Những động tĩnh của Mai Cương trong việc chuẩn bị dự án lọc hóa dầu Tân Phố, muốn che mắt hoàn toàn những người hữu tâm là điều không thể.

Sau khi Đông Hoa Thị ủy ban hành văn bản "Thông báo về việc các sở ngành cấp thị, huyện và đơn vị tài chính hỗ trợ thúc đẩy công tác chuẩn bị dự án lọc hóa dầu Tân Phố" vào cuối tháng Tư, dự án Tân Phố chính thức lập dự án, công tác chuẩn bị bắt đầu tăng tốc.

Bước mấu chốt nhất chính là gần một trăm kỹ thuật viên công trình do Trịnh Kiến Chương đứng đầu, được rút từ nội bộ Từ Thành Luyện Du thông qua hình thức chuyển hợp đồng để gia nhập tổ chuẩn bị dự án mới.

Cộng thêm nhóm đề tài dự án do Dương Lâm đứng đầu trước đó, cùng với các nhân viên được chuyển hợp đồng từ Mai Cương, Chử Giang Kiến Thiết và các doanh nghiệp trực thuộc khác, tổ chuẩn bị dự án lọc hóa dầu Tân Phố trước cuối tháng Năm đã có gần hai trăm người.

Điều này rõ ràng đã vượt quá nhu cầu công việc chuẩn bị giai đoạn đầu của một dự án lớn, cộng thêm việc đường Bắc Sơ Cảng, đê chắn sóng, bến tàu trung chuyển, đường ống dẫn nước... đã lần lượt khởi công trước tháng Sáu. Còn trước tháng Tư, đảo Thanh Sa Thôn - địa điểm được chọn cho dự án Tân Phố - đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư, bắt đầu san lấp mặt bằng, lấn biển và xây dựng mạng lưới đường sá, tự nhiên có lý do để khẳng định dự án Tân Phố đã bước vào giai đoạn khởi công xây dựng chính thức trước tháng Sáu.

Mặc dù có nghi ngờ vi phạm "xây dựng trước khi phê duyệt", nhưng cọc móng của khu nhà máy chính dự án Tân Phố chưa được đóng xuống, bến tàu, đường đê và các công trình phụ trợ khác lại được đăng ký và tổ chức thi công dưới danh nghĩa Tập đoàn Phát triển Tân Phố, nên những kẻ một lòng muốn ngăn cản dự án Tân Phố đi vào hoạt động cũng không thể nắm được bằng chứng trực tiếp.

Tuy nhiên, việc huyện Hà Phố gần một năm nay có những hành động quyết liệt trong việc thu hồi, dự trữ đất đai, dẫn đến lượng đất canh tác tại huyện Hà Phố giảm mạnh cũng là sự thật.

Dự kiến tổng mức đầu tư của dự án Tân Phố sẽ vượt quá bốn tỷ, sản phẩm ngoài nhiên liệu ra sẽ chủ yếu là các chất trung gian hóa học như polyetylen, para-xylen... Sau khi dự án hoàn thành đầu tư, nó còn kéo theo hàng chục tỷ khoản đầu tư vào các ngành công nghiệp hóa dầu hạ nguồn, có thể mang lại không gian tăng trưởng gấp bội cho ngành công nghiệp hóa dầu dọc vịnh Hoài Hải và hai bờ sông Chử Giang. Trong viễn cảnh lợi ích to lớn này, dù hoạt động phía Tân Phố có chỗ nào vi phạm, tỉnh cũng chỉ đành "mắt nhắm mắt mở".

Ngay cả Triệu Thu Hoa, Đới Nhạc Sinh và những người khác cũng hiểu rõ, nếu họ đưa ra ý kiến phản đối, khả năng cao sẽ rơi vào thế bị động trong tỉnh.

Vì vậy, một bộ phận ý kiến cho rằng tỉnh Hoài Hải cần có dự án lọc hóa dầu lớn, nhưng chưa chắc đã cần ủng hộ Mai Cương khởi động, trên thực tế cũng không có cách nào trực tiếp phản đối Mai Cương làm lọc dầu địa phương.

