Hắn nói gì thì nói quyết không chịu xuống núi.

Mặc anh có nói dối rợn người thế nào, ông ấy cũng chẳng thèm quan tâm. Một người ở trên núi trồng mấy chục năm cây, trông nom mấy chục năm rừng, ông ấy còn sợ cái gì nữa? Sống chết gì cũng ở trên núi. Nghe nói ngày mai Bí thư Huyện ủy muốn đến đại đội Phượng Hoàng Lĩnh, ông ấy còn định tìm Bí thư Huyện ủy để khiếu kiện, xem bọn họ bây giờ tàn phá khu rừng thành ra cái dạng gì rồi.

Lão đại gia Mộn — người coi sóc sơn lâm trên Phượng Hoàng Lĩnh, tên thật là Triệu Tiểu Mộn — vẫn cái tính khí bướng bỉnh cứng đầu như cừu non bò đực ấy, mặc cho con trai đi theo nài nỉ mềm mỏng hay nổi giận cứng rắn thế nào, ông vẫn câm như hến không hé răng, lưng còng còng lom khom bận rộn quanh quẩn trước sau căn nhà tranh nhỏ giữa lưng chừng núi. Khi thì sửa lại hàng rào bện bằng gai táo gai, đem cành khô củi mục lượm được chất thành đống bên cạnh đống củi, lúc lại dùng gáo múc nước từ cái đầm đá xanh sau nhà tưới cho mấy luống rau trồng trước và sau nhà: đậu đũa, cà chua, bí ngòi... Các luống rau ướt sũng, vốn đã được tưới rồi, vậy mà ông vẫn chốc chốc lại hất nửa gáo nước chỗ này, nửa gáo chỗ kia. Tay ông không thể nào ngơi nghỉ nổi.

“Bí thư Huyện ủy thì quản được cái rắm gì chứ. Chuyện bây giờ, ai quản được ai cơ chứ?” Người con trai thực sự hết kiên nhẫn, trừng mắt giận dữ quát lên: “Cha, sao nói mãi mà cha không tài nào thông suốt hả? Cả đời này cha còn chưa chịu khổ đủ à?” Cánh tay anh ta nện một quyền mạnh mẽ vào cột nhà tranh, khiến căn nhà tranh rung lên bần bật, rồi phịch một cái ngồi phệt xuống gốc cây lớn.

Con trai ông tên là Triệu Đại Khôi, làm tổ trưởng công xưởng trong một xưởng quân khí cách đây mấy dặm. Vóc dáng vạm vỡ tròn trịa, phải gọi là lưng hùm vai gấu, mới ngoài ba tuổi mà phía trên trán đã bắt đầu hói nhẵn bóng loáng, tính tình nóng như lửa. Anh ta là con một. Ai cũng bảo cha anh ta nhân hậu tích đức nên mãi đến hơn bốn mươi tuổi mới sinh được mụn con trai này. Con một thì ít khi bất hiếu với cha mẹ. Mấy năm nay, anh ta vẫn luôn khuyên cha vứt bỏ căn nhà tranh này để xuống núi, theo anh ta về nhà máy hưởng chút phước lành tuổi già, thế nhưng cha cứ cố chấp cái đầu cùn. Từng đến đó một lần, ở lại đúng năm ngày. Ngủ không thoải mái, bảo trong phòng ngột ngạt; ra cửa không thoải mái, bảo người đông đất chật; ăn uống không quen, bảo ngấy tận cổ họng; ở không yên, bảo rảnh rỗi phát hoảng; đi lại không thoải mái, bảo là không dễ đi bằng đường trên núi, cứ bồng bềnh phẳng lì, dưới chân dẫm không thật đất; đèn điện tốt thì tốt thật, chỉ là chói mắt quá; nước máy tiện thì tiện thật, nhưng có mùi thuốc, không thanh khiết bằng nước trên núi. Ở được năm ngày, ông trồng hai hàng cây trước sau nhà, lại lôi theo cái sới rách lục lọi khắp đống rác của nhà máy, nhặt nhạnh một đống đồ nát về nhà, tức đến mức Đại Khôi đỏ ngầu cả mắt, nổi trận lôi đình vứt sạch trở lại. Nhìn con trai nổi giận, ông không đi nhặt đồ rát nữa, cứ thừ người ở nhà, thế mà lại ăn không ngon, ngủ không yên, cứ lả đi như bị bệnh, bảo là tức ngực, thở không nổi. Cuối cùng, nói thế nào cũng không được, đành phải quay lại núi. Thoắt cái lại mấy năm trôi qua, nay đã là ông lão bảy mươi bảy tuổi, không tai không bệnh, một mình sống trên núi ai mà yên tâm cho được? Mấy ngày nay, đại đội Phượng Hoàng Lĩnh lại nổi lên cơn gió hùa nhau chặt phá rừng, cha cứ còng lưng chạy ngược chạy xuôi ra sức ngăn cản việc đốn củi, ngăn mà chẳng được, người ta đã xô đẩy ngã lăn quay rồi trèo dậy không biết bao nhiêu lần. Những năm tháng trước kia, vì ông đọc nhầm trích dẫn, từng bị bêu riếu khắp phố, chịu đựng sự đả kích, đến giờ thỉnh thoảng vẫn tái phát bệnh tâm thần. Thật sự có bề gì thì tính sao đây? Triệu Đại Khôi thở dài nặng nhược, quay đầu nhìn thấy cậu con trai sáu tuổi đang đứng ngoài hàng rào, ngẩng đầu ngây ngẩn nhìn những chú chim nhỏ ríu rít nhảy nhót trên ngọn cành, anh ta đành nén cục giận xuống.

“Hải Hải,” anh ta gọi con trai lại đây, “mau kêu ông nội cùng về nhà với chúng ta nào. Biết gọi không hả?” Lần này để mời cha xuống núi, anh ta cố tình dắt theo con trai. Trên núi cha chỉ có một tâm niệm duy nhất, đó chính là đứa cháu đích tôn này. Hải Hải nhìn ông nội, bước đến cạnh đại gia Mộn, hai tay kéo lấy cánh tay đang cầm gáo nước của ông nội, sau đó ngoảnh đầu lại ánh mắt lấp lánh nhìn cha, dùng ánh mắt để thỉnh thị.

Đại Khôi xua xua tay, ra hiệu cho con cứ làm như vậy.

“Ông nội,” Tiểu Hải lay lay cánh tay đại gia Mộn làm nũng, “Con muốn ông cùng về nhà với con cơ.” Thằng bé dùng sức lay cánh tay ông nội, làm nước trong gáo văng tung tóe, “Đi mà, ông nội. Không muốn ông ở một mình trên núi đâu. Ông có nghe thấy không hả?”

“Hải Hải, lại đây, ông hái ít đậu đũa cho con mang về ăn nhé.” Đại gia Mộn vội vàng dỗ dành Tiểu Hải. Với con trai thì có thể mặc kệ, chứ với cháu nội thì không thể mặc kệ được.

“Con không cần cơ, đậu đũa chỗ chúng ta cũng mua được mà.”

“Đồ ngốc này, đồ trên núi tươi ngon lắm, ăn vào không bệnh không tật.”

“Không chịu đâu, con muốn ông nội đi cùng con cơ.”

“Lại đây, Hải Hải, vào nhà nào, ông còn phần đồ ăn để dành cho con đấy.” Đại gia Mộn còng lưng, hai tay quặt ra sau lưng, lững thững bước vào nhà tranh nhỏ.

Tiếng cửa nhà tranh kẽ kẹt kéo ra khiến khu rừng núi mịt mờ mây khói càng làm nổi bật thêm vẻ hoang vắng buổi sớm mai. Cha từ năm 1952 đã lên núi, dựng lên căn nhà tranh này, trọn vẹn ba mươi năm trồng cây. Triệu Đại Khôi đứng dậy, qua tấm hàng rào cao nửa người, liếc nhìn con đường nhỏ xuống núi đang dần khuất lấp trong sương mù, thở dài một tiếng, bước theo vào nhà.

Trong phòng tối mù mịt, chiếc giường ván gỗ kê sát vách năm này qua tháng khác đều l trải đệm da chó. Ngay lối vào đối diện với cửa là một chiếc tủ gỗ sơn đỏ có hoa văn trang trí được chia từ thời cải cách ruộng đất, đầy những ngăn kéo và có bốn cánh cửa nhỏ. Bên cạnh còn chồng chất mấy cái thùng gỗ, chum nước lớn nhỏ, giá chậu rửa mặt, trên chiếc bàn tròn đặt bình giữ nhiệt, đèn bão, đèn pin, đài bán dẫn. Những món đồ hiện đại này đều do Đại Khôi mua cho. Đại gia Mộn kéo một chiếc ngăn kéo ra, run rẩy mò mẫm lấy ra một hộp bánh ngọt, kéo tay Tiểu Hải nhét vào tay thằng bé. Đại Khôi vừa nhìn thấy những chữ màu và hình vẽ trên hộp bánh liền nổi giận: “Cha, đây là bánh kem con nhờ người mang từ Bắc Kinh từ nửa năm trước, sao tới tận hôm nay cha vẫn chưa ăn hả?”

