ở những phụ nữ nông dân trên mọi miền quê cổ kính.

Nó vui vẻ chào tôi, và bắt đầu kể ngay về khối lượng công việc cày bừa mà nó đã hoàn thành trong ngày. Ambrosch, theo lời nó, đang ở khoảnh đất phía bắc, vỡ đất hoang bằng cỗ xe bò.

“Jim, cậu hỏi Jake xem hôm nay hắn cày được bao nhiêu đi. Tớ không muốn Jake làm xong nhiều hơn tớ trong một ngày đâu. Tớ muốn mùa thu này nhà tớ có thật nhiều ngô.”

Trong lúc bấy giờ đàn ngựa cúi đầu uống nước, rúc vào nhau rồi lại uống tiếp, Ántonia ngồi phịch xuống bậc thềm cối xay gió, chống tay lên cằm. “Cậu có thấy vụ cháy đồng cỏ lớn ở chỗ nhà cậu tối qua không? Tớ hy vọng ông nội cậu không bị cháy mất đống rơm rạ nào chứ?”

“Không, nhà tớ không sao. Tớ đến để hỏi cậu chuyện này, Tony. Bà tớ muốn biết liệu cậu có thể đi học lớp khai giảng vào[pg 141] tuần tới ở ngôi trường làm bằng bãi cỏ bên kia không. Bà bảo có giáo viên dạy giỏi lắm, và cậu sẽ học được nhiều điều.”

Ántonia đứng bật dậy, nhún vai như thể các cơ đang bị cứng đờ. “Tớ không có thời gian để học. Bây giờ tớ làm việc giỏi như đàn ông rồi. Mẹ tớ không thể cằn nhằn chuyện Ambrosch làm tất cả mà không ai giúp nữa đâu. Tớ làm việc nhiều chẳng kém gì hắn. Đi học chỉ dành cho mấy đứa con trai nhỏ thôi. Tớ phải giúp biến mảnh đất này thành một trang trại trù phú.”

Nó tặc lưỡi giục đàn ngựa rồi tiến về phía chuồng gia súc. Tôi bước đi bên cạnh, lòng cảm thấy bực bội. Tự hỏi không biết có phải nó đang dần trở nên kiêu ngạo giống mẹ mình không? Trước khi đến chuồng ngựa, tôi cảm nhận được sự căng thẳng trong sự im lặng của nó, và khi ngước lên, tôi thấy nó đang khóc. Nó quay mặt đi, nhìn đăm đăm về phía vệt sáng đỏ rực của hoàng hôn đang tắt dần trên vùng đồng cỏ tối sầm.

Tôi trèo lên gác mái ném cỏ xuống cho ngựa hộ nó, trong lúc nó tháo ách cho bầy vật nuôi. Chúng tôi chậm rãi bước về phía ngôi nhà. Ambrosch từ khoảnh đất phía bắc đã về tới và đang cho bò uống nước ở bồn.

Ántonia nắm lấy tay tôi. “Có lúc nào đó cậu sẽ kể cho tớ nghe tất cả những điều hay ho mà cậu học được ở[pg 142] trường chứ, Jimmy?” nó hỏi, giọng nghẹn ngào niềm cảm xúc dâng trào bất chợt. “Cha tớ từng đi học rất nhiều. Ông biết rất nhiều thứ; cách dệt những tấm vải đẹp tuyệt mà các cậu chẳng thể tìm thấy ở đây. Ông thổi kèn sừng và chơi vĩ cầm, lại đọc nhiều sách đến mức mấy vị linh mục ở Bohemia phải đến gặp để trò chuyện. Cậu sẽ không quên cha tớ chứ, Jim?”

“Không,” tôi đáp, “tớ sẽ không bao giờ quên ông ấy.”

Bà Shimerda giữ tôi lại ăn tối. Sau khi Ambrosch và Ántonia rửa sạch bụi đồng trên tay và mặt ở bồn rửa bên cửa bếp, chúng tôi quây quần bên chiếc bàn trải vải dầu. Bà Shimerda múc cháo bột ngô từ cái nồi sắt ra rồi chan sữa lên trên. Ăn cháo xong, chúng tôi ăn bánh mì tươi phết mật đường miến ngọt, uống cà phê cùng chiếc bánh ngọt đã được giữ ấm trong đống lông vũ. Ántonia và Ambrosch vừa ăn vừa nói chuyện bằng tiếng Bohemia, tranh cãi xem ai là người cày được nhiều hơn trong ngày. Bà Shimerda thì hùa theo, cười khúc khích trong lúc ngấu nghiến thức ăn.

