Lý Hướng Nam đi một vòng quanh nhà khách huyện ủy, xem xét tình hình thảo luận của các tổ, rồi trở về huyện ủy. Huyện Cổ Lăng đang diễn ra một cuộc so tài, anh phải tranh thủ sắp xếp một số việc. Anh đã không kịp trò chuyện với Lâm Hồng. Những hồi ký và trào lưu cảm xúc do cuộc hội ngộ mang lại, hiện giờ đành phải kìm nén lại trước, đợi khi nào thong thả hơn một chút rồi từ từ chiêm nghiệm vậy.
“Hướng Nam, đã lên Cổ Mộc Tháp rồi, cảm giác thế nào?” Chủ nhiệm văn phòng huyện ủy Khang Lạc thấy anh trầm tư bước vào văn phòng, bèn hỏi.
“Vô vàn cảm khái.” Lý Hướng Nam nói.
“Niệm thiên địa diêu diêu, độc sảng nhiên nhi thế hạ?” Khang Lạc cười trêu chọc.
“Đâu đến nỗi bi thương thế.”
“Đã đến hội trường chưa, bầu không khí thế nào?”
“Cận kề trận quyết chiến rồi.”
“Tôi cảm thấy bầu không khí ở Cổ Lăng ngày càng sục sôi rồi đấy. Nửa tháng nay cậu đẩy chiều sâu tiến lên quá nhanh, cẩn thận hai bên bị tập kích, đường lui bị đánh úp đấy.” Khang Lạc nói.
“Các cậu giúp tôi bảo vệ hai bên.” Lý Hướng Nam cười.
“Ai thèm quản cậu.” Khang Lạc lại cười trêu chọc.
Khang Lạc, vừa nhìn là biết tiêu biểu của thế hệ Lão Tam Giới. bờ vai rộng, thân thể vạm vỡ, sống mũi cao, một cặp mắt ưng sắc bén ánh lên vẻ cười hài hước, ngày thường luôn tỏ ra phóng khoáng. Hôm nay vẫn là vẻ tùy tiện nói cười ấy, nhưng đôi mắt lại lộ ra một tia nghiêm nghị. Anh là thanh niên trí thức về nông thôn Cổ Lăng cắm đội, nay ở lại huyện không về, là vì muốn sáng tác tiểu thuyết. Hai ngày đầu Lý Hướng Nam nhậm chức, việc đầu tiên là tinh giản chỉnh đốn bộ máy văn phòng huyện ủy bên cạnh mình, đề bạt Khang Lạc từ phó chủ nhiệm văn phòng lên làm chủ nhiệm.
“Cậu giao cái sai sự này cho tôi làm gì? Tôi chỉ muốn mang danh làm phó thôi. Cậu không phải cố ý không cho tôi viết tiểu thuyết đấy chứ?”
“Đồng cam cộng khổ. Tôi làm bí thư huyện ủy vừa bận vừa áp lực, cậu không thể làm chính chức văn phòng gánh vác chút hay sao? Điều này cũng có thể giúp cậu thu thập chất liệu cuộc sống để viết tiểu thuyết đấy.”
“Người Bắc Kinh đề bạt người Bắc Kinh, cậu không tránh tai tiếng à? Cậu cũng từng cắm đội, không biết tư tưởng bài ngoại ở huyện lỏm này là nghiêm trọng nhất sao? Cậu vì thế mà phải trả giá đấy.”
“Đúng là phải trả giá, vừa lên đã điều chỉnh cơ cấu, cắt giảm người dư thừa, cho nên cậu càng phải ra sức mới được. Không thì tôi sẽ không bù nổi vốn.”
“Thôi được, bị cậu túm được rồi. Nhưng cậu phải cẩn thận đấy, tôi là kẻ văn nhân vô hạnh đấy nhé.”
“Ban ngày cậu làm cho tốt chủ nhiệm văn phòng của tôi cho ra hồn. Buổi tối cậu đi làm văn nhân của cậu, ai quản cậu có hạnh hay vô hạnh.”
Đây hoàn toàn là một cuộc trò chuyện thẳng thắn tùy tiện giữa hai học sinh Bắc Kinh.
“Mấy bản văn kiện đó đã chuẩn bị xong chưa?” Lý Hướng Nam hỏi, sắc mặt trở nên nghiêm nghị.
“Chuẩn bị xong rồi.”
“Mấy việc sắp xếp ngày hôm qua thì sao?”
“Cũng đã thực hiện rồi.”
“Mấy cuộc điện thoại đường dài yêu cầu đã gọi chưa?”
“Gọi rồi, tôi đã chuyển lời của cậu, mọi thứ đều đúng như dự liệu. Còn dặn dò gì nữa không, đại nhân bí thư huyện ủy?” Khang Lạc lại lộ ra vẻ phóng khoáng, anh vốn không quen quá mức câu nệ. Thế nhưng, anh vừa ngước mắt lên, liền thu lại ngay nụ cười cợt, “Tiểu Hồ đến kìa?” anh niềm nở chào.
Một thanh niên đeo kính gọng đen bước vào văn phòng. Cậu ta cầm trên tay một cuộn giấy, lạnh lùng nhìn Lý Hướng Nam và Khang Lạc, không nói gì. Đây cũng là phó chủ nhiệm văn phòng huyện ủy trước đây - Hồ Tiểu Quang. Tốt nghiệp cấp ba thì về nông thôn cắm đội, sau đó được điều động về làm việc tại nhà máy nông cơ huyện, lại sau đó nữa đến trường đảng địa phương học mấy tháng thì phân công về văn phòng huyện ủy, ban đầu chịu trách nhiệm viết bản thảo phát biểu cho nguyên bí thư huyện ủy Trịnh Đạt Lý (nay được điều động làm bí thư địa ủy), rất được Trịnh Đạt Lý tín nhiệm, sau đó được đề bạt làm phó chủ nhiệm. Lần này Lý Hướng Nam cũng “tinh giản” cậu ta ra khỏi văn phòng huyện ủy, điều sang phòng nghiên cứu chính sách làm phó chủ nhiệm rồi.