“Già cả ngần này rồi, ăn mấy thứ này tốn kém lắm. Cha để dành cho Hải Hải ăn mà.” Đại gia Mộn lẩm bẩm.

Đại Khôi giật phắt lấy hộp bánh mở ra xem, bánh đã bị ẩm mốc meo xanh ngắt. Anh ta vứt bốp xuống đất: “Đều để hỏng cả rồi, mà vẫn tiếc không chịu ăn, cha làm thế để làm gì chứ?”

Anh ta một mạch kéo toang hơn chục chiếc ngăn kéo, bốn cánh cửa ra kêu cọt kẹt, nhìn xong lửa giận càng bốc cao hơn. Đường đỏ, đường trắng, kẹo hoa quả, trà, thịt hộp, bánh ngọt, xà phòng, khăn mặt mới, tất, găng tay, mũ nhung... đều được cất giữ nguyên vẹn ở đó. Đường đỏ đường trắng vì ẩm ướt mà đóng thành từng cục. Trong một ngăn kéo xếp ngay ngắn các loại thuốc Tây thuốc ta chữa bệnh viêm phế quản mà anh ta mang tới cho cha.

Anh ta đập bốp đập bốp mấy gói thuốc lên bàn: “Cha, cha hay bị ho hen sao không uống thuốc thế hả?”

“Cha nhặt ít hạt thông sắc uống là được rồi, mấy thứ thuốc đó đắt đỏ lắm, đều là tiền cả đấy.”

Đại Khôi liếc nhìn người cha, bộ quần áo rách rưới vá chằng vá đúp, quần bông lòi cả bông ra ngoài (ông bị bệnh phong thấp chân tay lạnh, bốn mùa đều mặc quần bông), lại bùng lên một ngọn lửa giận, tiến lên mở toang mấy chiếc hòm, lôi hết đống quần áo mới anh ta mang lên chất đống trên giường: “Quần áo là để mặc, cha giữ lại để ủ phân đấy à?” Đại gia Mộn vừa bận rộn đi đi lại lại trong nhà, cầm vật này đặt sang chỗ khác, cầm vật khác đặt chỗ nọ, vừa ngây người nhìn con trai lục tung hòm xiểng. Khi thấy con trai sắp lục đến đáy hòm, trong mắt ông lóe lên một tia khẩn trương. Đáy hòm có bí mật lớn nhất của ông. Con trai không lục tiếp nữa. Anh ta nhặt ra từ đống quần áo trên giường một bộ quần áo vải đen mới tinh,ném xuống trước mặt cha: “Thay bộ này ra cho con.”

Đại gia Mộn muốn giải thích điều gì đó, nhưng nhìn vẻ giận dữ như sấm sét của con trai, ông không dám hé răng, đành đi thay quần áo. Nỗi sợ con trai tiếp tục lục ra bí mật của mình đã làm tăng thêm sự vâng lời của ông lúc này.

Người con trai vo tròn bộ quần áo rách vừa thay ra, rút luôn chiếc khăn mặt rách vắt trên giá chậu rửa mặt ném lên đống quần áo, lại lôi sất một góc nào đó mấy mảnh vải vụn, giày rách, chai lọ vỡ — toàn là những thứ cha nhặt được ở ga tàu Phượng Hoàng Lĩnh dưới núi — ào một cái kéo tuột ra, nhét chung với quần áo rách vào một cái gùi lớn, vác lên vai rồi bước thẳng ra ngoài.

“Con làm gì thế?” Đại gia Mộn hoảng hốt chặn lại hỏi.

“Con vứt chúng xuống khe núi.”

Ông lão không dám ngăn cản, trân trân nhìn con trai vác gùi đi mất.

Lát sau, con trai quay về. Anh ta ném chiếc gùi trống không xuống, lấy từ trong ngăn kéo chiếc khăn mặt trắng tinh vắt lên giá chậu rửa mặt, lấy ra một bánh xà phòng, bóc lớp vỏ bọc ra, đặt vào hộp xà phòng. Anh ta lại liếc thấy cái bếp lò, bước lên nhấc vung nồi lên, một chõ bánh ngô. Anh ta đập phắt vung nồi xuống, mở tung mấy cái chum to đựng gạo bột bên cạnh ra, vốc lên xem, chẳng có hạt nào trắng cả, toàn là màu vàng.

“Cha, bột mì trắng con mang tới đâu rồi?”

“Cha vác xuống ga dưới đổi rồi.” Đại gia Mộn ngồi trên thềm cửa bện sọt mây. Trong sân đã úp ngược chất chồng hơn chục chiếc sọt bện xong xuôi, đến lúc đó đều có thể mang xuống núi bán lấy tiền.

“Bột mì ngon không ăn, đổi hết sang lương thực thô làm gì chứ? Cha không đủ ăn thì con mang thêm bột mì tới.”

“Đủ rồi đủ rồi, đủ rồi, cha đều đủ cả... Chỉ là răng cha kém rồi, bột mì dính răng, vẫn ăn bánh ngô này là trôi cổ họng nhất...” Đại gia Mộn ngước đôi mắt mờ đục cẩn thận nhìn con trai, lẩm bẩm giải thích. Trong mắt ông lại lóe lên một tia khẩn trương. Trong đám lương thực này lại có một bí mật nữa của ông.

“Cha, ý cha là thế nào cũng không chịu xuống núi đúng không?”

“Con muốn cha sống yên ổn thêm hai năm nữa, thì cứ để cha ở một mình trên núi đi.”

Con trai trừng mắt nhìn ông sững sờ một lúc, bất đắc dĩ lắc đầu, kéo chiếc túi du lịch da nhân tạo màu đen mang theo, lôi từ trong đó ra một chai dầu mè, hai chai dầu đậu nành, một chai xì dầu đặc biệt, một chai giấm hun khói, một hũ tương ớt đậu bản, bịch bịch đặt phịch lên bàn, cuối cùng hai tay cẩn thận bưng ra một hũ muối dưa bằng sứ trắng hoa văn xanh, bên trong là một con gà mái hầm nhừ tử cả nước: “Đây là mẹ thằng Hải hầm cho cha đấy.” Lại lấy ra một hộp pin, cầm lấy chiếc đài bán dẫn và đèn pin, thay toàn bộ pin mới vào, pin cũ ném lộp bộp vào góc tường. Đại gia Mộn xót ruột liếc nhìn góc tường một cái, thả chiếc sọt đang bện trong tay xuống, cầm lấy một cái rổ nhỏ ra sân hái đậu đũa cho cháu nội.

Ông đúng là dạ sắt lòng son, đến chết cũng không rời khỏi núi. Thế nhưng khi ông đứng ở cổng viện hàng rào, nhìn con cháu dắt tay nhau xuống núi, trong lòng cũng cảm thấy như vừa đánh mất thứ gì. Tiểu Hải một tay nắm lấy bố vừa nhảy nhót đi xuống, một tay liên tục ngoảnh đầu vẫy vẫy về phía ông: “Ông nội, ông giữ gìn sức khỏe nhé.” Tiếng nói non nớt vang vọng qua màn sương mù, khiến mắt ông lão ươn ướt.

Ông quay trở lại nhà, thu dọn những món đồ con trai mang tới. Ba tờ giấy bạc mười đồng hoàn toàn mới được đè ở phía dưới chiếc đài bán dẫn lại khiến cổ họng ông có chút nghẹn ngào. Tuy nhiên, người miền núi vốn không có nhiều sự thương cảm cho lắm. Ông ho khan hai tiếng, cơn nghẹn ngào liền qua đi. Những tờ tiền mới cứng cọ xát vào đôi bàn tay đầy vết chai sần và nứt nẻ của ông, khiến ông cảm thấy vô cùng thoải mái và thực tế. Trong mắt ông, những thứ mua bằng tiền chưa bao giờ tốt bằng những thứ do chính tay mình trồng trọt. Rau mua về không tươi bằng rau tự trồng, quả mua không ngọt bằng quả tự tay mình kết trái trên cây, ngay cả nước mua tiền (nước máy) cũng chẳng trong lành mát rượi bằng nước ông tự đi gánh ở mạch suối nguồn. Thế nhưng, bản thân đồng tiền trong tâm trí ông vẫn là một vị thần linh.

Từ xưa đến nay không có tiền là không được.

