Hai tuần trôi qua. Tom vẫn tiến hành công việc của mình như thường lệ; nhưng ngày nào cậu cũng ghé qua bệnh viện để hỏi thăm tình hình của Jacob. Ban đầu, những câu trả lời còn mang lại chút hy vọng, nhưng rồi tình hình chuyển biến xấu, và bác sĩ tỏ ra ít lạc quan hơn. Cuối cùng, Tom được thông báo rằng cụ già không thể qua khỏi.
"Cụ ấy sẽ mất trong bao lâu?" cậu hỏi.
"Cụ ấy có thể sống được bốn mươi tám giờ nữa, nhưng cũng có khả năng mọi chuyện sẽ kết thúc sớm hơn."
"Vậy cháu phải vào gặp cụ và nói cho cụ biết điều đó. Cháu đã hứa với cụ ấy rồi."
"Cậu làm vậy cũng tốt. Nếu cụ ấy có điều gì muốn trăn trối trước khi nhắm mắt, thì không nên chần chừ nữa."
Khi Tom đến gần giường bệnh của Jacob, nhìn sắc diện đã thay đổi nhiều của cụ, cậu biết các bác sĩ đã nói thật. Cậu vốn không quen nhìn những người bệnh nặng, nhưng chẳng mấy chốc, dẫu là một người ít kinh nghiệm, cậu cũng nhận ra những dấu hiệu rõ rệt của cái chết đang cận kề. Tom, với sức sống tràn trề của tuổi trẻ khỏe mạnh, nhìn người bạn già của mình bằng vẻ đầy kính sợ và thương xót.
"Sáng nay cụ cảm thấy thế nào rồi, Jacob?" cậu hỏi.
"Tôi yếu lắm," cụ già thều thào đáp.
"Cụ có đau lắm không?"
"Không; cơn đau đã dứt rồi. Nếu khỏe hơn chút nữa, tôi sẽ sớm ra ngoài thôi."
Cụ không hề nhận ra rằng sự thuyên giảm cơn đau ấy chỉ là dấu hiệu cho thấy Tạo hóa cuối cùng đã chịu khuất phục, và Thần Chết đã giành phần thắng. Tom rất ngại phải phá vỡ ảo tưởng đó, nhưng cậu buộc phải làm vậy.
"Jacob," cậu nói với giọng chậm rãi và buồn bã, "cháu có chuyện này muốn nói với cụ."
"Chuyện gì vậy?" cụ già hốt hoảng hỏi.
"Đó là điều mà bác sĩ vừa mới nói với cháu."
"Cậu... cậu ấy không nói là tôi sắp chết đấy chứ?" Jacob lo lắng hỏi.
"Vâng; bác sĩ bảo cụ không thể qua khỏi."
Một tiếng rên rỉ yếu ớt và não nề thốt ra từ đôi môi cụ già.
"Tôi không thể chết được," cụ nói. "Tôi chưa sẵn sàng. Tôi mới chỉ sáu mươi lăm tuổi. Cậu... biết đâu bác sĩ nhầm thì sao? Cậu không thấy sáng nay trông tôi có vẻ khá hơn à?"
"Trông cụ rất yếu."
"Tôi không muốn chết," cụ già rên rỉ. "Mới ngày nào tôi còn là một thiếu niên cơ mà. Cụ ấy... cụ ấy có nói tôi sống được bao lâu nữa không?"
"Bác sĩ bảo cụ có thể sống được bốn mươi tám giờ."
"Bốn mươi tám giờ — chỉ hai ngày thôi — cậu có chắc bác sĩ nói thế không?"
"Vâng, Jacob ạ. Cháu ước gì mình có thể làm gì đó để cụ sống lâu hơn."
"Cậu là một cậu bé ngoan, Tom. Tôi... tôi sợ rằng mình đã không phải là một người bạn tốt với cậu."
"Không đâu, cụ đối xử với cháu rất tốt mà, Jacob. Chúng ta vẫn luôn là những người bạn tốt."
"Nhưng tôi đã từng góp phần gây ra cho cậu một điều sai trái lớn lao. Tôi hy vọng cậu sẽ tha thứ cho tôi."
"Cháu không biết chuyện đó là gì, nhưng cháu sẽ tha thứ cho cụ, Jacob."
"Vậy thì, có lẽ Thiên đường cũng sẽ tha thứ cho tôi. Tôi sẽ làm mọi thứ có thể. Tôi sẽ để lại toàn bộ số tiền của mình cho cậu."
Tom không mấy bận tâm đến lời hứa này, bởi cậu chẳng hề biết Jacob có khoản tiền nào ngoài vài xu lẻ, hoặc cùng lắm là vài đô-la.
"Cháu cảm ơn cụ, Jacob," cậu nói, "nhưng cháu hoàn toàn có thể tự kiếm đủ tiền để trang trải chi phí sinh hoạt. Cụ đừng bận tâm về cháu."
"Chẳng còn ai khác để mà thừa hưởng nữa," cụ già nói. "Số tiền chẳng đáng là bao, nhưng cậu sẽ có nó."