“Tiểu Hồ, hôm nay đến sớm nhỉ.” Lý Hướng Nam niềm nở chào.
Tiểu Hồ rủ mắt không nhìn Lý Hướng Nam, “Người bị đuổi đi rồi, chẳng lẽ không cho về lấy đồ à?” Cậu ta lạnh lùng nói, ngồi xuống một chiếc bàn làm việc, lúi húi thu dọn đồ đạc trên bàn.
Lý Hướng Nam và Khang Lạc trao đổi ánh mắt với nhau. Tiểu Hồ này sau khi bị điều khỏi văn phòng huyện ủy, khóa chiếc bàn làm việc cũ không chịu nhường ra, bày ra tư thế bất mãn rõ mệt. Lúc này cậu ta mở từng ngăn kéo kín đặc ra, lật tung lùng phùng, cũng chẳng thấy lấy ra món đồ gì. Lý Hướng Nam nhìn cậu ta, lộ ra một nụ cười nhạt. Tiểu Hồ cảm nhận được ánh mắt của Lý Hướng Nam, vẫn tiếp tục lục lọi, mấy cái ngăn kéo cứ kéo ra đóng vào liên hồi.
“Tiểu Hồ, cậu đến đây ngồi tuyệt thực biểu tình đấy phỏng?” Lý Hướng Nam hài hước nói.
Tiểu Hồ vẫn cúi đầu dùng sức kéo đẩy ngăn kéo.
“Điều cậu sang phòng nghiên cứu chính sách, là nhu cầu công việc thôi, cái này cậu nghĩ không thông à?”
“Hừ!……”
“Tôi đặt kỳ vọng rất lớn vào việc cậu sang phòng nghiên cứu chính sách đấy.”
“Bớt dùng cái bài này đi.” Tiểu Hồ dùng âm thanh hầu như chỉ có mình cậu ta nghe thấy để nói. Muốn đả kích thì đả kích, muốn bài xích thì bài xích, hà tất phải dùng bộ dáng đường hoàng chính đáng này? Ai mà chẳng biết văn phòng huyện ủy là trung tâm quyền lực, xưa nay chỉ có những người tâm phúc nhất mới được làm? Ai mà chẳng biết phòng nghiên cứu chính sách là một cái nha môn lạnh lẽo hữu danh vô thực? Những lời này của Tiểu Hồ tự nhiên không thốt thành lời, cậu ta mím môi cầm lấy cuộn giấy mang theo trên bàn, tay hơi run rẩy vì căng thẳng, lòng bàn tay ướt đẫm mồ hôi. Cuối cùng cậu ta cũng hạ quyết tâm, đứng phắt dậy.
Lúc này văn phòng lại hầm hầm bước vào một lão già mặc áo sơ mi ngắn tay lụa là màu trắng. Guôn mặt lão gầy guộc dài ngoẵng, tóc bạc trắng. Đây là ủy viên thường vụ huyện ủy phụ trách văn giáo và tiếp dân Hồ Phàm, cũng chính là cha của Hồ Tiểu Quang. Cán bộ lão thành thời kỳ “3-8” này vừa bước vào cửa đã quát con trai: “Mày cút về nhà ngay cho tao.”
“Con không cần bố quản.” Tiểu Hồ cứng đầu cãi lại.
“Mày giao nó cho tao.” Hồ Phàm chỉ tay vào cuộn giấy trong tay con trai.
“Lão Hồ, ông bảo nó giao cái gì thế?” Lý Hướng Nam ôn hòa hỏi, thể hiện phong độ của một bí thư huyện ủy.
“Giao cái thứ hỗn hào của nó chứ gì. Mày có giao hay không?”
“Không giao, đây là thái độ chính trị của con.”
“Thái độ chính trị cái gì? Giao đây cho tao.” Lý Hướng Nam nói với Tiểu Hồ.
Tiểu Hồ qua tròng kính lạnh lùng liếc Lý Hướng Nam một cái. Hồ Phàm vươn tay giật phăng cuộn giấy từ tay Tiểu Hồ, hai tay toan xé.
Lý Hướng Nam nghiêm nghị vươn tay ra: “Lão Hồ, để tôi xem nào.”
“Bí thư Lý, cái này……”
“Để tôi xem. Thái độ chính trị của một cán bộ cơ quan huyện ủy, tôi đường đường là bí thư huyện ủy này không nên quan tâm một chút sao?”
Lý Hướng Nam cầm lấy cuộn giấy từ tay Hồ Phàm. Tiểu Hồ nhìn Lý Hướng Nam một cái, quay đầu đi.
Lý Hướng Nam trải cuộn giấy đó ra, giấy trắng mực đen, là một câu đối. Vế trên: “Đắc đạo đa trợ”; vế dưới: “Thất đạo quả trợ”; hoành phi: “Xem anh tỉnh táo hay không tỉnh táo?” Lý Hướng Nam khẽ nhíu mày, ánh mắt âm trầm nhìn lướt qua, hơi gật đầu, quay sang hỏi Tiểu Hồ: “Cái này chuẩn bị tặng cho tôi - bí thư huyện ủy này đấy phỏng?”
Tiểu Hồ quay lưng về phía Lý Hướng Nam không đáp.
“Nó đây là đang quậy phá.” Hồ Phàm nổi giận quát.
“Có phải tặng cho tôi không thế, Tiểu Hồ?” Lý Hướng Nam tiếp tục hỏi.
“Anh có thể nghĩ như vậy.” Tiểu Hồ đáp.
“Vậy tốt, tôi nhận lấy. Tôi thấy câu đối này viết rất hay. Nào, Khang Lạc,” Lý Hướng Nam vung tay lên, “giúp tôi dán nó lên.”