Nhưng hiện tại có người đâm chọc vấn đề lên Trung ương, mọi chuyện trở nên nan giải.

Điều phù hợp với lợi ích địa phương tỉnh Hoài Hải, nhưng chưa chắc đã phù hợp với lợi ích của các tỉnh thành lân cận và một số doanh nghiệp trung ương có kinh doanh lĩnh vực lọc hóa dầu. Dưới sự thúc đẩy của nhiều phía, cuộc đấu lực sẽ leo thang lên các bộ ngành trung ương như Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, Bộ Nông nghiệp, cơ quan hàng hải, thậm chí là Tổng cục Bảo vệ Môi trường, độ phức tạp của vấn đề không khó để hình dung.

Một khi áp lực từ trên xuống được áp đặt, Triệu Thu Hoa, Đới Nhạc Sinh và những người trước đó chọn cách giữ im lặng có tiếp tục im lặng nữa hay không, thì không ai biết được.

Lý Cốc đương nhiên biết Điền Bí thư ủng hộ dự án lọc hóa dầu Tân Phố, nếu không thì năm ngoái đã không thể ủng hộ Mai Cương mượn vỏ Từ Thành Luyện Du để tái cơ cấu niêm yết — Mai Cương không nắm được Từ Thành Luyện Du thì tự nhiên càng không thể nói đến việc làm dự án Tân Phố.

Tuy nhiên, ngoài áp lực từ trên xuống, Lý Cốc cũng biết Điền Bí thư vẫn luôn lo lắng về việc giải quyết áp lực tài chính sau khi dự án Tân Phố khởi công xây dựng.

Năm nay, lượng cung tiền mới có thể tăng thêm của toàn ngành ngân hàng trong tỉnh có lẽ chưa tới hai mươi tỷ.

Trong bối cảnh tài chính thắt chặt như hiện nay, Điền Gia Canh dù là Bí thư Tỉnh ủy cũng không có cách nào yêu cầu các ngân hàng toàn tỉnh tập trung cho vay hai ba tỷ cho dự án Tân Phố.

Vì vậy, chuyến đi Hoài Tây lần này của Lý Cốc có hai mục đích: Một là báo cho Thẩm Hoài biết Bộ Nông nghiệp đang nhắm vào huyện Hà Phố về vấn đề giảm lượng đất canh tác, tỉnh gần đây sẽ thực hiện một số biện pháp cảnh cáo, thực chất cũng là để giải tỏa áp lực cho Mai Cương sau này; mục đích khác là Lý Cốc đại diện Điền Gia Canh nắm tình hình chuẩn bị của dự án Tân Phố.

Điền Gia Canh cũng thấy các động thái gần đây của dự án Tân Phố quá lớn, lo lắng tốc độ xây dựng giai đoạn đầu quá mức hung hăng sẽ khiến Mai Cương tiêu hao vốn quá độ, một khi gây ra khủng hoảng đa chiều sẽ khiến vấn đề trở nên rắc rối và phức tạp hơn.

Nhưng trước đó, Lý Cốc không hề nghĩ tới, tại dự án Tân Phố, ngoài gần bảy trăm triệu nhân dân tệ vốn khởi động, Mai Cương còn có hơn bốn trăm triệu đô la Mỹ ngoại tệ đang chờ Ủy ban Kế hoạch Nhà nước thông qua phê duyệt dự án để rót vào...

Khoản vay 32 tỷ yên đã đổi thành đô la Mỹ, chuyển vào tài khoản của các đơn vị vốn nước ngoài như Chúng Tín, một khi dự án được thông qua, rót vào trong nước sẽ tương đương 3,5 tỷ nhân dân tệ.

Cộng với vốn khởi động trước đó, Mai Cương đã chuẩn bị hơn 4,2 tỷ khoản vốn khổng lồ cho dự án Tân Phố.