Ông mở hòm ra, bàn tay run rẩy lục lọi mãi đến tận đáy hòm, cuối cùng như nâng niu bảo vật bồng ra một chiếc tráp gỗ nhỏ sơn đỏ, dài một thước hai, rộng tám phân, trông giống như một chiếc hộp đựng đồ trang điểm. Ông cẩn thận đặt nó lên giường. Cánh cửa bên ngoài bỗng kêu cót kẹt một tiếng, ông giật mình, nhìn ra thì ra là gió, lúc này mới thở phào nhẹ nhõm. Đóng cửa lại, mở tráp ra, bên trong là một bọc vải đỏ. Mở bọc vải đỏ ra, bên trong là một lớp vải dầu màu vàng đã ngả màu đen bẩn, mở qua mấy lớp vải dầu, đôi mắt ông bỗng sáng bừng lên trong bóng tối mờ ảo. Toàn là tiền kìa. Có những tờ tiền tính một đồng bằng một vạn đồng từ thời kỳ đầu giải phóng, có đủ các loại bản in, các mệnh giá lớn nhỏ khác nhau của nhân dân tệ trong suốt ba mươi năm qua, tờ mười đồng, năm đồng, hai đồng, một đồng, hai hào, một hào, loại mới, loại cũ, màu đỏ, màu xanh, cả những đồng xu kêu lỏng xẻng nữa.

Ông lại nhét ba tờ mười đồng vừa rồi vào cùng.

Tổng số tiền thì ông nắm rất rõ, nhớ còn kỹ hơn cả tuổi tác của chính mình. Cộng cả ba mươi đồng ngày hôm nay vào, là năm nghìn ba trăm ba mươi đồng ba hào. Đây là số tiền tiết kiệm chắt bóp chi tiêu, bện sọt kiếm được trong suốt mấy chục năm trời của ông. Hầu như tờ tiền nào ông cũng nhận ra, có thể kể van vách nguồn gốc của nó.

Số tiền này ông chưa từng kể với ai, đây là bí mật của riêng ông.

Thế nhưng, điều khiến ông thấp thỏm lo lắng hiện nay lại là bí mật của chính ngày hôm nay. Đêm nay ông phải đi làm một việc cực kỳ quan trọng, phải nhanh chóng lên đường thôi. Ngày mai Bí thư Huyện ủy đến rồi.

Ông bọc tiền lại hết lớp này đến lớp khác, bóp đi bóp lại vẫn chưa yên tâm, lại mở ra xem xét lần nữa, thấy không thiếu thứ gì, lúc này mới bọc lại lần nữa rồi đặt vào trong tráp. Lúc sắp sửa cất vào hòm, ông áng chừng sức nặng của chiếc tráp lại thấy không yên tâm, bèn mở tráp ra xem thêm lần nữa, chắc chắn tiền vẫn nằm gọn ghẽ bên trong, lúc này mới thò đầu nhét tráp xuống tận đáy hòm, đậy quần áo lên, dùng tay ấn qua mấy lớp áo, rồi nhét hết đống quần áo chất trên giường vào, đóng hòm lại.

Ông nhấc vung nồi nhét vào ngực áo năm sáu chiếc bánh ngô, một củ dưa muối, cầm gậy đèn pin, liềm cắt cỏ, đeo gùi trên lưng, vừa định bước ra cửa, lại nhìn thấy chiếc đài bán dẫn bọc vỏ da đen đặt trên bàn. Có nên mang theo nó không nhỉ? Đồ chơi tân thời ở thành phố, chỉ có cái hộp hát này là ông thích nhất. Vừa mang theo vừa đi vòng vèo trên núi, có thể nghe kịch, không có kịch thì nghe tiếng động cho vui tai, giải tỏa nỗi buồn. Quan trọng hơn là thường xuyên có thể nghe được đài phát thanh tuyên truyền về việc bảo vệ rừng núi, điều đó mới là quan trọng nhất. Nhưng hôm nay thời tiết không ổn, có lẽ sắp có mưa, đôi chân bị phong thấp của ông đang nhức ê ẩm. Thôi, không mang nữa, để thấm nước hỏng mất. Ông đành run rẩy cất chiếc đài bán dẫn vào trong hòm.

Thế nhưng ông lại nhìn thấy chục chiếc khung ảnh giấy khen dựng sát tường trên tủ, đều bị con trai va phải làm lệch rồi. Ông bước tới từng cái dựng thẳng chúng lên, xếp cho ngay ngắn. Ngắm nghía trái phải mấy lượt. Ông không biết chữ, nhưng ông biết đây đều là những phần thưởng khen ngợi ông trồng cây, trông rừng, gây dựng mảng xanh. Có những khung ảnh bong tróc lớp sơn từ lâu, qua lớp kính, giấy khen cũng đã ngả sang màu vàng cháy; có những tấm kính đã vỡ nát từ lâu, ông dùng vải vụn và bột hồ dán chéo vá víu lại; có những tấm còn mới tinh sáng lóa. Giấy khen dù mới hay cũ, phía bên dưới đều đóng con dấu đỏ chói. Ông biết, con dấu đỏ chói này là thứ thực tế và có uy lực hơn cả tiền bạc. Những vị lãnh đạo ở công xã, huyện, và cả những cấp cao hơn tận tay trao giấy khen cho ông, đều mỉm cười bắt tay ông. Chuyện khác ông có thể không nhớ, chứ người phát giấy khen cho ông thì cả đời ông cũng không bao giờ quên.

Cuối cùng ông cũng bước ra được khỏi cửa nhà tranh.

Xung quanh viện hàng rào cây xanh mịt mờ sương khói, tiếng chim hót vang dội một vùng. Ông rải một ít gạo và cao lương lên những phiến đá xanh trước và sau căn nhà tranh. Đó là thói quen mỗi ngày trước khi rời khỏi nhà tranh ông đều để lại cho chim chóc ăn. Ông vừa rải vừa cúi đầu cất giọng trầm đục lẩm bẩm với mấy chú chim trên cây rằng: “Thức ăn tao để lại cho tụi mày đây này, thấy chưa hở?”

Khép cửa hàng rào lại vừa bước ra khỏi viện, ông đã cảnh giác ngẩng phắt đầu lên, trong màn sương mù mịt, con đường nhỏ lên núi phía dưới truyền đến tiếng nói cười. Chẳng mấy chốc, mấy thanh niên vác hai khẩu súng săn từ từ hiện ra trong làn sương.

“Đại gia Mộn, hôm nay sương mù đến khi nào mới tan thế?” Mấy thanh niên cất tiếng hỏi. Ở đây có mấy người là công nhân đường sắt ở ga Phượng Hoàng Lĩnh dưới núi, phần lớn đều quen biết ông.

“Hôm nay sương tan là trời đổ mưa đấy.” Đại gia Mộn đáp lời, trong lòng có chút căng thẳng, ông sợ nhất là có người lên núi săn bắn.

“Thế thì còn săn cừ khỉ gì nữa.” Một thanh niên nói giọng Bắc Kinh đặc sệt bảo đồng bọn.

“Này lão già, trên núi này có con gì để bắn không thế?” Đây là một thanh niên để ria mép đội mũ lưỡi trai.

“Không có, không có đâu.”

“Đến cả thỏ với chồn cũng không có á? Không có con nào sống à?” Tên để ria mép nghi ngờ nhìn đại gia Mộn.

Vẻ ngoài của ông lão thì không thể nào chân chất hơn được nữa: lưng còng gần như thành một góc vuông, đầu buộc phải ngẩng lên rất vất vả, đầu và lưng lại tạo thành một góc vuông nữa. Mặc một bộ quần áo đen toàn thân, dáng điệu toàn bộ cơ thể trông giống như chữ “Cú” được viết bằng mực tàu. Cái đầu hói nhẵn thín, đôi mắt nhỏ đục ngầu đờ đẫn nhìn người ta.

“Mấy hôm trước thì đúng là có một con báo bén mảng tới.” Người chân chất bỗng số ruột lên, thuận miệng bịa luôn cả lời nói dối.

Mấy tên thanh niên lè lưỡi ra, nhìn nhau.

“Sợ gì, sáu bảy người, hai cây súng mà còn sợ một con báo chắc?” Tên để ria mép ra vẻ anh hùng hảo hán nói lớn, “Trên núi còn gì nữa?”

“Chỉ là lắm rắn thôi. Trên mái nhà tranh của tao đây này, ngày nào cũng thấy rắn treo cả đuôi lủng lẳng.”

Mấy tên thanh niên gãi gãi đầu, chột dạ rồi.

“Thôi, về đi, không phải chỗ này đâu.” Lão người Bắc Kinh nói.

“Đi trắng tay thế à?” Tên ria mép nói.

“Không trắng tay đâu, không trắng tay đâu,” Đại gia Mộn lẩm bẩm đẩy cửa viện hàng rào ra, “Hái mấy luống đậu đũa, dưa chuột tao trồng trên núi này mang đi đi.” Có thể tiễn mấy đứa trẻ này mau chóng xuống núi, dù có đền cả mấy luống rau ông cũng hoàn toàn nguyện ý.

Lão người Bắc Kinh xua xua tay: “Thôi khỏi, chúng tao tìm chỗ khác săn vậy.” Nói đoạn móc thuốc lá ra, ném cho mỗi đồng đội một điếu, rồi quẹt lửa châm hút.

