Ngọn đèn dầu trên bệ bếp càng lúc càng mờ, sắp sửa tắt lịm. Đối mặt với hơn chục mẩu thuốc lá lúc đỏ lúc tối và những bóng người đen nhẻm ngồi kín hang đá, Cao Hướng Nam tựa lưng vào sảng, ngồi im lặng trong bóng tối. Nhờ ánh sáng mờ ảo của ngọn đèn dầu và đốm đỏ đầu thuốc lá, có thể thấy thân hình vạm vỡ trong bộ quân phục cũ của anh vẫn đứng sững một cách lạnh lùng, bất động. Thỉnh thoảng khi que diêm quẹt sáng, người ta có thể nhìn thấy rõ khuôn mặt đôn hậu cùng đôi mắt thông minh, bình tĩnh của anh. Vợ anh là Thục Phân đã sớm mặc nguyên quần áo nằm ngủ cùng con gái trên sảng. Đã nửa đêm về sáng, mất điện, dầu đèn cũng sắp cháy hết, cả hang đá xập xình nhả khói trò chuyện. Bọn họ bắt đầu tụ tập tại nhà Cao Hướng Nam từ khi trời tối.

Bí thư huyện ủy mới hôm nay đang dẫn dắt các ủy viên thường vụ huyện ủy đi tuần tra ở cấp dưới. Chu Tuyền Sơn của hồ chứa nước Hoàng Trang đã được lật ngược tình thế nâng đỡ lên huyện. Bí thư công xã Hoành Lĩnh Dục là Phan Cẩu Thế thì thấy rõ sắp bị cách chức. Cấp dưới, Lý Hướng Nam sắp sửa dẫn dắt nhân mã rầm rộ kéo đến đại đội Phượng Hoàng Lĩnh. Ngày mai lúc mười giờ rưỡi sáng, thường vụ huyện ủy sẽ tổ chức hội nghị hiện trường tại Ô Kê Lĩnh thuộc đại đội Phượng Hoàng Lĩnh nhằm nghiêm cấm việc chặt phá rừng bừa bãi.

Hướng Nam, việc này chắc chắn là nhằm vào anh rồi. Người nói câu này với vẻ phẫn nộ trong bóng tối bằng giọng miền Nam chính là khoa trưởng khoa cán bộ ban tổ chức huyện ủy, ánh đỏ từ đầu thuốc lá phản chiếu lên chiếc cằm nhọn gầy của anh ta. Anh ta nói ra nỗi lo âu và bất an mà mọi người đã nhiều lần bày tỏ.

Có lẽ vậy, đến thì cứ đến, cùng lắm là bị cách chức thôi, Cao Hướng Nam bình tĩnh nói. Cánh tay trái trống không của anh ép sát vào người buông thõng thẳng tắp, càng làm tăng thêm phong thái quân nhân uy nghiêm của anh. Anh vẫn luôn sẵn sàng đón nhận đòn giáng giáng xuống đầu bất cứ lúc nào.

Anh là bí thư chi bộ, ủy viên huyện ủy của đại đội kiểu Đại Trại Phượng Hoàng Lĩnh này. Anh từng công khai đối đầu với bí thư huyện ủy mới. Trong đại hội hiến kế lần này của toàn huyện, anh vẫn luôn im lặng không nói gì. Cuối cùng khi nhất định buộc anh phải bày tỏ thái độ, mặt anh lạnh tanh, đưa ra ba ý kiến vừa có tính nguyên tắc vừa rất cụ thể: Một, đối với quá khứ không được thổi bay một trận; hai, đối với hiện tại không được cắt một nhát dao ngang; ba, không được dùng trào lưu này để che đậy trào lưu khác. Sau đó anh không đưa ra bất kỳ lời giải thích nào mà ngậm miệng im lặng. Lúc đó đã khiến cho bầu không khí hội trường có chút căng thẳng. Ai cũng biết, anh là điển hình học Đại Trại do Cố Vinh vun đắp lên.

Mọi người chìm vào im lặng trong bóng tối. Những đầu thuốc lá lại tiếp tục đỏ lên tối đi, soi rọi từng khuôn mặt một.

Cao Hướng Nam là một ngọn cờ trong lòng bọn họ. Bởi vì anh từng là bí thư đại đội kiểu Đại Trại nổi tiếng chịu khó chịu khổ trong toàn tỉnh, và cho đến nay vẫn dám dùng sự im lặng để bày tỏ thái độ bảo lưu đối với tình hình hiện tại; cũng bởi vì anh đôn hậu điềm tĩnh, giỏi đoàn kết trên dưới, mang lại cho người ta cảm giác có chính kiến. Còn một điều nữa mà họ chưa nhìn thấu: Chính vì cho đến nay anh vẫn duy trì chức vụ ủy viên huyện ủy và bí thư đại đội giữa tình hình đang biến động, thế nên anh đã trở thành ngọn cờ của những kẻ thất chí và bất mãn. Tối nào trong hang đá nhà anh cũng tụ tập đông nghịt người với khói thuốc mịt mù như thế này: cán bộ đại đội, cán bộ đại đội khác, cán bộ công xã cho đến cả cán bộ huyện. Những người có sự nhạy cảm chính trị ở Cổ Lăng không ai là không cảm thấy trong phạm vi huyện có một Phượng Hoàng Lĩnh, và trên Phượng Hoàng Lĩnh có một Cao Hướng Nam.

Việc này không chỉ ảnh hưởng đến một mình anh. Cách chức Cao Hướng Nam của anh rồi, sẽ lại liên lụy đến một phạm vi lớn nhường nào chứ? Vị khoa trưởng cán bộ nọ phẫn nộ dập tắt điếu thuốc trong bóng tối, thốt lên một câu.

Bọn họ chắc không đến mức lại giở trò liên đới chứ? Cao Hướng Nam ôn hòa mỉm cười nói. Anh năm nay ba mươi chín tuổi, tuy trẻ hơn nhiều người có mặt ở đây, nhưng anh vẫn luôn kiên nhẫn lắng nghe mọi người vây quanh mình phát tao sào với tư cách là một người lớn tuổi đôn hậu. Sự tụ tập quanh anh thế này ít nhiều gì cũng mang lại chút an ủi cho tâm lý có phần lạnh lẽo trong hai năm nay của anh. Điều anh không thể chịu đựng nhất chính là việc xung quanh không có ai vây quanh. Nhưng bản thân anh rất ít khi oán trách, thỉnh thoảng còn nói dăm ba câu để khuyên giải. Anh vô cùng hiểu rõ địa vị đặc biệt của mình ở Cổ Lăng. Anh là một người nhìn cực kỳ rõ ràng về hoàn cảnh của bản thân, mối quan hệ giữa mình với xung quanh cũng như mối quan hệ giữa các lực lượng phái hệ. Anh hoàn toàn biết rõ tại sao có từng ấy kẻ đầy rẫy bất mãn lại tụ tập về phía anh, và cũng hoàn toàn rõ ràng lợi ích cụ thể của từng người bọn họ. Thế nhưng trong lòng anh càng rõ bao nhiêu, bề ngoài lại càng đôn hậu bấy nhiêu. Một mặt anh cố gắng hết sức gieo dựng uy tín của mình trong số những người này, mặt khác lại giữ một khoảng cách nhất định với từng người. Anh chỉ muốn thực sự trở thành thủ lĩnh của thế lực này, nhưng về mặt dư luận thì tuyệt đối tránh cái danh tiếng đó. Đã dính dáng đến chính trị, anh tuyệt đối không dễ dàng từ bỏ chính kiến để hùa theo thời thế gió chiều nào che chiều ấy, anh cũng tuyệt đối không làm việc theo cảm tính, đem sinh mệnh chính trị của mình ra đùa cợt.

