Đi dạo một vòng quanh huyện thành mỗi buổi sáng cũng là một thói quen và niềm tận hưởng của Cố Vinh.

Khi ông chắp tay sau lưng, thong thả đi từ con phố này sang con phố khác trong bầu không khí trong lành, ông có thể cảm nhận được uy quyền của một gia trưởng cùng sự thỏa mãn về tâm lý qua những lời chào đón đầy kính trọng và nụ cười rạng rỡ của mọi người. Đây là bài tập tinh thần bắt buộc phải làm mỗi sáng của ông. Dù có buồn ngủ hay mệt mỏi đến đâu, hễ tập bài tập tinh thần này là ông lại thấy sảng khoái, tinh thần phấn chấn ngay.

Thế nhưng, Lý Hướng Nam đến đây mới hai tuần, không những xâm phạm lợi ích của ông trên mọi mặt, mà nay lại còn tranh giành cả đặc quyền này với ông.

Khi Cố Vinh thong thả bước đi trong huyện thành vào buổi sáng, thỉnh thoảng ông lại chạm mặt Lý Hướng Nam. Điều này khiến ông bực bội. Bởi vì cứ hễ gặp mặt, ông lại nghĩ đến một thực tế lớn lao rằng Lý Hướng Nam là người đứng đầu huyện ủy. Dù Cố Vinh ông là một cây đại thụ ở Cổ Lăng, rễ sâu lá rậm, quyền cao chức trọng, nhưng sự kính trọng và nụ cười mà người ta dành cho người đứng đầu chắc chắn sẽ không ít hơn dành cho ông.

Đương nhiên ông sẽ không lùi bước. Chuyến đi dạo mỗi sáng của ông càng không bỏ sót ngày nào, thậm chí còn sớm hơn.

Chạm mặt Lý Hướng Nam thì cứ chạm mặt, càng chạm mặt, ông lại càng nhận thức rõ sự cần thiết của việc ra ngoài tản bộ vào buổi sáng.

Sáng nay vì ra bến xe đón Tiểu Lợi nên ông đã thức dậy từ bốn giờ. Lúc này trở về nhà, tuy có chút mệt mỏi, nhưng nhìn đồng hồ mới chưa đầy bảy giờ, ông lại chắp tay sau lưng bước ra khỏi nhà.

Vừa ra đến sân, Phùng Diệu Tổ với cái đầu tròn trịa đã hớt hải bước tới: "Cố bí thư, tôi đang tìm anh đây."

"Có chuyện gì mà hoảng hốt thế?" Cố Vinh bất mãn phê bình.

"Sáng nay trong buổi thảo luận tổ, bọn họ vừa mới lao vào chiến nhau rồi!"

"Bọn họ là ai thế?"

"Thì là Lý Hướng Nam, Trang Văn Y chứ ai. Ồ, cái cô Lâm Hồng ấy cũng về rồi."

Cố Vinh lại bất mãn nhìn hắn: "Chỉ có thế thôi à?"

"Chỉ có thế." Phùng Diệu Tổ thận trọng nhìn Cố Vinh.

"Thế thì có sao đâu?" Cố Vinh có chút thiếu kiên nhẫn, vừa nói vừa sải bước đi ra ngoài.

"Thế... phải làm sao đây?" Phùng Diệu Tổ hơi khom lưng bước theo hai bước, cẩn thận hỏi.

"Làm sao á?" Cố Vinh lạnh lùng liếc Phùng Diệu Tổ một cái, trên khuôn mặt to đầy nếp nhăn mạnh mẽ thoáng hiện một tia khinh miệt, "Đến giờ ăn thì ăn, đến giờ ngủ thì ngủ. Cứ thế mà làm."

Phùng Diệu Tổ ngẩn người đứng đó.

Cố Vinh đi được hai bước thì dừng lại, quay đầu nhìn hắn, có chút thiếu kiên nhẫn mắng: "Lấy tĩnh chế động, có hiểu không?"

Phùng Diệu Tổ gật đầu ra điều hiểu ngầm.

"Cậu hai ngày nay chẳng phải đang học thái cực quyền đấy chứ? Có hiểu thế nào là thuận theo thế mà dẫn dắt, nương theo lực mà hóa giải, lấy bốn lạng đẩy ngàn cân không?"