Đại gia Mộn sốt ruột, chỉ tay vào tấm biển gỗ ven đường có ghi dòng chữ “Quy ước bảo vệ rừng”: “Mấy đứa, xuống núi rồi hẵng hút.”

“Không sao đâu.”

“Xuống núi rồi hút đi mà.”

“Thôi nào, thôi nào. Xuống núi rồi hút vậy.” Lão người Bắc Kinh xua tay khuyên can đồng bọn.

Nhìn đám thanh niên xách súng đi xuống khuất vào trong màn sương mù, trên con đường nhỏ văng vẳng tiếng sỏi đá lăn lạo xạo, đại gia Mộn lúc này mới thở phào nhẹ nhõm. Vừa rồi bịa chuyện dọa đám thanh niên, trong lòng ông vừa có chút cảm giác hối hận mơ hồ, lại vừa có chút mãn nguyện ẩn giấu. Thôi, chẳng còn thời gian bận tâm suy nghĩ nữa rồi, chuyện tối nay mới là quan trọng.

Ông giống như một chữ “Cú” mực đen xuyên qua làn sương mờ, bước đi trên con đường gập ghềnh hiểm trở. Để giữ thăng bằng, hai cánh tay duỗi hẳn về phía sau, chiếc gùi trên lưng cũng cố gắng nép sát ra sau hết mức có thể. Những ngọn cành treo là đà ướt sũng quẹt qua khuôn mặt ông, mát rượi. Hạt sương trên cành nhỏ giọt xuống cái đầu hói của ông cũng mát rượi. Sương mù mang theo hương thơm ngát của thông, hương thơm của bạch dương, hương thơm của hoa hòe, hương thơm của cỏ dại, thấm sâu vào lồng ngực, khiến ông càng cảm thấy sảng khoái hơn. Ông cúi xuống nhìn phần băng quấn chặt lấy ống quần bông ở cẳng chân mình, dải lụa đỏ thắt ngang lưng, đôi giày thể thao Quê Lợi dưới chân (chỉ có đôi giày này là ông thừa nhận mua bằng tiền tốt hơn tự làm, đi rất bền), toàn bộ cơ thể vừa gọn gàng vừa dẻo dai, tính ra đến trời tối mà bắt kịp ba mươi dặm đường núi thì chẳng có gì to tát cả.

Đến khe Quỷ Sầu thì ông khựng lại. Đây là con đường huyết mạch độc đạo để đi đến Phượng Hoàng Lĩnh. Con đường rộng chừng thước rưỡi, một bên là vách dốc đứng mọc đầy gai táo gai chọc thẳng lên tận lưng trời, một bên là những mảng đá lởm chởm đen ngòm lao thẳng xuống vực sâu thăm thẳm. Ông nhìn xuống đáy vực âm u, chần chừ dừng bước. Không phải độ sâu và sự hiểm trở của con đường làm ông chùn bước, con đường khiến người thường phải run rẩy này, dẫu nhắm mắt ông cũng dám mò mẫm qua, mà là vì ông nhìn thấy một đống đồ vật ở dưới đáy vực. Chiếc gùi đựng đầy quần áo cũ và đồ nát ấy, con trai đã vứt hết xuống đáy vực rồi. Chiếc quần bông rách thì vắt vẻo lưng chừng vực. Thứ gì cũng vứt, cứ vứt thế này, lãng phí quá thể. Đống rác của người thành phố, nhìn vào là ông thấy ngứa mắt nhất, dù có bao nhiêu gia tài đi chăng nữa cũng sẽ bị vứt cho đến khánh kiệt mà thôi. Thế nhưng bây giờ mà leo xuống vực, thì trước khi trời tối có kịp đến nơi không nhỉ? Ông bước tiến lên hai bước, lại quay đầu đầy tiếc nuối nhìn xuống đáy vực, đi được mấy bước lại khựng lại, nhìn ngắm xuống đáy vực; cuối cùng cũng hạ quyết tâm, xốc lại chiếc gùi trên lưng, dứt khoát không quay đầu lại mà cất bước đi tiếp. Chờ ngày mai quay lại nhặt cũng chẳng muộn mà, đồ vật nằm dưới vực ấy thì chắc chắn không thể mất được đâu nhỉ?

Con đường phía trước rẽ nhánh tách khỏi khe núi, khe núi uốn lượn ngoằn ngoèo như con rồng đen trườn đi mất. Con đường lúc này đã rộng hơn, vừa vặn cho xe bò kéo đi qua. Hai bên trái phải là sườn dốc hình chữ V mọc đầy gai góc rậm rạp. Dần dần, con đường lại thu hẹp lại, bị đá dổi đất đá lởm chởm cùng đống gai táo chắn ngang không cho người qua lại. Đại gia Mộn vừa dùng liềm khều gạt đám gai táo chật vật bước tới trước, vừa ngước nhìn sang các sườn dốc hai bên, trong lòng dâng lên một niềm đắc ý. Những đống đá vụn đất đá chắn đường này đều là do chính tay ông khuân từ trên sườn dốc xuống rải rác qua bao năm tháng, gai táo cũng là do ông đốn chặt chất đống ở đây qua biết bao năm. Cứ một lớp gai táo lại xen một lớp đất đá, chất cao ngút ngập đầu người, dù là người đi kiếm củi hay tiều phu đốn gỗ, dẫu là người hay ngựa, tuyệt đối đừng hòng mơ tưởng bước qua. Chẳng phải người ta nói là đóng cửa rừng gây dựng mảng xanh đấy ư? Đây chính là khu rừng do một tay ông đóng cửa bảo vệ đấy.

Xoạt một tiếng, ông cúi đầu xuống, chiếc quần bông màu đen ở đầu gối đã bị vướng rách, lộ ra phần bông trắng phau bên ngoài. Ông vừa xót chiếc quần bông mới, vừa oán trách đứa con trai ép mình thay quần áo, nhưng đồng thời trong lòng cũng có chút đắc ý. Chiếc quần bị vướng rách bởi một đoạn lưới thép gai nhô lên khỏi mặt đất, đó là thứ ông nhặt được ở bên đường sắt dưới núi, kéo lê suốt mấy dặm đường núi mới mang lên được đây. Ông hoàn toàn không biết gì về câu chuyện truyền thuyết Tinh Vệ lấp biển. Nhưng hành động lấp khe núi này của ông cứ như bị ma xui quỷ khiến vậy, hễ cứ nhìn thấy thứ gì có gai góc, kẽm gai, dù ở xa hay gần ông đều coi như bảo vật mà lặt nhặt mang đến đây vứt vào. Trải qua mưa nắng lâu ngày, đoạn đường rộng rãi dài nửa dặm này đã bị lấp kín đến mức chẳng ai qua lại nổi. Ông liếc nhìn những bụi gai táo mọc um tùm trên sườn dốc, hôm nay ông không có thời gian để chặt tỉa, “để hôm sau quay lại bổ sung sau vậy...” Ông tự lẩm bẩm một mình, rồi rời khỏi đoạn thung lũng chằng chịt gai góc hiểm trở này.

Trong làn sương mù mờ ảo, Phượng Hoàng Lĩnh thấp thoáng hiện ra. Một ngọn núi nhỏ lẻ loi đột ngột nhô lên giữa vòng vây mây khói trông giống như chiếc đầu phượng đang ngoảnh cổ ngắm nghía, tiếp nối là ba ngọn đồi hình cung uốn lượn, ngọn sau thấp hơn ngọn trước, ngọn sau thoải dần hiền hòa hơn ngọn trước, uyển chuyển mềm mại vẽ nên đường cong phấp phới của phần vai, lưng và đuôi phượng hoàng. Phượng Hoàng Lĩnh vốn không lớn, thế nhưng dãy núi dài mấy chục dặm này lại vì thế mà mang tên ấy. Theo truyền thuyết từ đời ông cha kể lại, ngọn núi này vốn mọc toàn những cây bách cao thấp lớn nhỏ đều tăm tắp, nhìn từ xa trông giống như một con phượng hoàng xanh, mùa hạ bóng râm mát mẻ đến mức muỗi mé cũng chẳng thèm bay qua. Thế nhưng sau đó thì nơi đây mãi vẫn là những ngọn đồi trọc cằn cỗi. Đại gia Mộn từ năm 1952 lên núi trồng cây, phần lớn mồ hôi nước mắt đều đổ xuống nơi này. Giờ đây ngọn núi trọc ấy đã biến thành phượng hoàng xanh trở lại. Khắp nơi là những rặng rừng rợp bóng mát che kín cả bầu trời. Năm kia có một vị chuyên gia lâm nghiệp đeo kính gọng vàng dẫn theo học sinh đi vòng quanh núi ước lượng thử, Phượng Hoàng Lĩnh bây giờ có ba nghìn mẫu rừng thông bách, cùng với bốn mươi mấy vạn gốc đào núi, hạnh núi, hòe, liễu, dương, bạch dương, du... toàn bộ đều là do một tay đại gia Mộn tự mình cùng những người khác từng cây từng cây trồng nên đấy.