Hướng Nam, tôi thật sự phục anh luôn đấy. Chuyện đổ lên đầu anh rồi mà anh vẫn giữ được bình tĩnh cơ đấy. Một giọng nói khàn khàn vang lên trong bóng tối. Đây là một phó trạm trưởng trạm bông vải sợi của huyện, trước kia là phó bí thư công xã, vốn định được điều đi huyện khác làm bí thư huyện ủy, kết quả lại bị tình hình thay đổi tước đoạt mất sự thăng thiên này. Tôi thấy anh đang học Lưu Bị trồng rau để giấu tài thì có. Mang cái mác ủy viên huyện ủy trên lưng mà đến cả lời cũng không dám nói. Quan tép riêu như chúng ta chẳng có gì phải sợ cả. Những chuyện hiện nay ấy mà, tôi thực sự không thể hiểu nổi. Địa chủ lớn Vương Thế Mậu đời trước ở Cổ Lăng chạy sang Hồng Kông mấy chục năm, nay quay về lại trở thành khách quý. Quản gia của hắn lúc ấy đều đã bị xử bắn, thế mà hắn lại được ngồi xe con, được mấy vị đại cán bộ của chúng ta tháp tùng đi tham quan vòng quanh Cổ Lăng kìa, hừ.

Đây là vì công tác thống chiến mà thôi, Cao Hướng Nam mỉm cười nói một câu. Ông anh trạm bông vải sợi này ăn nói quá tùy tiện, sớm muộn gì cũng sẽ xảy ra chuyện. Khoảng cách giữa anh ta và ông ta cũng hơi lớn hơn một chút.

Không thống chiến được thì lại định thống chiến nữa đấy, thôn Hoàng Lăng đã tháo tung máy kéo ra thành tám mảnh rồi, thôn Ngụy Xương thì đập nát bét chuồng gia súc thành một đống gạch vỡ ngói vụn vô tích sự rồi kìa.

Không phải thôn Ngụy Xương, là thôn Triệu Xương, Cao Hướng Nam không ngắt lời đối phương, tự nhiên đính chính lại ở bên cạnh. Anh nhớ những chuyện thế này rõ hơn bất cứ ai.

Thảo Phung Khảo làm khoán sản xuất, đem toàn bộ kênh mương thủy lợi ban đầu băm nát hết cả rồi.

Đúng vậy, Cao Hướng Nam hơi cảm thán một tiếng, cảm thấy cần thiết phải chèn vào đây một câu, Công trình thủy lợi sản xuất tập thể đó là lực lượng sản xuất tương đối tiên tiến, còn việc cày cấy của từng hộ gia đình lại là quan hệ sản xuất tương đối lạc hậu, đương nhiên sẽ có mâu thuẫn, anh nói với giọng điệu hoàn toàn không có sự nghiêng về bên nào.

Một bộ phận làm giàu trước, làm giàu kiểu gì đây? Người ở trạm bông vải sợi nọ tiếp tục nói, Cái tên Vương Chủy Tử ở huyện ấy, năm ngoái đến Bắc Kinh mua về một vạn chiếc khăn choàng cổ, ba đồng một chiếc, mang về bán năm đồng. Đi một vòng ba năm huyện, kiếm được hai vạn. Số hộ vạn tệ kiểu này kiếm tiền của ai?... Thôi đi, nói nhiều mỏi miệng, chẳng ích gì. Chúng ta muốn phát tài, đi buôn lậu tiền bạc phẳng luôn cho rồi.

Bóng tối chìm vào tĩnh mịch trong chốc lát.

Cao Hướng Nam phá vỡ sự im lặng: Nhắc đến chuyện buôn tiền bạc phẳng, anh nhìn từng khuôn mặt được chiếu sáng bởi những đốm thuốc lúc ẩn lúc hiện, chậm rãi nói: Báo Tham Khảo đã đăng rồi, mấy năm nay lượng tiền chảy qua Hồng Kông vào trung tâm luyện kim châu Âu có giá trị tới mấy trăm triệu USD. Ngày nào anh cũng đọc Nhân Dân Nhật Báo, Tham Khảo Tiêu Xức, dùng bút đỏ gạch từ trang một đến trang tám. Tuyên truyền của Nhân Dân Nhật Báo tháng này về các hộ vạn tệ đã ít hơn mức trung bình của hai tháng trước một phần ba, vị trí trang báo cũng xếp lùi về phía sau rồi. Mọi người có để ý không? Anh lại hỏi mọi người với vẻ dò hỏi.

Trong bóng tối mọi người nhìn nhau, chẳng ai để ý cả.

Hướng Nam, anh chẳng hoảng chẳng vội gì cả, chuyện gì cũng thông suốt được, người ở trạm bông vải sợi kia tỏ ra thiếu kiên nhẫn, chỉ vào anh kích động nói, Mấy hôm trước, việc chặt phá rừng bừa bãi đã thông báo đến Phượng Hoàng Lĩnh các anh rồi, đó chẳng phải là cái cớ để ngày mai Lý Hướng Nam ra tay trảm anh hay sao?

Cao Hướng Nam trầm mặc không nói.

Vì Phượng Hoàng Lĩnh, giữa mùa đông giá rét anh dẫn người ta lên núi phá đá nổ mìn, đánh đổi cả cánh tay, tính mạng cũng suýt nữa thì mất, liều chết cật lực làm việc bao nhiêu năm nay, giờ thổi bay một trận là xong, anh nuốt trôi cục tức này á?

Cao Hướng Nam cúi đầu phì phèo rít thuốc, ánh lửa đỏ sậm soi rò khuôn mặt đang nhíu chặt mày của anh, gò má thoáng qua mấy nhịp giật giật. Anh cảm nhận được cánh tay trống không đang buông thõng bên trái, trong lòng dâng lên một nỗi thê lương. Nói về tâm trạng, anh còn mãnh liệt hơn một số người. Theo nhìn nhận của anh, Trung Quốc cứ tiếp tục thế này thì sớm muộn gì cũng xảy ra loạn lạc, nhưng những lời thế này anh chưa từng bao giờ để lộ ra ngoài. Tâm sự của anh được chôn giấu rất sâu. Ở trong quân đội nhiều năm anh làm công tác chính trị, khi quay về địa phương lại được điều đến huyện làm công tác chuyên án mấy năm, sau đó thì tự nguyện xin về thôn dẫn dắt học Đại Trại. Anh không có thói quen nói lời quái gở, ngoài việc tự rước họa vào thân ra thì chẳng giải quyết được vấn đề gì cả. Phương pháp của anh, một là im lặng; hai là tĩnh quan kỳ biến. Một khuynh hướng che đậy khuynh hướng khác, vật cực tất phản. Anh ngẩng đầu lên, đôi mày hơi nhíu lại nhìn mọi người, nói: Chuyện của Trung Quốc phải có sự nhẫn nại. Ánh mắt và giọng điệu của anh vô cùng hàm súc.

Đúng lúc này, ngoài cửa bất ngờ truyền đến tiếng bước chân kỳ lạ. Tiếp theo là tiếng gõ cửa nhè nhẹ.

Ai đấy? Cao Hướng Nam quay đầu liên tiếp hỏi mấy tiếng.