Nói đoạn, cụ run rẩy rút ra chiếc chìa khóa được buộc vào một sợi dây thừng mảnh mà suốt thời gian đau ốm, cụ vẫn đeo quanh cổ. Cụ cầm nó trong tay một lát, những nét mặt tái nhợt co giật vì đau đớn. Phải buông tay chiếc chìa khóa chẳng khác nào chia lìa với chính sự sống. Đó là cuộc chia tay cuối cùng với kho báu của đời mình, dẫu nhỏ nhoi là thế, nhưng trái tim cụ vẫn bấu víu lấy nó ngay cả trong khoảnh khắc trang nghiêm này. Cụ cầm chặt lấy nó, luyến tiếc khôn nguôi dẫu biết giờ đây mình phải buông tay.
"Hãy nhận chiếc chìa khóa này, Tom," cụ nói. "Đây là chìa khóa mở chiếc hộp vàng của tôi."
"Cháu không hề biết là cụ có một chiếc hộp đựng vàng đấy," Tom ngạc nhiên nói.
"Nó chẳng nhiều nhặn gì đâu — một trăm đô-la. Giá như tôi sống thêm được ít lâu nữa, tôi đã có thể kiếm được nhiều hơn."
"Một trăm đô-la cơ á, Jacob? Cháu không ngờ cụ lại giàu đến thế."
"Nó chẳng còn mang lại ích lợi gì cho tôi nữa," cụ già cay đắng nói. "Tôi thật ngốc nghếch khi bước ra đường vào ngày hôm đó. Lẽ ra tôi đã có thể sống thọ bằng cha tôi. Ông ấy thọ bảy mươi lăm tuổi khi qua đời."
Tom rất muốn an ủi cụ, nhưng cậu không thể thắp lên trong cụ chút hy vọng sống nào, và đó lại là điều cụ già khao khát nhất.
"Hộp tiền ở đâu vậy cụ?" cậu hỏi, vừa để chuyển hướng suy nghĩ của Jacob, vừa để thu thập thông tin cần thiết.
"Nó nằm dưới sàn phòng. Cậu hãy nhấc một tấm ván ngay trước lối vào phòng đựng thức ăn, cậu sẽ thấy một chiếc hộp thiếc ở bên dưới. Cậu sẽ tìm thấy một thứ khác trong đó, Tom. Đó là một tờ giấy trong đó tôi đã viết lại tất cả những gì tôi biết về cậu. Cậu đã nói là sẽ tha thứ cho tôi vì đã đối xử tệ với cậu mà."
"Vâng, Jacob."
"Biết đâu cậu có thể lấy lại được quyền lợi của mình; nhưng tôi e là khó."
"Quyền lợi của cháu!" Tom ngẩn người lặp lại.
"Đúng vậy; tôi không thể kể cho cậu nghe lúc này được; tôi đuối sức lắm rồi; tờ giấy đó sẽ nói cho cậu biết."
Cụ già bắt đầu lộ rõ vẻ kiệt sức. Sự kích động khi biết tình trạng vô phương cứu chữa của mình, cùng cuộc trò chuyện vừa qua với Tom, đã vắt kiệt sức lực mong manh của cụ, và điều đó hiện rõ lên qua diện mạo của cụ.
"Cháu e là mình đã ở đây quá lâu rồi, Jacob," Tom ân cần nói. "Cháu xin phép đi bây giờ, nhưng sáng mai cháu sẽ quay lại."
"Cậu sẽ không đi tìm chiếc hộp trước khi tôi qua đời chứ, Tom?" cụ già lo lắng hỏi. "Tôi... các bác sĩ có thể nhầm lẫn thì sao; và nếu tôi khỏe lại, tôi sẽ muốn lấy lại nó."
"Không đâu, Jacob, cháu sẽ không tìm nó khi cụ còn sống."
"Hứa với tôi đi," Jacob nói, vẫn mang tính hoài nghi đến tận phút cuối khi dính đến tiền bạc.
"Cháu hứa mà, Jacob. Cụ đừng bận tâm nữa. Cháu thà thấy cụ sống khỏe mạnh còn hơn là lấy toàn bộ số tiền đó."
"Cậu bé ngoan!" Jacob thều thào nói, đoạn đầu cụ ngả rạp xuống gối.
Tom bước ra khỏi phòng bệnh, liếc nhìn lần cuối đầy thương cảm về phía cụ già khốn khổ — người vẫn đang bấu víu vào sự sống với niềm hy vọng tuyệt vọng, dẫu cuộc đời ấy vốn chẳng có mấy điều mà người ta thường xem là dễ chịu. Đó là lần cuối cùng cậu được nhìn thấy Jacob khi cụ còn sống. Ngày hôm sau, khi cậu ghé qua để hỏi thăm tình hình, người ta báo rằng cụ đã qua đời. Cụ đã lả đi nhanh chóng sau cuộc gặp gỡ cuối cùng với người anh hùng của chúng ta, và dường như một khi đã buông bỏ chiếc chìa khóa kho báu, cụ chẳng còn lý do gì để lưu cõi đời này nữa.