Vừa đặt chân đến Phượng Hoàng Lĩnh, không khí sương gió càng trở nên mát lạnh hơn, cây cối càng thêm tươi xanh đẫm nước, ông lão như gặp lại người thân ruột thịt, cảm thấy cổ họng lại nghẹn đắng lên. Ông lại ho khan một trận.

Ông đã trở về ngôi nhà thực sự của mình. Nơi đây từng nhành cây ngọn cỏ ông đều quen thuộc, từng con đường mòn đá núi ông đều có thể mò mẫm bước đi suôn sẻ trong đêm tối, từng cái cây có hình thù kỳ quặc, từng khối đá hơi lớn một chút có hình dáng đặc biệt, ông đều đặt cho chúng những cái tên riêng. Tên gọi đều bắt đầu bằng chữ “Tiểu” (Nhỏ). Cây thông cổ quẹo này gọi là “Tiểu Oai Bính” (Cây cong nhỏ), hơn hai mươi năm trước khi trồng nó, từng bị gió núi thổi ngã, sau đó dùng gậy gỗ chống buộc lại, cứ thế lớn lên rồi thành ra cái cổ cong vẹo. Cây dương cao vổng mọc đứng sừng sững giữa quần thể rừng bách gọi là “Tiểu Đại Cố” (Anh cả nhỏ), chẳng biết nó len lỏi trồi lên từ bầy rừng bách kiểu gì mà cứ nổi trội hẳn lên về chiều cao. Cây hòe ven đường này gọi là “Tiểu Mê Hồ” (Cậu ngẩn ngơ nhỏ), trông nó ngốc nghếch cứ như một thằng nhóc khờ khạo nước mũi dãi tòng teng. Khối hoa thạch cao nửa người đứng bên cạnh nó thì gọi là “Tiểu Béo Đôn” (Cục mỡ nhỏ), trông nó hệt như một đứa trẻ mập mạp ngồi xổm ở đó toe toét miệng cười vậy.

Vừa bước vào khu rừng Phượng Hoàng Lĩnh, ông đã bắt đầu huyên thuyên không ngừng trò chuyện với cả một gia đình lớn này. Mày cái thằng “Tiểu Oai Bính” này sao ngày càng cong vẹo dữ thế, còn mày cái thằng “Tiểu Mê Hồ” này sao suốt ngày ngủ gật mơ màng thế hả, thế còn mày “Tiểu Béo Đôn” cười ngớ ngẩn cái gì chứ? Ông cứ vừa lầm bầm trách móc, vừa niệm chú, dọc đường đi nói mãi không thôi. Lướt qua con đường nhỏ lên sườn đồi cỏ tranh, làm lật một hòn đá to bằng bàn chân, ông lại còng lưng từng bước lùi chậm lại, nhặt hòn đá đặt trả lại vào cái hằn vết bùn ban đầu của nó. Phượng Hoàng Lĩnh trong mắt ông là một sinh linh sống có tri giác, có máu có thịt, tuyệt đối không thể tùy tiện làm tổn thương da thịt xương cốt của nó được.

Khi ông theo con đường mòn ngoằn ngoèo xuyên qua khu rừng thông che khuất cả bầu trời, phía trên đỉnh đầu mấy chú sóc nhỏ đang chớp chớp mắt nhanh nhẹn nhảy nhót tung tăng trên cành lá, từ hai mươi năm trước ông đã bắt đầu nhìn thấy chúng rồi, bây giờ thì chẳng rõ tụi nó có bao nhiêu con nữa. Lúc lội qua sườn đồi cỏ tranh, làm hoảng sợ một chú gà rừng đuôi dài vỗ phành phịch cánh bay vút lên, rồi rơi tót xuống sườn đồi đối diện mất hút, lần đầu tiên ông nhìn thấy gà rừng là từ mười ba mươi bốn năm trước rồi. Trên tầng mây âm u phía trên đỉnh đầu, hình như có một con đại bàng đang lượn lờ, ông ngẩng đầu nhìn một lát, nhưng nhìn không rõ. Thế nhưng ông biết, trên Phượng Hoàng Lĩnh có một đôi đại bàng đầu đen, đến đây từ năm kia, năm ngoái đã ấp ra được chim non rồi. Lại còn một đôi đại bàng đầu trắng nữa, đến từ năm trước nữa, ngặt nỗi mãi chẳng thấy chúng đẻ chim non, không biết là không hợp thổ nhưỡng vùng nào đây? Cây cối trên núi ngày một nhiều, rừng rậm rạp hơn, chim chóc muông thú di cư tới cũng nhiều hơn, lại còn có chim cánh vàng, cú mèo, chim gõ kiến, cú lợn, gà rừng, gà đá, thỏ rừng, lửng, cáo... ông đều nắm rõ như lòng bàn tay. Trong lòng ông có một cuốn sổ hộ khẩu ghi chép chuyện di cư đến của chúng. Mỗi khi phát hiện ra một vị khách mới nào đó, ông lại vui mừng hớn hở như uống phải rượu say, đó chính là niềm tự hào lớn nhất đời ông. Ngọn đồi trọc của ba mươi năm trước, đến cả cái bóng con chim sẻ cũng chẳng thấy. Đây chẳng phải là công lao của ông sao?

Điều ông canh cánh lo lắng nhất lúc này chính là chú sơn dương hoang dã lần đầu tiên được phát hiện trên Phượng Hoàng Lĩnh vào tiết Thanh Minh năm nay. Hôm đó, nó ngơ ngác đứng sững trên sườn đồi bên rìa rừng thông, bất động nhìn ông từ xa xa, rồi cắm cổ tung vó nhảy vọt lên sườn dốc rồi biến mất tăm. Sau đó lại gặp lại nó thêm ba bốn lần nữa. Hôm qua lúc đến Phượng Hoàng Lĩnh, chú sơn dương hoang dã đó đứng cao trên đỉnh vách đá nhìn xuống ông, ông bỗng đặt chiếc chậu sành đựng hạt ngô mang theo cố ý xuống sườn đồi nơi nó hay lui tới rồi rời đi. Quả nhiên, lại đến đúng chỗ của ngày hôm qua. Chiếc chậu sành màu đen trên sườn đồi cỏ xanh vẫn còn ở đó, hạt ngô bên trong không sót lại một hạt nào. Có phải do sơn dương hoang dã ăn không nhỉ? Ông cúi đầu dùng chân khều khều đám cỏ dại, và tìm thấy những viên phân sơn dương hoang dã xung quanh chiếc chậu sành. Ông vui mừng khôn xiết, vội vàng đặt gùi xuống, lấy ra từ bên trong một chiếc túi vải nhỏ trĩu nặng, ào một cái trút thêm một hai cân hạt ngô vàng óng ánh vào lại trong chậu sành. Cục cưng nhỏ ơi, Phượng Hoàng Lĩnh dù thế nào cũng phải giữ chân mày lại chứ.

Lương thực của ông lúc nào cũng không đủ ăn, đổi lương thực tinh lấy lương thực thô, bí mật chính là ở chỗ này đây.

Ông cũng thừa biết là không cần phải cho chúng ăn đâu. Rừng càng lớn, chim chóc muông thú tự khắc sẽ kéo đến; rừng càng rậm rạp, chim chóc muông thú tự khắc sẽ lưu lại. Thế nhưng những vị khách mới chân ướt chân ráo tới đây, kiểu gì cũng phải có sự chăm sóc chứ.

Hiện tại, cơn gió chặt phá rừng đang nổi lên tứ phía rầm rộ, khoảng cách đến Phượng Hoàng Lĩnh ngày một gần hơn, đến cả chim chóc muông thú trên núi cũng bắt đầu hoảng sợ, có thể thấy chúng có chút bất an rồi. Chuyện này quậy kiểu gì đây. Ông chẳng còn thời gian để mà lẩm bẩm nữa. Vội vàng đeo gùi lên lưng cất bước vội vã lên đường. Xa xa cách mấy tầng đồi núi mịt mờ sương khói, hình như nghe thấy tiếng còi tàu hỏa vang lên, là chuyến tàu khách lại lên rồi. Nói chuyện một lúc là đến ngọ trưa rồi, tuyệt đối không được lỡ việc tối nay.