Không ai trả lời. Tiếng gõ cửa lại càng lúc càng dồn dập, còn nghe thấy cả tiếng sột soạt run rẩy dò dẫm vòng cửa. Tiếng động này nghe vô cùng lanh lỏi và chói tai giữa đêm khuya miền núi. Cả hang đá đều cảm thấy có điều kỳ lạ, trong bóng tối trao đổi cho nhau những ánh mắt đầy cảnh giác và sợ hãi. Cao Hướng Nam vươn tay mò chiếc đèn pin đặt bên sảng, bật sáng, ngầm hiểu ý trao đổi ánh mắt với người vợ đang ngẩng đầu trên gối. Chiếu vào chiếc đồng hồ đè dưới gối, mới hơn ba giờ, ngoài cửa sổ tối đen như mực. Gió núi đêm khuya đang gào thét vi vu. Anh tắt đèn pin, đứng dậy trong bóng tối, tiện tay nhấc khẩu súng bán tự động treo trên tường, khẽ khàng đẩy lưỡi lê vào khớp. Một hai năm nay, anh luôn có cảm giác thiếu an toàn, đi đường ban đêm lúc nào cũng phải mang theo súng. Nhất là mấy hôm trước, năm con cừu vừa mới phân cho nhà anh bị người ta trộm mất giữa đêm từ trong viện, anh lại càng cảnh giác hơn.

Cửa vừa mở, một người ngã nhào vào trong. Anh và mọi người cả kinh, soi đèn pin lên xem, hóa ra là đại gia Muộn.

Có chuyện gì thế, đại gia? Anh vội vàng vứt súng, khom người đỡ vị lão nhân đang sủi bọt mép, khóe miệng chảy máu. Thục Phân nghe tiếng cũng lập tức choàng áo xuống sảng cùng anh đỡ lấy ông lão. Mọi người cũng vây quanh lại.

Đại gia Muộn có ơn cứu mạng với Cao Hướng Nam. Ba mươi tám năm trước, một ngày mùa đông tuyết rơi lạnh giá, đại gia Muộn nhặt được một đứa trẻ sơ sinh bị đông cứng từ trên bãi tuyết ở cửa khe núi, ôm về nhà dùng lồng ngực sưởi ấm cho tỉnh lại, sau đó xách theo mấy đấu ngô già ỏi hoi của mình, ôm đứa trẻ trả về cho bố mẹ của đứa bé vốn đã ba ngày không nổi lửa nấu cơm, đứa trẻ sơ sinh đó chính là Cao Hướng Nam bây giờ.

Đại gia Muộn trân trân mở trừng hai mắt, được đút cho mấy ngụm nước mới hoàn hồn lại. Nhờ ánh đèn pin, ông nhìn thấy những người xung quanh. Tiểu Lương tử, ông gọi nhũ danh của Cao Hướng Nam, giãy giụa đứng dậy từ trên ghế, Cháu mau đi quản đi, bọn chúng muốn đập phá Phượng Hoàng Lĩnh kìa. Ông run lẩy bẩy, giọng cục mịch thốt ra câu nói đầu tiên.

Đã xảy ra chuyện gì vậy? Đại gia, người cứ từ từ nói. Cao Hướng Nam dùng cánh tay phải duy nhất của mình đỡ ông hỏi.

Cháu mau đi quản đi, bọn chúng muốn chặt phá Phượng Hoàng Lĩnh kìa. Ông cụ cứ lặp đi lặp lại câu nói này, giọng nói ngày càng cao. Cuối cùng, cuối cùng cũng hỏi rõ ra: Ông cụ vừa mới mò mẫm đi bộ suốt ba mươi dặm đường núi từ Hoàng Long Than trở về. Ông đi bắt kẻ trộm đốn chặt cây bạch dương ở chợ đen gỗ lượn, có kẻ vừa sáng ngày mai là sẽ đi hùa nhau chặt phá Phượng Hoàng Lĩnh.

Cháu có quản hay không, Tiểu Lương tử? Ông cụ trừng mắt lớn tiếng hỏi anh.

Cháu... quản... Cao Hướng Nam gật đầu đáp ứng, đôi mắt không khỏi hơi cay cay. Anh đỡ ông cụ, cảm nhận được cơ thể gầy guộc của ông đang run rẩy. Cơ thể ông tỏa ra cái hơi nóng hầm hập mục rữa, chẳng có chút gốc gác nào. Bộ quần áo vải thô đen sì dính đầy bùn đất nhàu nhĩ. Thục Phân đang dùng khăn ướt lau vết máu bên khóe miệng ông cụ dưới ánh đèn pin.

Được, được, cháu quản đi, cháu quản đi. Đại gia Muộn không ngừng lầm bầm trong cổ họng. Khuyên can thế nào bắt ông nghỉ ngơi một lát cũng không tài nào khuyên nổi, ông lại trân trân hai mắt vác gù trên lưng, lảo đảo đi ra ngoài cửa, muốn quay về Phượng Hoàng Lĩnh của ông.

Đại gia. Cao Hướng Nam lần cuối cùng tiến lên ngăn cản ông.

Cháu có quản hay không, Tiểu Lương tử? Đại gia Muộn ngẩng đầu lên lại trừng mắt gầm lên, Cháu không quản, ta chết trước mặt cháu cho xem.

Cháu quản. Cao Hướng Nam nói rồi nhường đường, anh quay đầu dặn dò vài câu trong hang đá, rồi đeo súng cầm đèn pin đuổi theo ra ngoài.

Trên trời sao lạnh nhấp nháy, bóng núi gần xa đen thẳm, gió núi đêm khuya lạnh thấu xương. Anh bật đèn pin, theo con đường núi tiễn ông cụ xuống Cao Gia Lĩnh, rẽ qua chân núi, bước vào Tây Câu. Trong bóng đêm, anh vừa ngẩng mắt lên, trong lòng bỗng chấn động mạnh: Cây du già gù lưng vẫn luôn sứng sững dưới vách đá cửa khe không biết từ lúc nào cũng đã bị ai đó chặt mất rồi. Ba mươi tám năm trước, anh chính là được đại gia Muộn nhặt được trong bãi tuyết dưới gốc cây du già gù lưng này. Từ nhỏ anh đã dành tình cảm gắn bó sâu nặng với cây du già gù lưng này, nó còng lưng đứng sững một màu đen kịt trong cơn gió lạnh, luôn khiến anh nhớ đến vị lão nhân nhân hậu đại gia Muộn. Đại gia Muộn còng lưng lầm lũi bước qua bên cạnh gốc du, ngẩn ngơ chẳng nhìn thấy gì cả. Trong lòng Cao Hướng Nam bỗng chốc liên tưởng đến điều gì đó, lồng ngực dâng lên một nỗi xót xa.

Không xa lắm, trong cái hõm núi tối om, đầu thôn tiểu đội Tây Câu có một gian hang đá đèn đuốc sáng trưng, tiếng người huyên náo. Đã ba bốn giờ nửa đêm rồi, đây là đang làm gì thế?

Anh dự cảm có chuyện nghiêm trọng gì đó đang được ấp ủ trong đêm tối này, nhưng anh không kịp qua đó xem xét nữa.

