Trong hai tuần qua, giữa Lý Hướng Nam và Cố Vinh đã xảy ra những cuộc xung đột khúc chiết và phức tạp.

Ngày đầu tiên Lý Hướng Nam đến Cổ Lăng, vừa bước xuống xe jeep, Cố Vinh đã dẫn theo hơn chục ủy viên thường vụ nghênh đón, nụ cười đầy mặt chan chứa sự niềm nở của bậc bề trên. Vừa nắm lấy tay Lý Hướng Nam, ông ta liền mạnh mẽ lắc lắc: "Hướng Nam, sức khỏe dạo này của cha cậu thế nào? Đã bao nhiêu năm rồi, tôi cũng không có cơ hội lại đây để thăm ông ấy ở Bắc Kinh. Chắc ông ấy vẫn chưa quên Tiểu Cố của mấy chục năm trước chứ?" Nói đoạn, ông ta hóm hỉnh và chừng mực cười với các ủy viên thường vụ xung quanh, "Bây giờ đã thành Lão Cố rồi, già đến mức sắp phải bàn giao rồi đây." Sự chừng mực này cho thấy địa vị lãnh đạo có trọng trách và uy quyền lớn của ông ta. Mọi người cũng hùa theo cười một cách chừng mực. Sự chừng mực này lại thể hiện sự tôn trọng và phục tùng vốn có của họ dành cho Cố Vinh. Cố Vinh nắm tay Lý Hướng Nam, lại thân thiết dùng tay trái vỗ nhẹ lên mu bàn tay cậu: "Những năm 50 tôi từng đến Bắc Kinh thăm cha cậu, khi ấy đã gặp cậu. Hồi nhỏ cậu lớn lên ở Cổ Lăng, năm đó vừa đến Bắc Kinh, ai nấy đều gọi cậu là Tiểu Nam Nam, đang lúc nghịch ngợm. Bây giờ đã đường hoàng là huyện ủy viên trưởng, quan phụ mẫu thất phẩm rồi."

Lý Hướng Nam cười mang vẻ tôn kính.

"Đây chính là toàn bộ đội ngũ Ủy viên Thường vụ Huyện ủy Cổ Lăng, không thiếu một ai, tất cả đều có mặt." Cố Vinh lần lượt giới thiệu hơn chục ủy viên thường vụ đứng sau lưng cho Lý Hướng Nam, "Công việc sau này, cậu hãy bàn bạc nhiều hơn với mọi người, xin ý kiến mọi người nhiều hơn, họ đều hiểu rõ tình hình Cổ Lăng hơn tôi." Khi nói chuyện, Cố Vinh thể hiện đầy đủ sự thân thiết theo kiểu bề trên đối với Lý Hướng Nam, cũng như sự dựa dẫm và tin tưởng vào các ủy viên thường vụ khác, đó là sự tín nhiệm đặc biệt của cấp trên cũ dành cho cấp dưới.

"Công việc phải dựa vào mọi người, tôi chẳng qua chỉ đến để triệu tập mọi người họp hành thôi." Lý Hướng Nam nói.

"Mọi người ấy à, phải hỗ trợ công việc của đồng chí Hướng Nam nhiều hơn," Cố Vinh không để tâm đến lời của Lý Hướng Nam, ông ta tiếp tục nói với các ủy viên thường vụ, "Có việc gì thì hãy thỉnh thị và báo cáo nhiều hơn với bí thư của chúng ta. Các đồng chí hầu như đều là người Cổ Lăng cũ, phải quen với việc phối hợp thật tốt với huyện ủy viên trưởng mới đến." Lúc này ông ta mới quay người lại: "Hướng Nam à, trước đây tôi là cấp dưới cũ của cha cậu, bây giờ, tôi lại làm cấp dưới của cậu. Ơ, đừng lắc đầu chứ, quan hệ cấp trên cấp dưới trong công việc, không thể khách sáo được đâu."

Lý Hướng Nam không phải là một người trẻ tuổi đơn giản. Trong sự niềm nở này, cậu lại lờ mờ cảm nhận được một điều ngược lại: đối phương dường như không hề thực sự chào đón mình. Tuy nhiên, gặp lại đồng nghiệp cũ của cha, cậu có một sự gần gũi tự nhiên. Có mối quan hệ này, việc triển khai công việc sẽ có lợi.

"Cậu cứ thong thả làm quen với tình hình trong huyện trước đã." Sau khi các ủy viên thường vụ khác rời đi, họ ngồi lại trong văn phòng của Cố Vinh, Cố Vinh ra vẻ bề trên đưa ra gợi ý. Ông ta rút thuốc lá, đồng thời đưa cho Lý Hướng Nam một điếu, đợi Lý Hướng Nam quẹt diêm châm lửa cho mình xong, ông ta vô cùng thoải mái tựa người vào sô pha nhả ra một làn khói, tay trái mân mê chiếc tách trà bằng sứ trắng trên bàn trà, mắt nhìn bản đồ huyện Cổ Lăng trên tường, chậm rãi nói rành mạch: "Dùng thời gian hai tháng để làm quen trước với cơ quan huyện ủy, ủy ban nhân dân huyện. Phải quen thuộc với quy trình công việc trên dưới trái phải. Quy trình bình thường là quan trọng nhất. Cán bộ lãnh đạo có kinh nghiệm hay không, thường thể hiện qua việc có tinh thông quy trình hay không. Ở đây có rất nhiều học vấn đấy." Ông ta hút một hơi, nhả khói ra, "Sau đó, một việc rất quan trọng, là phải làm quen với cán bộ. Nói chuyện nhiều với họ, có thời gian thì ghé qua nhà từng người chơi, bồi đắp tình cảm. Chỉ ngồi trên bàn họp là không được đâu. Đừng có kiêu ngạo, phải khiêm tốn, nghe họ nói nhiều vào. Tác phong dân chủ rất quan trọng đấy, đó là thứ quan trọng nhất để có được uy tín. Người làm lãnh đạo đừng có việc gì cũng đưa ra chủ ý, càng ít đưa ra càng tốt. Chủ yếu là biết dùng người, đoàn kết mọi người. Thà làm ít việc, chứ đừng làm sai việc. Nói ít lời sai, bày tỏ ít thái độ sai, đưa ra ít quyết định không phù hợp với thực tế, đó là điều kiện tiên quyết để đảm bảo uy tín." Ông ta lại thong thả nhả ra một làn khói, ngả người ra ghế sô pha, "Một người lãnh đạo khi đến một đơn vị, trong vòng một năm mà không nói một câu sai nào, thì quá đỉnh rồi, uy tín tự nhiên sẽ được thiết lập. Bằng không, cậu làm một trăm việc, có một việc làm sai, thì rất có thể sẽ không đứng vững được. Tính hiếu thắng của tuổi trẻ là điều tối kỵ, khi còn trẻ tôi cũng có bài học này. Đặc biệt là cậu mới đến Cổ Lăng, việc bày tỏ thái độ càng phải cẩn trọng. Tình hình chung của huyện Cổ Lăng là rất tốt."