Nghe Thẩm Hoài nói vậy, Lý Cốc thực sự giật mình, hỏi: "Mai Cương đã chuẩn bị được số vốn khổng lồ như vậy, sao chẳng thấy hé răng nửa lời thế?"

Hiện nay, rất nhiều người trong tỉnh giữ thái độ trung lập với dự án Tân Phố, yếu tố then chốt chính là họ cho rằng trong bối cảnh tài chính hiện tại — ngay cả Ngân hàng Nghiệp Tín cũng đã siết chặt cho vay với Đông Hoa — Mai Cương không thể chuẩn bị nổi số vốn khổng lồ cần thiết cho việc xây dựng dự án lọc hóa dầu quy mô lớn như vậy.

Một khi tin tức Mai Cương có hơn bốn trăm triệu đô la Mỹ ngoại tệ đang chờ được cấp phép rót vào lan truyền ra ngoài, phần lớn những người này có khả năng sẽ chuyển từ trung lập sang ủng hộ.

Dù là Trung ương hay địa phương, đối với việc thâm nhập của tư bản công nghiệp, thái độ luôn là kiên định ủng hộ. Tỉnh Hoài Hải mấy năm gần đây, thành tích thu hút đầu tư tốt thì một năm có thể thu hút gần một tỷ đô la vốn nước ngoài, kém hơn thì một năm thực tế sử dụng vốn nước ngoài chưa tới bốn trăm triệu đô.

Chỉ cần Mai Cương tung tin này ra, ngay cả Triệu Thu Hoa sợ rằng cũng phải công khai bày tỏ thái độ ủng hộ dự án Tân Phố.

"Khoản vay này cũng mới đàm phán thành công với Ngân hàng An Điền gần đây thôi," Thẩm Hoài nói, "Hơn nữa tổ tuần tra của Tỉnh ủy vừa xuống Đông Hoa kiểm tra công tác, Mai Cương quá cao điệu cũng không phù hợp..."

Lý Cốc cười gật đầu, hiểu ý của Thẩm Hoài: Điền Bí thư thúc đẩy xây dựng chế độ tuần tra, khởi động trước tiên ở Đông Hoa, lại tập trung tuần tra kiểm tra Mai Khê, Hà Phố... chính là muốn biểu thị một thái độ cảnh cáo ra bên ngoài. Mai Cương lúc này cao điệu công bố tin khoản vay yên Nhật, quả thực dễ khiến bên ngoài hiểu lầm rằng Mai Cương đang "thị uy với tỉnh", sẽ làm vấn đề phức tạp thêm.

Nói thật, chuyến đi Hoài Tây lần này Lý Cốc quả thực có lo lắng Thẩm Hoài sẽ có tâm lý bài xích, lo cậu ta quá sắc sảo, hiểu sai ý tốt của Điền Bí thư. Giờ thấy vậy thì yên tâm, liền nói: "Tình huống này, tôi sẽ báo cáo ngay với Điền Bí thư; Điền Bí thư luôn lo lắng Mai Cương chịu áp lực về vốn, còn đang cân nhắc xem có phù hợp để Tỉnh Quốc Đầu can thiệp vào quá trình xây dựng dự án Tân Phố hay không..."

"Nếu Tỉnh Quốc Đầu có ý tham gia xây dựng dự án Tân Phố, có thể chuyển một phần trong khoản vay dài hạn hơn bốn trăm triệu đô la Mỹ này cho Tỉnh Quốc Đầu," Thẩm Hoài nói.

Mặc dù địa phương những năm gần đây lần lượt thành lập nhiều nền tảng đầu tư và tài chính, nhưng đối với tỉnh Hoài Hải mà nói, đơn vị duy nhất có thể lấy tín dụng chính phủ làm bảo chứng, công khai huy động vốn trên thị trường vốn quốc tế, chính là Tập đoàn Hoài Hải Quốc Đầu.