Đại gia Muộn đi ở phía trước, anh cầm đèn pin theo sát phía sau không rời nửa bước, ba ngả bảy rẽ, dọc đường lên núi. Tiếng gió, tiếng cây, cùng với những hòn đá dăm bị chân Cao Hướng Nam đạp lăn, vang lên suốt dọc đường, ông lão còng lưng đi một cách máy móc ở phía trước, dường như ông không dùng mắt để nhìn, mà là dựa vào ký ức mấy chục năm bước nào ra bước nấy để đi, không hề đạp lăn một hòn đá nào. Cuối cùng, cũng đã đến căn nhà canh gác rừng của ông. Ông lão ngẩn ngơ mở cửa viện rào bằng gỗ, lại run rẩy mò chìa khóa trong ngực, mở cửa nhà tranh. Cao Hướng Nam cầm đèn pin định đi theo vào, muốn an ủi ông lão một chút, nhưng ông lão lại chặn anh ngoài cửa: Cháu có quản hay không, Tiểu Lương tử? Ông lại trừng to mắt trừng trừng nhìn anh.

Cháu quản...

Ông cụ đờ đẫn đôi mắt mờ đục, nhìn anh như thể đang nhận diện người lạ, sau đó cúi đầu lầm bầm: Được, cháu quản đi, cháu quản đi, tố cáo bọn chúng, tìm bí thư huyện ủy ấy, ngày mai cậu ta đến, rồi khép cửa nhà tranh từ bên trong lại.

Cao Hướng Nam đứng ở cửa một lúc, cơn gió núi lạnh buốt cứ vù vù thổi vào quần áo anh, thổi vào mặt anh. Ngọn đèn dầu đã sáng lên, ánh sáng hắt qua khe cửa. Nghe tiếng động trong nhà, có vẻ như đang mở rương. Anh suy nghĩ một chút, quay người xuống núi.

Anh phải nhanh chóng đến thôn Tây Câu xem thế nào.

Anh đi đường tắt, xuyên qua Đông Câu để sang Tây Câu. Nhưng khi đi ngang qua thôn Đông Câu, anh chấn động mạnh: Chỉ thấy trong sắc đêm tối mịt, dưới gốc cây hoè lớn đen ngẫm ở ngã rẽ sườn núi, một căn nhà lớn cũng đèn đuốc sáng trưng, tiếng người ồn ào. Sao chỗ nào cũng họp suốt đêm thế này? Anh xốc lại khẩu súng trên lưng, tắt đèn pin bước tới. Căn nhà này là phòng học của học sinh lớp một thôn Đông Câu, ba mặt đều là cửa sổ kính. Bên trong thắp ba bốn ngọn đèn bão, khói thuốc mịt mù chật ních cả nhà.

Một thanh niên vạm vỡ có đôi mày rậm mắt phượng đang ngồi xổm trên bàn học phát biểu, Cao Hướng Nam biết cậu ta tên là Phượng Lai. Cậu ta xòe năm ngón tay vỗ đét xuống bàn học: Phượng Hoàng Lĩnh qua đi hơn nửa là của Đông Câu chúng ta, Tây Câu dựa vào cái gì mà nói là của bọn chúng. Cao Gia Lĩnh, Tiểu Trại cũng đều đến thò tay tranh giành, bây giờ không có chuyện thương lượng với bọn chúng nữa, trời vừa sáng là chúng ta lên núi chặt cây luôn.

Đúng thế. Rất nhiều người đập bàn vung tay hưởng ứng.

Có một nông dân lùn mặt đen vàng, Cao Hướng Nam biết anh ta tên là Khánh Có, đang cúi đầu ngậm điếu thuốc chuẩn bị châm lửa với tẩu thuốc của người khác, lúc này quay đầu nói thêm một câu: Chưa sáng hẳn là đi rồi.

Có mấy ông lão ngồi xổm ở góc tường im thin thít hút tẩu thuốc lào. Lại có người ngồi xổm dưới đất u rũ cúi đầu gà gật ngủ gật, cái đầu càng ngày càng cúi thấp xuống, chực ngã, tỉnh lại, dụi đôi mắt ngái ngủ ngẩng đầu nhìn quanh trái phải, muốn làm rõ xem đã bàn đến đâu rồi.

Cứ quyết định thế đi, mọi người thông qua hay không? Người nói câu này là tiểu đội trưởng Triệu Đạo Tăng, đôi mắt đỏ ngầu, trán có hai nếp nhăn ngang rất sâu, râu ria có chút điểm bạc.

Việc này có phạm pháp không? Một ông già đội mũ quả dưa nãy giờ vẫn cúi đầu hút tẩu thuốc lào lên tiếng hỏi.

Phạm pháp cái gì chứ? Phượng Lai lại đập bàn học.

Thế là, việc vốn dĩ sắp đi đến kết luận lại tranh cãi từ đầu. Cuộc họp thâu đêm cứ lặp đi lặp lại như thế. Chỉ cần trời sáng rõ, kết luận cuối cùng cũng sẽ có.

Cao Hướng Nam đi đến cửa, định đẩy cửa bước vào, nhưng lại thôi.

Bây giờ không giống như hai năm trước nữa. Hồi đó, anh chỉ cần đẩy cửa bước vào đứng ở đó, cả phòng người sẽ lập tức im phăng phắc, đến thở mạnh cũng không dám, anh chẳng cần nói câu nào, ánh mắt quét qua là đã có thể trấn áp được tất cả mọi người. Lúc này đây, mọi thứ đã rệu rã hết rồi, rất khó mà nói sẽ xảy ra chuyện gì. Hơn nữa việc gì anh cũng có nguyên tắc của mình, làm vận động, phê phán người ta, anh để phó bí thư ra mặt; tuyên bố thay đổi cán bộ đội, anh để đại đội trưởng ra mặt; phê phán xã viên ăn cắp hoa màu, anh để chủ nhiệm trị an ra mặt. Mặc dù mọi quyết định đều do anh đưa ra, nhưng bất cứ việc gì anh tuyệt đối không đứng ra mặt. Làm vậy vừa có thể phát huy tính tích cực của mỗi cán bộ đại đội, vừa có thể giúp anh duy trì uy quyền thực sự của sự lãnh đạo tập trung, đến khi cần đoàn kết đối tượng bị xử phạt, anh lại có dư địa để đứng ra nói lời khoan hồng.

Anh vội vã rời khỏi tiểu đội Đông Câu. Đến tiểu đội Tây Câu, bầu trời tối mịt đã hửng lên một tia sáng ban mai. Những người họp suốt đêm đang nhốn nháo xách đèn bão tuôn ra khỏi hang đá. Không biết là giọng của ai đang la hét trong bóng tối: Mọi người mau ăn cơm đi. Đều mang theo đồ nghề vào. Bọn chúng chặt, chúng ta cũng chặt. Ai chặt thì thuộc về người nấy.

Anh không để bọn họ phát hiện, sải bước lặng lẽ đi vòng qua ven thôn. Ra khỏi cửa khe, rẽ qua chân núi, chuẩn bị lên Cao Gia Lĩnh, thì phát hiện trên ngọn núi đen thẫm ở phía đối diện, Cát Gia Lĩnh, Tiểu Trại, ở đằng xa xa đều có ánh đèn pin, đèn bão lấp lánh chập chờn. Chắc là đều vừa họp suốt đêm xong mới tan đây mà. Xem ra tình thế rất nghiêm trọng, vậy mà từ trước đến nay anh hoàn toàn không nhận được tin tức gì.

Anh về đến nhà, cả hang đá từ lâu đã tan họp, trời cũng mờ sáng rồi. Thấy anh về, vợ từ bên bệ bếp đứng thẳng người dậy. Đưa đại gia đến nơi rồi à?... Phượng Hoàng Lĩnh sắp lật trời tới nơi rồi, tôi thấy anh cũng sắp gặp họa lớn rồi đấy. Thục Phân vừa vây quanh bệ bếp khua khoắng múc cơm xới bát vừa đanh đá chua ngoa cằn nhằn anh.