Khang Lạc ngẩn ra, Hồ Phàm cũng ngẩn ra. Tiểu Hồ quay đầu lại liếc nhanh Lý Hướng Nam một cái.
“Đắc đạo đa trợ, ngũ hồ tứ hải; thất đạo quả trợ, chúng phẩy thân ly. Rất hay mà.” Lý Hướng Nam chậm rãi gật đầu nói, “Mỗi ngày ngẩng đầu nhìn hai câu này, kiểm điểm lại xem bản thân đã đắc đạo chưa, rồi lại tự hỏi mình: ‘Xem anh tỉnh táo hay không tỉnh táo?’ Câu đối này rất hợp khẩu vị của tôi.”
Lý Hướng Nam nói xong liền với lấy một bình hồ dán lớn, cùng Khang Lạc trải câu đối ra, phết hồ dán lên, hai tay cầm bước ra ngoài nhà. Phòng làm việc bí thư huyện ủy của Lý Hướng Nam ở ngay sát vách. Vế trên, vế dưới và hoành phi lập tức được dán lên ngay ngắn. Lý Hướng Nam lùi lại mấy bước, ngắm nghía trên dưới, liên mồm nói: “Được, câu đối này viết hay lắm.”
Hồ Phàm đứng ngây người ở bên cạnh nhìn.
Tiểu Hồ đứng trong phòng từ nãy đến giờ không ra ngoài, cậu ta lạnh lùng nhìn Lý Hướng Nam ở bên ngoài.
“Tuy nhiên, câu đối vẫn còn thiếu một bộ.” Lý Hướng Nam vừa đánh giá phòng làm việc của mình vừa nói. Phòng làm việc bí thư huyện ủy là hai gian nhà, ở giữa thông nhau, nhưng lại có cửa riêng. “Nào, Khang Lạc, chúng ta viết thêm một bộ nữa dán lên.”
Lý Hướng Nam nói xong lại cùng Khang Lạc trở vào phòng: “Tiểu Hồ, chữ bút lông của cậu không tồi, lại giúp viết một câu nữa đi.” Lý Hướng Nam gọi.
Tiểu Hồ sầm mặt không nói năng gì.
“Đây không phải là công việc, có cầu thì có thể không ứng.” Lý Hướng Nam hài hước nói, “Nào, Khang Lạc, vậy cậu viết đi. Dùng giấy gì? Vẫn là giấy trắng đi. Giấy trắng mực đen là cảnh tỉnh nhất.” Khang Lạc lập tức cắt sẵn ba dải giấy trắng. “Vế trên — ‘Cầu thông dân tình’,” Lý Hướng Nam đọc khẩu xướng, “Được, ‘Cầu thông dân tình’, cũng là bốn chữ, quy cách giống hệt bộ của Tiểu Hồ. Vế dưới — ‘Nguyện văn kỷ quá’… Viết xong chưa? Hoành phi: ‘Xem anh khai minh hay không khai minh?’”
Bộ câu đối thứ hai nhanh chóng được dán lên cánh cửa còn lại. Thế là, trên hai cánh cửa phòng làm việc của bí thư huyện ủy, giấy trắng mực đen nổi bật dán hai bộ câu đối.
Lý Hướng Nam chắp tay sau lưng ngắm nghía, “Được, rất tốt…” anh khẽ gật đầu, hỏi: “Khang Lạc, bộ ‘Cầu thông dân tình, nguyện văn kỷ quá’ này, cậu có biết là lời của ai không?”
“Lời của ai thế?”
“Đây là của nhà triết học lớn đời Minh Vương Dương Minh. Mỗi khi nhậm chức mới, ông ấy liền bảo hai người mỗi người khiêng một tấm biển chân cao, một tấm trên viết ‘Cầu thông dân tình’, tấm kia thì viết ‘Nguyện văn kỷ quá’.” Lý Hướng Nam cười mang theo chút mỉa mai, “Tôi không tin là mình lại kém phần khai minh hơn người thời Minh này.”
Tiểu Hồ cúi đầu bước ra từ phòng làm việc, lủi thủi đi ra phía ngoài sân.
“Tiểu Hồ.” Lý Hướng Nam gọi giật lại, Tiểu Hồ khựng lại. “Tôi bảo cậu suy nghĩ về công việc ở phòng nghiên cứu chính sách, cậu đã suy nghĩ chưa?”
Tiểu Hồ sầm mặt không đáp, nhấc chân định đi tiếp.
“Đây không phải là tôi cá nhân cầu xin cậu viết chữ, có cầu thì có thể không ứng,” Lý Hướng Nam nghiêm nghị nói, “Đây là yêu cầu công việc mà tôi đại diện cho huyện ủy dành cho cậu.” Tiểu Hồ khựng lại. “Có ý kiến cứ việc đưa ra, công việc bắt buộc phải suy nghĩ. Nghĩ kỹ rồi, thì tìm tôi báo cáo.” Lý Hướng Nam nghiêm khắc nói.
“Tôi có thể đi chưa?” Tiểu Hồ rủ mắt hỏi.
“Đây chính là thái độ chính trị của cậu đấy phỏng?” Lý Hướng Nam chỉ vào bộ câu đối do Tiểu Hồ mang đến dán trên cửa.
Tiểu Hồ cứng nhắc trầm mặc, một lúc sau mới lạnh lùng nói, “Đây không chỉ là thái độ chính trị của một mình tôi!”
