[TIÊU ĐỀ GỐC]: TO CADIZ FROM HAVANNA, 1855.

(Trích Kỷ niệm những chuyến đi.)

“Ôi Tây Ban Nha tươi đẹp! Xứ sở nên thơ và đầy ắp chuyện tình!”

Vào ngày cuối cùng trên tàu, nàng Dominga tốt bụng (người hầu của chúng tôi) đã đánh thức chúng tôi dậy từ rất lâu trước khi trời hửu sáng, vừa gọi: “Nào, thưa Phu nhân, hãy ra boong tàu cùng tôi để ngắm nhìn ngày mới bắt đầu.” Chúng tôi làm theo và vô cùng say đắm trước khung cảnh tuyệt mỹ ấy. Thoạt đầu, bầu trời “xanh thẳm, tối thẫm,” và muôn vì tinh tú lấp lánh với một thứ ánh sáng chưa từng thấy ở những vùng đất phía bắc xa xôi hơn. Dần dần, một lớp màn mỏng như gót lụa dường như đang lướt qua chúng phía trên, và ở phía đông, những dải lụa màu tía cùng sắc hồng đột ngột vươn lên tựa như những lá cờ phấp phới, rồi sắc xanh thẳm khôn cùng của vòm trời tan chảy vào một sắc xám dịu dàng. Chẳng mấy chốc, những tia nắng vàng rực rỡ lóe lên xuyên qua lớp màn ấy, và mặt trời huy hoàng hiện ra, biến lòng đại dương phẳng lặng như gương thành một biển sáng lấp lánh, ngời chói và rực rỡ tựa muôn vàn trân châu bảo ngọc. Và đó chính là buổi sáng trên Đại Tây Dương!

Đến giữa trưa, có tiếng hô vang *tierra! tierra!* (đất liền! đất liền!) khiến bao trái tim rung lên niềm vui sướng nghẹn ngào. Từ khi rời khỏi quần đảo Antilles, chúng tôi chẳng còn thấy dải đất nào khác, ngoại trừ đảo Santa Maria (một hòn đảo thuộc quần đảo Azores mà chúng tôi đi ngang qua). Chúng tôi vội vã chạy lên boong tàu, và chỉ khoảnh khắc sau,

“Cadiz kiều diễm, vươn lên từ lòng đại dương xanh thẳm,”

hiện ra trước đôi mắt đang mỏi mòn ngóng đợi của chúng tôi. Thành phố ở đằng xa trông giống như một chú chim bồ câu trắng muốt với đôi sải cánh rộng đang đậu trên mặt nước tĩnh lặng. A! Tôi sẽ còn ghi nhớ mãi niềm hạnh phúc khi lần đầu tiên được chiêm ngưỡng thành phố Cadiz xinh đẹp biết bao! Hôm ấy là một ngày tuyệt diệu; bầu trời trong trẻo và ngát hương thơm mát, còn mặt nước biển thì êm đềm tựa một hồ nước trong nội địa. Những linh hồn dịu dàng dường như đang lượn lờ xung quanh để chào đón chúng tôi, trong khi một niềm vui ấm áp, rực rỡ tràn ngập lồng ngực.

Càng lúc chúng tôi càng đến gần hơn, những mái vòm, ngọn tháp và đài quan sát cứ từ từ hiện rõ trước mắt, cho đến khi toàn bộ đường nét của thành phố, với những ngôi nhà trắng tinh như tuyết cùng các đại lộ rợp bóng cây xanh, bày biện trọn vẹn trước mặt chúng tôi. . . . . . .

Cadiz là một thành phố cổ kính lâu đời. Nơi đây đã được thành lập bởi người Phoenicia, từ hàng thế kỷ trước khi thành Rome được xây dựng. Trên huy hiệu của thành phố có hình tượng của Hercules, vị anh hùng mà cư dân nơi đây vẫn truyền tụng là người đã dựng nên thành phố này. Tiếp đó là thời kỳ thống trị của người Moor, rồi sau đó là người Tây Ban Nha. Khi châu Mĩ được tìm ra, một thời kỳ thịnh vượng vàng son đã chiếu rọi xuống Cadiz, nhưng rồi lại vụt tắt ngay khi các thuộc địa của Tây Ban Nha ở Tân Thế Giới tuyên bố độc lập. Nơi đây hoàn toàn là một trung tâm thương mại, và giờ đây chỉ còn lại dân số sáu mươi nghìn người. Thành phố nằm trên một mỏm đất đá, nối liền với bán đảo bằng một eo đất hẹp. Biển cả bao bọc xung quanh ba mặt, ngày đêm vỗ sóng vào những bức tường thành và thường tung những bọt nước trắng xóa qua cả các công sự. Về mặt thứ tư, thành phố được bảo vệ bởi một bức tường kiên cố cùng hệ thống cầu bắc qua con hào rộng. Khi màn đêm buông xuống, những chiếc cầu này được kéo lên, nhờ đó cô lập hoàn toàn thị trấn. . . . . . .

Rời khỏi vịnh, chúng tôi lao mình vào những con sóng lớn cuồn cuộn dâng trào của Đại Tây Dương, và cất lời từ biệt

“Vĩnh biệt! Cadiz kiều diễm, một lời từ biệt dài lâu!”

rồi vòng qua mũi đất nơi từng tọa lạc ngọn hải đăng của người Phoenicia mang tên “Hòn đá Mặt Trời”, chúng tôi tiến đến Sanlucar. Nơi ấy chính là chốn Magellan từng trang bị cho hạm đội đã thực hiện chuyến hải trình vòng quanh thế giới đầu tiên. . . . Chúng tôi đi ngang qua cửa sông Rio Tinto, nơi tọa lạc tu viện [La Rabida] — chốn mà Christopher Columbus, khi ấy chỉ là một kẻ tha hương lang thang khốn khổ, đã nhận được lòng bác ái từ vị viện phụ nhân hậu; chính vị viện phụ này đã đứng ra cầu xin Nữ hoàng Isabella để rồi từ đó chắp cánh cho những hoài bão lớn lao của nhà thám hiểm vĩ đại.