Anh mỉm cười đầy tính toán trong lòng, vẫn như mọi khi một tay bưng bát lớn hoa lam, ưỡn ngực với thân hình vạm vỡ cao một mét tám, ra ngoài cửa ăn sáng. Tình hình càng nghiêm trọng, anh càng bình tĩnh, không hề lộ chút cảm xúc nào.

Hang đá nhà anh nằm ở nơi cao nhất của thôn Cao Gia Lĩnh, trước cửa có một khoảng sân nhỏ. Sát bên sân có một cây thông mọc xòe tán như chiếc dù màu đen sẫm, cách xa mấy dặm cũng có thể nhìn thấy, trông giống như một cái lỉnh vậy. Phía ngoài nữa là vách đất vàng cao mấy trượng, sụt thẳng xuống, phía dưới lại là một dãy hang đá khác và mấy cái sân, có thể nhìn thấy rõ mồn một các hoạt động trong sân của nhà phía dưới. Nhà dưới nấu cơm, nhà trên thấy khói. Toàn bộ ngôi thôn chính là những tầng hang đá, sân viện chồng lên nhau như thế từ trên xuống dưới, từ trái sang phải. Làn sương mờ nhạt bao trùm những đỉnh núi xám xịt gần xa. Phía dưới, thung lũng dài mấy chục dặm bị kẹp giữa các dãy núi bị màn sương trắng sữa nhấn chìm như một biển mây, không nhìn thấy đường ray tàu hỏa dưới chân núi, chỉ nghe thấy tiếng động cơ thở phì phì của ga tàu hỏa Phượng Hoàng Lĩnh phía dưới.

Như có hẹn giờ, sáu bảy cán bộ đại đội khác cũng bưng những bát còn bốc khói nghi ngút tụ tập trước cửa nhà anh, vây thành vòng tròn ngồi xổm dưới gốc cây thông chóp bằng, bắt đầu bài học bắt buộc mỗi buổi sáng.

Đại đội Phượng Hoàng Lĩnh có mười bốn tiểu đội, hơn ba mươi thôn tự nhiên, phân tán trên mấy chục ngọn núi ở hai bên thung lũng hai mươi dặm này. Khoảng cách giữa các tiểu đội xa nhất là hai mươi lăm dặm đường núi. Giống như những vì sao trên trời, cực kỳ tản mác. Mười năm trước, anh vừa về thôn đảm nhận chức bí thư đại đội, liền lập tức áp dụng một loạt biện pháp để tăng cường sự tập trung. Theo anh, ưu thế lớn nhất của chủ nghĩa xã hội chính là sự tập trung. Ngay ngày đầu tiên nhậm chức, anh đã quyết định biến hạch toán tiểu đội thành hạch toán đại đội, vùng núi càng phân tán thì càng phải tăng cường lãnh đạo tập trung. Biện pháp thứ hai mà anh áp dụng, chính là gom toàn bộ mấy cán bộ đại đội từ khắp các thôn núi dời đến tập trung ở Cao Gia Lĩnh. Cán bộ đại đội rời khỏi thôn mình, cách núi cách mỏm dời đến một chỗ, chuyện này quá ư là động trời. Nếu như lại bị cách chức thì sao? Lại dời về à? Nhà cửa thì sao? Anh mặc kệ, chỉ một câu nói, nói làm là đã làm được. Họp hành bàn sự, tập trung cho tiện. Sáng sớm hằng ngày, cán bộ đại đội đều bưng bát ngồi xổm dưới gốc thông chóp bằng, vừa húp cháo ngâm nước sôi vừa sắp xếp công việc trong ngày. To lớn thì cày bừa mùa xuân gặt hái mùa hè, đấu tranh vận động, nhỏ thì mẹ chồng nàng dâu cãi nhau, chuyệnn vặt vãnh hạt mè. Sau đó đánh kẻng đi làm. Bây giờ Phượng Hoàng Lĩnh bắt đầu làm khoán đến hộ rồi, quyền chỉ huy tập trung sản xuất của đại đội cơ bản đã tan rã, thế nhưng các cán bộ đại đội mỗi sáng sớm có việc hay không có việc bưng bát tụ tập lại vẫn trở thành lệ thường, hơn nữa còn sớm hơn trước, người đông đủ hơn, lại chẳng hề lỡ việc. Ai nấy đều coi nó như một việc quan trọng, dường như dùng cách này để chứng minh điều gì đó. Này nhé, người trong các hộ gia đình ở Cao Gia Lĩnh phía dưới, những thanh niên gánh đôi thùng rỗng xuống sông gánh nước, mấy thím mở chuồng thả gà, mấy ông già chắp tay dắt con bò vàng, con lừa đen được chia đến hộ đi dạo súc vật trên đường núi, đều đang ngẩng đầu nhìn lên gốc cây thông chóp bằng cao ngất này, thậm chí cả những bóng người lấm tấm trên núi Cát Gia Lĩnh đối diện, cũng qua làn sương mờ đục mà phóng tầm mắt nhìn xa về phía này. Những ánh mắt gần gần xa xa này, Cao Hướng Nam và các cán bộ đại đội ngồi xổm xung quanh đều cảm nhận được một cách đầy dụng ý. Các cán bộ đại đội mỗi buổi sáng vẫn bàn bạc dưới gốc thông chóp bằng — đây chính là ấn tượng mà việc bọn họ tụ tập ngồi xổm ở đây mỗi sáng sớm tạo nên. Đây cũng là một thứ dư luận mà không ai nói rõ ra nhưng đều đang cùng nhau chống đỡ. Đương nhiên, nội dung tụ tập đã thay đổi, trước kia là một hai ba bốn sắp xếp sản xuất, bây giờ hơn một nửa là xả giận oán trách.

Hôm nay không có thời gian để oán trách đông tây nam bắc. Tình hình tương đối nghiêm trọng: Mấy tiểu đội đang đêm ngấm ngầm định hùa nhau chặt phá Phượng Hoàng Lĩnh. Bí thư huyện ủy sắp đến. Cậu ta chắc chắn sẽ giải quyết vấn đề Phượng Hoàng Lĩnh. Công xã Hoành Lĩnh Dục có lẽ đã thay đổi người lãnh đạo rồi. Cao Hướng Nam đặt bát lên đầu gối, vừa dùng đũa khua mép bát vừa bình tĩnh nhìn mọi người, đem sự tình kể rõ ra.

Các cán bộ đại đội nhìn nhau, bầu không khí vô cùng ngột ngạt.

Mấy năm trước chúng ta liều mạng làm, lẽ nào làm ra sai trái chắc? Người nói câu này là phó bí thư kiêm đại đội trưởng dân binh La Thanh Thủy, to cao đen vạm vỡ, bưng bát ngồi xổm ở đó như một con hổ. Anh ta quan sát nét mặt của Cao Hướng Nam, tiếp theo dùng đũa chỉ vòng quanh một vòng đầy phẫn nộ, nói: Cán bộ đại đội Phượng Hoàng Lĩnh chúng ta, có ai là không lao động trên ba trăm ngày một năm? Hướng Nam, mùa đông anh dẫn đầu tu sửa mương máng làm thủy lợi, anh ta liếc nhìn cánh tay trống không của Cao Hướng Nam, nhưng không nói đến chuyện này, mấy lần mệt ra máu tươi, sụt lở đè gãy cả xương sườn, thế này mà cũng có tội sao?

