Thạch và tôi ngồi ở tâm trạm, trên chỗ những đường ống không trọng lực dãn tầm chục mét sang hai bên, tại nơi máy GWB phát ra những lực xáo trộn hấp dẫn quanh vùng để báo hiệu cho tàu bè di chuyển trong vùng siêu không gian. Tôi dựa đầu vào vòm phát sóng, thứ khiến tôi cảm thấy như có bàn tay ấm áp ẵm lấy hộp sọ, xoa dịu tôi đến từng đầu ngón chân.

“Kể tao nghe về thế giới quê nhà mày đi,” tôi bảo Thạch. Hộp của nó đặt tại vị trí giúp nó nhìn được ra ngoài khung cửa sổ chính cùng với tôi, nhìn ra những vì sao và bãi phế liệu tan nát mà nó đã may mắn thoát ra được.

Im lặng. Một khoảng lặng đầy đăm chiêu.

“Đẹp lắm,” nó nói. Và rồi: “Mày quê Trái Đất, đúng không nhỉ?”

“Ừ,” tôi bảo nó. “Ở đến năm tao mười tuổi. Sau đó cùng ông già sang Orion sống. Thế rồi đến Ajax mấy tháng. Rồi đến New India. Tao là dân lính.”

“Ok, ok, tao có xin tiểu sử mày đâu,” Thạch nói. “Thế thì, hình dung hành tinh tao là Trái Đất, chỉ có điều khác hoàn toàn.”

Tôi phá lên cười. “Hiểu rồi.”

Chúng tôi im lặng ngồi một lúc lâu. Trên này thật dễ chịu. Có thêm bạn càng thích nữa. Tôi có thể trực thêm bốn năm nữa. Tôi có thể xin tái bổ nhiệm. Tôi nhớ hồi còn ở quân đội có cảm thấy thế này, vào những hôm mọi thứ diễn ra suôn sẻ, bản thân vừa sống qua những phen cực ghê rợn và cảm thấy mình như bất tử và thực sự vô cùng hạnh phúc, mặc dù cái kiểu hạnh phúc ấy nghe chừng thiếu lành mạnh và điên điên, và đó cũng là những hôm bạn sẵn sàng tìm gặp sĩ quan chỉ huy để nghiêm chào và dõng dạc hô to, với cái giọng lính trong kì huấn luyện ngon lành nhất có thể, “Cho tôi đăng ký thêm một kì nữa, THƯA CHỈ HUY!” Và đến lúc sau, khi cơn hưng phấn trôi qua, và đã mất cảm giác lâng lâng của người sống sót, và tâm trạng trở về như bình thường, bạn sẽ nghĩ, “Mình vừa làm cái mẹ gì thế?”

Bây giờ tôi cảm thấy như thế.

Được một lúc, Thạch bắt đầu kể tôi nghe về hành tinh quê hương của mình. Tôi vừa nghe vừa nhìn ra các chòm sao và những dải nhôm lấp lánh.

“Loài mày đặt tên hành tinh bọn tao là Orvo khi phát hiện ra nó. Lấy theo tên một bác sĩ trên tàu trinh sát. Tao nhớ lão đấy chết trước đó một tuần hay sao ấy. Quay lại vấn đề chính, mày chắc sẽ nghĩ hành tinh tao và tên tao nghe như một chuỗi tiếng lích kích cọ quẹt bá láp, và mặc dù như vậy là kì thị sắc tộc thấy mẹ, mày vẫn nghĩ đúng.”

Thạch phát ra một chuỗi tiếng lích kích cọ quẹt. Tôi mỉm cười. Đời thật tươi đẹp.

“Bọn tao không có mặt trăng, và mặt trời của bọn tao ở cách rất xa. Nhiệt lượng bọn tao nhận được xuất phát từ lõi phóng xạ, và các hoạt động kiến tạo rất ít xảy ra, thế nên hành tinh của bọn tao gần như bất động, hầu hết bị bao phủ bởi mấy mét nước, ngoại trừ mấy gầm đá nông choèn và một vài đảo phẳng là có nhiều chuyện hay ho diễn ra. Quê tao đó.”

“Thế, để tao đoán nhé, chúng mày không biết du hành không gian?” tôi hỏi.

“Đúng rồi, thằng khốn, không biết du hành không gian.”