"...Hiểu, hiểu." Phùng Diệu Tổ vẫn ra vẻ mơ hồ.

"Phải điềm tĩnh vào, tùy cơ ứng biến, đừng có giúp càng thêm hoảng. Chuyện này hiểu được chứ?"

"Tôi hiểu." Lúc này thì Phùng Diệu Tổ thực sự hiểu rồi.

"Thế là được." Sắc mặt Cố Vinh dịu lại. Ân uy song toàn vốn dĩ là thủ đoạn cần thiết của một nhà chính trị.

"Không có điều kiện, tình thế chưa chín muồi, thà cứ ngồi yên một chỗ cho vững vàng, đừng có hấp tấp." Ông dạy dỗ bằng giọng điệu thấm thía, "Làm mấy chuyện bàn ra tán vào, tung tin đồn nhảm chẳng có ý nghĩa gì mấy, đừng cóở đó mà giở mấy cái trò khôn vặt. Cậu chẳng phải biết chơi cờ tướng đấy sao? Có những lúc cục diện giằng co, cần phải đi vài nước cờ vô thưởng vô phạt."

"Tôi hiểu rồi, có cơ hội thì mới ra tay."

"Cái gì gọi là 'có cơ hội mới ra tay', đây là ngôn ngữ của người cộng sản à?" Cố Vinh lại hơi trợn mắt, mang theo chút bất mãn trách mắng.

"À..." Phùng Diệu Tổ cười rạng rỡ cả khuôn mặt, "Việc gì cũng phải thuận theo thời thế mà dẫn dắt, xuất phát từ thực tế."

Cùng một ý nghĩa mà có nhiều cách nói khác nhau, đây chính là nghệ thuật ngôn ngữ của loài người. Những lời lẽ đường hoàng uy nghiêm còn kín đáo hơn cả những lời lẽ trần trụi, thế nên lại càng đáng sợ hơn.

Trong ánh mắt Cố Vinh mang theo sự phê phán, nhìn Phùng Diệu Tổ với vẻ vừa yêu chiều vừa châm chúng rồi hừ một tiếng, sau đó lại bước về phía trước. Mấy kẻ này ăn cơm chính trị cả đời mà vẫn không học được cách làm lãnh đạo.

Còn bản thân Cố Vinh thì sao?

Năm 1945 tham gia cách mạng ở Cổ Lăng, bắt đầu làm văn thư, cũng là một thanh niên bồng bột, sứt đầu mẻ trán. Sau khi giải phóng làm cán bộ trong huyện, qua lại trái phải, trên dưới, từng làm việc ở không ít "cơ quan nha môn" trong huyện, trải qua biết bao thăng trầm. Mấy chục năm qua trải qua bao nhiêu vận động, theo lời ông thì kinh nghiệm mặt tích cực hay bài học mặt tiêu cực đều có cả. Cuối cùng ông cũng thực sự hiểu rõ quốc tình Trung Quốc, hiểu được chủ quan phải phù hợp với khách quan. Mỗi khi nghĩ đến điều này, ông lại vô cùng cảm thán.

Giờ đây, ông đã có cả một bộ kinh nghiệm quen thuộc, có cả một bộ chương pháp chính trị và phản xạ có điều kiện. Ông luôn có thể thích ứng một cách vừa vặn với mọi loại hoàn cảnh. Về năng lực, có lẽ ông có thể quản lý một địa khu, thậm chí quản lý một tỉnh, sâu trong tư tưởng ông vô cùng tự tin về điều này. Thế nhưng, ông cũng có muôn vàn khúc mắc khó nói hết, mãi vẫn không thể thi thố hết năng lực của mình. Làm chính trị, điều kiện và cơ hội thường quan trọng hơn tài năng. Về điểm này, ông cũng có lời giải thích mang tính lý luận của mình: Điều kiện và cơ hội là khách quan, tài năng là chủ quan, khách quan quyết định chủ quan. Đây chẳng phải là kết luận duy vật biện chứng hay sao?