Vừa ra khỏi Phượng Hoàng Lĩnh, ông đã tức đến mức toàn thân run rẩy cả lên. Đoạn dốc thoai thoải ngay trước mắt này gọi là Lạc Phượng Pha, trước đây ông từng dẫn người trồng một dải cây bạch dương trắng thuần nhất, đều tăm tắp che kín cả bầu trời, hễ gió thổi qua là cả sườn dốc lại xào xạc vang lên. Thế nhưng mấy ngày trước, chỉ trong một đêm đã bị người ta hùa nhau chặt phá sạch son trọi trụi. Bây giờ trọc lốc, chỉ còn lại những gốc cây cao ngang nửa đầu gối, cái nào cái nấy to như cái bát ăn cơm. Mà nói đi cũng phải nói lại, sườn Lạc Phượng Pha này rốt cuộc thuộc quyền quản lý của ai, tính là của ai cơ chứ, ông cũng chẳng rõ nữa. Là của đại đội, hay của tiểu đội, là của đội một, hay đội bốn, là thuộc tập thể, hay chia cho cá nhân, đợt trước vừa mới cãi vã đấu khẩu khắp trời. Cãi chưa xong đã nhao nhao ra tay trước rồi. Hôm qua ông đi tìm công xã, đại đội để khiếu kiện mà chẳng ai thèm quản. Ông không biết những kẻ lên núi đốn củi ấy rốt cuộc là ai, tối nay ông nhất định phải đi tóm gọn bọn chúng cùng tang vật tại trận.

Bắt trộm phải bắt tận tay tang chứng.

Giận dữ chồng chất thêm sự sốt s ruột, cơn run rẩy trên người ông lại càng kịch liệt hơn. Mấy gốc cây cao ngang thắt lưng lướt qua bên người ông. Ông khựng lại, nhìn những vết cắt trắng phau của gốc cây, dùng đôi bàn tay đầy vết chai sần sờ lên vết cắt vẫn còn đẫm nước rỉ nhựa ấy, sờ vào phần vỏ cây dài chừng hai thước vẫn còn dính liền với gốc, lớp vỏ bên ngoài vẫn còn non mịn, lớp vỏ bên trong phẳng láng nhờ nhớt, mát lạnh và cũng đẫm nước nhựa, rõ ràng chưa đến tuổi trưởng thành, vậy mà bị tóm ngang lưng lột sạch vỏ lôi đi thế này. Cứ như nhìn thấy đứa cháu nội ruột thịt của mình bị người ta hãm hại vậy, bàn tay ông sờ lên vết cắt của cây, bắt đầu run lẩy bẩy dữ dội.

“Mày là phe bảo hoàng.” Một giọng nói lúc xa lúc gần văng vẳng vang lên bên tai ông, khắp cả ngọn núi vang dội âm thanh ầm ầm, những bóng người đen kịt bắt đầu lướt qua xung quanh ông, cuối cùng tiếng thét ấy cùng với bóng đen chui tuột vào một xó xỉnh nào đó trong đại não ông. Vù vù rung lên vang vọng trong đầu óc ông.

“Các người mới là phe bảo hoàng ấy.” Ông bùng nổ gầm lên một tiếng bằng giọng nói trầm đục vang dội như tiếng chuông đồng.

Bệnh tâm thần của ông lại tái phát rồi.

“Các người mới là giương cao ngọn cờ đỏ để chống cờ đỏ... Cưỡi lên đầu lên cổ nhân dân mà ỉa mà đái... Các người mất hết lương tâm rồi. (Một tiếng gầm vang dội phát ra từ tận đáy lòng)... Các người mất hết lương tâm rồi. (Một tiếng gầm còn cao hơn nữa)... Các người mặc chung một chiếc quần với tiểu Nhật Bản... Cõng đá á, tao không đi đâu... Xây lô cốt, uống máu người... Các người chặt cây, bắt nạt người không biết chữ. Thất đức tận mạng rồi.” Ông đứng sững ở đó dùng giọng nói cực kỳ vang dội hướng về phía đám đông vô hình lớn tiếng chửi rủa. Chửi một lúc, mệt rồi, ông dừng lại một chút, tiếp tục gầm thét dữ dội hơn. Sau đó đôi mắt đờ đẫn vừa bước đi vừa tiếp tục tranh cãi, chửi mắng với đối tượng vô hình. Đi được một đoạn, ông lại dừng chân, ngoảnh đầu lại hướng về phía sau chửi rủa om sòm, cứ như đám đông đang bám theo sát gót ông vậy.

Trên thế giới rộng lớn nhường này có lẽ chẳng ai hay biết rằng, tại lưu vực sông Hoàng Hổ nguồn cội văn minh của dân tộc Trung Hoa, trong chốn núi non mịt mờ sương khói hẻo lánh không một bóng người biết đến này, lúc này đang có một chữ “Cú” màu đen di chuyển, đồng thời vang lên tiếng chửi rủa trầm đục vang dội không dứt của một lão điên. Tiếng chửi rủa này lúc cao lúc thấp, đôi khi còn xen lẫn cả những lời lẩm bẩm tự nói một mình. Những lời điên rồ này có những câu ghi lại rõ ràng sự đả kích mà ông phải chịu đựng trong những năm tháng biến động đó, có những câu lại liên quan đến ý nghĩa cụ thể mà cả cuộc đời ông cũng chẳng thể làm cho rõ ràng nổi. Cũng có người bảo ông đang giả điên, bởi vì những lời nói này chưa từng thốt ra khi ông tỉnh táo.

Ngọn núi cứ thế lướt qua trong tiếng chửi mắng suốt dọc đường.

Đây là núi Ngưu Đầu, nhìn từ xa trông giống như đầu một con trâu. Toàn bộ mảng xanh mướt khắp ngọn núi do ông dẫn người trồng trong suốt hai mươi năm, đều là cây ăn quả, bị Bí thư công xã dẫn người đến học tập Đại Sách, cắm đầy cờ đỏ khắp núi, chỉ trong một ngày đã bị nhổ sạch cả gốc. Cỏ dại cũng bị thiêu rụi thành tro tàn trong một ngọn lửa. Người ta bảo núi Ngưu Đầu sắp biến thành núi Hổ Đầu. Bây giờ cả ngọn núi vàng vò trọc lóc, từ trên xuống dưới từng tầng ruộng bậc thang rộng bằng dải băng, lơ thơ mọc vài khóm đậu đáng thương, đất đai khô cằn, mùa xuân vãi xuống nắm hạt, được mùa hay mất mùa đều tùy vận may, sắp hoang hóa đến nơi rồi.

Gây ra nghiệp chướng gì thế này. Giết người lăng trì xử tử mà!

Đây là đến thung lũng Bò Cạp (Bặc Kiệt Cốc). Sườn dốc thoai thoải vàng vò trọc lóc. Ban đầu nơi đây cũng là do một tay ông dẫn người trồng xanh kín cả sườn thung lũng. Mười hai năm trước, bảo là muốn xây nhà máy xe tăng, bộ đội và dân công kéo đến, đông nghịt hàng vạn người, chỉ trong ba bốn ngày đã chặt sạch son rỗng cây cối, mấy chục chiếc máy ủi gầm rú ầm ầm, làm cả ngọn núi rung chuyển bần bật, san ủi ra từng khoảnh đất bằng phẳng hình thang. Đường sắt được kéo vào, mấy dãy ký túc xá được dựng lên, nhà xưởng vừa dựng được nửa chừng thì lại đình công, qua tám chín chục năm trời, cuối cùng chẳng ai nói năng câu nào rõ đầu đuôi, tất cả đều bỏ đi hết.

Nghiệp chướng trả không hết.

Ông không chửi mắng nữa, chửi mắng mệt lử cả người. Mây âm u trên trời và sương mù trước mắt hòa quyện vào nhau, mờ mịt bao trùm lấy từng ngọn núi lớn nhỏ gần xa. Trời đổ mưa rồi. Ông như bị mưa giội cho tỉnh người. Phát điên cái nỗi gì chứ? Đã xế chiều rồi, mau lên thôi, còn có việc chính phải làm kia kìa. Ông bước đi giữa trận mưa xối xả lạnh buốt, trên con đường núi gập ghềnh hiểm trở, văng tung tóe bùn lầy, lảo đảo trượt ngã vội vã chạy đua với thời gian. Nước mưa che kín cả bầu trời hội tụ thành muôn vàn dòng nước bùn đục ngầu cuồn cuộn chảy, vô tình cắt xé ngọn núi trọc cằn cỗi như những nhát dao, từng dòng từng dòng tràn qua quét qua cả đôi giày thể thao Quê Lợi của ông. Tận mắt chứng kiến từng tầng ruộng bậc thang bị nước cuốn khoét toạc những miệng lớn, ào ào khoét rộng hoác ra, trên núi đâu đâu cũng treo những thác nước bùn đục ngầu vàng khè. Cây cối bị đốn sạch. Núi non không còn lớp da bảo vệ, mặc cho người ta phanh thây xẻ thịt. Toàn thân ông lại run bắn lên, nhưng lần này ông không thét chửi ra lời nữa, chiếc quần bông ướt sũng dính chặt vào đôi chân, nặng trĩu đến mức không nhấc chân lên nổi, bộ quần áo ướt sũng lạnh ngắt dán sát vào sống lưng, hơi lạnh thấu tận lồng ngực, ông chỉ còn lại tiếng ho khan dọc suốt chặng đường.