Ông ta gạt tàn thuốc trong gạt tàn, thong thả xoay tròn phần bã thuốc còn sót lại trên đầu điếu thuốc vào rãnh của chiếc gạt tàn bằng thủy tinh màu xanh cho rụng hẳn xuống, ngả người ngồi cho thoải mái: "Sau đó nhé, dùng thời gian hai tháng để làm quen với nông thôn, chạy qua cả hai mươi công xã. Nông nghiệp là mảng lớn trong công việc của huyện ủy. Lại dùng thêm hai tháng để tìm hiểu về công giao tài mậu. Còn những thứ khác thì tùy duyên đi. Văn giáo, y tế, công kiểm pháp, dân chính ấy hả, mấy cái đó không quá quan trọng đâu. Tính ra như vậy, có nửa năm thời gian điều tra nghiên cứu, cậu mới có chút quyền phát ngôn đối với công việc của Cổ Lăng." Ông ta nhíu mày hít sâu một hơi thuốc, nhả khói ra, sau đó dập tắt đầu thuốc lá trong gạt tàn, mỉm cười hỏi Lý Hướng Nam: "Cậu thấy sao?"

Lý Hướng Nam vẫn luôn cố gắng cúi người lắng nghe một cách tôn kính, nhưng cậu cảm thấy tâm lý mình có chút không tự nhiên. Lời của Cố Vinh khiến cậu ngửi thấy một thứ khí tức mà cậu rất quen thuộc nhưng lại rất khó chịu đựng. Cậu có bản vẽ của riêng mình, cậu không muốn mơ hồ phụ họa và tiếp nhận sự "giáo huấn" này của Cố Vinh. Kiểu "giáo huấn" giống như bề trên này, đã bắt đầu khiến cậu cảm thấy một áp lực và sự gò bó nhất định.

Cậu quyết định điều chỉnh lại mối quan hệ song phương.

Cậu mỉm cười lịch sự: "Tôi thấy... Tôi muốn vừa điều tra vừa làm việc, vừa làm việc vừa điều tra vậy. Có những lúc, quá trình làm việc chính là cuộc điều tra tốt nhất. Việc gì cứ động tay vào là sẽ nắm rõ ngay thôi." Cậu lại uyển chuyển nói với giọng điệu nửa đùa nửa thật: "Nói ít lời sai là rất đúng, nhưng hiện tại lại càng phải cố gắng làm thật nhiều việc."

Cố Vinh ngẩn người ra một chút, trên mặt xẹt qua một tia khó chịu. Ông ta không ngờ Lý Hướng Nam lại uyển chuyển phản bác mình như vậy, vừa có sự khiêm tốn của vãn bối, lại vừa có sự điềm đạm của một huyện ủy viên trưởng. Nhưng ông ta lập tức sảng khoái cười lớn: "Huyện ủy viên trưởng đương nhiên phải làm việc rồi. Không làm việc thì còn ra thể thống gì nữa?"

Tại sao Cố Vinh lại có sự khó chịu? Cảm giác ban nãy của Lý Hướng Nam ở cạnh chiếc xe jeep không hề sai: Cố Vinh không hề chào đón Lý Hướng Nam đến đây. Ông ta không hài lòng với sự bổ nhiệm này của cấp trên. Sau khi bí thư huyện ủy tiền nhiệm được điều động lên địa khu, ông ta vốn ước tính việc bổ nhiệm bí thư huyện ủy có chín mươi lăm phần trăm sẽ rơi vào đầu mình. Phái người khác đến thì đương nhiên ông ta có tâm trạng bất mãn. Tuy nhiên, ông ta là một cán bộ lãnh đạo "tiêu chuẩn", ông ta rất giỏi chấp nhận bất kỳ sự thật đã rồi nào. Hơn nữa, đối với con trai của một cán bộ cấp trên cũ, một người trẻ tuổi sẽ nghe theo mọi ý kiến của mình để đảm nhận chức vụ bí thư huyện ủy, ông ta vẫn có thể dung thứ được. Ông ta không ngờ vị huyện ủy viên trưởng trẻ tuổi này không những không non nớt, mà lại vô cùng lão luyện. Sự điềm đạm và phong thái đúng mực khi ngầm phê bình mình lúc nãy của cậu, đã ngay lập tức bộc lộ sự trưởng thành và từng trải về mặt chính trị.

Trọng lượng này, Cố Vinh lập tức cân đo đong đếm được.

Người thanh niên này không dễ gì chịu để người khác sai khiến.

Hai ngày sau, Lý Hướng Nam đem bản in báo cáo điều tra do trạm tiếp đón thư tín và khiếu nại quần chúng thực hiện với nhan đề "Tại sao vụ án đã được phê chuẩn rồi mà vẫn không giải quyết được?" giao cho Cố Vinh. Cố Vinh ngồi trên sô pha, cầm bản báo cáo điều tra lật xem lướt qua. Ông ta ngẩng mắt lên: "Đây là do trạm tiếp đón làm à? Huyện ủy đâu có giao cho họ làm loại thống kê điều tra thế này."

"Là tôi bảo họ làm từ hôm kia."

Cố Vinh gật đầu.

"Cho dù huyện ủy không sắp xếp cho họ làm, nếu họ tự mình làm thì cũng được mà." Lý Hướng Nam nói.

"Là tài liệu địa khu cần à?" Cố Vinh vừa lật giở vừa hỏi.

"Không phải."

"Tỉnh ủy cần à?"

"Cũng không phải. Tôi cảm thấy làm một cuộc điều tra thống kê như thế này, sẽ có ích cho việc chúng ta tổng kết kinh nghiệm, giải quyết vấn đề."