Nếu hỏi ông có đặc điểm gì, hầu như rất khó nói ông có đặc điểm gì nổi bật. Đặc điểm chính là sự sắc sảo góc cạnh, có quá nhiều góc cạnh thì không thích hợp lắm cho việc làm chính trị. Hoặc có thể nói ông rất toàn diện, hoặc có thể nói ông chẳng có đặc điểm gì cả. Vừa có học thức nhất định (có, nhưng không quá nhiều. Chừng mực này rất quan trọng đối với hình tượng của một cán bộ lãnh đạo chân chính); lại vừa có kinh nghiệm tương đối. Kiên nhẫn ở mức độ vừa phải, quyết đoán ở mức độ vừa phải, niềm nở ở mức độ vừa phải, nghiêm khắc ở mức độ vừa phải, thú vị ở mức độ vừa phải, hài hước ở mức độ vừa phải, khiêm tốn ở mức độ vừa phải, uy nghiêm ở mức độ vừa phải, tính nguyên tắc ở mức độ vừa phải, linh hoạt uyển chuyển ở mức độ vừa phải. Mọi thứ đều ở mức độ vừa phải, có thể nói ông là một cán bộ lãnh đạo tiêu chuẩn.

Mọi việc đều vừa phải, đây chẳng phải là dấu hiệu của sự từng trải trong chính trường hay sao?

Vị Cố Vinh này ngay cả cử chỉ lời nói, âm thanh nụ cười, bao gồm cả thần thái khi nói chuyện trong các cuộc họp, dáng dấp hút thuốc uống trà, cách bắt tay, dáng vẻ thân thiết vừa bắt tay vừa vỗ nhẹ lên vai đối phương khi gặp người trẻ tuổi, cách gọi tiểu quỷ, phong thái quan tâm khi ân cần hỏi han, đều giống như hình tượng tiêu chuẩn của cán bộ lãnh đạo trên màn ảnh điện ảnh của chúng ta. Đương nhiên ông phải dùng cái "tiêu chuẩn" này để đo lường người khác rồi.

Nhà ông nằm ở phía sau huyện ủy. Ra khỏi tiểu viện, bước vào đại viện, là tới cơ quan huyện ủy.

Khang Lạc và Lý Tiểu Cần - cán sự phòng tư liệu thư viện huyện ủy - mỗi người ôm trước ngực một chồng sách báo đi tới.

"Cố bí thư." Khang Lạc đứng lại chào một tiếng.

Cố Vinh mỉm cười gật đầu. Ngoài những thân tín của mình ra, đối với những người khác từ xưa đến nay ông vẫn luôn niềm nở.

"Đây là do Hướng Nam dán lên à?" Cố Vinh ngẩng đầu lên, nhìn thấy câu đối trên cửa phòng làm việc của bí thư huyện ủy, sắc mặt có chút khó coi. Đặc biệt là câu đối đầu tiên, giấy trắng mực đen, châm chọc khiến ông có chút bực bội.

"Vâng." Khang Lạc đáp, cậu ta quan sát sắc mặt Cố Vinh đột nhiên tối sầm lại, cảm thấy vô cùng thú vị.

Cố Vinh phát ra một tiếng hừ không tiếng động từ trong mũi, quay người định đi.

"Câu này, đắc đạo đa trợ, là do Tiểu Hồ sáng sớm mang vẻ mặt hầm hầm mang tới đấy ạ." Lúc này Khang Lạc mới kịp bổ sung thêm câu nói.

Cố Vinh dừng bước, lập tức phản ứng lại, nghĩ đến mọi thứ ở đây, sắc mặt lại thay đổi. Đắc đạo đa trợ, thất đạo quả trợ, xem cậu có tỉnh táo hay không? Ông ngẩng đầu lên quan sát lại câu đối này, trước mắt hiện lên ánh mắt đầy vẻ thù địch hướng về Lý Hướng Nam của Tiểu Hồ.

"Thế này thì ra thể thống gì?" Ông nhíu mày nói, "Là một cán bộ mà chạy đến trước cửa phòng làm việc của bí thư huyện ủy để dán loại câu đối trắng thế này, quả thực không ra thể thống gì cả."

"Là Hướng Nam bảo dán đấy ạ."

