My Ántonia

Lượt đọc: 438 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 7

❊ ❊ ❊

Mùa đông ở các thị trấn thôn quê thường kéo dài lê thê; nó chần chừ mãi cho đến khi trở nên cũ kỹ, tàn tày, già cỗi và u sầu. Ở trang trại, thời tiết là thực tế lớn nhất, và công việc của con người diễn ra bên dưới nó, như những dòng suối luồn lách dưới lớp băng. Nhưng ở Black Hawk, khung cảnh cuộc sống nhân sinh bị thu hẹp và bóp nghẹt, đóng băng rụi đến tận gốc rễ.

Suốt tháng Giêng và tháng Hai, những đêm trời quang, tôi lại cùng gia đình Harling ra sông trượt băng lên tận đảo lớn rồi đốt lửa trên bãi cát đóng băng. Nhưng sang tháng Ba, mặt băng đã trở nên gồ ghề, lởm chởm, còn lớp tuyết trên những vách đá ven sông thì xám xịt và đượm buồn. Tôi đã phát chán trường lớp, chán những bộ quần áo mùa đông, những con đường hằn sâu vết bánh xe, chán cả những đống tuyết bẩn cùng những đống xỉ than nằm chềnh ềnh ngoài sân suốt thời gian dài. Sự đơn điệu ảm đạm của tháng đó chỉ bị ngắt quãng đúng một lần: khi Blind d’Arnault, người nghệ sĩ dương cầm da đen, ghé thăm thị trấn. Ông có buổi biểu diễn tại Nhà hát Opera vào tối thứ Hai, rồi cùng người quản lý dành hai ngày thứ Bảy và Chủ nhật tại khách sạn tiện nghi của chúng tôi. Bà Harling đã quen biết d’Arnault nhiều năm. Bà bảo Ántonia tối thứ Bảy đó nên sang thăm Tiny, vì nhất định sẽ có âm nhạc tại Khách sạn Boys’ Home.

Tối thứ Bảy sau bữa ăn chiều, tôi chạy xộc ra trung tâm thị trấn đến khách sạn rồi lặng lẽ lẻn vào phòng khách. Ghế tựa và ghế sofa đã kín chỗ, và không khí phảng phất mùi khói xì-gà dễ chịu. Phòng khách vốn là hai phòng ghép lại, phần sàn nhà hơi võng xuống ở chỗ từng là bức tường ngăn cách. Cơn gió từ bên ngoài thổi vào làm tấm thảm dài gợn sóng. Hai chiếc bếp sưởi bằng than hồng rực ở hai đầu phòng, còn chiếc đại dương cầm đặt ở giữa thì đang mở nắp.

Đêm đó, không khí trong nhà thoáng đãng và tự do đến lạ thường, vì bà Gardener đã đi Omaha một tuần. Johnnie uống vài ly với khách cho đến khi đầu óc trở nên lơ đãng. Bà Gardener mới là người điều hành kinh doanh và quán xuyến mọi việc, còn người chồng chỉ đứng ở quầy lễ tân đón tiếp khách lưu trú. Ông là một gã hòa đồng được lòng mọi người, nhưng lại chẳng có khả năng quản lý.

Bà Gardener được thừa nhận là người phụ nữ ăn mặc đẹp nhất Black Hawk, cưỡi con ngựa tốt nhất, có chiếc xe ngựa hai bánh thời thượng cùng chiếc xe trượt tuyết nhỏ màu trắng dát vàng. Bà tỏ ra thờ ơ với những tài sản của mình, chẳng bận tâm đến chúng bằng một nửa so với bạn bè bà. Bà cao ráo, nước da ngăm, nghiêm nghị, với vẻ bất động cứng cỏi trên khuôn mặt mang nét giống người da đỏ. Tác phong của bà lạnh lùng và ít nói. Khách lưu trú có cảm giác mình đang nhận được ân huệ chứ không phải ban ban phát ân huệ khi ở lại khách sạn của bà. Ngay cả những thương gia đi buôn sành sỏi nhất cũng cảm thấy hãnh diện khi bà Gardener dừng lại trò chuyện vài câu. Khách hàng của khách sạn được chia làm hai loại: những người đã từng nhìn thấy kim cương của bà Gardener, và những người chưa từng.