Lý Hướng Nam âm trầm đánh giá cậu ta một lượt, “Được, vậy cậu có thể chuyển lời đến tất cả các đồng chí có thái độ chính trị giống như cậu,” Lý Hướng Nam chỉ vào hai bộ câu đối trên cửa, “Thái độ chính trị của tôi chính là hai câu này. Một câu, cầu thông dân tình, nguyện văn kỷ quá, hoan nghênh các đồng chí đóng góp ý kiến. Còn một câu nữa, giống hệt bọn họ: đắc đạo đa trợ, thất đạo quả trợ. Chỉ có điều sự lĩnh hội của mỗi người đối với hai chữ ‘đạo’ có lẽ có chút không giống nhau mà thôi. Mọi người phải lấy quốc kế dân sinh, đại lợi thiên hạ làm đạo. Mất đi đạo này, e là khó tránh khỏi cảnh chúng phẩy thân ly đâu.”
Tiểu Hồ muốn nói gì đó nhưng lại thôi, rồi bỏ đi.
“Thấy chưa, đây chính là cái giá mà cậu phải trả đấy.” Khang Lạc nhìn theo bóng lưng Tiểu Hồ nói.
“Muốn dỗ dành cho tất cả mọi người đều vui vẻ, vậy thì đừng tiến hành cải cách gì nữa cả. Cho dù là thế, cũng không thể khiến tất cả mọi người đều vui vẻ được.” Lý Hướng Nam nghiêm nghị nói, “Nên đụng chạm thì phải đụng chạm.”
“Bí thư Lý, tôi, hừm, tôi đã quản giáo nó không nghiêm.” Hồ Phàm chỉ vào cánh cửa sân nơi Tiểu Hồ vừa bước ra, tức giận đến mức chòm râu trắng run lẩy bẩy, “Cậu nói xem tôi nên quản nó thế nào đây?”
“Cái này đã không còn là chuyện ông có thể quản được nữa rồi, phải dựa vào sự phát triển của tình hình thôi.” Lý Hướng Nam nói.
“Bí thư Lý, tôi thấy bọn họ thật quá đáng, mấy lời hồ ngôn loạn ngữ gì cũng có cả. Nói anh triệu tập đại hội đóng góp ý kiến là… những lời này tôi không thèm học theo đâu.”
“Có một số việc phớt lờ đi là được. Nó đánh đường nó, tôi đi đường tôi, hiểu chưa?” Lý Hướng Nam nói, vị cán bộ lão thành này cần cù thật thà nhưng trình độ hơi thấp, nhìn vấn đề đơn giản, “Bọn họ hồ ngôn loạn ngữ mặc họ, chúng ta tranh thủ thời gian làm việc cho tốt là đúng rồi. Được rồi, Khang Lạc, cậu sắp xếp các công việc liên quan trong đại hội hôm nay đi, tôi ra ngoài đi dạo một chút.”
“Cậu không phải vẫn phải hội kiến khách châu Âu đấy chứ?” Khang Lạc nói.
“Không phải đã sắp xếp thời gian rồi sao, từ tám giờ đến chín giờ?” Lý Hướng Nam đáp.
“Nói chuyện một tiếng đồng hồ cho đàng hoàng?”
“Không phải ai cũng nói người Trung Quốc không có khái niệm hiệu suất hay sao? Chúng ta chơi một vố có xem sao.” Lý Hướng Nam cười nói.
“Đại hội hôm nay, lật bài ngửa à?”
“Lá bài nào nên lật thì lật thôi, chẳng phải tôi vẫn luôn lật đó sao?”
“Cậu không chuẩn bị một chút à?”
“Vừa đi dạo vừa chuẩn bị vậy.”
Mỗi buổi sáng đi dạo ngắm nghía trong thị trấn, đây là thói quen của Lý Hướng Nam từ khi đến Cổ Lăng, cũng là một thứ tận hưởng khi làm bí thư huyện ủy. Nếu anh không phải là bí thư huyện ủy, thì cái việc đi dạo trên phố mỗi ngày thế này, hứng thú chắc chắn sẽ kém hơn nhiều nhỉ.
Vừa trầm ngâm về bài phát biểu trong đại hội hôm nay, anh vừa thong thả bước đi trên phố. Một phụ nữ tầm năm mươi tuổi đang đẩy xe rác quét dọn đường cái, bà thẳng lưng chào Lý Hướng Nam đầy câu nệ: “Bí thư Lý.” Anh gật đầu chào lại. Một đám học sinh cấp hai vừa đánh bóng rổ xong, vắt áo trên vai, đập bóng, hừng hực khí thế bước ngược chiều tới. Bọn họ nhìn thấy Lý Hướng Nam cũng cung kính chào hỏi, anh gật đầu, đáp lại bằng vẻ niềm nở và nụ cười nên có của một bí thư huyện ủy. Cụ già truyền đạt trường cấp hai - lão Ngụy đang tưới một hàng cây trắc nhỏ mới trồng ở cổng trường, cụ theo lệ cũ chào hỏi Lý Hướng Nam. Một chiếc xe chở phân lừa kêu cọt kẹt hôi rình đi ngang qua, Lý Hướng Nam cũng chắp tay sau lưng đi đồng hành một đoạn với người nông dân đội chiếc mũ rách lái xe, hỏi han tình hình trong thôn. Những câu hỏi của anh vừa tùy tiện vừa có tính mục đích. Thuộc thôn nào, chế độ trách nhiệm trong thôn làm ăn thế nào, nông dân còn sợ cán bộ đội không, cán bộ đội có tâm trạng gì với chính sách hiện hành không, nhà anh khoán bao nhiêu mẫu đất, làm thêm chút phụ gia đình gì không?… Cứ thế này. Một nhân viên bán hàng của cửa hàng bách hóa đang ngẩng đầu tháo ván cửa, nhìn thấy Lý Hướng Nam đi tới, vội vàng cười chào: “Bí thư Lý lại đi dạo đấy à?” Lý Hướng Nam gật đầu. Người nông dân lái xe phân lừa mừng rỡ đứng khựng lại: “Ngài chính là bí thư Lý ạ?” Anh cười gật gật đầu, cảm thấy một thứ niềm vui và sự thỏa mãn thú vị.