Cố Vinh khẽ gật đầu tỏ ý đã hiểu, tiếp tục lật xem báo cáo. Một đám mây mù nhạt dần bao trùm lấy khuôn mặt ông ta. Nơi này có không ít vụ án đã qua bao nhiêu vòng lên lên xuống xuống, một số vụ án còn liên quan trực tiếp đến bản thân ông ta - phó bí thư huyện ủy. Ví dụ, trong các vụ án tiêu biểu, có một vụ như sau:

Về vấn đề của giáo viên nghỉ hưu trường trung học Trần Thôn - Ngụy Trinh

Tóm tắt vụ án: Ngụy Trinh, nam, sáu mươi lăm tuổi, nguyên trung tá khởi nghĩa Quốc dân đảng, đầu những năm 50, bị tịch thu oan ba gian nhà vốn không hề cho thuê hay thu tiền thuê nhà trong đợt "cải tạo nhà tư". Ngụy sau khi nghỉ hưu vào năm trước, đã đưa ra vấn đề này, đồng thời bày tỏ ông không đòi hỏi phải trả lại hay bồi thường ba gian nhà, chỉ hy vọng được giải quyết thỏa đáng vấn đề nhà ở sau khi nghỉ hưu. Hai năm nay, ông từng vì việc này mà tìm các đơn vị khác nhau để phản ánh vấn đề, thư tín và khiếu nại lên đến bảy mươi bảy lần, các lãnh đạo có liên quan bao gồm cả đồng chí phụ trách chính của huyện ủy cũng đã nhiều lần phê chuẩn, nhưng cho đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Tình hình phê chuẩn trước sau

Ngày 10 tháng 1 năm 1981: (Ngày tiếp dân của Thường vụ) Ngụy Trinh đến khiếu nại, mang theo tài liệu khiếu nại bằng văn bản. Đồng chí Cố Vinh phê chuẩn: "Chuyển Cục Văn giáo nghiên cứu."

Ngày 25 tháng 1 năm 1981: Cục Văn giáo báo cáo: "Người này về lịch sử có phải là nhân viên khởi nghĩa của Quốc dân đảng hay không thì chưa rõ, cần phải tìm hiểu."

Ngày 13 tháng 2 năm 1981: Đồng chí Cố Vinh phê chuẩn báo cáo của Cục Văn giáo: "Đã xem."

Ngày 20 tháng 2 năm 1981: (Ngày tiếp dân của Thường vụ) Ngụy lại đến khiếu nại, mang theo tài liệu viết tay. Đồng chí Phùng Diệu Tổ phê chuẩn: "Việc này đồng chí Cố Vinh có lẽ đã phê chuẩn rồi, xin hãy làm theo bút phê của đồng chí Cố Vinh."

Ngày 2 tháng 3 năm 1981: Trạm tiếp dân chuyển hai bộ tài liệu khiếu nại của Ngụy cùng bút phê của đồng chí Phùng Diệu Tổ trình lên đồng chí Cố Vinh.

Ngày 5 tháng 3 năm 1981: Đồng chí Cố Vinh phê chuẩn: "Chuyển Cục Văn giáo. Ngụy có phải là nhân viên khởi nghĩa của Quốc dân đảng không?"

Ngày 9 tháng 4 năm 1981: Cục Văn giáo báo cáo: "Về tình hình lịch sử của Ngụy, chúng tôi không có tài liệu xác thực, rất khó xác định, có nên nhờ Ban Thống chiến giúp đỡ tra cứu một chút hay không?"

Ngày 25 tháng 4 năm 1981: Đồng chí Cố Vinh phê chuẩn báo cáo của Cục Văn giáo: "Xin chuyển Ban Thống chiến, hãy làm rõ tình hình lịch sử của Ngụy càng sớm càng tốt."

Ngày 9 tháng 5 năm 1981: Ban Thống chiến báo cáo: "Ngụy là nhân viên khởi nghĩa của Quốc dân đảng, cấp bậc trung tá. Xác thực không có gì nghi ngờ."

Ngày 25 tháng 5 năm 1981: Đồng chí Cố Vinh phê chuẩn báo cáo của Ban Thống chiến: "Xin chuyển Cục Văn giáo. Vấn đề lịch sử của Ngụy đã được làm rõ. Vấn đề nhà ở mà ông ấy nêu ra có lẽ nên được giải quyết thỏa đáng càng sớm càng tốt."

Ngày 7 tháng 6 năm 1981: Cục Văn giáo báo cáo: "Có thể cân nhắc cấp cho Ngụy một khoản phí xây nhà thích đáng. Nhưng quỹ văn giáo không có khoản tiền này. Không biết có thể nhờ Ban Thống chiến giải quyết giúp không?"

Ngày 18 tháng 6 năm 1981: Đồng chí Cố Vinh phê chuẩn: "Chuyển Ban Thống chiến, cân nhắc dựa theo chính sách để thảo ra một biện pháp giải quyết."

Ngày 20 tháng 6 năm 1981: Trạm tiếp dân lại một lần nữa báo cáo bằng văn bản về vấn đề của Ngụy lên đồng chí Cố Vinh, thỉnh thị cách giải quyết. Đồng chí Cố Vinh phê chuẩn: "Đã chuyển Ban Thống chiến cân nhắc giải quyết, xin chuyển báo đương sự hãy liên hệ với Ban Thống chiến."

Ngày 13 tháng 7 năm 1981: Ban Thống chiến báo cáo: "Khoản chi phí này có vẻ khó giải quyết. Tốt hơn là nên do Bộ Dân chính giải quyết thì thỏa đáng hơn."

Ngày 20 tháng 7 năm 1981: (Ngày tiếp dân của Thường vụ) Ngụy lại đến khiếu nại, đồng chí Cố Vinh tiếp đón. Ngụy: "Vấn đề của tôi vẫn chưa được giải quyết." Đồng chí Cố Vinh: "Vấn đề cụ thể hãy liên hệ với Ban Thống chiến nhé." Ngụy: "Tôi đã tìm họ rồi, họ bảo tôi tìm Bộ Dân chính." Đồng chí Cố Vinh: "Được, để tôi tìm hiểu lại."

Ngày 23 tháng 7 năm 1981: Đồng chí Cố Vinh phê chuẩn báo cáo của Ban Thống chiến: "Liệu có nên để Ban Thống chiến giải quyết không? Việc này mà còn kéo dài nữa thì không ổn đâu."