Khi tôi lén bước vào phòng khách, Anson Kirkpatrick, đại diện của hãng Marshall Field, đang ngồi bên cây đàn piano chơi những giai điệu từ một vở nhạc kịch đang công chiếu ở Chicago. Ông là một gã người Ireland nhỏ nhắn, bảnh bao, rất hợm hĩnh, xấu xí như một chú khỉ, nhưng bạn bè thì có ở khắp nơi, còn người yêu thì ở mỗi cảng một cô, chẳng khác nào giới thủy thủ. Tôi không biết hết những người đàn ông đang ngồi quanh đó, nhưng tôi nhận ra một người bán đồ nội thất đến từ Kansas City, một người bán thuốc, và Willy O’Reilly, đại diện cho một hãng trang sức kiêm bán nhạc cụ. Đề tài câu chuyện xoay quanh các khách sạn tốt xấu, các nam nữ diễn viên và những thần đồng âm nhạc. Tôi biết được rằng bà Gardener đã đi Omaha để thưởng thức phần trình diễn của Booth và Barrett vào tuần tới, và rằng Mary Anderson đang gặt hái thành công lớn với vở “A Winter’s Tale” ở London.

Cánh cửa từ văn phòng mở ra, Johnnie Gardener bước vào, dẫn đường cho Blind d’Arnault — ông chưa bao giờ chịu để người khác dắt đi. Ông là một người lai da đen to lớn, ủm ỉm trên đôi chân ngắn, vừa đi vừa gõ chiếc gậy đầu bọc vàng xuống sàn nhà phía trước. Gương mặt màu vàng tươi lên dưới ánh đèn, nụ cười rạng rỡ khoe hàng răng trắng bóng, còn đôi mi mắt nhăn nheo, mỏng như giấy thì nằm yên bất động trên đôi mắt mù lòa.

“Chào buổi tối các quý ông. Không có quý cô nào ở đây sao? Chào buổi tối các quý ông. Chúng ta sắp sửa hòa mình vào âm nhạc chứ? Có quýông nào tối nay muốn chơi đàn cho tôi nghe không?” Đó là giọng nói mượt mà, hòa nhã của người da đen, giống như những giọng nói tôi từng nhớ từ thời thơ ấu, mang âm hưởng của sự phục tùng ngoan ngoãn. Ông cũng có hộp sọ đặc trưng của người da đen; hầu như không có gáy, phía sau tai chẳng có gì ngoài những nếp gấp thịt nọng dưới mái tóc xoăn ngắn sát da đầu. Trông ông hẳn sẽ rất đáng sợ nếu khuôn mặt không hiền từ và hạnh phúc đến thế. Đó là khuôn mặt hạnh phúc nhất mà tôi từng thấy kể từ khi rời Virginia.

Ông tự dò dẫm tiến thẳng đến cây đàn piano. Ngay khoảnh khắc ông ngồi xuống, tôi đã nhận ra căn bệnh thần kinh giật cục mà bà Harling từng kể. Khi ngồi hoặc đứng yên, ông đung đưa qua lại liên tục như một con lắc đồ chơi. Bên cây đàn piano, ông đung đưa theo nhịp điệu âm nhạc, và cả khi không chơi đàn, cơ thể ông vẫn giữ nguyên chuyển động đó, như một cối xay trống rỗng cứ quay đều. Ông tìm bàn đạp đạp thử, lướt đôi bàn tay màu vàng lên xuống bàn phím vài lần, gảy ra những chuỗi âm thanh lanh lảnh, rồi quay lại phía mọi người.