"Ai bảo dán cũng không được, có ý kiến với lãnh đạo thì có thể góp ý, làm mấy trò mèo này làm cái gì? Cậu thông báo cho Hồ Tiểu Quang, tự mình dán thì tự ra mà gỡ xuống. Gỡ xong thì chuẩn bị làm kiểm điểm... Thật là vô lý."

Trong khoảnh khắc, Cố Vinh cảm thấy sự việc này là một đề tài chính trị có thể làm lớn chuyện được. Nhân cơ hội này, có thể khoét sâu thêm sự thù địch của Hồ Tiểu Quang và một nhóm cán bộ đối với Lý Hướng Nam. Rất nhiều thời cơ quan trọng đều được nắm bắt trong tích tắc dựa vào kinh nghiệm như thế này. Nắm bắt được một thời cơ cụ thể còn hơn mấy bài văn dài dòng suy nghĩ nát óc.

"Đây là do chính tay Hướng Nam dán lên đấy ạ." Khang Lạc lại bồi thêm một câu.

"Hướng Nam tự dán á?"

"Vâng," Khang Lạc nhìn biểu cảm của Cố Vinh mà giải thích, "Hướng Nam nói cậu ấy rất thích câu đối này, nên tự mình dán lên. Cậu ấy vẫn thấy chưa đủ, lại dán thêm cặp này nữa."

Cố Vinh gật đầu một cách gượng gạo. Hoá ra nãy giờ là thế này đây. Ông lại liếc nhìn cặp câu đối kia: Cầu thông dân tình, nguyện văn kỷ quá, xem cậu cởi mở đến mức nào? Điều này lại chói mắt như thể đang chĩa vào ông vậy.

"Cố bí thư, sáng nay ngài cũng đi dạo à?" Khang Lạc đổi chủ đề.

Cái gì gọi là buổi sáng "cũng" đi dạo? Cố Vinh ông lại phải học theo Lý Hướng Nam chắc? Thế nhưng, Cố Vinh chẳng hề lộ ra biểu cảm gì. Ông trầm ổn gật đầu: "Tôi đây là thói quen lâu năm rồi, bí thư huyện ủy của Cổ Lăng hết người này đến người khác đi rồi lại đến, đổi bao nhiêu nhiệm kỳ, còn tôi cái chức phó bí thư này vẫn ở trên đường phố Cổ Lăng đi dạo ngần ấy năm." Vừa nói ông vừa hơi ưỡn bụng cười một cách hóm hỉnh. Đối với người thanh niên được chính tay Lý Hướng Nam đề bạt này, ông cũng phải cố gắng lôi kéo. Đào một người từ doanh trại của đối phương sang còn hơn có mười người bên mình. Hơn nữa, Khang Lạc và Lý Hướng Nam có thể có quan hệ sâu đậm đến đâu cơ chứ? Người trẻ tuổi với người trẻ tuổi thực ra thường là khó sống chung nhất, đây là kinh nghiệm bản thân ông từng trải qua.

"Ngài là người kỳ cựu ở Cổ Lăng rồi." Khang Lạc cũng cười nói.

"Phải." Cố Vinh tiện tay lật lật cuốn sách báo mà Khang Lạc đang ôm trên hai tay, "... , . Đây là tạp chí, , ... Cậu đang làm cái trò gì thế này?" Ông ân cần hỏi.

"Những cuốn sách này là do Hướng Nam bảo tôi tìm giúp để đọc đấy ạ."

"Tri thức lớn đây nhỉ." Cố Vinh nhạt nhẽo thở dài một tiếng, sau đó ôn hòa xua xua tay, quay người bỏ đi. Ông không tài nào ngửi nổi cái phong cách này của Lý Hướng Nam. Đến Cổ Lăng chưa được mấy ngày, hết đòi sách này đến đòi báo nọ, không có thì bắt đặt mua, lặn lội tìm đến tận địa khu, tận trường đại học. Cho dù có là bí thư tỉnh ủy đi chăng nữa, cũng chưa chắc đã phải bày ra cái kiểu cách này.