---❊ ❖ ❊---

Phân tích nguyên nhân tại sao phê chuẩn rồi mà vẫn không giải quyết được

Tình hình vụ án này tương đối đơn giản, không giống như một số vụ án vạch trần vấn đề còn chĩa mũi nhọn và liên quan đến vấn đề sai lầm của một bộ phận hay một lãnh đạo nào đó, nhưng sở dĩ nó kéo dài một năm rưỡi không được giải quyết, là bởi vì chúng ta đùn đẩy trách nhiệm cho nhau từ trên xuống dưới, trách nhiệm không rõ ràng, cơ quan cồng kềnh, tác phong quan liêu vô cùng nghiêm trọng.

Kiến nghị giải quyết vụ án này

Có nên cân nhắc dưới sự chủ trì của một đồng chí trong Ban Thường vụ huyện ủy, ba bên Cục Văn giáo, Ban Thống chiến, Bộ Dân chính cùng nhau nghiên cứu giải quyết hay không.

---❊ ❖ ❊---

Đọc đến đây, Cố Vinh cảm nhận được sức nặng ngàn cân của tập tài liệu này, ông ta cảm thấy lòng bàn tay mình bắt đầu rịn mồ hôi. Tập tài liệu này dường như vẽ cho mình một bức biếm họa, khiến ông ta cảm thấy ngồi trên đống lửa. Ông ta nhanh chóng lật về phía sau, trong lòng dâng lên một nỗi bực bội khó tả. Tập tài liệu này khiến ông ta lập tức nhìn thấu sự lợi hại của Lý Hướng Nam. Ông ta gập tài liệu lại đặt lên bàn trà, nhạt nhẽo cất lời như làm thủ tục hành chính: "Hãy đưa cho các ủy viên thường vụ khác chuyền tay nhau đọc đi. Xem qua, rốt cuộc cũng có ích."

"Đã in hai mươi bản, mỗi ủy viên thường vụ một bản, văn phòng đã gửi đến cho mọi người rồi."

Cố Vinh ngẩn người ra một chút: "Vậy được rồi, cứ thế đi." Ông ta gật đầu, chuẩn bị chuyển sang bàn chuyện khác.

"Tôi nghĩ, trong hội nghị thường vụ có nên thảo luận về bản báo cáo điều tra này không?" Lý Hướng Nam thăm dò ý kiến của ông ta, "Để hình thành nên một góc nhìn tương đối thống nhất đối với công việc sau này."

Cố Vinh nhíu mày suy nghĩ, dùng ngón tay chỉ vào cậu cười như bề trên: "Cậu huyện ủy viên trưởng này đúng là quan mới nhậm chức ba đốt lửa đấy nhỉ." Nụ cười của ông ta thậm chí còn hơi vượt quá mức độ chừng mực mà ông ta nên có.

Lại qua hai ngày nữa, Cố Vinh liền cảm thấy bản thân không thể duy trì nổi nụ cười bề trên ấy nữa rồi. Lý Hướng Nam chỉ trong một ngày đã tự mình giải quyết xong mười bốn vụ án tồn đọng. Lần này, trọng lượng của cậu không chỉ có một mình Cố Vinh cân đo ra được, mà cả thành huyện đều lan truyền đi khắp nơi. Điều này đã kích thích gay gắt Cố Vinh. Mỗi một lời ca ngợi dành cho vị huyện ủy viên trưởng trẻ tuổi đồng thời cũng là một nhát dao châm chọc vào Cố Vinh. Người ta bàn tán khắp nơi về Lý Hướng Nam, ngay cả khi đi qua cửa sau của đại viện huyện ủy để về nhà, ông ta cũng nghe thấy có người trên đường đang bàn luận về huyện ủy viên trưởng. Trong lòng ông ta dâng lên một mối bực bội.

Vì không kìm nén được sự bực bội ấy, ông ta càng nổi giận hơn.

Khuôn mặt âm trầm, ông ta chắp tay sau lưng đi đi lại lại trong phòng. Khi vợ là Quế Trinh cằn nhằn gọi ông ta ăn cơm thêm một lần nữa, ông ta chỉ mất kiên nhẫn phẩy nhẹ tay một cái. Quế Trinh vừa định mở miệng nói ông ta, nhưng thấy sắc mặt có điều bất thường, bèn lặng lẽ kéo khép hờ cánh cửa phòng trong lại.

Cố Vinh chắp tay đứng khựng lại trước tấm bản đồ Trung Quốc treo trên tường. Ánh mắt ông ta đảo một vòng, liền tìm thấy Cổ Lăng trên tấm bản đồ chi chít mạng lưới sông ngòi đường sắt với đủ các màu hồng, vàng, xám, xanh ấy, chỉ là hai chữ nhỏ xíu, một dấu chấm tròn màu xanh to bằng đầu kim. Cổ Lăng nhỏ bé, bản thân ông ta đã làm việc ở đây hơn ba mươi năm, thế mà bây giờ, ngay cả một chút giang sơn này mình cũng không kiểm soát nổi nữa sao?

Tuy nhiên, khi ngồi vào bàn ăn, Cố Vinh lại trở nên ôn hòa niềm nở trở lại: "Ban nãy tôi đang suy nghĩ về công việc thôi." Vừa gắp một quả ớt chỉ thiên kho dầu từ trong chiếc bát sứ hoa văn màu xanh ra, ông ta vừa cười giải thích với Quế Trinh.

"Anh nên tạo quan hệ cho tốt với Hướng Nam đi." Quế Trinh vừa xới cơm cho ông ta vừa khuyên nhủ.

"Chẳng phải rất tốt đó sao."

“Cậu ấy mới tới mấy ngày, người ta đã đồn anh và cậu ấy có mâu thuẫn rồi kìa.”

"Đừng có nghe người ta lải nhải nhảm nhí trước mặt mình, anh đã nói với em bao nhiêu lần rồi."

"Thế còn chuyện của Tiểu Vinh thì sao?" Quế Trinh cởi tạp dề ngồi xuống bên bàn. Tiểu Vinh là đứa con trai duy nhất của họ, vì tội buôn lậu đồng bạc mà bị Lâm Hồng tố cáo lên tòa soạn báo. Nửa năm trước làm rùm beng cả thành phố, đợt trước coi như đã qua đi, mấy ngày nay lại có người nhắc lại rồi.