Cao Hướng Nam nhạt cười: Đường lối của chúng ta sai mà, làm, đương nhiên không bằng không làm. Thần thái và giọng điệu khi anh nói chuyện vừa giống như đang thuyết phục đối phương một cách ôn hòa đôn hậu, lại vừa giống như sự tự trào chán nản không oán hận, hình như còn ẩn chứa sự bất mãn và châm biếm sâu sắc.

Trồng nhiều lương thực thì có tội gì, bây giờ dựa vào điều gì để chỉnh đốn anh? La Thanh Thủy phẫn nộ bất bình nói, tiện tay đưa bát cho cô con gái sáu bảy tuổi vừa từ dưới lên. Con bé được phái chuyên ra đây lấy bát thêm cơm cho bố.

Dựa vào điều gì á? Thục Phân cũng từ trong hang đá đi ra lấy bát thêm cơm cho Cao Hướng Nam, Hừ, dựa vào việc Phượng Hoàng Lĩnh sắp chặt trụi cây cối rồi, thế cũng đủ để trừng phạt anh ta rồi.

Nhưng mà bây giờ chính sách buông lỏng hoàn toàn, chia núi chia rừng, ai còn quản nổi chứ? Thanh Thủy nói.

Thục Phân vừa định há miệng cãi lại, Cao Hướng Nam liếc nhìn cô một cái, cô nuốt lời lại, quay người đi vào trong hang đá.

Cố gắng quản cho tốt đi, Cao Hướng Nam hơi trầm mặt nói một câu.

Lập tức khói tan mây tạnh, không ai dám cãi lại nữa.

Nhưng mà rốt cuộc phải quản thế nào đây? Trầm mặc một lát, mọi người cẩn thận quan sát sắc mặt anh rồi hỏi.

Cao Hướng Nam cảm nhận được những lời nói của mình vẫn mang uy quyền đánh chiêng ngàn búa, hạ chùy chốt hạ trong nhóm người này, đồng thời cũng cảm nhận được ánh mắt nhìn sắc mặt anh nói chuyện một cách cẩn trọng của mọi người. Tất cả những điều này đều mang lại cho anh sự thỏa mãn về quyền lực tập trung. Thế nhưng, rốt cuộc phải quản thế nào đây? Ra khỏi đám người trước mắt này, ở toàn bộ Phượng Hoàng Lĩnh, cái thứ lãnh đạo tập trung ra lệnh cấm tuyệt đó đang tan rã sụp đổ, đây là điều mà ngày nào anh cũng cảm nhận được. Anh nhìn thoáng qua mấy chục ngọn núi lớn nhỏ đang dần hiện rõ trong làn sương mù, để thiết lập sự thống nhất tập trung ở vùng núi phân tán lạc hậu này, anh đã tốn biết bao tâm huyết. Cả bộ máy lãnh đạo đó giống như mạng lưới thần kinh của anh, mấy chục dặm đường núi giống như tứ chi cơ thể anh, mọi ý chí của anh đều ảnh hưởng đến từng ngóc ngách của vùng núi Phượng Hoàng Lĩnh. Bây giờ, đều tan vỡ hết rồi, chẳng nắm bắt được gì nữa. Hai bàn tay trắng, anh dựa vào cái gì để quản đây? Thế nhưng, tình hình trước mắt rất cấp bách, không quản cũng phải quản. Dù anh có bất mãn thế nào, thì hiện tại anh vẫn chưa bị cách chức. Chỉ riêng điều này thôi, anh cũng không thể buông tay phó mặc.

Anh vừa định há miệng.

Ấy, tôi nói Hướng Nam này. Một tiếng hô hoán thở hồng hộc khiến tất cả bọn họ đều quay đầu lại. Một người đàn ông trung niên rậm râu đang từ con đường nhỏ dốc đứng bên cạnh đi lên khoảng sân nhỏ này, mới leo lên được nửa thân trên. Ông ta cúi đầu, tay chống đầu gối leo tiếp mấy bước một cách khó nhọc, hắt ra một hơi thở phô bạo, cuối cùng cũng lên tới nơi. Đây là trạm trưởng trạm Phượng Hoàng Lĩnh - trạm trưởng Đổng, mới từ quân đội chuyển nghiệp xuống. Chỗ cậu đúng là cao thật đấy. Ông ta vừa mồ hôi nhễ nhại vừa rút khăn tay ra, nói chuyện hơi bịọng lưỡi.

Cao Hướng Nam mời ông ta ngồi xuống hòn đá bên cạnh. Anh rất thân thiết với trạm trưởng Đổng, ngọn cờ đỏ học Đại Trại này của anh trên mặt trận nông nghiệp từ lâu đã bị người ta khinh bỉ liếc xéo, nhưng trong mắt những người mặc quân phục, mặc quần áo công nhân thì lại không hề gặp phải sự ghét bỏ nào. Anh rất nhạy cảm với sự khác biệt này.

Trạm trưởng Đổng vừa thở dốc vừa lau mồ hôi, vừa xua xua tay. Ông ta túm cổ áo lên, phất phất bộ quân phục dính sát vào người, nói: Mau phái năm trăm dân công đi. Trận mưa lớn hôm qua, lũ lụt và bùn đất tràn từ trên núi xuống đã cuốn đứt đường tàu hỏa ở hai đoạn rồi. Tôi nói Hướng Nam này, chuyện này càng nhanh càng tốt. Cục đường sắt có lẽ hôm nay sẽ có người đến. Dừng chạy một ngày, tổn thất mấy chục vạn đấy.

Bây giờ đều là của từng nhà từng hộ, chớp mắt một cái lấy đâu ra ngần ấy sức lao động tập trung cho anh đây?

Đại đội Phượng Hoàng Lĩnh của các cậu mà còn không gọi vận động được người á? Không thành vấn đề, Hướng Nam có cách mà, trạm trưởng Đổng xua tay không cho cãi lại. Hơn nữa xã viên lại không phải lao động không công. Việc bảo dưỡng đoạn đường sắt hơn chục dặm này của Phượng Hoàng Lĩnh, đường sắt và đại đội có hợp đồng về việc huy động dân công.

Chúng ta nghĩ cách vậy, Mọi người còn muốn tỏ vẻ khó xử, Cao Hướng Nam điềm tĩnh nói một câu. Sự tin tưởng của trạm trưởng Đổng, không nghi ngờ gì đã kích thích lòng tự trọng của anh.

Họa vô đơn chí. Hướng dẫn viên Tiểu Hồng của Huyền Trung Tự trên ngọn núi đối diện cũng thở hổn hển leo lên núi. Đây là một cô gái ăn mặc thời trang, áo sơ mi ngắn tay trắng, váy yếm hồng phấn, tóc uốn xõa vai, trước trán còn để mái bằng ngang trán, khuôn mặt Bồ Tát non trắng. Hễ có giao dịch đối ngoại nào, ban quản lý đền chùa lại phái cô ra. Bí thư Cao, giọng điệu cầu xin của cô vừa gấp vừa nhanh, Đá và bùn sụt từ trên núi xuống đã vùi lấp cả bức tường phía sau của Huyền Trung Tự rồi. Sức ép khiến tường nghiêng hẳn vào trong, sắp sập đến nơi rồi. Lão Trình bảo tôi tìm anh, tìm mấy chục xã viên giúp chúng tôi dọn dẹp một chút, tiền công tính sau, hôm nay còn có khách nước ngoài đến nữa đấy.