Do trình độ kinh tế và tài chính của tỉnh Hoài Hải phát triển tương đối lạc hậu, tín dụng chính phủ tỉnh Hoài Hải trên thị trường vốn quốc tế không được xếp hạng cao. Những năm qua, tổng lượng vốn mà Tỉnh Quốc Đầu huy động trực tiếp được trên thị trường quốc tế cũng chỉ hơn ba trăm triệu đô la Mỹ, chủ yếu đầu tư vào các dự án hạ tầng trong tỉnh và rót vốn cho các doanh nghiệp quốc doanh trực thuộc tỉnh.

Đối với đề nghị của Thẩm Hoài, Lý Cốc gật đầu nói: "Đề nghị của cậu, tôi sẽ báo cáo cùng Điền Bí thư."

Ý định của Thẩm Hoài rất rõ ràng, tỉnh dù có ủng hộ dự án Tân Phố đến đâu cũng có giới hạn. Một khi Bộ Nông nghiệp hoặc các bộ ngành Trung ương khác quyết tâm kiểm tra nghiêm ngặt hành vi vi phạm của Tân Phố trong việc trưng dụng đất canh tác, tỉnh cũng rất khó trực tiếp bao che.

Mà Tỉnh Quốc Đầu tham gia đầu tư xây dựng dự án Tân Phố, để lợi ích của chính mình không bị tổn thất, ít nhất khi dự án Tân Phố có khả năng bị cản trở, Tỉnh Quốc Đầu và phía sau là Chính phủ tỉnh, Tỉnh ủy đều có lý do để đứng ra bày tỏ thái độ. Khi các bộ ngành Trung ương muốn nhúng tay vào xử lý, cũng tất yếu phải cân nhắc thái độ của tỉnh Hoài Hải mà thu liễm lại.

Xét tình hình hiện tại, Mai Cương đã hình thành tầm ảnh hưởng bước đầu trên thị trường vốn quốc tế.

Chưa nói đến việc lần này Thẩm Hoài đồng ý trích ra một phần khoản vay dài hạn cho Tỉnh Quốc Đầu tiếp nhận, có lợi cho việc mở rộng quy mô huy động vốn của Tỉnh Quốc Đầu, mà sự hợp tác lâu dài cũng có lợi cho Tỉnh Quốc Đầu trong việc mở rộng tầm ảnh hưởng trên thị trường vốn quốc tế.

Lý Cốc biết Điền Bí thư luôn không tìm được điểm cắt vào trực tiếp để ủng hộ dự án Tân Phố, thầm nghĩ: Đề nghị của Thẩm Hoài thật sự không thể từ chối.

Thẩm Hoài lại giải thích sơ qua với Lý Cốc về quá trình Mai Cương đàm phán khoản vay với Ngân hàng An Điền, để ông có thể báo cáo chi tiết hơn với Điền Gia Canh.

Thẩm Hoài và Lý Cốc nói chuyện rất lâu trong phòng nghỉ, đợi đến khi Tôn Phù Kính và những người khác không đợi được nữa, phái người lên xem, họ mới nhớ ra có một đám đông đang chờ mình đi dự tiệc, chiều còn phải tham gia lễ khánh thành dự án cải tiến kỹ thuật.

Sau lễ khánh thành, Thẩm Hoài phải lên chuyến tàu đêm về Từ Thành, nên ở lại đàm phán hợp tác về thị trường giao dịch than đá, vận tải thủy... với ban lãnh đạo cấp cao Hoài Than như Tôn Phù Kính. Còn Lý Cốc thì trực tiếp đi xe về Từ Thành, hai người chia tay tại huyện Phượng Thành.

Trên xe, Lý Cốc liền báo cáo cuộc mật đàm lần này với Thẩm Hoài qua điện thoại cho Điền Gia Canh đang họp ở Yên Kinh.

Điền Gia Canh bảo Lý Cốc gọi điện cho Thẩm Hoài, bảo cậu ta sau khi đến Từ Thành thì ở lại thêm hai ngày.

Lý Cốc gọi điện xong cho Thẩm Hoài, liền ngồi trên xe nhắm mắt dưỡng thần, chỉ là con đường xóc nảy khiến ông khó lòng tĩnh tâm.