Thế nhưng, tâm trạng xa xỉ này hôm nay anh có rất ít. Vừa đi anh vừa suy ngẫm về chiến lược đấu tranh liên quan. Vừa đến Cổ Lăng, anh đã áp dụng sự bố trí tiến thủ vững chắc, triển khai toàn diện, anh không ngờ rằng, một khi hành động rồi, sự chấn động từ các phía lại mãnh liệt đến thế. Rất nhiều việc vừa vặn đơn giản hơn anh nghĩ, vừa phát động là nổi dậy ngay, lại vừa phức tạp hơn anh nghĩ, lực cản trùng trùng. Hiện tại anh cần cảm nhận và cân nhắc toàn diện cục diện mà mình đang đối mặt.
Một chiếc xe đạp Phượng Hoàng nhẹ nhàng xinh xắn bẻ lái gấp lướt qua con phố như một chú chim bay, phanh kít một tiếng ngay bên cạnh Lý Hướng Nam. Trên xe nhảy xuống một thiếu nữ tươi tắn, chính là Tiểu Lợi. Cô mặc chiếc áo thun ngắn tay thun co giãn màu trắng sữa sọc đỏ, một chiếc quần ống tuýp ôm sát màu cà phê, thon thả, rạng rỡ.
“Cậu đang làm gì đấy?” Lý Hướng Nam hỏi, đồng thời chú ý đến biểu cảm của Tiểu Lợi. Bây giờ cô chắc chắn đã nghe thấy lời kể của Cố Vinh, đối với anh sẽ có thái độ gì đây chứ?
“Tôi đạp xe rèn luyện sức khỏe chứ làm gì.”
“Vừa xuống tàu hỏa không mệt à?”
“Ngồi tàu hỏa bức bối chết đi được. Sáng nào tôi cũng phải đạp xe dùng tốc độ nhanh nhất lướt qua một lượt các con phố lớn ngõ nhỏ trong huyện lỵ.”
Lý Hướng Nam cười: “Cậu ăn mặc thế này cũng đủ mốt chán rồi đấy.”
“Anh thấy tôi ăn mặc thế này có đẹp không?” Tiểu Lợi ưỡn thẳng người lên một chút, hỏi.
Lý Hướng Nam lại cười: “Đẹp thì đẹp thật —”
“Đẹp là được rồi.”
“Thế nhưng, ở cái huyện lỏm này, kích thích người ta quá rồi đấy.”
“Anh cũng là dạng người thủ cựu lâu năm rồi. Cái huyện đất cát ao tù nước đọng này sắp chết đến nơi rồi cần phải kích thích, không thì quá bảo thủ rồi. Anh không đồng ý kích thích hiện trạng một chút à?”
“Tôi đồng ý kích thích, nhưng không nhất thiết phải kích thích kiểu này. Ví dụ như tôi mà mặc bộ quần áo kỳ cục dị hợm, thì cái ghế bí thư huyện ủy này của tôi cũng khỏi cần làm nữa, muốn ‘kích thích’ hiện trạng cũng chẳng ‘kích thích’ nổi nữa rồi.” Lý Hướng Nam nói.
“Đó là do anh không cởi mở, sợ dư luận truyền thống. Tôi thì không sợ. Tôi từ trước đến nay chưa từng để ý người khác bàn tán thế nào.” Cô liếc mắt nhìn mấy nữ sinh đang đi lướt qua bàn tán xì xào về mình, “Bọn họ bàn tán về tôi, không phải ngưỡng mộ thì là ghen tị. Ngưỡng mộ, tôi cảm thấy vinh quang; ghen tị, tôi cảm thấy tự hào.”
Lý Hướng Nam nhìn cô cười, rồi tiếp tục đi về phía trước. Tiểu Lợi dắt xe đi song song bên cạnh anh.
“Này, có phải anh đang châm phong đối lập với chú tôi không?” Tiểu Lợi hỏi.
“Cái này nói thế nào nhỉ?” Lý Hướng Nam trầm ngâm hàm ý.
“Anh đừng có mà vòng vo tam quốc, chú ấy nghĩ thế đấy.”
“Cậu nghĩ thế nào?” Lý Hướng Nam hỏi.
“Tôi ư?… cũng nghĩ thế.”
“Lập trường của cậu là gì?” Lý Hướng Nam thận trọng hỏi.
“Tôi ư?” Tiểu Lợi liếc nhìn Lý Hướng Nam một cái, “Vẫn chưa tìm thấy lập trường của mình.” Cô dừng lại một nhịp, “Bài phát biểu tại đại hội hôm nay của anh có phải là muốn nổ súng vào chú tôi không?”
“Tôi muốn nổ súng vào sự lạc hậu và bảo thủ của Cổ Lăng.”
“Anh đừng có mà nói chung chung. Tôi nhìn ra anh là một kẻ rất có thủ đoạn, tâm cơ rất sâu đấy.”
“Cậu nhìn ra bằng cách nào vậy?” Lý Hướng Nam hỏi, trong lòng lại một lần nữa kinh ngạc trước tâm kế của cô thiếu nữ này.
“Nhìn cái là ra ngay thôi, anh đã có sự cân nhắc toàn diện cho việc làm sao để đánh đổ đối thủ đối đầu với mình rồi.”
“Tôi vốn không có ý định đánh đổ ai cả.”
“Đó là vì điều kiện của anh chưa chín muồi thôi. Điều kiện chín muồi rồi, anh chắc chắn sẽ tống cổ hết những kẻ phản đối mình cho mà xem.”
Lý Hướng Nam quay đầu nhìn Tiểu Lợi một cái, cô thiếu nữ này vừa đáng yêu lại vừa đáng sợ. Nghĩ đến việc cô là con gái của bí thư tỉnh ủy, Lý Hướng Nam càng cảm thấy tầm quan trọng của việc có tranh thủ được cô hay không. Anh cười đầy tán thưởng: “Cậu lấy đâu ra cái đầu óc chính trị thế này vậy?”