“Nhưng có trí khôn.”

“Khôn hơn mày.”

Tôi mỉm cười. “Thế còn cấu tạo giải phẫu của mày thì sao? Tao đoán là có hệ thần kinh?”

“Không đơn giản như hệ thần kinh, nhưng cũng tương tự. Và ừ, bọn tao rất có đời sống xã hội. Thế là bọn tao có trí khôn. Có cả thuyết tâm trí đầy đủ.”

“Thuyết tâm trí là gì?” tôi hỏi.

Thạch ngưng lại. Như thể nó đang tự hỏi mình có đủ kiên nhẫn để dạy khôn một con khỉ không.

“Tức là tao có thể đoán được mày đang nghĩ gì,” nó nói.

Đầu óc tôi lúc đó đã vơ vẩn sang chủ đề khác rồi. “Mày gọi một nhóm những đứa cùng loài mày là gì?” tôi hỏi.

“Hả?”

“Thì, một nhóm bò gọi là một đàn bò. Một nhóm đá gọi là gì. Một bồ à?”

“Bồ đá á?” Thạch hỏi.

Tôi phá ra cười.

“Mẹ mày.”

“Thạch, mày là thằng bạn ngon lành nhất tao từng biết.”

“Thế là xong. Hồi trước tao hay tranh luận với giáo sư rằng địa ngục không tồn tại. Tao đã sai. Tao xin rút. Tao đầu hàng. Tao tìm ra nó rồi.”

“Mày học tiếng Anh ở đâu?” tôi hỏi. “Và mày tán dóc chuyện thiên đường và địa ngục với ai? Cái ông giáo sư nào đó hả?”

“Bọn tao không tán dóc. Bọn tao tranh luận. Bọn tao bàn thảo. Người văn minh họ làm như thế đấy. Hôm nào mày thử đi.”

“Được rồi.” Tôi cảm thấy bớt say đi. Và không hiểu sao, tôi không lấy đó làm phiền. Tôi ngồi dậy, tách xa cái máy GWB một lúc. “Kể tao nghe về chủ nhân...”

“Tao là chủ nhân của tao,” Thạch nói.

“ À ừ, xin lỗi.” tôi lắc đầu. “Kể tao về ông giáo sư người ta gửi mày tới đi. Ở Oxford ấy.”

“Tao là trợ lý nghiên cứu của ông ấy,” Thạch nói. “Tao vừa thực tập xong ở Delphi, đang trên đường về. Tao cùng làm với giáo sư Bockman ở mảng nghiên cứu con người và nhận thức.”

“Mày là nhà sinh vật học à?” tôi hỏi, và tôi lại choáng thêm lần nữa, liền sau đó là thấy hiển nhiên. Tất nhiên cái thứ này có nghề ngỗng rồi. Thằng này, không phải thứ này. Bao lớp vỏ thành kiến định kiến bị bóc mất đi. Ngay khi tôi tưởng mình đã sắp được khai sáng...

“Không phải sinh vật học,” Thạch nói. “Tao theo học giáo sư Bockman ba năm rồi. Ông ấy là một triết gia.”

Có ý tưởng xuất hiện.

Có ý tưởng buồn cười.

“Chờ đã,” tôi nói.

“Đừng...” Thạch cảnh cáo.

“Ý mày là...?”

“Ôi, mẹ nó,” Thạch nói.

“Mày là hòn đá phù thủy hả[1]?”

• • •

Mất trọn một hai phút gì đó tôi mới ngưng cười được. Trong thế nằm nghiêng, người cuộn tròn, cuối cùng tôi cũng lấy lại được hơi và nằm im như thế, dõi mắt ra các vì sao, đã lâu lắm rồi... có lẽ lần đầu tiên trong đời tôi thấy thỏa mãn đến thế. Tôi nghĩ về con tàu chở khách lướt qua lành lặn, có lẽ toàn mạng nhờ không quá mấy giây tôi tuyệt vọng đấu tranh, và chẳng ai hỏi han gì tôi về vụ đó cả. Về việc không nghiên cứu viên nào thèm hỏi thăm vụ đó khiến tôi thấy sao. Về việc tôi ngồi đây, vừa kiệt quệ vừa khóc tu tu, nhưng cảm thấy mình như lâng lâng, như vừa đạt được cảnh giới nhẹ nhõm tối thượng của đời người, thứ cảm giác đến sau khi bom đánh trượt mục tiêu và tay chân vẫn còn đủ ngón, nhưng nhân lên gấp năm ngàn lần.