Bí thư huyện ủy hôm nay mấy giờ đến? Một cán bộ đại đội mặt quả óc chó nơm nớp lo sợ nhìn Cao Hướng Nam nhỏ giọng hỏi.

Mười giờ rưỡi mở hội nghị hiện trường trên Ô Kê Lĩnh, một cán bộ đại đội khác đáp.

Mọi người đều ngẩng đầu nhìn lên Ô Kê Lĩnh cao hơn ở phía sau Cao Gia Lĩnh.

Thế này đi, Cao Hướng Nam đặt bát không xuống nói. Các cán bộ đại đội lập tức im lặng, mỗi lần ba chữ này thốt ra từ miệng anh, cho dù là giọng điệu thương lượng, thì sự việc cũng coi như được chốt hạ. Mỗi người các cậu đến một tiểu đội, đi ngay đi. Cậu đi Cát Gia Lĩnh, cậu vẫn đến Tiểu Trại, cậu vẫn đến Tây Câu, cậu Đông Câu, vẫn theo phân công trước đây, chia đầu bao thầu. Hai nhiệm vụ: Một, thuyết phục quần chúng, cây cối ở Phượng Hoàng Lĩnh không được chặt, có vấn đề gì thì nghiên cứu lại. Hai nữa, tập trung sức lao động, giúp đỡ sửa chữa khẩn cấp đường sắt. Đến được bao nhiêu thì hay bấy nhiêu. Người thừa, giúp Huyền Trung Tự dọn dẹp một chút. Công việc ở Cao Gia Lĩnh này, vẫn do tôi quản.

Được, vậy tôi chờ người của cậu nhé, trạm trưởng Đổng yên tâm xuống núi.

Tiểu Hồng cũng vì hoàn thành nhiệm vụ mà vui vẻ rời đi.

Được Cao Hướng Nam phân công xong, các cán bộ đại đội đều không nói hai lời, gộp đũa và bát không lại, một tay cầm lấy, lần lượt đứng dậy ai về nhà nấy đặt bát, chuẩn bị lập tức xuống núi xông về các tiểu đội. Sự quyết đoán nhanh nhẹn gọi là làm ngay, bảo thế nào làm thế ấy này, khiến Cao Hướng Nam cảm thấy một tia sảng khoái và thỏa mãn. Nhưng chính tia thỏa mãn này lại khiến anh càng cảm thấy đau đớn hơn về tất cả những gì đang dần mất đi. Anh đứng dậy, quay người đi về nhà, đặt bát cơm xuống là chuẩn bị bước ra ngoài.

Chặt cây gây sự có ngăn chặn được không? Thục Phân hỏi. Cô đang rửa nồi cọ bát bên bếp, chuẩn bị xuống núi, cô làm nhân viên y tế ở trạm y tế đại đội. Cô con gái tám tuổi Phương Phương đang quét nhà.

Khó nói lắm, Cao Hướng Nam dừng bước, liếc nhìn vợ một cái, đáp.

Sao lại khó nói? Chỗ đại gia Muộn tuyệt đối đừng để xảy ra chuyện đấy, Thục Phân dừng tay.

Bây giờ không giống trước kia, không thể dựa vào mệnh lệnh cứng nhắc được.

Cấm chặt phá rừng bừa bãi chẳng phải có quy định chính sách sao?

Bây giờ rất nhiều chính sách vốn mâu thuẫn với nhau.

Thục Phân kinh ngạc nhìn anh. Cô chưa từng nghĩ đến tầng này, cũng chưa từng nghe anh nói qua tầng này. Cao Hướng Nam đang nhíu mày nhìn mấy khung giấy khen học Đại Trại treo trên tường. Anh vươn tay gỡ chúng xuống từng cái một.

Gỡ cái đó làm gì? Thục Phân lập tức hiểu ra sự cân nhắc thận trọng của anh, cô khua khoắng chồng bát đĩa lên, đường hoàng nói, Sợ cái gì? Đó là lịch sử. Ai mà chẳng có lịch sử?

Người khác chưa chắc đã nghĩ thế.

Anh quản người ta nghĩ thế nào làm gì.

Cao Hướng Nam đôn hậu cười cười, nhưng lại lộ ra một chút thê lương. Tính cách anh điềm tĩnh, chưa bao giờ cãi vã với vợ, nhưng việc gì nên làm thế nào thì anh vẫn nhất định phải làm thế ấy. Anh cất hết các khung ảnh vào trong rương. Ánh mắt Cao Hướng Nam lại rơi vào mấy tờ Nhân Dân Nhật Báo trên sảng, bên trên có mấy chỗ được anh gạch mực đỏ. Anh cũng dọn dẹp cất vào trong ngăn kéo. Người ăn cơm chính trị thì biết sự nguy hiểm của chính trị.

Bí thư huyện ủy muốn xem thì cứ để họ xem, sợ gì chứ? Thục Phân vừa tháo tạp dề vừa phủi lên phủi xuống người, vừa chỉ vào hang đá cằn nhằn: Để họ đến tham quan cái nhà nghèo của anh bí thư đại đội các anh xem. Xem anh làm bí thư hơn chục năm nay, là ăn nhiều hơn, hay chiếm dụng nhiều hơn. Là uy quyền hay tạo phúc. Ngày đêm làm việc, tiền chuyển nghiệp dồn hết vào đó, tính mạng cũng suýt mất. Tự mình mang thêm được một cọng rạ nào về nhà không? Năm trăm hộ dân Phượng Hoàng Lĩnh, có mấy hộ còn nghèo hơn nhà anh bí thư chứ.

Cao Hướng Nam nhìn vợ, mím chặt môi. Hang đá lớn trước mắt này, chính là toàn bộ gia sản của anh. Hang đá rất sâu, lắp cửa sổ kính, nhưng vẫn rất âm u. Sát cửa sổ là một chiếc sảng đất lớn, kê sát cửa sổ có một chiếc rương khóa, bên cạnh trải chiếu sảng, cuộn chăn vá chằng vá đụp. Sát tường đi vào trong là một dãy mấy vại nước, vại bột, vại dưa muối. Ở một bên khác, sát tường kê một chiếc bàn ba ngăn cũ kỹ lớp sơn đã bong tróc. Trên khoảng trống giữa hang đá đặt mấy chiếc ghế đẩu làm từ gốc cây, càng làm cho hang đá thêm phần trống trải. Anh mưu cầu cái gì chứ? Trong lòng anh dâng lên một nỗi bi tráng, sắc mặt lại càng thêm lạnh lùng. Bớt nói mấy lời oán trách đi. Anh liếc nhìn đứa con gái đang hốt đất ở bên cạnh, trầm giọng quở trách vợ.

Trong mắt Thục Phân chực trào nước mắt, cô kéo phắt con gái Phương Phương lại: Ai oán trách với anh cơ chứ? Anh nhìn xem. Cô kéo tay Phương Phương cho anh xem, trên lòng bàn tay nhỏ bé toàn là vết chai, bọng nước, những vết rách rứa máu, Tay con bé đau đến mức không viết nổi chữ nữa. Trước kia, anh vì tập thể mà bị thương, bây giờ ai thay anh cày ruộng?

Cao Hướng Nam nhìn người vợ vì mệt mỏi mà càng thêm gầy guộc, nhẹ nhàng kéo con gái lại bên mình, đưa tay vuốt ve mái tóc con, con bé rất ngoan ngoãn áp sát vào người anh. Tay đau không? anh hỏi.