Khi trời tối hẳn, cơn mưa tạnh ráo, những vì sao nhấp nháy trên bầu trời, cuối cùng ông cũng đến được Hoàng Long Than.

Đây là khu vực giáp ranh của ba huyện gồm cổ lăng và hai huyện lân cận. Ngọn núi đen sì ở chân trời xa xa kia có một biển đèn lấp lánh tựa muôn ngàn vì sao chính là mỏ đồng Hổ Sơn. Hoàng Long Than là một bãi cát lòng sông khô cằn hoang vắng, đối diện bên kia bãi cát sừng sững đối đầu ngọn núi Hoàng Long đen ngòm. Trong đêm tối, bên cạnh con đường cái quan cạnh bãi cát, xuyên qua những bóng cây thưa thớt, từ xa có thể nhìn thấy đèn bão, đèn điện, ánh đuốc chập chờn, bóng người thấp thoáng nhốn nháo.

Đây là một chợ đêm gỗ lậu bí mật.

Nơi đây người đông như nêm cỗi, vậy mà lại hoàn toàn không có chút tiếng ồn ào nào cả, bị bao trùm bởi một bầu không khí tĩnh lặng đến mức bí ẩn. Từng đống gỗ, hầu như đều là những thân cây vừa mới đốn hạ còn nguyên vỏ, được bày biện ê chề hai bên vệ đường hệt như những sạp hàng ở chợ phiên. Đống gỗ có lớn có nhỏ, có đống chất cao nửa người, có đống chỉ có hai ba khúc. Người bán phần lớn là nông dân ở ba huyện xung quanh, ai nấy canh chừng sạp hàng của mình, thắp ngọn đèn bão sáng rực như hạt đậu, chồm người về phía trước, nhỏ giọng hoặc hoàn toàn im lặng dùng cử chỉ tay chân để chèo kéo khách hàng. Xe đạp, xe bò đều dựa vào mương nước bên đường phía sau lưng họ, lừa cũng được cột ở đó, văng vẳng nghe tiếng chúng nhai cỏ hắt xì hơi. Dòng người mua hàng kéo theo xe bò, đẩy xe đạp di chuyển chậm chạp giữa hai hàng sạp gỗ hai bên, cúi rạp người quan sát hàng hóa mặc cả ở từng sạp, chốc chốc lại bật sáng chiếc đèn pin trong tay để soi kỹ đống gỗ, đồng thời cũng soi sáng khuôn mặt chính họ. Trong đó có những người nông dân muốn dựng nhà, lại có cả những công nhân mỏ đồng — phần lớn là những kẻ muốn tự dựng cho mình một căn nhà nhỏ, đón người vợ ở nông thôn lên để an bề gia thất. Bọn họ cũng dùng những âm thanh cực nhỏ, hay nói đúng hơn là dùng những ngón tay ra hiệu hoàn toàn không tiếng động để mặc cả trả giá với đối phương. Lại có thêm mấy gã môi giới chuyên làm nghề cò mồi, mặc áo dài tay đứng giữa dòng người, khẽ nhíu mày, mang theo vẻ mặt thiếu kiên nhẫn kiểu kẻ bề trên thấu hiểu mọi sự lắng nghe người đứng cạnh thầm thì to nhỏ điều gì, rồi gật đầu một cái, vươn tay ra, nắm tay mặc cả trả giá với đối phương giấu trong ống tay áo.

Ở hai đầu bóng tối của con đường cái quan ngoài chợ, còn thấp thoáng đỗ chừng mười mấy chiếc xe ngựa, bảy tám chiếc xe tải. Lược giấu thi thoảng móng guốc ngựa lại dậm lộc cộc xuống mặt đường. Đốm thuốc lá lúc đỏ lúc tối lóe lên trong khung cửa sổ xe đen ngòm, soi rọi khuôn mặt mấy người lái xe đang nhàn nhã tựa người vào đó.

Đại gia Mộn lảo đảo xông vào khu chợ đêm giữa chốn hoang vu này. Ông mang gùi trên lưng chen chúc xô đẩy giữa dòng người, hết xáp lại gần sạp này đến sạp khác cúi đầu dò hỏi ngó nghiêng gỗ lậu, chiếc đèn pin của ông đã bị mưa làm hỏng mất rồi, ông đành chủ yếu dùng tay sờ soạng để nhận diện từng đống gỗ. Sự nôn nóng bồng bột bất chấp trước sau cứ nhào vô chen lấn giữa dòng người, chiếc gùi trên lưng liên tục va quệt người qua lại hai bên, cùng với vẻ mặt kiểm tra đống gỗ hệt như đi tìm kiếm đồ vật bị thất lạc của ông, hoàn toàn tương phản với bầu không khí chậm chạp tĩnh mịch, có trật tự của chợ đêm, lập tức thu hút sự chú ý và những cái liếc xéo của mọi người. Có người bắt đầu ném ánh mắt cảnh giác về phía lão già còng lưng này. Có hai gã môi giới sống bằng nghề buôn lậu gỗ chợ đen trao đổi ánh mắt cho nhau, khoanh tay lặng lẽ bám theo gã lão già còng lưng kỳ quặc này.

Dựa trên lợi ích chung và sự cảnh giác lẫn nhau, toàn bộ người bán lẫn người mua đến chợ đêm này mỗi ngày đều giống như một tập thể tạm thời, ngầm tuân thủ những quy tắc bất thành văn. Tỉ như quy tắc cấm la hét ồn ào chính là nguyên tắc mà mọi người tự giác tuân theo. Đã bước chân vào chợ đêm, chỉ cần anh mua bán gỗ, dù hét giá thế nào chăng nữa, thì tất cả đều là người một nhà. Còn nếu anh mang dụng cụ có mục đích khác đến để thám thính và quậy phá, thì anh sẽ bị tất cả coi như kẻ thù không đội trời chung.

Đại gia Mộn chẳng hay biết gì về sự lợi hại này, cũng chẳng hề hay biết đằng sau đã có hai gã môi giới mặc áo dài tay bám theo từ lúc nào.

Đương nhiên, ông lại càng không thể ngờ rằng, phía sau gã môi giới ấy còn có một cô gái tuổi ngoài hai mươi đang đeo chiếc túi xách quân dụng. Cô lặng lẽ hòa mình vào dòng người không chút biểu lộ quan sát chợ đêm, và cô cũng chú ý đến lão già còng lưng xông vào chợ đêm này cùng với cái đuôi bám theo phía sau ông.

Bàn tay đại gia Mộn kích động run lẩy bẩy, cuối cùng ông cũng sờ thấy cây bạch dương trắng của mình. Mấy sạp liền kề đều là nó cả. Chiều dài độ dày đều hoàn toàn khớp. Đặc biệt là lớp vỏ cây, hễ chạm tay vào là ông lại có một cảm giác quen thuộc thấu tận tâm can, nó mát lạnh áp vào lòng bàn tay chai sần nứt nẻ của ông, mang lại một thứ cảm giác ẩm ướt thuần phục khiến lúc này ông vô cùng xót xa đau đớn. Đây chính là bạch dương trắng, hơn nữa toàn bộ đều là cây ở sườn Lạc Phượng Pha. Chúng đang khóc kìa, đó chính là những đứa con trai con gái cây cối mà ông đã từng vuốt ve qua hàng vạn lần.

“Chính tụi mày đã lén chặt phá cây bạch dương trắng ở Lạc Phượng Pha.” Ông run rẩy cất tiếng nói. Với ông thì đây chưa gọi là lớn tiếng, nhưng trong toàn bộ chợ đêm thì quả thực chẳng khác nào một tiếng sét đánh ngang tai.

Mấy người nông dân bán bạch dương trắng đều sững sờ kinh ngạc. Cả chợ đêm bỗng chốc khựng lại mọi hoạt động mua bán, kinh hãi hoài nghi nhìn dồn về phía này.

“Đại gia Mộn, là ông đến đấy à?” Trong số những người bán bạch dương trắng có một người nông dân thấp người đeo một con mắt giả nhận ra ông lão, chột dạ cười trừ.

“Tại sao tụi mày lại chặt phá Lạc Phượng Pha hả?”

“Đây đâu phải cây ở Lạc Phượng Pha đâu.” Người nông dân mắt giả che đậy cười ha hả một tiếng.

“Tao nhận ra chứ.”

“Sao ông nhận ra được chứ?”

“Tao trồng chúng bao nhiêu năm nay rồi. Tao lại không nhận ra chắc?” Đại gia Mộn tức đến mức toàn thân run lẩy bẩy.

Đám đông vây thành một vòng tròn kín mít. Luồng sáng đèn pin quét qua quét lại trên người ông lão còng lưng. Người này là ai thế? Người canh rừng của Phượng Hoàng Lĩnh à? Đại gia Mộn chính là ổng đấy phỏng? Ổng chẳng phải là một lão điên à? Mọi người xôn xao bàn tán hỏi thăm nhau. Cô gái đeo chiếc túi quân dụng kia cũng lặng lẽ quan sát ở phía sau đám đông, cô cẩn thận lấy ra một món đồ từ trong chiếc túi xách.