“Quân đội hủy hoại đời mày ghê quá nhỉ?” Thạch hỏi.

Tôi không trả lời. Thay vào đó thế giới nhòe màu nước mắt.

“Tao chia buồn với mày,” Thạch nói, và tôi nghe giọng là biết nó nói thật lòng, và bởi vậy mà cơn thổn thức lại tuôn ra. Đã lâu rồi tôi mới khóc trước mặt người khác. Lần chót là trong cái buổi điều trị duy nhất với bác sĩ tâm thần quân đội, và kể từ đó tôi không còn muốn phải tham gia buổi điều trị nào nữa. Nhưng giờ tôi đang khóc hết gan ruột, và cứ khóc mãi không ngưng, và Thạch không nói một lời, không đánh giá tôi, chỉ ngồi trong cái hộp khuất tầm mắt, và tôi biết nó thông minh hơn tôi, và khôn ngoan hơn tôi, không chỉ vì cái giọng của nó, mà bởi vì nó là đứa có giáo dục, và bằng cách nào đó nó đã hiểu tôi mang trong mình tâm hồn tàn tật nhưng đó không phải lỗi của tôi, và tuyệt vời làm sao, khi có ai đó nghĩ không phải tất cả là tại tôi, và thế là tôi cứ khóc mãi khóc mãi trong khi sỏi đá và thép vụn lộp độp va vào trạm rồi lại văng đi như những giọt nước mắt nhỏ trong vũ trụ.

Sau khi cuối cùng cũng bình tâm lại, Thạch hỏi tôi một câu, câu hỏi khiến tôi rơi vào im lặng trầm ngâm một lúc lâu:

“Cái gì khiến mày ra nông nỗi này?”

Nghe đến đây tôi hớp một hơi sâu. Nếu không vì đã khóc quắt nước mắt rồi thì giờ tôi sẽ lại khóc tiếp.

“Tao không biết,” tôi đáp.

“Có khi mày biết đấy,” Thạch đưa phỏng đoán, “nhưng mày không dám cụ thể hóa nó.”

Tôi cười. “Mày nói như bác sĩ tâm thần tao ấy.”

“À, ờ, mẹ nó, có khi tao bắt đầu quan tâm đến mày một chút rồi, và có khi bác sĩ tâm thần của mày cũng lo cho mày. Ý tao là, phải có mày tao mới có nước uống, đúng không? Và tao đang khấn đủ thứ thần phật là mày sẽ kể lại chuyện tao cho tàu tiếp tế và cho tao về nhà, thế nên tao có trọng trách phải tử tế với mày.”

“Những trọng trách cơ đấy,” tôi nói.

“Đây là cách mày né tránh không phải nghĩ về việc đó hả? Cái thứ vừa nói đấy?”

Tôi ngồi dậy. Tôi băng qua khoảng trống giữa máy GWB và tường ngoài khoang và ngồi dựa lưng vào cửa kính, nhìn về phía cái mái vòm và những khung cửa nhỏ hơn viền quanh không gian chật chội này.

“Tao từng là phi công,” tôi nói.

Tôi hít một hơi sâu, tự hỏi mình đang định làm cái gì đây.

“Tao ra trận nhiều trong Cuộc chiến Hư vô. Bọn tao... hàng loạt người bỏ xác nơi khỉ ho cò gáy, mày hiểu không? Thậm chí còn không có đến một tảng đá để cướp lấy. Chẳng có gì ngoài mấy đường vạch trên biểu đồ sao. Vô nghĩa. Phải say bí tỉ mới hiểu được sự tình, mày hiểu chứ. Như kiểu... nốc vài ly rượu rum vào boong tàu mới đứng yên cho, kiểu tất cả đều cân đối lại nếu pha đúng chất rượu, như thể thế giới cũng xiêu vẹo cùng mình.”

Thạch lắng nghe. Lắng nghe thực sự.