Gạt bỏ thái độ của Điền Bí thư, xét trên lập trường cá nhân, Lý Cốc lúc này cũng nghiêng về việc Tỉnh Quốc Đầu nên tham gia dự án Tân Phố.

Sự hợp tác giữa Tập đoàn Hoài Than và Mai Cương, ngoài hợp đồng cung cấp 800.000 tấn than cốc mỗi năm mang lại kỳ vọng lợi nhuận cực lớn, thì trong ba tháng kể từ khi thị trường giao dịch than đá chính thức thành lập, nó cũng đã chỉnh đốn mạnh mẽ sự hỗn loạn trong giao dịch than thị trường của Tập đoàn Hoài Than. Ngoài việc sản lượng tiêu thụ tăng đáng kể, ba tháng gần đây, Tập đoàn Hoài Than đã thoát khỏi tình trạng thua lỗ trước đó, mỗi tấn than còn có thể thu được lợi nhuận từ vài đồng đến hơn mười đồng, giúp Tập đoàn Hoài Than có thể thực hiện xoay chuyển tình thế, từ lỗ thành lãi ngay trong năm nay.

Nếu không, thật khó tưởng tượng sau khi Hoài Năng Than Nghiệp can thiệp vào việc khai thác tài nguyên than Hoài Tây, hoàn cảnh của Hoài Than năm nay sẽ khó xử đến mức nào.

Lý Cốc trực tiếp tham gia thúc đẩy toàn bộ công việc, điều này có lợi ích cực lớn đối với việc ông đứng vững tại Ủy ban Công tác Doanh nghiệp Nhà nước thuộc tỉnh hiện tại, cũng giúp năng lực của ông trong các công việc kinh tế nhận được đánh giá tích cực trong nội bộ tỉnh và hệ thống Ủy ban Kế hoạch.

Tình trạng các doanh nghiệp nhà nước thuộc tỉnh khá phức tạp, phe cánh san sát, quan hệ đan xen phức tạp, người phụ trách Ủy ban Công tác Doanh nghiệp Nhà nước muốn đứng vững không hề dễ dàng. Ngoài việc cần sự ủng hộ từ trên cao, nói cho cùng còn cần có năng lực giải quyết vấn đề mới có khả năng giành được sự ủng hộ từ dưới.

Đồng thời, hiện tại Điền Gia Canh cũng có ý sử dụng chức năng đầu tư tài chính của Tỉnh Quốc Đầu, tăng cường can thiệp vào các doanh nghiệp nhà nước trực thuộc tỉnh và xây dựng kinh tế thị trường trong tỉnh từ cấp độ tư bản. Mặc dù các mệnh lệnh hành chính trước đây can thiệp trực tiếp hơn vào các doanh nghiệp nhà nước thuộc tỉnh, nhưng vì thế mà thiếu sự linh hoạt và không gian điều tiết.

Những năm cải cách mở cửa này, trong nước một mặt nhấn mạnh việc mở cửa thị trường, mặt khác lại học hỏi kinh nghiệm ở cấp độ kiểm soát tư bản quốc gia, muốn tìm tòi ra một con đường tư bản chủ nghĩa nhà nước.

Có những nơi làm khá tốt, còn sự lạc hậu của tỉnh Hoài Hải là trên nhiều phương diện.

Tương tự, muốn sử dụng nền tảng đầu tư tài chính Tỉnh Quốc Đầu này để tăng cường can thiệp vào các doanh nghiệp nhà nước thuộc tỉnh và xây dựng kinh tế thị trường trong tỉnh từ cấp độ tư bản, việc lớn mạnh thực lực tư bản của chính Tỉnh Quốc Đầu là một mắt xích không thể thiếu. Từ khía cạnh này mà nói, cũng rất khó từ chối hợp tác với Mai Cương, mà không thể cứ mãi giới hạn trong tư duy định hình kiểu nhìn xuống từ trên cao như trước nữa.