“Tụi mày mau khiêng gỗ cút về theo tao.” Đại gia Mộn dùng giọng nói trầm đục vang dội quát lớn vào nhóm người bán bạch dương trắng.

“Làm gì thế hả?”

“Đưa tang vật ra nhận tội.”

Gã nông dân thấp người mắt giả dứt khoát lật mặt lọng: “Không đi đấy. Dựa vào cái gì mà ông quản chúng tôi?”

“Tao,” Đại gia Mộn run rẩy lấy từ trong ngực áo ra một tờ giấy đã được bồi dán qua rất nhiều lớp, đó là một tờ “Thông báo” phản đối nạn chặt phá rừng bừa bãi có đóng con dấu đỏ chói, chẳng biết là từ năm nào tháng nào nữa, trang giấy đã ngả sang màu vàng khè. Ông run rẩy vươn tay ra, “Dựa vào cái này. Trên này có đóng con dấu đây này.”

“Để tôi xem nào,” Một trong số những tên môi giới bám theo ông, một gã gầy cao lộ rõ chiếc răng vàng vươn tay giật lấy tờ thông báo mở ra xem, “Ồ, sao ông lại dán ngược hai nửa này vào nhau thế này hả?” Gã trừng mắt nhìn lão già còng lưng, tra hỏi: “Có ý gì đây hả?”

“Tao...” Đại gia Mộn nghẹn lời không nói được.

“Hừ.” Gã gầy cao cười lạnh một tiếng liếc xéo “tờ thông báo”, “Cái này hết hạn từ lâu rồi.” Nói xong xoạt xoạt xé nát, vứt phăng xuống dưới chân ông lão.

“Tụi mày coi trời bằng vung rồi.” Đại gia Mộn gầm lên.

“Chúng tao coi trời bằng vung đấy, thì sao nào?” Gã nông dân thấp người mắt giả cũng nổi giận, “Bạch dương trắng là do chúng tôi chặt đấy, thì sao nào? Chúng tôi chặt còn muộn quá cơ. Chúng tôi nghèo xác xơ không khá lên nổi, chính là vì đợt trước nhát gan quá đấy.”

“Đừng có lải nhải nữa.” Một gã công nhân cao kều thiếu kiên nhẫn rẽ đám đông chen lên, hung hăng bước tới, bảo với gã nông dân mắt giả rằng: “Tôi khiêng gỗ của tôi đi đây.” Gã ngoảnh đầu phẩy phẩy tay, lập tức có thêm hai kẻ nữa tiến lên, mỗi người khiêng một đầu giúp gã.

“Tụi mày không được khiêng đi.” Đại gia Mộn lao lên kéo bọn họ lại.

“Tôi bỏ tiền ra mua cơ mà.”

“Đây là tang vật ăn cắp.”

“Tránh ra chỗ khác chơi.” Gã công nhân cao kều dùng sức đẩy mạnh chiếc gùi của ông lão rồi nhân đà hất một cái, đại gia Mộn ngã chúi mặt úp xuống đất ngay dưới chân đám đông. Ông chật vật bò dậy từ dưới đất, mũi và khóe miệng đều rỉ máu tươi.

“Đại gia Mộn ơi, thôi đi ông ơi, ông lo mấy cái chuyện bao đồng này làm gì chứ? Ngày mai đám người đội bốn người ta còn phải lên chặt phá Phượng Hoàng Lĩnh nữa cơ mà.” Trong số những nông dân bán bạch dương trắng có một gã thanh niên mắt híp tốt bụng lên tiếng khuyên can.

“Các người mới là phe bảo hoàng.” Ông lão còng lưng run rẩy gầm lên một tiếng.

Mọi người giật mình thót tim. Mấy tên công nhân trẻ tuổi sững sờ giây lát, rồi phì cười: “Ông mới là phái nổi loạn, là ‘bè lũ bốn tên’ ấy.”

“Các người giương cao ngọn cờ đỏ để chống cờ đỏ... Các người uống máu người, chĩa súng máy vào nhân dân.” Ông lão lại phát điên rồi, đứng trơ ra đó cướp lời lớn tiếng chửi mắng, giọng nói của ông giữa màn đêm hoang vắng vô cùng trầm đục vang dội.

Cả chợ đêm náo loạn cả lên. Những kẻ nhát gan vội vã mua bán nhanh chóng để mau chóng dọn dẹp rời khỏi chốn này. Xoạt, một luồng ánh sáng trắng lóa lóe lên, chiếu rọi đám đông náo loạn trong chợ đêm và những sạp gỗ la liệt. Xoạt, lại một luồng ánh sáng chói lóa nữa, chiếu sáng những gương mặt kinh ngạc đang ngoảnh đầu lại.

Những con người hoảng hốt nhìn thấy cô gái đang cầm chiếc máy ảnh, nấp ở phía sau chụp lại ảnh.

“Cô làm cái nghề gì đấy?” Gã môi giới để lộ chiếc răng vàng hùng hổ bước lên chất vấn.

“Tôi là phóng viên Tân Hoa Xã.” Cô gái hất mái tóc bình tĩnh đáp lời.

Bọn nông dân vừa nghe thấy phóng viên đến, đều hoảng hốt vội vã thu dọn sạp hàng chuẩn bị chuồn.

Gã công nhân cao kều vừa khiêng gỗ lúc nãy có vẻ lưu manh phất phất vai bước tới: “Tôi xem cái thẻ nhà báo của cô cái xem nào, đừng có mà mạo danh nhé?” Cô gái mang theo sự châm chọc liếc nhìn gã, thản nhiên đưa chiếc thẻ nhà báo bìa nhựa màu nâu ra cho gã. Gã giật lấy ra vẻ ra chiều đọc ngó nghiêng, rồi lại với vẻ mặt không có ý tốt ngắm nghía cô gái: “Đây là đồ giả.” Nói đoạn hất tay ra sau vứt thẳng chiếc thẻ nhà báo xuống mương nước bên đường, “Đi thôi.”

Mấy kẻ trèo lên một chiếc xe tải rồi nổ máy phóng đi.

Cô gái dùng đèn pin chiếu tìm biển số xe phía sau chiếc xe tải, rồi móc cuốn sổ tay ra ghi chép lại. Mọi người thấy tình hình không ổn, xe đạp, xe bò, xe lừa, xe ngựa, xe tải, nhao nhao hỗn loạn chen chúc nhau tháo chạy.

“Tụi mày đứng lại đó cho tao.” Đại gia Mộn tỉnh táo lại, lao lên định chặn chiếc xe ngựa chở gỗ lại, trong khung cảnh hỗn loạn lại bị người ta đẩy ngã nhào xuống đất, giãy giụa mấy lần mà không tài nào đứng dậy nổi.

“Lão đại gia ơi.” Cô phóng viên kia ngồi thụp xuống đỡ đầu ông dậy, cất tiếng gọi. Ông trân trân nhìn trời, khóe miệng rỉ máu. Lúc này, đường cái đã thưa vắng chẳng còn ai. Một chiếc xe Jeep đỗ trong bóng tối rọi đèn phóng tới. Chàng thanh niên mặc quân phục nhảy xuống khỏi xe.

“Lão đại gia ơi, chúng cháu dùng xe đưa ông về nhé, chẳng phải ông ở Phượng Hoàng Lĩnh đấy ư?” Cô gái tiếp tục lên tiếng. Cậu lái xe cũng ngồi thụp xuống cùng cô dìu đỡ ông cụ dậy.

Ngày mai bọn chúng sẽ đi chặt phá Phượng Hoàng Lĩnh. Câu nói này tựa như luồng chớp rọi sáng tâm can ông lão. Dưới sự dìu dắt của hai người trẻ tuổi, ông chật vật đứng dậy, đẫn đờ đẩy tay hai người ra, đôi mắt trân trân bước đi khập khiễng dọc theo con đường cái quan.

“Lão đại gia ơi, để chúng cháu dùng xe đưa ông về nhé.” Cô gái lại đuổi theo khuyên nhủ.

Ông nào có nghe thấy gì đâu, ông còng lưng lầm lũi bước đi tập tễnh theo con đường cũ, trong đầu ông chỉ đinh ninh một điều là phải quay về để bảo vệ Phượng Hoàng Lĩnh.

Cô gái ngây người dõi theo bóng ông bước vào màn đêm.

Đến khi cô được sự giúp đỡ của cậu lái xe dùng đèn pin tìm lại được chiếc thẻ nhà báo dưới mương nước, thì từ ngọn núi đen ngòm đối diện bỗng vang lên tiếng chửi rủa trầm đục vang dội của một lão già: “Tụi mày thất đức tận mạng rồi... Tuyệt tử tuyệt tôn...”

Âm thanh ấy giữa màn đêm hoang vắng quạnh hiu lại càng trở nên tiêu điều thê lương đến lạ thường.