Ông bước ra khỏi đại viện tường gạch xanh của huyện ủy, ra đến phố lớn. Gần bảy giờ rồi, các cửa hàng quán ăn đang thi nhau chuẩn bị mở cửa. Món tàu hũ nước đường và bánh quẩy chiên ở quán ăn sáng Hồi giáo thơm nức cả con phố, nhìn qua khung cửa sổ, có thể thấy những đầu bếp mặc áo blouse trắng đang thoăn thoắt bận rộn.

Một con chó đen đeo chuông trên cổ, vẫy cái đuôi chóp trắng chạy qua con phố. Mọi người theo lệ thường kính cẩn chào hỏi ông. "Cố bí thư." "Cố huyện trưởng." Ông cũng mỉm cười gật đầu, vẫy vẫy tay. Bài tập tinh thần bắt đầu, tâm trạng ông hơi trở nên vui vẻ, ôn hòa.

Thế nhưng, trong đầu ông vẫn vương vấn cục diện chính trị của huyện Cổ Lăng. Trong đại hội góp ý kiến ngày hôm nay, Lý Hướng Nam sẽ thế nào đây?

"Cố huyện trưởng, ngài cũng đi dạo đấy à?" Người chào hỏi ông ở phía đối diện là một giáo viên toán của trường trung học, "Lý bí thư vừa đi qua, ngài lại đi tới. Các lãnh đạo các anh đều thích đi dạo buổi sáng để tìm hiểu tình hình nhân dân lắm nhỉ?"

Cố Vinh gật đầu, sớt vai đi qua.

Hóa ra, câu "ngài cũng đi dạo" của vị giáo viên này, cũng là chỉ việc ông đi sau Lý Hướng Nam. Chẳng lẽ không phải là ông đã đi dạo mỗi buổi sáng ở Cổ Lăng bao nhiêu năm nay rồi sao? Sao bây giờ lại thành ra "cũng" đi dạo thế này? Xem ra hôm nay lại sắp chạm mặt Lý Hướng Nam rồi. Không chạm mặt là điều không thể. Một cái thành phố huyện lỵ Cổ Lăng quá nhỏ bé, không dung chứa nổi hai người bọn họ.

Ông không muốn chạm mặt Lý Hướng Nam. Chẳng lẽ bản thân ông lại sợ cậu ta chắc? Không, ông sẽ không thừa nhận điều đó. Ông không sợ bất kỳ ai. Ông đã trải qua mọi thứ, cái gì cũng có thể đối phó được.

Đối thủ kiểu gì mà ông chưa từng giao đấu cơ chứ? Lại có thể thất bại trong tay một tên ranh con này sao?

Tình hình của Lý Hướng Nam thì ông rõ. Học sinh Bắc Kinh, từng làm đội trưởng đội sản xuất ở nông thôn vài năm, sau đó được điều về phòng nghiên cứu của tỉnh. Thi đỗ đại học năm 1977, sau khi tốt nghiệp lại quay về Tỉnh ủy, lần này được bổ nhiệm làm bí thư huyện ủy. Chỉ có từng ấy kinh nghiệm thôi, cậu ta có thể từng trải đến đâu chứ? Hơn nữa, ông và Lý Hướng Nam vẫn còn một tầng quan hệ đặc biệt.

Chiến tranh giải phóng vừa mới bắt đầu, cha của Lý Hướng Nam từng đảm nhiệm chức vụ bí thư đảng ủy ở đặc khu bao gồm cả Cổ Lăng và mấy huyện xung quanh, hồi đó, Cố Vinh làm văn thư cho ông ấy. Tính ra ông là bậc chú bác của Lý Hướng Nam.

Dựa vào điểm này, chẳng phải ông càng có thể nắm thóp được cậu ta hay sao?

Sự việc trong hai tuần qua cho thấy sự đánh giá của bản thân ông quá không thỏa đáng, từ đầu đến cuối vẫn luôn không thỏa đáng. Sự việc hơn chục ngày nay, giờ nhìn lại, quả thực khó mà tưởng tượng nổi. Ông không có thời gian để nghĩ ngược lại quá khứ.

Tiểu Lợi vừa mới về, sao lại cũng chạy đến với Lý Hướng Nam thế kia? Thiếu nữ ở độ tuổi này rất dễ bị mê hoặc. Bí thư huyện ủy trẻ tuổi rất có mưu lược chính trị. Xem ra, cậu ta lại đang giở trò trên quân cờ đặc biệt là Tiểu Lợi rồi đây.