“Bẩm sinh.”
Lý Hướng Nam lại cười: “Nói thật với cậu nhé, Tiểu Lợi, tư tưởng của tôi là: thứ nhất, kiên trì con đường cải cách hiện trạng, vạch ra chiến lược và bản đồ chính xác; thứ hai, để quán triệt con đường cải cách, tôi phải áp dụng các loại biện pháp, bao gồm cả biện pháp tổ chức; thứ ba, mục tiêu cuối cùng của tôi là hy vọng tất cả mọi người, kể cả phe đối lập của tôi đều có thể ủng hộ con đường cải cách của tôi.”
“Chinh phục phe đối lập của anh á?”
“Cậu thích dùng từ chinh phục thì cứ nói thế cũng được. Cậu giữ thái độ gì đối với điều này?”
“Tôi vừa chẳng nói rồi sao, tôi vẫn chưa tìm thấy lập trường của mình mà.”
“Bây giờ thì sao?”
Tiểu Lợi quay đầu nhìn Lý Hướng Nam một cái, “Phải nói là, tôi đương nhiên hy vọng anh thất bại thảm hại. Đây là lập trường của tôi.” Tiểu Lợi nói rõ ràng. “Thế nhưng tôi…” Tiểu Lợi lại liếc nhìn Lý Hướng Nam một cái, “Cũng hy vọng anh thành công.”
“Tại sao?”
Tiểu Lợi dùng ánh mắt đặc trưng của thiếu nữ nhìn thẳng Lý Hướng Nam một cách rạng rỡ: “Không tại sao cả.”
Trong lòng Lý Hướng Nam khẽ động đậy, dâng lên một ý thức vi diệu và nhạy cảm. Anh cười như một người trưởng bối: “Mâu thuẫn.” Anh nói, hoàn toàn chuyển sang giọng điệu của một bí thư huyện ủy.
“Tôi từ trước đến nay chẳng màng gì đến mâu thuẫn hay không mâu thuẫn.”
Lý Hướng Nam lại nhìn Tiểu Lợi một cái, đây là một thiếu nữ mà anh chưa từng gặp bao giờ.
Họ đã đi đến tận cùng con phố này. Nơi đây sừng sững một tòa cổng thành nhỏ, là kiến trúc sót lại từ thời nhà Minh. Trên lầu cổng thành có ba gian nhà nhỏ cửa gỗ hoa văn sơn đỏ, bên cạnh lối cầu thang lên lầu cổng thành treo một tấm biển gỗ nền trắng chữ đen: Trạm tiếp đón thư từ khiếu nại của quần chúng huyện Cổ Lăng. Qua khỏi vòm cổng thành, đi lên phía trước không xa chính là khu chợ tự do ồn ào náo nhiệt rồi. Thế nhưng, vừa qua khỏi vòm cổng thành, họ đã không thể bước đi tiếp được nữa. Nơi đây chen chúc đông nghịt người.
“Đã bảo với các người rồi, chuyện này thì tìm cơ quan tư pháp, tìm công xã chứ.” Trên lầu cổng thành đứng một vị cán bộ cao lớn vạm vỡ, mặt đầy râu quai nón đen, đang cố gắng hết sức kìm nén sự thiếu kiên nhẫn lớn tiếng quát xuống dưới, “Các người giải tán hết cho nghe chưa? Tôi ra lệnh các người giải tán. Đây không phải là chỗ để xem náo nhiệt!”
Chính là trưởng ban tổ chức huyện ủy La Đức Hạ Khôi.
Một người phụ nữ sắc mặt phờ phạc cõng con từ cầu thang bên hông lầu cổng thành không cam lòng bước từng bước vịn tường đi xuống, đi được hai bước lại ngẩng đầu lên trên cầu xin. Dưới lầu cổng thành là đám đông vây xem. Theo chỉ thị của Lý Hướng Nam, trạm tiếp đón mỗi ngày bắt đầu tiếp đón từ sáu giờ rưỡi sáng. Hôm nay La Đức Hạ Khôi trực ở đây.
“Có chuyện gì thế này?” Lý Hướng Nam bước vào đám đông vây xem. Những người xung quanh nhận ra là bí thư huyện ủy, đều xì xào bàn tán rồi nhanh chóng im bặt. Tiểu Lợi cũng khóa xe chen vào đám đông. Người phụ nữ kia ngẩng đầu nhìn người vừa hỏi mình, nước mắt chực trào rơi.
“Cô ta nói chồng cô ta mấy năm trước bắt được đội trưởng đại đội ăn trộm lương thực trong kho, ngược lại bị vu oan là kẻ trộm, bị treo cổ đánh suốt một đêm bức tử chết.” La Đức Hạ Khôi lớn tiếng nói trên lầu cổng thành.
Lý Hướng Nam nhìn lầu cổng thành, rồi lại hỏi người phụ nữ nhà quê này: “Có chuyện này không?”
Người phụ nữ gật đầu: “Bọn họ đánh anh ấy suốt một đêm, lại ép uổng anh ấy, lại…”
Lý Hướng Nam ôn hòa vươn tay ngắt lời cô ta: “Chị tạm thời không cần nói chi tiết. Chị nói cho tôi biết, mấy năm nay chị đi khiếu kiện mấy lần rồi?”
“Tính cả lần này là năm mươi lần rồi.”
“Chị ở thôn nào, cách đây bao nhiêu dặm?”
“Thôn Mã Gia Lĩnh, cách đây tám mươi dặm.”
Ánh mắt Lý Hướng Nam đăm đăm gật đầu: “Nhà chị còn những ai nữa?”
“Chỉ có hai mẹ con tôi.”