Trong lòng Cố Vinh thắt lại một nhịp. Ông ta bất chợt nghĩ đến thực tế Lý Hướng Nam đến làm bí thư huyện ủy, lần đầu tiên liên kết nó lại với chuyện của con trai: "Cứ để nó ở nhà cô lớn bên Quảng Châu thêm một thời gian nữa đi, chẳng phải nó đang đi công tác cho công ty Ngũ Giao Hóa của huyện đấy sao?"

"Không biết thái độ của Hướng Nam thế nào nhỉ?" Quế Trinh lo lắng nói.

Cố Vinh liếc nhìn bà ta, cúi người đặt một miếng bìa lợn xuống trước mặt con mèo hoa đang lười biếng cuộn tròn nằm dưới chân.

"Anh nói tiếng nào xem nào. Phó cục trưởng công an Tôn chẳng phải đã tìm anh rồi đó sao, vợ cậu ta chẳng phải muốn điều động về huyện đấy hay sao?"

"Muốn điều thì điều chứ, liên quan gì đến chuyện này nào. Chuyện pháp luật mà cũng có thể tùy tiện nhờ vả xin xỏ được chắc?" Cố Vinh khó chịu trách móc. Ông ta rất giỏi dùng sự "quan tâm cụ thể" đối với cán bộ để bồi đắp tình cảm, nắm bắt thế lực chính trị. Thế nhưng, ông ta lại là kẻ khó lòng nghe nổi những lời vạch trần sự việc một cách trơ trẽn như thế, cảm thấy điều đó quả thực hoang đường. Đây cũng lại là một đặc điểm nữa của vị cán bộ lãnh đạo "tiêu chuẩn" này ở thời điểm hiện tại nhỉ.

"Sự việc bày ra rành rành thế kia, anh không thể cứ làm ngơ không nghĩ tới được."

"Tôi là phó bí thư huyện ủy, hiểu chưa? Trước tiên phải cân nhắc đại cục." Ông ta thiếu kiên nhẫn vung tay. Việc vợ nhắc đến chuyện của con trai lập tức khiến ông ta cảm nhận được tính nghiêm trọng của vấn đề. Một vị huyện ủy viên trưởng cứng nhắc như thế này tới đây, mọi thứ ở Cổ Lăng đều phải được cân nhắc lại từ đầu. Tiểu Vinh à Tiểu Vinh, sau này mày mà còn dám làm càn nữa, tao đánh gãy chân mày. Trong lòng ông ta mắng nhiễu con trai. Tuy nhiên, việc trước tiên ông ta phải làm là cân nhắc đại cục. Bây giờ mà tình hình không ổn định, thì mọi thứ đều rất khó thu xếp. Sự việc vô cùng trọng đại, ở những vấn đề then chốt, ông ta phải nắm bắt đại cục, đường đường chính chính tiến hành những hành động lớn.

Sự việc xảy ra trong một buổi họp Thường vụ khác. Vài vị ủy viên thường vụ huyện, đặc biệt là Phó huyện trưởng Hồ Phàm dùng giọng điệu trầm trồ kể lại sức ảnh hưởng cuồng nhiệt của công việc mà Lý Hướng Nam tạo ra trong cán bộ quần chúng, Cố Vinh cụp mắt hút thuốc, trên mặt là một vẻ tư lự.

"Được rồi, tôi xin phát biểu hai câu." Ông ta hơi nhíu mày cất lời, giọng nói tuy không lớn nhưng lập tức khiến hội trường chìm vào tĩnh lặng. "Tự mình xử lý thư tín và khiếu nại của quần chúng, sự nhiệt tình này là điều mà mọi người nên học tập." Ông ta dừng lại một nhịp, "Nhưng mặt khác, cách làm của đồng chí Hướng Nam có chút chưa thỏa đáng."

Bầu không khí trong phòng họp lập tức thay đổi. Một phần người lộ ra vẻ mặt ngỡ ngàng; có người nhìn nhau, trao đổi ánh mắt; có người ngược lại vô cùng thản nhiên, tĩnh quan sự biến, bởi vì Cố Vinh đã đả thông tư tưởng và đánh tiếng trước với họ rồi.

"Tiện thể tôi xin nhắc đến mấy điểm, chưa chắc đã đúng." Cố Vinh gạt tàn thuốc, dứt khoát dập tắt đầu thuốc vào gạt tàn, ngẩng mắt lên nói: "Thứ nhất, đồng chí Hướng Nam tìm hiểu thư tín khiếu nại của quần chúng, trực tiếp gọi Tiểu Châu tới, đương nhiên là được. Nhưng, ở giữa đã cách qua ba tầng. Một tầng là chủ nhiệm và phó chủ nhiệm trạm tiếp dân. Một tầng nữa là đồng chí Lão Hồ phụ trách mảng văn giáo và tiếp dân trong Ban Thường vụ chúng ta." Ông ta chỉ tay về phía Phó huyện trưởng Hồ Phàm đang ngồi ở đầu bên kia chiếc bàn dài.

Hồ Phàm xua tay liên hồi: "Không sao, không sao cả, tất cả đều xuất phát từ công việc thôi."

"Còn một tầng nữa, chính là tập thể Thường vụ huyện ủy chúng ta đây." Cố Vinh hoàn toàn không để tâm đến lời giải thích của Hồ Phàm, nói tiếp, "Có những lúc, chúng ta vượt cấp chỉ huy cấp dưới như thế này, thoạt nhìn thì thấy trực tiếp rõ ràng rất tiện lợi, nhưng thực tế tác dụng phụ lại rất lớn. Một là, các đồng chí cấp dưới sẽ nói chúng ta không tôn trọng họ. Cấp dưới phục tùng cấp trên, có một tiền đề, đó là cấp trên thông qua cấp dưới, cấp trên tôn trọng cấp dưới. Cậu bây giờ không thông qua họ, liệu sau này họ có phục tùng cậu không? Hai là, sẽ gây ra mâu thuẫn giữa các cấp dưới với nhau. Các đồng chí phụ trách trạm tiếp dân sẽ sinh ra ý kiến với Tiểu Châu, đây là quy luật mà; còn Tiểu Châu, sau này có lẽ cũng sẽ rất khó triển khai công việc trong chính đơn vị của mình. Những tình hình này, đều nên suy nghĩ cho các đồng chí cấp dưới." Ông ta dừng lại một chút, đẩy nhẹ tách trà về phía trước, hiền từ nhìn mọi người và Lý Hướng Nam, vô cùng thong thả tiếp tục nói: "Điểm thứ hai, đồng chí Hướng Nam là bí thư, là trưởng tàu, công việc chính của cậu là tập trung trí tuệ của mọi người, phát huy đầy đủ vai trò của một tập thể Thường vụ. Tự mình xử lý vụ án, đương nhiên trong việc gắn kết với quần chúng thì nên làm như vậy. Nhưng không dựa dẫm tốt hơn vào tập thể, đây là một sự phiến diện. Lâu dần, rất dễ xa rời tập thể. Đương nhiên là, các đồng chí có thể đối đãi chính xác với điểm này. Nhưng ý kiến thì vẫn nên thành khẩn đưa ra cho vị trưởng tàu." Ông ta nhìn Lý Hướng Nam cười.