Hôm nay ông nhất định phải chạm mặt Lý Hướng Nam.

Và ông quả thực đã chạm mặt Lý Hướng Nam. Trong đám đông dưới chân lầu thành, trong phòng tiếp đón trên lầu thành, ông đã nhìn thấy màn biểu diễn tranh thủ lòng dân của Lý Hướng Nam, nhìn thấy cảnh cậu ta ra oai thu phục cán bộ.

Bây giờ, ông muốn "trao đổi ý kiến" với cậu ta trước khi phát biểu tại đại hội.

"Nói chuyện ở đại hội là chuyện ở đại hội, có một số lời ấy mà, vẫn nên nói ở ngoài hội nghị thì hơn." Lý Hướng Nam đứng trên lầu thành nhìn về phía xa, nói với Cố Vinh đầy vẻ tôn trọng. Tiểu Lợi đứng cách đó vài bước, tựa cửa nhìn hai người nói chuyện.

"Ở trong hội hay ngoài hội thì cần gì phải hai bộ chứ?" Cố Vinh lạnh lùng nói.

"Nên là một bộ."

"Thế thì nói chuyện ngoài hội có cần thiết nữa không?"

"Lại nên là hai bộ." Lý Hướng Nam cười cười, "Xét về đại nghĩa thì là một bộ; còn xét về tiểu tiết thì rốt cuộc vẫn nên là hai bộ." Lý Hướng Nam dừng lại, nói rất chân thành, "Ngài là chiến hữu cũ của cha tôi, bậc tiền bối của tôi, mối quan hệ này rốt cuộc vẫn khác."

"Mối quan hệ này chẳng dính dáng gì đến công việc cả. Cho dù ở bất kỳ thời điểm nào thì cha cậu cũng vẫn là thủ trưởng cũ của tôi, còn cậu là con trai của thủ trưởng cũ. Tầng quan hệ này vĩnh viễn không thay đổi. Cậu đến nhà tôi ăn uống ở lại, hoàn toàn có thể thoải mái như về nhà mình, nhưng công việc ở huyện lại là chuyện khác. Cậu là bí thư, tôi là phó bí thư, nên làm thế nào thì làm thế ấy."

Tiểu Lợi chú ý lắng nghe, hóa ra chú út và Lý Hướng Nam lại còn có tầng quan hệ này nữa.

"Những gì ngài nói đương nhiên cũng đúng." Lý Hướng Nam nói, "Thế nhưng, giữa bí thư và phó bí thư, cũng có thể trao đổi riêng với nhau mà."

Cố Vinh chắp tay sau lưng nhìn xuống dưới chân lầu thành, "Cậu cảm thấy mình rất tỉnh táo đấy à?" Ông lại nhớ đến hai câu đối kia.

"Vâng, tôi cảm thấy mình rất tỉnh táo." Thần thái của Lý Hướng Nam trở nên có chút lạnh lùng, cậu ta cũng nhớ đến câu đối.

"Cậu cảm thấy mình rất cởi mở ư?"

"Tôi cố gắng hết sức để làm được sự cởi mở."

"Là cậu đắc đạo, người khác thất đạo, phải vậy không?"

Lý Hướng Nam trầm mặc một lát: "Lão Cố, tôi hy vọng ngài có thể không thất đạo."

"Tôi hy vọng cậu đừng có quả trợ." Cố Vinh nhìn Lý Hướng Nam, nói với giọng âm trầm mà không kém phần châm chọc, "Nếu không thì đắc đạo quả trợ, chẳng phải sẽ mâu thuẫn lắm sao?"

"Nếu như thế, có lẽ cũng chỉ là tạm thời thôi."

Cố Vinh ngẩng mắt lên, ánh mắt hai người lạnh lùng chạm vào nhau. Có mấy người vội vã bước lên lầu thành, cục trưởng công an, viện trưởng tòa án, lão Ngụy bên ủy ban kỷ luật.

"Thế thì tốt, tôi đi họp trước đây." Cố Vinh nói.

"Chín rưỡi tôi cũng qua." Lý Hướng Nam nói.