“Huyện ủy trước đây từng phê thị gì về đơn khiếu kiện của chị chưa?”
“Ừm.”
“Tại sao không giải quyết? Bị kẻ nào chặn lại rồi?”
Người phụ nữ do dự nhìn Lý Hướng Nam.
“Không dám nói à? Sợ à?” Lý Hướng Nam kiên nhẫn khuyên bảo cô ta, “Chị muốn kiện kẻ thủ ác, nhưng có kẻ bảo kê kẻ thủ ác đúng không? Chị không dám nói thì làm sao được? Có huyện ủy làm chủ cho chị, không phải sợ.”
“……”
“Vậy thì nỗi oan của chồng chị, vĩnh viễn cũng không giải oan được đâu.”
“Không, tôi muốn tìm Bao Thanh Thiên.”
“Bao Thanh Thiên thì không có, Bí thư Lý thì có một người.”
“Tôi chính là muốn tìm Bí thư Lý.”
“Tôi chính là đây.”
“Ngài chính là ạ?” Người phụ nữ ngẩn người ra một lúc, há miệng bắt đầu gấp gáp nói, “Phó bí thư công xã là bác cả của hắn ta. Bọn họ…”
“Chị nói cho tôi biết trước, phó bí thư đó tên gì?”
“Mã Nhị Định.”
“Chị đến huyện khiếu kiện, đi về một trăm sáu mươi dặm, là đi bộ à?… Hôm đó không về kịp, ăn ở ở đâu?”
Người phụ nữ mang khuôn mặt đầy vẻ thống khổ lắc đầu, lại xốc đứa con trên lưng lên cao hơn.
“Được, ba ngày nữa, chúng tôi cùng các cơ quan liên quan điều tra rõ ràng rồi, sẽ giải quyết kết quả cho chị. Được không? Chị chờ thêm chút nữa, chỗ ăn chỗ ở, chúng tôi mời các đồng chí ở trạm tiếp đón sắp xếp giúp chị một chút.”
“Thực sự có chỗ dung thân rồi chứ?” Giọng người phụ nữ khàn đặc, trong đôi mắt khô khốc trào ra hai giọt nước mắt đục ngầu.
“Tôi đại diện cho huyện ủy nói với chị, không thể để chị đi khiếu kiện lần thứ năm mươi mốt nữa đâu.” Lý Hướng Nam nói xong liền bước lên lầu cổng thành, Tiểu Lợi cũng đi theo lên đó. Cô ngày càng cảm thấy hứng thú với vị bí thư huyện ủy mới tới này.
“Bí thư Lý, cô ta đi khiếu kiện mấy năm nay, không đưa ra được nhân chứng vật chứng nào cả. Hôm nay sao anh có thể vừa nhìn là khẳng định ngay cô ta thực sự bị oan uổng thế?” La Đức Hạ Khôi đứng thẳng tắp ở đó, đối mặt với Lý Hướng Nam nói với vẻ vô cùng bất mãn.
Lý Hướng Nam âm trầm đánh giá vị trưởng ban tổ chức này một lượt. Vị cán bộ công tác chính trị chuyển ngũ từ quân đội xuống này, ngay từ đầu đã chống đối việc Lý Hướng Nam điều chỉnh cán bộ, đặc biệt là đối với việc Lý Hướng Nam đề bạt hai sinh viên đại học làm giám đốc nhà máy nông cơ, nhà máy xi măng lại càng tỏ ra bất mãn, cũng có thể coi là “phe đối lập” nhỉ.
“Một người phụ nữ cõng con, đi bộ đi về một trăm sáu mươi dặm đường, đi khiếu kiện năm mươi lần, gần một vạn dặm đường, không bị oan, cô ta có thể làm ra chuyện thế này sao?” Anh mang theo giọng điệu phê bình nói từng câu từng chữ chậm rãi, “Cô nhi quả phụ, nếu không phải là sự thật, cô ta lại đi vu oan cho người khác à? Đây là thường thức, là tình người.”
“Thường thức, tình người, nhưng pháp luật cần nhân chứng vật chứng.”
“Vậy thì dựa vào chúng ta đi điều tra thôi.”
“Việc này nên là việc của công an, viện kiểm sát, tòa án.”
“Công tác của công an, viện kiểm sát, tòa án thường xuyên chịu sự can thiệp của các loại nhân tố ở địa phương, chúng ta phải giúp đỡ để loại trừ.”
“Mấy năm nay không giải quyết được việc, ba ngày là giải quyết xong rồi á? Anh lấy danh nghĩa huyện ủy hứa hẹn với người ta, đây chẳng phải là tự chuốc lấy thế bị động hay sao?”
Lý Hướng Nam nổi giận, anh nhìn La Đức Hạ Khôi hỏi: “Anh đã đến nông thôn bao giờ chưa?” La Đức Hạ Khôi ngẩn người, không biết là có ý gì. “Anh có biết không, những vụ án như thế này, tình tiết xưa nay là đơn giản nhất. Phức tạp là phức tạp ở sự che chở của quyền thế. Phá vỡ lớp này ra, không cần ba ngày là làm rõ ngay thôi. Anh có tin không?”
“Tôi… không tin.”
“Có cần tôi - bí thư huyện ủy này lập quân lệnh trạng với anh không?” Lý Hướng Nam bốc hỏa nói, “Tôi có thể khiến anh phải tin.”
La Đức Hạ Khôi câm nín không nói câu nào.
Lý Hướng Nam nhấc điện thoại trên bàn lên: “Nối máy văn phòng huyện ủy.”
Điện thoại đã được nối thông.
“Khang Lạc à? Cậu lập tức tra giúp tôi xem, phó bí thư đảng ủy công xã Mã Gia Lĩnh Mã Nhị Định có đến huyện họp không?… Không có à? Được, lập tức gọi điện thoại cho công xã Mã Gia Lĩnh, bảo Mã Nhị Định trước trưa nay phải có mặt ở huyện ủy, tôi tìm cậu ta nói chuyện.”