“Cây đàn vẫn tốt lắm, thưa các quýông. Chẳng có chuyện gì xảy ra với nó từ lần cuối tôi ở đây. Bà Gardener bao giờ cũng cho chỉnh dây cây đàn này trước khi tôi đến. Giờ thì, các quýông, tôi đoán ai cũng có giọng hát tuyệt vời. Có vẻ tối nay chúng ta sẽ có vài bài hát đồng quê hay đây.”

Mọi người vây quanh ông khi ông bắt đầu cất lên bản nhạc “My Old Kentucky Home”. Họ hát hết giai điệu da đen này đến giai điệu da đen khác, trong khi người nam giới da lai ngồi đung đưa, đầu ngửa về phía sau, khuôn mặt màu vàng ngước lên, đôi mi mắt nhăn nheo chẳng một lần chớp mắt.

Ông sinh ra ở miền Nam xa xôi, trên đồn điền d’Arnault, nơi tinh thần nếp sống nô lệ vẫn còn tồn tại dù trên danh nghĩa đã giải phóng. Khi mới ba tuần tuổi, ông gặp một trận ốm khiến đôi mắt hoàn toàn mù lòa. Ngay khi đủ lớn để tự ngồi dậy và chập chập biết đi, một chứng bệnh khác — sự co giật thần kinh của cơ thể — bắt đầu lộ rõ. Mẹ ông, một cô gái da đen trẻ trung, đày đặn làm nghề giặt giũ cho gia đình d’Arnault, đã kết luận rằng đứa con mù của mình bị “dở hơi” trong đầu, và bà cảm thấy xấu hổ vì nó. Bà yêu nó tha thiết, nhưng nó quá xấu xí với đôi mắt trũng sâu cùng những cơn “giật cục”, khiến bà phải giấu nó đi khỏi tầm mắt mọi người. Mọi món ngon bà mang từ “Nhà Cả” về đều dành riêng cho đứa trẻ mù, và bà sẵn sàng đánh đập những đứa con khác mỗi khi thấy chúng trêu chọc hoặc tìm cách tranh miếng xương gà của nó. Ông biết nói từ sớm, nhớ tất cả những gì nghe được, và mẹ ông bảo nó “không đến mức hỏng hoàn toàn”. Bà đặt tên ông là Samson vì ông bị mù, nhưng trên đồn điền mọi người chỉ gọi ông là “đứa con ngốc của Martha da vàng”. Ông ngoan ngoãn và biết nghe lời, nhưng lên sáu tuổi ông bắt đầu trốn nhà đi chơi, và lần nào cũng đi theo một hướng. Ông dò dẫm xuyên qua bụi hoa tử đinh hương, dọc theo hàng rào cây trang, tiến về phía cánh nam của “Nhà Cả”, nơi cô Nellie d’Arnault tập piano mỗi sáng. Điều này làm mẹ ông giận dữ hơn bất kỳ trò quậy phá nào khác; bà quá xấu hổ vì vẻ xấu xí của con đến mức không thể chịu nổi cảnh người da trắng nhìn thấy nó. Mỗi khi bắt gặp nó lén rời khỏi túp lều, bà lại đánh nó dã dãn không thương tiếc, và dọa dẫm những điều kinh hoàng mà ông già d’Arnault sẽ làm nếu bắt gặp nó ở gần “Nhà Cả”. Nhưng ngay lần sau có cơ hội, Samson lại trốn đi. Nếu cô d’Arnault ngừng tập một lúc và bước về phía cửa sổ, cô sẽ nhìn thấy chú bé da đen nhỏ bé, dị dạng, mặc một mảnh bao tải cũ đứng giữa khoảng trống của những hàng hoa mãn đình hồng, cơ thể đung đưa một cách tự động, khuôn mặt mù ngước lên mặt trời với một biểu cảm ngơ ngác sung sướng. Nhiều lần cô đã định bảo Martha phải giữ đứa trẻ ở nhà, nhưng không hiểu sao ký ức về khuôn mặt khờ khạo mà hạnh phúc của nó lại ngăn cô lại. Cô nhớ rằng thính giác gần như là tất cả những gì nó có — dù cô không hề nghĩ rằng nó lại sở hữu thính giác vượt trội hơn hẳn những đứa trẻ khác.