Con gái lắc đầu. Nhà anh được chia mười hai mẫu đất đồi, anh gãy ba cái xương sườn, lại cụt mất một tay, rất nhiều việc dùng sức không nổi. Thục Phân, con gái ngày nào đi làm về cũng cầm cán cuốc.

Trước kia có sai, đó là hình thế trước kia. Làm ở Phượng Hoàng Lĩnh bao nhiêu năm nay, em thấy anh không thẹn với lòng mình. Bây giờ nên quản cái gì thì vẫn phải quản. Em tin quần chúng Phượng Hoàng Lĩnh vẫn ủng hộ anh, Thục Phân nói.

Anh xúc động nhìn vợ. Phải rồi, anh tin quần chúng vẫn giống như trước kia ủng hộ anh. Anh vỗ vỗ đầu con gái, bước đi vững chãi ra khỏi hang đá, đến dưới gốc thông chóp bằng.

Anh đứng vươn mình nhìn ra xa, phóng tầm mắt nhìn các ngọn núi gần xa, tâm trạng càng thêm không bình tĩnh.

Cơn gió lạnh thổi theo hướng thung lũng đã xua tan đi làn sương mờ trên đỉnh núi, làn sương dày đặc dưới chân núi. Trên ngọn núi phía đông đã thắp lên một vệt cam nhạt. Hàng chục ngọn núi lớn nhỏ gần xa đều hiện rõ diện mạo, xa xa nhìn thấy những ngôi nhà lấm tấm trên núi, con đường nhỏ uốn lượn. Dưới thung lũng, sông Hoàng Long cuồn cuộn chảy, con đường cái quan giống như dải lụa vàng, tuyến đường sắt giống như sợi chỉ đen, ga tàu hỏa với những ngôi nhà nhỏ màu vàng xếp hàng như hộp diêm, ánh đèn đỏ, ánh đèn tím, bóng người thưa thớt trên sân ga trống hoác, khu viện vuông vức không một bóng người của đại đội Phượng Hoàng Lĩnh bên cạnh đường cái, tất cả đều hiện rõ trong ánh bình minh mờ ảo. Trên ngọn núi đối diện, mấy năm trước từng dùng những khối đá hoa cương lát thành hai khẩu hiệu lớn dài hàng trăm mét. Một câu là Nông nghiệp học Đại Trại, hiện nay không thích hợp nữa, anh đã bảo người ta tháo dỡ rồi. Còn một câu nữa, Tăng cường sự lãnh đạo nhất nguyên của Đảng, ngoại trừ hai chữ của Đảng bị hồng thủy xói mòn làm mờ đi, thì nay vẫn còn đó. Nhìn từ khoảng cách mấy dặm xa xôi, được viết một cách nổi bật trên ngọn núi lớn. Anh nhìn ngắm, có chút cảm thán vật đổi sao dời.

Anh nhìn thấy những cây cột gỗ nhỏ cao hơn một người trên ngọn núi đối diện, kéo dài khoảng cách căng những sợi dây nhỏ vươn lên núi. Đó là đường phát thanh hữu tuyến mà ngay năm đầu tiên nhậm chức anh đã kết nối lần đầu tiên cho ba mươi thôn tự nhiên, lắp loa trầm cho từng hộ gia đình, bao gồm cả những người chăn cừu sống đơn độc ở góc núi.

Anh lại nhìn thấy những cột điện vươn vai đứng thẳng, kéo đường dây điện leo lên từng ngọn núi lớn nhỏ gần xa, dọc theo sống núi vươn ra bốn phía. Đây là một việc mà anh đã bôn ba khắp nơi làm trong năm nhậm chức thứ hai: Anh khiến toàn bộ vùng núi Phượng Hoàng Lĩnh lần đầu tiên có điện, dùng bóng đèn điện, thắp sáng những thôn bản vùng núi u ám vốn đời đời kiếp kiếp thắp đèn dầu.

Nhìn những con đường nhỏ uốn lượn kết nối từng ngọn núi lại với nhau, anh không khỏi cảm thán. Mấy trăm năm nay người ta đã dẫm ra những con đường, khiến từng ngọn núi hoang vắng có được mạng lưới liên lạc ban đầu với xã hội. Mà trong mười năm, anh đã bổ sung thêm hai tầng mạng lưới liên lạc cho mấy chục ngọn núi này. Để thay đổi diện mạo lạc hậu của vùng núi hẻo lánh này, xây dựng nó thành một thể thống nhất, mười năm qua, anh vẫn luôn không ngừng đấu tranh với trạng thái phân tán, trạng thái vô chính phủ, ý thức bảo thủ của tiểu nông cách ly với thế giới bên ngoài. Cuối cùng, anh đã tập trung tất cả lại, đến cả quả trứng gà do gà của từng hộ gia đình đẻ ra cũng được tập trung dưới sự lãnh đạo của anh. Có những thứ, bây giờ xem ra là quá đà, quá cứng nhắc. Thế nhưng, hiện tại chính sách vừa buông lỏng, tất cả đều tản mác ra, chẳng lẽ cũng không phải là quá đà sao?

Ánh mắt anh dừng lại ở đoạn ray tàu hỏa dài chừng hai thước treo lơ lửng trên cành cây thông chóp bằng trước mắt. Anh dùng tay chạm vào một cái, lạnh thấu xương, nó khẽ lay động. Đây chính là chiếc kẻng mà anh chuẩn bị gõ, đây cũng từng là bước đi trọng đại mà anh áp dụng để tăng cường sự tập trung. Anh đã treo những chiếc kẻng như thế này trên đỉnh núi của mỗi tiểu đội, dùng tiếng kẻng để thống nhất chỉ huy hành động của năm trăm hộ dân trên mấy chục ngọn núi. Buổi sáng, toàn đại đội thống nhất ra làm việc. Anh gõ một tiếng kẻng đi làm trên Cao Gia Lĩnh này, Cát Gia Lĩnh, Tiểu Trại gần nhất ở đối diện nghe thấy cũng lập tức gõ theo, truyền tiếp qua đó là Vương Hổ Lĩnh, Vân Trại, bọn họ lại gõ. Cứ thế, giống như đài phong hỏa thời cổ đại, chẳng mấy chốc tiếng kẻng đã lan truyền khắp hai mươi dặm núi non, mười hai tiểu đội, ba mươi thôn tự nhiên, năm trăm hộ dân cùng nhau ra làm việc. Mặc kệ xuân hạ thu đông.

Mùa đông giá rét cắt da cắt thịt, giữa đêm hễ anh gõ chiếc kẻng tập hợp khẩn cấp của dân binh, là có thể khiến mấy trăm chiến sĩ dân binh nòng cốt trên mấy chục ngọn núi trong phạm vi hơn hai mươi dặm, chạy bộ tập trung đến ban đại đội trong vòng hơn một tiếng đồng hồ.

Anh giơ tay lấy một đoạn cần khoan ngắn đã mòn đi trong lúc làm thủy lợi từ trên chành cành cây thông xuống, đây là búa gõ kẻng.

Trong lòng anh bỗng chốc có chút kích động, đã rất lâu rồi không gõ kẻng nữa. Tâm trạng phát lệnh, phơi phới sức sống như những ngày gõ kẻng trước kia, mang theo một chút xa lạ và tươi mới, cùng với sự cảm thán mãnh liệt, sự ngậm ngùi trào lên trong lòng, lúc này anh mới cảm thấy quyền lực gõ kẻng này quý giá biết bao.

Anh giơ cần khoan lên, nhưng lại cảm thấy tay có chút căng thẳng run rẩy.

Xã viên còn nghe theo, hưởng ứng nữa không?