Được một lát, Ambrosch cộc cằn nói bằng tiếng Anh: “Ngày mai mày lấy mấy con bò đó mà cày thử đất hoang đi. Lúc đó thì mày đố dám lanh chanh nữa.”

Cô em gái cười vang. “Đừng có giận chứ. Tớ biết[pg 143] vỡ đất hoang là công việc cực nhọc khủng khiếp mà. Ngày mai tớ vắt sữa bò cho cậu, nếu cậu muốn.”

Bà Shimerda quay phắt sang tôi. “Con bò đó có cho nhiều sữa như ông nội cậu nói đâu. Nếu ổng cứ lải nhải vụ mười lăm đô la, tao gửi trả lại con bò luôn.”

“Ông chẳng hề nhắc gì đến mười lăm đô la cả,” tôi bức xúc kêu lên. “Ông cháu chẳng bao giờ bới móc lỗi lầm của người khác.”

“Ổng bảo tao làm gãy cái cưa lúc dựng nhà, mà tao có làm đâu,” Ambrosch lầm bầm cằn nhằn.

Tôi thừa biết chính hắn đã làm gãy cái cưa, rồi đem giấu đi và dối trá chối bay chối biến. Tôi bắt đầu thấy hối hận vì đã ở lại ăn tối. Mọi thứ xung quanh đều khiến tôi khó chịu. Ántonia giờ đây ăn uống thật ồn ào, thô lỗ hệt đàn ông, lại hay ngáp vắn ngáp dài bên bàn ăn và liên tục vươn tay qua đầu như thể chúng đang nhức mỏi. Bà từng bảo rằng: “Làm ruộng nặng nhọc sẽ hủy hoại con bé đó thôi. Nó sẽ mất hết nết na dịu dàng vàâm nhiễm những thói cộc cằn.” Và quả thực nó đã đánh mất từ lâu rồi.

Sau bữa tối, tôi cưỡi ngựa trở về nhà xuyên qua màn chạng vạng mùa xuân êm đềm và đượm buồn. Kể từ mùa đông, tôi rất ít khi gặp Ántonia. Nó vùi mình ngoài đồng từ lúc mặt trời mọc cho đến tận hoàng hôn. Nếu tôi cưỡi ngựa sang thăm nơi nó đang cày, nó sẽ dừng lại cuối luồng để trò chuyện[pg 144] chốc lát, rồi lại bấu chặt lấy tay cầm cày, giục đàn lừa ngựa và lầm lũi tiến bước dọc luống cày, khiến tôi có cảm giác nó đã thực sự trưởng thành và chẳng còn thời gian dành cho mình. Vào các ngày Chủ nhật, nó phụ mẹ làm vườn hoặc cặm cụi may vá cả ngày. Ông nội tỏ ra rất hài lòng về Ántonia. Khi chúng tôi phàn nàn về nó, ông chỉ mỉm cười và bảo rằng: “Nó sẽ giúp một chàng trai nào đó tiến thân trong cuộc đời này thôi.”

Dạo này Tony chẳng thể nói chuyện gì khác ngoài giá cả mọi thứ, hay việc nó có thể nhấc bổng và chịu đựng được bao nhiêu. Nó quá tự hào về sức vóc của mình. Hơn nữa, tôi thừa biết Ambrosch bắt nó phải gánh vác những công việc nặng nhọc vốn không dành cho một thiếu nữ, và đám thanh niên làm thuê quanh vùng thường đàm tiếu những điều khiếm nhã về chuyện đó. Mỗi lần nhìn thấy nó lầm lũi bước lên theo luống cày, cất tiếng hô hoán bầy súc vật, da cháy nắng, mồ hêm nhễ nhại, cổ áo phanh rộng để lộ phần cổ và ngực bám đầy bụi đất, tôi lại nhớ đến cái âm thanh nghẹn ngào mà tội nghiệp ông Shimerda—dù vốn kiệm lời là thế—lại có thể bộc lộ biết bao nỗi niềm khi thốt lên câu: “Án-tonia của tôi!”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.