“Bỏ qua đi, tao bị tước quyền bay và tống lên tiền tuyến. Tao tham gia trận Blitz, lúc bọn tao định chấm dứt cuộc chiến, kịp về quê ăn Giáng Sinh, toàn tầm bậy bá láp cả. Tao lúc đó phục vụ kì ba trong quân đội. Tao làm trung úy của một tiểu đội, tức là cái thằng mày gọi nếu không ai khác chịu nhấc máy, và nói thật, tao liên tục được thăng chức nhờ sống dai. Mọi người cấp cao hơn tao bị nổ tan xác hết, và người ta cứ thế tống tao lên cấp cao hơn, và chẳng ai buồn quan tâm hơi thở tao thừa đủ lượng cồn để làm tróc sạch sơn ngụy trang súng trường, họ chỉ quan tâm số địch bọn tao giết được nhiều hơn số người hi sinh, và chuyện đó bọn tao làm tốt khỏi bàn.”

Đầu óc tôi lượn về cái hôm cuối cùng đó. Ngày cuối cùng tôi tham chiến. Cái ngày tôi quyết không đánh đấm gì nữa. Và tay tôi đặt lên vết thương ngang bụng.

“Hôm đó đáng ra tao phải giết được một núi,” tôi nói. “Có lẽ tao giết cũng được kha khá rồi, nhưng đáng ra tao đã có thể hủy diệt cả tổ bọn nó, nguyên một khu tổ của chúng nó, và lật ngược tình thế. Làm vậy đồng nghĩa với xóa sổ ba trung đội phe mình, và cả tiểu đội tao đã chết ráo cả, nhưng diệt toàn bộ cái khu đó là điều đúng đắn. Ấy nhưng tao không làm. Và hóa ra thế lại hay. Bọn Ryph rút quân bởi vì tiểu đội tao đã thọc thẳng vào giữa bầy chúng nó – và vâng, hôm đó mọi trò anh hùng đều do tiểu đội tao cân hết, và bởi vì tao là đứa tỉnh dậy trong bệnh viện, đứa không vứt xác ngoài kia, lòng mề khâu lại vào trong bụng, họ đính lên người tao cái huân chương, và từ trên giường bệnh tao được xem một mớ các cuộc diễu hành, và tao vẫn không hiểu thế quái nào lại có người quan tâm chuyện hai đội quân quyết định ngày mai sẽ giết nhau thay vì giết nhau ngay chiều hôm đó, và tao cũng không hỏi.

Chỉ huy của chỉ huy của chỉ huy của tao đến gặp tao, cổ áo lủng lẳng sao vàng, và hỏi tao muốn sự nghiệp tương lai mình ra sao, cho tao chọn vị trí.”

Tôi ngưng lại và nhớ về ngày hôm đấy. Về lão già ấy. Về gương mặt tươi cười rạng rỡ của lão. Về vẻ tự hào của lão trước người lính bị quân đội lão làm cho thương tật.

“Và mày xin gì?” Thạch hỏi.

“Tao bảo lão tao muốn được ở một mình.”

Tôi nhớ nụ cười của lão biến dần, vết sẹo trên môi lão lại gắn vào nhau, nhờ vậy mà tôi biết lão không cười hôm bị ăn sẹo. Lão bỏ đi, nhưng lão chấp thuận ước muốn của tôi.

“NASA là nơi nhận những phi công giỏi nhất,” tôi bảo Thạch. “Những phi công đầu bảng, tâm thần ổn định, tất cả đều về đội NASA. Từ trước đến nay luôn thế. Cho đến ngày tao vào.”

Chúng tôi ngồi im lặng một hồi.

“Tao nghĩ mày thế là khá rồi,” Thạch nói. “Mày cứu tao, đúng không?”

Tôi rướn ra trước và ụp mặt vào tay. Dù không nói, nhưng trong đầu tôi thì nghĩ, băn khoăn không biết ai cứu ai.

Nói ra những chuyện này thật nhẹ lòng. Đây không phải lần đầu tiên tôi hối hận mình không tiếp tục đến gặp bác sĩ điều trị. Tôi đơn giản là chưa sẵn sàng. Quá hãi sợ phải đối diện bản thân. Phơi bày mọi thứ khi ấy hãy còn quá sớm.

“Ê, Thạch?”

Tôi nhấc đầu ra khỏi bàn tay. Rảo bước về phía cái hộp. Thạch đang ngồi giữa vũng nước nhỏ của mình, trông không hề hao hụt so với lúc mới rót.