Một ngày nọ, Samson đang đứng như thế trong khi cô Nellie chơi bài tập cho thầy giáo dạy nhạc nghe. Các cửa sổ đều mở rộng. Ông nghe thấy họ đứng dậy rời khỏi cây đàn piano, trò chuyện một lúc rồi bước ra khỏi phòng. Ông nghe thấy tiếng cửa khép lại sau lưng họ. Ông bò đến sát các cửa sổ phía trước rồi ghé đầu vào: không có ai bên trong. Ông luôn nhận biết được sự hiện diện của bất kỳ ai trong phòng. Ông đặt một chân qua bậu cửa sổ rồi trèo vào. Mẹ ông đã dặn đi dặn lại rằng ông chủ sẽ ném ông cho con chó ngao to lớn nếu bắt gặp ông “táy máy”. Samson từng đến quá gần chuồng chó ngao một lần và đã cảm nhận được hơi thở kinh hoàng của nó xộc vào mặt. Ông nghĩ đến điều đó, nhưng vẫn kéo nốt chân còn lại vào trong.

Trong bóng tối, ông dò dẫm tìm đến Vật Ấy, đến phần miệng của nó. Ông chạm nhẹ vào nó, và nó đáp lại thật dịu dàng, ân cần. Ông run lên rồi đứng yên. Sau đó ông bắt đầu sờ nắn khắp lượt, lướt các đầu ngón tay dọc theo những cạnh mượt mà, ôm lấy những chiếc chân chạm khắc, cố hình dung ra hình dáng và kích thước của nó, cùng khoảng không gian mà nó chiếm giữ trong đêm nguyên thủy. Nó lạnh ngắt và cứng cáp, không giống bất kỳ thứ gì trong vũ trụ đen tối của ông. Ông quay trở lại phần miệng của nó, bắt đầu từ một đầu bàn phím rồi dò dẫm xuống sâu dần vào những tiếng sấm êm dịu, xa nhất có thể. Hình như ông biết rằng phải làm việc này bằng các ngón tay, chứ không phải bằng nắm đấm hay bàn chân. Ông tiếp cận chiếc nhạc cụ vô cùng tinh xảo này chỉ bằng bản năng thuần túy, và gắn kết mình với nó, như thể biết rằng nó sinh ra là để lấp đầy và hoàn thiện con người ông. Sau khi thử qua tất cả các âm thanh, ông bắt đầu mò mẫm đánh ra những đoạn nhạc từ các bài cô Nellie vừa tập — những đoạn nhạc đã nằm sẵn trong đầu ông, bên dưới những khúc xương của chiếc sọ nhỏ nhắn, hình chóp bị ép chặt, rõ ràng như những bản năng động vật. Cánh cửa mở ra; cô Nellie cùng thầy giáo dạy nhạc đứng ngay sau đó, nhưng Samson mù lòa — vốn rất nhạy cảm với sự xuất hiện của người khác — lại không hề hay biết họ đang ở đó. Ông đang dò dẫm tìm lại giai điệu đã tạo hình sẵn trên các phím đàn lớn nhỏ. Khi ông dừng lại một khoảnh khắc vì âm thanh nghe chưa đúng và muốn tìm một phím khác, cô Nellie cất tiếng nói dịu dàng. Ông xoay người lại trong một cơn hoảng loạn tột cùng, lao cắm đầu về phía trước trong bóng tối, đập đầu vào cửa sổ đang mở rồi ngã xuống sàn nhà, gào khóc và máu chảy lênh láng. Ông bị rơi vào trạng thái mà mẹ ông gọi là lên cơn co giật. Bác sĩ đến và cho ông dùng thuốc phiện.