"Điểm thứ ba, huyện ủy viên trưởng nên nắm bắt mâu thuẫn chính. Hai năm trước, ba năm trước, Trung ương yêu cầu người lãnh đạo chính của các cấp ủy đảng phải trực tiếp ra quân, nắm bắt việc thực hiện chính sách, nắm bắt việc quần chúng đi khiếu nại. Hiện tại, công việc trung tâm không phải là cái này nữa. Cậu vừa nhậm chức đã cắm đầu vào làm cụ thể việc khiếu nại, ít nhiều gì cũng đã đánh mất tầm nhìn tổng thể. Rất dễ gây ra sự chuyển dịch trung tâm. Hơn nữa, có những việc nên tin tưởng cơ sở. Ban thường vụ huyện ủy mà bao biện tất cả mọi việc, chuyện lớn chuyện nhỏ bằng hạt mè gì cũng đổ dồn hết về thị trấn huyện, vợ chồng cãi nhau xong cũng tìm huyện ủy viên trưởng, cậu chịu nổi không? Làm như vậy tất yếu sẽ làm tổn hại đến tính tích cực của cán bộ cấp dưới. Cần họ làm gì nữa? Việc gì chúng ta cũng tự mình xử lý, thoạt nhìn thì nhanh, nhưng tính đến cùng là chậm. Bỏ qua hết các cấp, đương nhiên hiện tại chưa đến mức nghiêm trọng thế, nhưng toàn bộ cỗ máy không chuyển động, dựa vào một hai người chúng ta thì làm được mấy việc?"

Ông ta buông hai tay cười hóm hỉnh, lại rút ra một điếu thuốc, quẹt diêm châm lửa hút, nhả khói ra, ngẩng đầu nhìn mọi người, rồi lại nhìn Lý Hướng Nam: "Nói đi nói lại thì cũng là một câu nói cũ, chúng ta làm công việc gì, cũng phải dựa vào sức mạnh của các tổ chức ở mọi cấp."

Chẳng ai cười cả. Hơn chục ủy viên thường vụ ngồi vây quanh chiếc bàn dài hầu như đều cụp mắt nhìn tách trà và cuốn sổ tay trước mặt. Lời của Cố Vinh không nghi ngờ gì là rất nặng nề. Trọng lượng của nó nằm ở tính đầy đủ lý lẽ và lực sát thương của nó, thoạt nhìn có vẻ gần như không thể phản bác.

"Những điều Lão Cổ nói rất có lý, đồng chí Hướng Nam có thể nghiêm túc cân nhắc..." Phùng Diệu Tổ nâng cái khuôn mặt tròn sưng húp lên nói.

"Mọi người thảo luận đi. Trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng là truyền thống từ trước đến nay của Ban Thường vụ huyện ủy chúng ta." Cố Vinh cười nói, rất thong thả thúc đẩy tình hình và bầu không khí.

Lý Hướng Nam không ngờ hôm nay Cố Vinh lại nói ra một tràng lời lẽ như thế ngay tại chỗ. Lời của Cố Vinh tuy ôn hòa mang theo nụ cười, thậm chí còn thể hiện sự thân thiết như bậc bề trên đối với Lý Hướng Nam, nhưng rõ ràng đã khiến cậu cảm thấy áp lực. Những lời này đã khéo léo đẩy bản thân cậu đối lập với toàn bộ hệ thống cán bộ và quan niệm truyền thống, khiến cho mọi công việc mang tính đổi mới của cậu lại chính là nguyên nhân gây ra sự cô lập của bản thân. Đây chính là đòn chí mạng thâm độc nhất đối với mọi nhà cải cách.

Chỉ mới mấy ngày, giữa cậu và Cố Vinh đã xuất hiện mâu thuẫn và xung đột sâu sắc như thế. Điều mà đầu óc cậu đang kịch liệt suy tính trong chớp mắt chính là làm thế nào để bày tỏ thái độ đối với bài phát biểu của Cố Vinh. Ai không giỏi nắm bắt tiến trình đấu tranh trên bàn họp, người đó sẽ không thể nắm bắt được sự phát triển của tình hình chính trị xã hội nói chung.

Cậu hơi cụp mắt chầm chậm xoay chuyển cây bút chì mềm nhãn hiệu "Trung Hoa" màu xanh lá đậm có in chữ vàng kim trong tay, mỉm cười, sau đó ngẩng đầu lên vô cùng bình tĩnh nói: "Tôi xin dùng mấy câu ngắn gọn để nói về suy nghĩ của mình." Cậu trầm ngâm chậm rãi nói: "Về công việc trung tâm. Công việc trung tâm hiện tại của chúng ta là làm kinh tế. Bây giờ tiến hành cải cách chỉnh đốn, mục đích là để nâng cao hiệu suất kinh tế của chúng ta cùng với hiệu suất chính trị, hiệu suất hành chính phục vụ cho nó. Một vấn đề vô cùng nhỏ nhặt, quần chúng đi khiếu nại mấy chục lần không giải quyết được, ngoài việc chứng minh chúng ta chưa đủ quan tâm đến nỗi khổ của nhân dân, còn vạch trần tác phong quan liêu kém hiệu quả ở một số mắt xích của chúng ta. Chấn chỉnh lại việc thư tín khiếu nại một chút, chạm đến nó một chút, đối với việc nâng cao hiệu suất của toàn bộ công việc sau này của chúng ta là có tác dụng. Chúng ta nên nhìn nhận mối liên hệ biện chứng của sự việc. Điểm này, rất nhiều quần chúng đã nhìn thấy rồi."

