Văn Học Miền Nam Từ 1579-1895

Lượt đọc: 1804 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Sự Mỹ Lệ Và Tính Thơ.

❊ ❊ ❊

(Trích từ Poetry of the Future.[33])

Mối quan hệ giữa cái Đẹp và Vẻ Đẹp một bên, với Tính Thơ và Thơ ca ở bên kia, từ trước đến nay thường được nhìn nhận một cách mơ hồ — nghĩa là, được nhìn nhận đúng như bản thân cái Đẹp và Tính Thơ từng được nhìn nhận: “như trong một tấm gương sờn tối.” Sự mơ hồ này dường như bắt nguồn từ những quan điểm sai lầm về tự nhiên của các nhà lý thuyết. . . . . . . . . .

Tóm lại, Tự nhiên là một hiệu ứng — một sản phẩm — của một Quyền năng nằm đằng sau hoặc bên trên nó; và do đó, nó đứng trước Quyền năng ấy trong mối quan hệ giữa hệ quả và nguyên nhân. Nguyên nhân đó chúng ta sẽ gọi là Tâm linh; hệ quả, là Tự nhiên. Tự nhiên, hay Giới tự nhiên, chính là Vũ trụ vật chất bao trùm ba vương quốc được biết đến là khoáng vật, thực vật, và động vật. . . . . . .

Do sự tình là thế, vạn vật trong tự nhiên đều có sự tương ứng với một thứ gì đó — thể hiện và do đó mang tính đại diện, biểu trưng cho một thứ gì đó ở bên trên hoặc đằng sau nó; và thứ đó chính là một ý niệm — một thực thể phi vật chất. Từ đó suy ra rằng mọi đối tượng trong tự nhiên đều mang bản chất thực sự của chính nó với tư cách là đại diện cho một ý niệm; cũng giống như, chẳng hạn, mỏ neo đại diện cho hy vọng, trái tim đại diện cho tình yêu, cành ô-liu đại diện cho hòa bình, và chiếc nhẫn đại diện cho hôn nhân. . .

Chúng ta bước sang việc xem xét tâm trí người nhận thức. Tâm trí con người có những năng lực và khả năng giới hạn và bất toàn. Điều gì là thiện, là chân, hay là đẹp đối với tâm trí này thì khó lòng lại là điều tương tự theo cùng cách thức và mức độ đối với tâm trí khác. Quả thực — như một số nhà văn từng khẳng định, dù dường như không ai sẵn sàng đẩy những mệnh đề ấy đến tận cùng hệ quả hợp lý của chúng — rằng Cái Thiện và Cái Đẹp là Chân lý, Cái Đẹp và Chân lý là Cái Thiện, còn Chân lý và Cái Thiện là Cái Đẹp. Chúng ta muốn tiếp nhận các mệnh đề ấy trong tầm bao quát rộng lớn nhất cùng với mọi hệ quả tất yếu của chúng.

Tại điểm này, chúng ta hãy lưu ý một thực tế, khá hiển nhiên nhưng thường bị bỏ qua, đó là trong quá trình nhận thức, kết quả phụ thuộc vào tâm trí người nhận thức nhiều hơn là vào đối tượng được nhận thức. Đối với một chú bé nhà quê, một hòn sỏi là một vật vô nghĩa, có chăng chỉ gợi lên sự khó chịu nào đó khi bước đi, và có lẽ chỉ thích hợp để ném vào chim chóc; nhưng đối với nhà địa chất, nó lại hiện lên xứng đáng với cả một tập sách, và thì thầm với người ấy về những tầng đất có thể cách đây cả triệu năm, về sự mài mòn của băng hà, về hoạt động núi lửa, về các thành phần hóa học, về các nguyên tắc khoáng vật học và sức hút tạo tinh thể, về các định luật toán học và góc hình học, cùng những biến đổi địa chất trong tương lai. Nghĩa là, hòn sỏi co lại hay giãn ra, tùy thuộc vào năng lực và thành kiến của con người — của tâm trí — đang ngắm nhìn nó.

Hoặc, một lần nữa: Trăng lưỡi liềm hiện ra vằng vặc trên bầu trời trong trẻo. Người A nhìn thấy một sự tiện lợi sáng sủa giúp anh ta bước đi tốt hơn — ánh sáng không tuyệt bằng trăng tròn, nhưng vẫn có giá trị trong chừng mực nó chiếu sáng. Người B nhìn thấy một vì tinh tú đáng yêu dẫn lối anh đến người tình dấu yêu, một con mắt thánh thiện khép hờ đang dõi theo với ánh hào quang bảo bọc giấc ngủ của nàng. Người C tính toán khoảng cách 238.000 dặm ở giữa, đường kính 2,162.3 dặm của nó, và tâm trí anh bận rộn với quỹ đạo, bán kính, hình elip, nhật nguyệt thực, phương vị, thị sai, chu kỳ sao, độ nghiêng vệ tinh, và các vòng quay giao hội. Người D, có khiếu về biểu tượng và lịch sử, nhìn thấy ở đó chút gì gợi liên tưởng đến “những món đồ trang sức hình mặt trăng” mà Gideon đã tước đoạt từ tay hai vị thủ lĩnh Zebah và Zalmunna, chút ít về cuộc vây hãm Byzantine, lá cờ Ottoman, các cuộc Thập tự chinh, Hiệp sĩ đoàn Selim, trận Tours, và thành phố New Orleans. . . . . . . . .

Cái Đẹp . . . . là mối quan hệ giữa con người đang nhìn và đối tượng được nhìn. Một mối quan hệ hoàn toàn hài hòa sẽ mang lại vẻ đẹp hoàn mỹ.

Tính Thơ . . . . chính là cái đẹp; và điều này có thể được diễn đạt bằng văn xuôi hoặc bằng thơ ca. . . . . . . . . .

Thơ ca, được định nghĩa chặt chẽ hơn, chính là tính thơ được thể hiện bằng ngôn ngữ có nhịp điệu.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.