Khi Samson bình phục, cô chủ trẻ dắt ông trở lại bên cây đàn piano. Nhiều giáo viên đã thử nghiệm dạy ông. Họ phát hiện ông có khả năng cảm âm tuyệt đối và một trí nhớ phi thường. Ngay từ khi còn là một đứa trẻ rất nhỏ, ông đã có thể lặp lại theo cách nào đó bất kỳ bản nhạc nào được chơi cho ông nghe. Dù có đánh sai bao nhiêu nốt, ông chưa bao giờ làm mất đi thần thái của một đoạn nhạc; ông truyền tải được phần cốt lõi của nó bằng những phương cách kỳ lạ và kinh ngạc. Ông làm các thầy giáo phải kiệt sức. Ông không bao giờ học được như người bình thường, không bao giờ đạt đến độ chỉn chu hoàn thiện. Ông mãi là một thần đồng da đen chơi nhạc một cách dã dại nhưng tuyệt diệu. Xét về mặt kỹ thuật piano, nó có thể là tồi tệ, nhưng xét về mặt âm nhạc, đó là một thứ gì đó chân thật, đầy sức sống nhờ một cảm nhận nhịp điệu mạnh mẽ hơn cả các giác quan thể chất khác — nó không chỉ lấp đầy tâm trí đen tối của ông mà còn giục giã cơ thể ông không ngừng. Nghe ông chơi, nhìn ông thể hiện, là thấy một người da đen đang tận hưởng niềm vui theo cách mà chỉ người da đen mới có thể. Giống như thể mọi cảm xúc dễ chịu nhất mà các sinh linh bằng xương bằng thịt có thể có được đều tích tụ trên những phím đàn đen trắng đó, còn ông thì đang hỉ hả tận hưởng và để chúng chảy tràn qua những ngón tay màu vàng của mình.

Giữa một bản waltz dồn dập, d’Arnault đột nhiên chơi chậm lại rồi quay sang một người đàn ông đứng sau lưng, thì thầm: “Có ai đang nhảy trong kia kìa.” Ông hất cái đầu tròn như viên đạn về phía phòng ăn. “Tôi nghe thấy tiếng chân nhỏ... mấy cô gái, tôi đoán thế.”

Anson Kirkpatrick trèo lên ghế nhón chân nhìn qua ô cửa thông gió. Nhảy xuống sàn, ông giật mạnh cánh cửa bước ra phòng ăn. Tiny, Lena, Ántonia và Mary Dusak đang khiêu vũ giữa sàn nhà. Họ tách nhau ra rồi vừa cười rúc rích vừa chạy biến về phía nhà bếp.

Kirkpatrick chộp lấy khuỷu tay Tiny. “Mấy cô làm sao thế hả? Nhảy nhót ngoài này một mình, trong khi bên kia bức tường là cả một phòng đầy những người đàn ông cô đơn! Giới thiệu tôi với bạn cô đi chứ, Tiny.”

Các cô gái vẫn vừa cười vừa tìm cách thoát ra. Tiny trông có vẻ hoảng hốt. “Bà Gardener không thích đâu ạ,” cô phản đối. “Bà ấy sẽ giận dữ lắm nếu ông ra đây nhảy với chúng tôi.”

“Bà Gardener đang ở Omaha rồi, cô gái ạ. Nào, cô là Lena phải không? — còn cô là Tony, còn cô là Mary. Tôi gọi đúng tên hết chưa?”

O’Reilly cùng những người khác bắt đầu chồng ghế lên bàn. Johnnie Gardener từ văn phòng chạy xộc vào.

“Thong thả thôi các anh, thong thả thôi!” ông nài nỉ. “Mấy anh sẽ làm đầu bếp thức giấc mất, rồi tôi lại khốn đốn cho xem. Cô ta sẽ không nghe thấy tiếng nhạc đâu, nhưng chỉ cần có đồ đạc dịch chuyển trong phòng ăn là cô ta xuống ngay đấy.”

“Ôi, anh bận tâm làm gì hả Johnnie? Đuổi việc đầu bếp đó đi rồi đánh điện cho Molly bảo mang người khác về. Lại đây nào, không ai mách lẻo đâu.”