“Đá ơi?”

Nó nhìn lên, chắc đang băn khoăn đoán xem tôi sẽ nói gì.

Tôi tí toáy một miếng gỗ vụn trên hộp của nó, vặn tới lui cho đến khi nó gãy hẳn. Dí nó lên sát mũi, tôi hít lấy hương gỗ, thầm trầm trồ vì chất gỗ hãy còn ẩm và xanh và tươi mới, như thể vừa được chặt về từ rừng, một thứ mới đây hãy còn nguyên sức sống. Nó như mang mùi tuổi thơ tôi trên Trái Đất. Như mang mùi quang cảnh ngoài trời. Như mang mùi không khí trong lành và bầu khí quyển.

Thạch câm như thóc. Tôi nghĩ mình hiểu nguyên do.

“Mày đục cái lỗ này, đúng không?” tôi hỏi nó.

Nó nhìn tôi đầy tội lỗi.

“Mày như... như viên đạn trong bụng.”

Thạch hơi liếc đi chỗ khác.

“Mày hại cái hộp này, và lúc ở ngoài không gian nó vẫn còn chút nhựa sống, khi nó đang trên đường đến chỗ giáo sư Bockman ở trường SAU tại Oxford, và nó rỗng không, chỉ là cái hộp, và phần gỗ còn tươi chết héo nốt sau khi mày đâm vào nó, đúng không?”

Thạch không nói gì.

“Tao mất mẹ nó trí rồi, đúng không?”

Tôi nghĩ Thạch gật đầu. Tôi đoán thế. Tôi chỉ thèm nó nói câu gì đó. Tôi thèm nó nói chuyện với tôi. Nhưng nó chỉ là hòn đá.

Một hòn đá mang vạch đen tôi cứ nghĩ là mồm.

Một hòn đá với vết thẫm tôi cứ tưởng mắt đang chớp.

Thằng OCD cùng phòng ngước nhìn lên từ chiếc ghế bành trong hộp sọ của tôi với vẻ mặt buồn buồn, như thể nó đã biết từ lâu, như thể nó mới là đứa chưa mất trí.

Đúng rồi, nó chưa mất trí đâu, nó chỉ lật lưỡi áp thành má bên này hai mươi lần, sau đó lật lưỡi áp sang bên kia hai mươi lần, rồi lật lên vòm họng hai mươi lần, và tin rằng nhờ lật lưỡi thế mà nó né được đạn pháo cối. Nhờ lật lưỡi mà đạn cối rơi xuống phần chiến hào xa hơn. Giết người khác.

Đúng rồi, nó chưa mất trí đâu.

Tôi mới là thằng nói chuyện với hòn đá.

Ảo tưởng bị cái vấn đề như thế đấy: Hình thành thì dễ như chơi, nhưng một khi đã bị đập tan, có trời cũng không ghép lại được. Về mặt này chúng cũng giống con người.

Đoán định thứ này thứ kia còn sống hay chết khó thật. Khó quá đi thôi.

Tôi lại ngửi mẩu gỗ, vẫn thoảng hương sự sống, và không hiểu tại sao, đầu óc tôi nhớ về Alice Waters, tình yêu thời cấp ba của tôi, và người tôi thường gửi thư về hồi còn trong quân ngũ vì chẳng biết gửi ai khác, và tôi tự hỏi không biết cô ta nghĩ thế nào về những lá thư điên rồ tôi gửi, và liệu những lá thư đó có thoảng hương một người còn sống và đang thở và sợ đến quẫn mẹ trí, hay chúng mang mùi điên dại và tuyệt vọng và máu và bột tecmit[2]. Hay là, cũng như tôi, những bức thư cũ đó sặc mùi chiến tranh.

❀ ❀ ❀

[1] Triết gia tiếng Anh là philosopher. Thạch là hòn đá của một triết gia, tức là philosopher’s stone. Philosopher’s stone cũng là tên giới giả kim đặt cho một thứ đá thần có thể biến kim loại thành vàng và mang lại sự trường sinh bất tử. Philosopher’s stone xuất hiện trong tập truyện đầu của bộ Harry Potter với cái tên hòn đá phù thủy.

[2] Tecmit: hỗn hợp bột nhôm và ôxít sắt, khi cháy phát ra nhiệt rất cao, dùng trong bom đạn.