“Lỡ gọi điện thoại mà không tìm thấy người thì sao?” Khang Lạc hỏi trong điện thoại.
Lý Hướng Nam nhìn đồng hồ tay, “Bây giờ đang là giờ phát thanh hữu tuyến, bảo trạm phát thanh thông báo trên loa một tiếng, bất kể hắn ta đang ở chỗ nào ở Cổ Lăng, đều phải lập tức chạy đến. Bắt buộc trưa nay phải đến.”
“Vợ.”
“Ngoài ra, cậu gọi một cuộc điện thoại, bảo mấy đồng chí phụ trách cục công an, tòa án bây giờ đến chỗ tôi một chuyến. Đúng vậy, ngay tại trạm tiếp đón. … Vẫn chưa đi làm à? Bảo người trực ban lập tức về nhà gọi một tiếng.” Lý Hướng Nam lại nhìn đồng hồ một lát, “Bảo bọn họ trước bảy rưỡi phải có mặt ở đây.”
“Còn nữa, cậu sang khu ký túc xá phía sau tìm lão Ngụy ủy ban kỷ luật, bảo ông ấy cũng đến một chuyến. Đúng, đi ngay bây giờ đi. Cậu cũng chuẩn bị tư tưởng trước một chút, ở đây có một vụ án, mấy ngày trước tôi đã xem qua tài liệu, tôi chuẩn bị thành lập tổ điều tra liên hợp đi giải quyết, có khả năng sẽ phái cả cậu đi một chuyến đấy.”
Lý Hướng Nam cúp điện thoại, đảo mắt nhìn những người trong phòng: La Đức Hạ Khôi, Tiểu Lợi, và mấy nhân viên trạm tiếp đón. Ánh mắt anh bỗng khựng lại, Cố Vinh chắp tay sau lưng đứng ở cửa. Anh cười chào hỏi: “Lão Cố, anh đến rồi đấy à?”
“Bí thư Cố.” La Đức Hạ Khôi cũng vội vàng cung kính chào hỏi.
Cố Vinh hờ hững gật đầu: “Tôi đến sớm.” Đồng thời liếc nhìn Tiểu Lợi một cái.
“Tôi đang xử lý một vụ khiếu kiện của quần chúng.” Lý Hướng Nam nói.
“Anh xử lý đi.” Cố Vinh hoàn toàn vô biểu cảm, ngữ khí lạnh nhạt.
“Các anh còn ý kiến gì khác không?” Lý Hướng Nam quay đầu hỏi.
“Tôi có một ý kiến,” La Đức Hạ Khôi nhìn sắc mặt Cố Vinh, nói với Lý Hướng Nam, “Bây giờ chúng ta không nên tuyên truyền mê tín cá nhân, để người thường gọi là Thanh Thiên.”
Bầu không khí trong phòng có chút căng thẳng.
“Anh từng tuyên truyền à?” Lý Hướng Nam nhìn La Đức Hạ Khôi, mang theo chút uy nghiêm hỏi.
“Tôi đương nhiên không có.”
“Tôi từng tuyên truyền à?”
“Tôi không nói cụ thể anh.”
“Trong các ủy viên thường vụ huyện ủy có ai đang tuyên truyền, anh có chỉ ra được không?”
“Tôi không biết.”
“Anh không biết, tôi cũng không biết. Tôi nghĩ, có lẽ không có ai tuyên truyền đâu nhỉ?” Lý Hướng Nam săm soi chằm chằm đối phương.
“Bây giờ trong dân gian có thói quen thế lực mê tín cá nhân kiểu này, chúng ta nên tăng cường lãnh đạo tập thể.”
“Mỗi ủy viên thường vụ đều nên không lộ diện giải quyết vấn đề à?”
“Ít nhất là không nên tạo ra cục diện mê tín cá nhân.”
“Vậy tôi chỉ cho anh một phương pháp để xóa bỏ mê tín cá nhân chịu không?”
La Đức Hạ Khôi nhìn Lý Hướng Nam.
“Tôi nói cho anh biết, tốt nhất anh hãy nghĩ cách giải quyết thật nhiều vấn đề thiết thực cho quần chúng một cách kịp thời vào, cứ thế này mọi người cũng sẽ gọi anh là La Thanh Thiên thôi.” Lý Hướng Nam nheo mắt nhìn đối phương, dùng giọng điệu giáo huấn nói.
“Tôi không cần người khác mê tín cá nhân tôi.”
Lý Hướng Nam cười nhạt mang theo sự mỉa mai: “Mỗi một vị thường vụ đều nhiều hơn một chút như thế, nhanh hơn một chút như thế để làm việc cho người dân, quan tâm đến nỗi khổ đau của họ, thì ai nấy đều sẽ thành Thanh Thiên cả thôi. Đến lúc đó, người dân đến một vị Thanh Thiên cũng chẳng gọi nữa, uy quyền của tập thể tự khắc sẽ có.”
La Đức Hạ Khôi há hốc miệng không đáp lại được lời nào. Tiểu Lợi chăm chú nhìn từng lời nói hành động của Lý Hướng Nam.
“Lão Cố, anh nói xem có đúng không?” Lý Hướng Nam quay người hơi mỉm cười.
“Thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất kiểm nghiệm chân lý.” Cố Vinh nói ẩn ý trong lời nói, rồi bước ra khỏi phòng.
Lý Hướng Nam bị chặn lại một cú, có chút không tự nhiên. Anh liếc nhìn Tiểu Lợi một cái, đi đến bên cạnh Cố Vinh, “Lão Cố, trước khi mở họp hôm nay, tôi muốn trao đổi trước với anh một ý kiến nữa.”
“Gặp nhau ở phòng họp đi.” Cố Vinh lạnh lùng nói.