Johnnie lắc đầu. “Sự thật đấy các anh,” ông nói nhỏ dẻo. “Nếu tôi uống một ly ở Black Hawk, Molly ở Omaha cũng biết đấy!”

Các vị khách của ông bật cười rồi vỗ vai ông. “Ôi, chúng tôi sẽ thu xếp ổn thỏa với Molly mà. Cứng cỏi lên chứ, Johnnie.”

Molly dĩ nhiên là tên của bà Gardener. Dòng chữ “Molly Bawn” được sơn bằng chữ màu xanh dương lớn trên thành xe buýt khách sạn màu trắng bóng, còn từ “Molly” thì được khắc bên trong chiếc nhẫn và trên vỏ đồng hồ của Johnnie — chắc chắn là khắc cả trong tim ông nữa. Ông là một người đàn ông nhỏ nhắn tình cảm, và ông cho rằng vợ mình là một người phụ nữ tuyệt vời; ông biết rằng nếu không có bà, ông khó lòng làm nổi thứ gì hơn một nhân viên quầy lễ tân ở khách sạn của người khác.

Nghe lời Kirkpatrick, d’Arnault thả mình trên cây đàn piano, bắt đầu rút ra những giai điệu khiêu vũ, trong khi mồ hôi ướt đẫm trên mái tóc xoăn ngắn và trên khuôn mặt ngước lên của ông. Trông ông như một vị thần khoái lạc châu Phi bóng bẩy, tràn đầy dòng máu hoang dã, mạnh mẽ. Mỗi khi những người nhảy dừng lại để đổi bạn nhảy hoặc lấy lại sức, ông lại cất giọng ầm ừ dịu dàng: “Ai lại bỏ cuộc thế kia? Một trong mấy vị quý ông thành phố này chứ gì! Nào, các cô gái, không lẽ các cô lại để sàn nhà nguội lạnh thế sao?”

Lúc đầu Ántonia tỏ ra sợ hãi, cứ nhìn Lena và Tiny qua vai Willy O’Reilly với vẻ nghi vấn. Tiny Soderball gọn gàng và mảnh khảnh, với đôi chân nhỏ nhắn nhanh nhẹn cùng cổ chân đẹp — cô mặc váy rất ngắn. Cô nhanh nhảu trong lời nói, nhẹ nhàng trong chuyển động và tác phong hơn các cô gái khác. Mary Dusak có khuôn mặt rộng và ngăm đen, hơi có vết sẹo rỗ, nhưng dẫu sao vẫn rất xinh đẹp. Cô có mái tóc màu dẻ tuyệt đẹp cuộn thành búi lớn; trán cô thấp và mịn màng, còn đôi mắt thẫm màu uy nghi nhìn đời bằng vẻ thản nhiên và không sợ hãi. Trông cô táo bạo, tháo vát và không chút e ngại, và cô quả thực là tất cả những điều đó. Họ là những cô gái xinh đẹp, mang sắc hồng tươi tắn của vùng quê nơi họ sinh ra, và trong mắt họ lấp lánh thứ ánh sáng — mà ôi thôi, không phải là một phép ẩn dụ — thứ ánh sáng của tuổi trẻ.

D’Arnault tiếp tục chơi đàn cho đến khi người quản lý của ông đến khép nắp đàn lại. Trước khi rời khỏi chúng tôi, ông cho chúng tôi xem chiếc đồng hồ vàng có tiếng điểm giờ và chiếc nhẫn thạch anh vàng do một quý tộc người Nga — người rất thích giai điệu da đen và từng nghe d’Arnault chơi ở New Orleans — tặng cho ông. Cuối cùng ông dò dẫm từng bước lên cầu thang, sau khi cúi chào mọi người, ngoan ngoãn và hạnh phúc. Tôi đi bộ về nhà cùng Ántonia. Chúng tôi phấn khích đến mức sợ phải đi ngủ. Chúng tôi nán lại rất lâu bên cánh cổng nhà Harling, thì thầm trong giá lạnh cho đến khi sự bồn chồn trong người từ từ dịu đi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.