Trong lòng Cố Vinh xẹt qua một tia cười nhạt: "Chạm đến"? Đây chính là "sự liên kết" của cậu ta. Đây chính là mục đích chính trị thực sự khi cậu ta vừa nhậm chức đã làm rùm beng lên chuyện thư tín khiếu nại.

Lý Hướng Nam nói tiếp: "Còn như nói đến quan hệ và tầng lớp cấp trên cấp dưới, mọi người xem có nên thế này không: Giờ đây việc quan trọng nhất của người lãnh đạo là trước tiên thông qua công việc của chính mình để biểu thị cho cấp dưới thấy nên làm việc như thế nào. Quan hệ cấp trên cấp dưới phải được tăng cường, cải thiện thậm chí là tái thiết lập trong công việc, trên nền tảng công việc hoàn toàn mới thích ứng với công cuộc xây dựng hiện đại hóa. Nếu các tầng lớp quá nhiều không làm cho công việc hiệu quả hơn, mà lại kìm hãm ảnh hưởng đến công việc, thì nên tinh giản tầng lớp. Nếu quan hệ cấp trên cấp dưới không bình thường, thì phải cải tạo quan hệ cấp trên cấp dưới. Cuối cùng, nói đến vấn đề đoàn kết của một tập thể, tôi chỉ có một câu, công việc được đặt ra một cách nổi bật, bận rộn lên rồi, những tạp niệm khác không còn nữa, thì mọi thứ đều rất dễ giải quyết."

Trên chiếc bàn dài lại một lần nữa xuất hiện sự tĩnh lặng. Đây là một cuộc đối đầu thực sự giữa hai nhà lãnh đạo chủ chốt. Hai con người, cùng một thứ ngôn ngữ chính thống, cùng một sự bộc lộ nghiêm túc, bề ngoài lại mỉm cười ôn hòa như thế, nhưng thực chất đã đưa ra hai cương lĩnh đối lập sâu sắc.

Thường thì chính thứ đấu tranh trên bàn họp thoạt nhìn có vẻ ôn hòa đượm mùi thuốc lá và hương trà này, đã quyết định xu thế của toàn bộ cục diện bên ngoài bàn họp, quyết định sự hưng vong thành bại của các lực lượng chính trị phức tạp đan xen. Đến đây, cả Cố Vinh và Lý Hướng Nam đều hiểu rõ, ở hội nghị này không cần thiết và cũng rất khó để tranh luận thêm điều gì nữa. Các chính trị gia đều có sự nắm bắt chừng mực về tiến lùi công thủ.

Cố Vinh mỉm cười, phá vỡ sự im lặng: "Ý tưởng của đồng chí Hướng Nam là rất tốt, nhưng đôi khi, tình hình phức tạp hơn chúng ta nghĩ nhiều lắm đấy. Cân nhắc không chu đáo thì kết quả lại phản tác dụng rười." Trong lời nói của ông ta mang theo một thứ mùi vị giảng hòa mong tạm thời yên chuyện, thoát khỏi cục diện giằng co.

"Những điều Lão Cổ nói cũng rất sát với tình hình thực tế. Có những mối quan hệ, có những phương diện, trong công việc mà chúng ta có thể chiếu cố được, thì vẫn cố gắng chiếu cố hết sức, để mưu cầu tiến bước vững chắc hơn." Lý Hướng Nam cũng mỉm cười nói. Ở đây cũng có một sự uyển chuyển và linh hoạt nhất định.

Mấy ngày sau, Lý Hướng Nam đi một vòng nông thôn trở về thị trấn huyện liền đến nhà Cố Vinh thăm ông ta, đồng thời thỉnh thị ý kiến của ông ta về một số vấn đề, điều bất ngờ là, giữa hai người lại xuất hiện một khung cảnh vô cùng thân thiết. Cố Vinh tỏ ra rất vui vẻ, nói cười rôm rả như một người bậc bề trên. Ông ta xắn tay áo quấn tạp dề, dùng đầu ngón tay thử độ bén của con dao phay, chuẩn bị tự mình nấu món ăn thiết đãi cậu: "Hướng Nam, tôi trổ tài cho cậu xem một phen, tay nghề này của tôi ít nhất cũng đạt trình độ đầu bếp bậc ba đấy." Quế Trinh dùng mu bàn tay vén tóc, lại dùng vạt tạp dề lau đôi tay ướt sũng vì rửa rau, nhìn hai người họ mỉm cười yên tâm. Lý Hướng Nam cũng cảm thấy bầu không khí thật ấm cúng. Cậu ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ vừa phụ giúp nhặt đậu ve, vừa trò chuyện với họ bằng tình cảm và thái độ xuất phát từ tận đáy lòng dành cho bậc bề trên. Cậu thậm chí còn kể lại hồi sáu tuổi mình đã trèo lên một cái cây lớn tinh nghịch gọi tên cha thế nào, dọa cho người cha đi ở bên dưới sợ đến mức sắc mặt biến đổi hoàn toàn.

"Sau đó, ông ấy đánh vào mông tôi." Cậu nói.

Cố Vinh và Quế Trinh đều bật cười.

"Cái mông này đáng đánh, tôi giơ tay tán thành. Đối với trẻ con từ nhỏ đã phải nghiêm khắc một chút..." Cố Vinh nói trong phòng bếp, nhưng ông ta bỗng khựng lại, ông ta nghĩ đến đứa con trai bất hiếu của mình, trên mặt xẹt qua một tia u ám.

Phòng bếp thông với phòng khách nhỏ, Cố Vinh vừa thái rau vừa thỉnh thoảng quay đầu lại cười nói với Lý Hướng Nam, đồng thời cũng không quên nói dăm ba câu hài hước với Quế Trinh. Ông ta thậm chí còn không quên con mèo. Khi ông ta dùng bìa lợn vẫy gọi con mèo hoa, con mèo hoa meo meo bước tới, ánh mắt ông ta nhìn con mèo từ tốn dịu dàng giống như nhìn một đứa trẻ nghịch ngợm vậy, vừa cợt nhả vừa trêu đùa. Lý Hướng Nam cũng nghĩ đến chuyện buôn lậu của Cố Tiểu Vinh. Việc này cậu vẫn luôn muốn nói chuyện riêng với Cố Vinh. Hôm nay không thích hợp, để tìm cơ hội khác vậy.

Khi tiếng xẻng xào vang lên lạch cạch khắp nơi, trong phòng tràn ngập hương thơm của dầu mỡ, hương thơm của thịt và vị cay nồng của ớt xào, họ vui vẻ quây quần bên bàn ăn bày biện đầy ắp thức ăn, bầu không khí càng giống như một nhà hơn. Trải qua một trận xung đột trên bàn họp, hai người lại càng cảm nhận được sự quý giá của sự hòa hợp này. Sự xuất hiện của nó nằm ngoài dự liệu của cả hai bên, nhưng lại vô cùng phù hợp với tâm nguyện của cả đôi bên. Họ đã phát hiện ra tác dụng to lớn của bầu không khí sinh hoạt gia đình, nó khiến mọi thứ đều được hòa giải.

Sự đối đầu nghiêm trọng trên bàn họp, bây giờ trở nên xa xôi lạ lẫm, thật khó có thể tưởng tượng nổi.

Cố Vinh vừa ăn cơm vừa mỉm cười trong lòng lắc lắc đầu: Cần gì phải thế chứ? Ở nhà nói hai câu chẳng phải là xong rồi sao? Lý Hướng Nam dường như cũng có suy nghĩ này. Khi hai người bàn về công việc trên bàn ăn, đều cố gắng tránh né tranh chấp.

"Tôi đang cân nhắc triệu tập ‘Đại hội góp ý kiến, hiến kế sách’." Lý Hướng Nam bàn bạc.

"‘Đại hội góp ý kiến, hiến kế sách’?" Cố Vinh sửng sốt, khó hiểu hỏi.

"Chính là dùng phương pháp dân chủ, huy động tính tích cực và trí tuệ của cán bộ quần chúng Cổ Lăng, góp ý kiến, hiến kế sách cho huyện ủy chúng ta, gom góp trí tuệ của nhiều người." Lý Hướng Nam giải thích.

"Hỏi ý kiến các ủy viên thường vụ một chút đã." Cố Vinh hờ hững qua loa đáp lời. Việc gì cũng đùn đẩy về sau chính là cách đối phó tốt nhất.

Tuy nhiên, vừa rời khỏi bầu không khí ấm áp của sinh hoạt gia đình, bước vào lĩnh vực công việc, quan hệ của hai người lại nhanh chóng rơi vào trạng thái đối lập.

Tại hội nghị thường vụ ngày hôm sau, Lý Hướng Nam đưa ra đề nghị triệu tập "Đại hội góp ý kiến, hiến kế sách", hơn nữa, hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của Cố Vinh, đề nghị này đã được thông qua. Lý Hướng Nam đưa ra đầy đủ lý lẽ tại hội nghị; hơn nữa, đúng như những gì cậu nói trong hội nghị, tối ngày hôm qua cậu đã bàn bạc với đa số các ủy viên thường vụ rồi. Cách làm từng bước nối tiếp nhau, từng mắt xích ăn khớp với nhau kiểu này là điều mà Cố Vinh không hề quen thuộc. Trên thực tế, ông ta gần như đã vứt bỏ đề nghị ngày hôm qua của Lý Hướng Nam ra sau đầu rồi. Sắc mặt ông ta cực kỳ khó coi. Kinh nghiệm ít nhiều cũng giúp ông ta dự cảm được hội nghị này sẽ mang lại kết quả gì. Ông ta trầm mặc sắc mặt, hai tay ôm lấy tách trà không nói một lời.

Ngay sau đó, dưới hội nghị, Lý Hướng Nam uyển chuyển nói với ông ta về phản ứng của quần chúng đối với sự việc Cố Vinh buôn lậu, sự khó chịu của ông ta rốt cuộc không thể kìm nén được nữa. "Tư pháp độc lập, xử án theo pháp luật. Với tư cách là bậc phụ huynh, tôi tuyệt đối không phát biểu bất kỳ ý kiến nào liên quan đến bất kỳ tình huống nào của sự việc này." Ông ta lạnh lùng nói.

Lý Hướng Nam ngượng ngùng trầm mặc một lát, thành khẩn nói: "Thế nhưng, nếu huyện ủy chúng ta có thể có một thái độ công khai đúng đắn về sự việc này, giống như những gì anh vừa nói lúc nãy, nhấn mạnh tư pháp độc lập, ủng hộ xử án theo pháp luật, chẳng phải sẽ tốt hơn sao?"

Cố Vinh bực bội ném lại một câu "Tôi mà đi chỉ tay năm ngón với tòa án bảo bắt Tiểu Vinh đi, thì thế mới phù hợp với nguyên tắc chắc?", rồi dập tắt tàn thuốc đứng dậy bỏ đi.

Mấy ngày đại hội gần đây lại càng đẩy mâu thuẫn lên cao trào hơn nữa. Rất nhiều ý kiến của các đại biểu tham dự hội nghị đều chĩa thẳng vào Cố Vinh. Đã bao nhiêu năm nay, đây là lần đầu tiên căn phòng của Cố Vinh sáng đèn thâu đêm.

Ông ta đi đi lại lại trong phòng. Thỉnh thoảng dừng lại bên cửa sổ, nhìn bầu trời đầy sao ngoài cửa sổ mà trầm tư. Cuộc sống chính trị nhiều năm đã mang lại cho ông ta một kinh nghiệm quan trọng: cảm hóa, không có tác dụng lớn là bao; thuyết phục, lại càng không giải quyết được vấn đề căn bản. Đã liên quan đến lợi ích cốt lõi, thì chỉ có thể dựa vào đấu tranh, chỉ có thể dựa vào thủ đoạn. Lần này, bản thân mình lại quên mất kinh nghiệm ấy rồi. Kinh nghiệm mấy chục năm không nên quên mới phải. Nghĩ đến tâm lý thiện lương của chính mình trong bữa ăn cùng Lý Hướng Nam hôm nọ, ông ta không khỏi nhíu chặt mày khẽ lắc đầu: Khi trẻ thì cảm tính, bây giờ lớn tuổi rồi vẫn cứ cảm tính. Thiệt thòi cả đời. Mất đi đầu óc chính trị rồi. Bài học, từ nay lại có thêm một bài học nữa: Đối với người trẻ tuổi không thể đánh giá thấp, càng không thể coi thường.

Ông ta biết bây giờ mình nên đối phó nghiêm túc như thế nào rồi.