Anna bước vào với cái đầu cúi gằm, tay nghịch những chiếc tua rua trên mũ trùm đầu. Gương mặt nàng bừng sáng và rực rỡ, nhưng ánh rực rỡ ấy không mang vẻ tươi vui; nó gợi lên thứ ánh sáng đáng sợ của một đám cháy giữa đêm đen. Trông thấy chồng, Anna ngẩng đầu lên và mỉm cười, như thể vừa tỉnh giấc.
“Anh vẫn chưa lên giường sao? Lạ thật đấy!” nàng nói, buông chiếc mũ trùm xuống rồi cứ thế bước thẳng vào phòng thay đồ. “Đã muộn rồi, Alexey Alexandrovitch,” nàng cất tiếng khi đã đi qua khung cửa.
“Anna, anh có chuyện cần nói chuyện với em.”
“Với em ư?” nàng ngạc nhiên hỏi. Nàng bước ra từ sau cánh cửa phòng thay đồ, nhìn thẳng vào anh. “Ơ hay, chuyện gì thế? Về cái gì cơ?” nàng vừa hỏi vừa ngồi xuống. “Nào, cứ nói đi, nếu thực sự cần thiết. Nhưng có lẽ đi ngủ vẫn hơn.”
Anna thốt ra những gì vừa hiện lên môi, và chính nàng cũng phải ngạc nhiên khi nghe tiếng mình nói, tự hỏi sao bản thân lại có thể nói dối giỏi đến vậy. Lời lẽ của nàng mới tự nhiên và giản dị làm sao, trông cứ như thể nàng đang ngái ngủ thật vậy! Nàng cảm thấy mình đang được bao bọc bởi một lớp giáp dối trá kiên cố không gì xuyên thủng. Nàng cảm thấy một sức mạnh vô hình nào đó đang đến cứu viện và nâng đỡ mình.
“Anna, anh phải cảnh báo em,” anh bắt đầu.
“Cảnh báo em ư?” nàng nói. “Về chuyện gì?”
Nàng nhìn anh thật ngây thơ, thật tươi tắn, đến mức nếu là ai không hiểu rõ nàng như người chồng của nàng, hẳn sẽ chẳng thể nhận ra điều gì bất thường, dẫu là trong giọng điệu hay ý nghĩa câu chữ. Thế nhưng, với anh — kẻ thấu hiểu nàng, kẻ biết thừa rằng cứ mỗi khi anh đi ngủ muộn hơn bình thường dăm phút là nàng lại nhận ra ngay và gặng hỏi lý do; với anh — kẻ biết rõ mọi niềm vui, nỗi hân hoan cũng như niềm đau khổ nàng từng trải đều được kể tuốt cho anh nghe ngay lập tức; đối với anh lúc này, việc nhận thấy nàng chẳng màng bận tâm đến tâm trạng của anh, chẳng buồn hé răng nửa lời về bản thân, mang một ý nghĩa rất lớn. Anh nhận ra những ngóc ngách thầm kín nhất trong tâm hồn nàng, vốn dĩ từ trước đến nay luôn rộng mở trước mặt anh, nay đã hoàn toàn đóng sập lại. Hơn thế nữa, từ giọng điệu của nàng, anh thấy nàng thậm chí chẳng hề nao núng vì điều đó, mà giống như đang thẳng thừng tuyên bố với anh rằng: “Vâng, nó đã khép lại rồi đấy, mọi chuyện phải thế và tương lai cũng sẽ như vậy.” Giờ đây, anh trải cảm giác hệt như một người đàn ông trở về nhà và thấy cửa khóa then cài. “Nhưng biết đâu vẫn tìm được chìa khóa,” Alexey Alexandrovitch thầm nghĩ.
“Anh muốn cảnh báo em,” anh nói với giọng trầm trầm, “rằng vì sự vô tâm và thiếu thận trọng, em có thể khiến bản thân trở thành đề tài đàm tiếu trong xã hội. Cuộc trò chuyện quá đỗi sôi nổi của em tối nay với Bá tước Vronsky” — anh nhấn mạnh từng tiếng, rõ ràng và kiên quyết vào cái tên ấy — “đã thu hút sự chú ý.”
Anh vừa nói vừa nhìn vào đôi mắt đang cười của nàng — đôi mắt giờ đây khiến anh hoảng sợ bởi vẻ thâm trầm khó dò — và trong lúc cất lời, anh cảm thấy mọi lời lẽ của mình thật vô ích và sáo rỗng.
“Lúc nào anh cũng thế,” nàng đáp lại, ra điều hoàn toàn hiểu lầm ý anh, và trong tất cả những gì anh vừa nói, nàng chỉ bấu víu lấy câu cuối cùng. “Hết lần này đến lần khác, khi thì anh chê em tẻ nhạt, lúc lại phàn nàn em sôi nổi. Tối nay em không hề tẻ nhạt. Điều đó làm anh chướng tai gai mắt lắm sao?”
Alexey Alexandrovitch rùng mình, gập các ngón tay lại cho kêu răng rắc.
“Ôi, xin anh đừng làm thế, em ghét nhất là tiếng đó đấy,” nàng nói.
“Anna, đây là em thật sao?” Alexey Alexandrovitch nói, khe khẽ nén lại cảm xúc và kìm chế đôi bàn tay đang chuyển động.
“Thế rốt cuộc là chuyện gì thế chứ?” nàng nói với vẻ ngạc nhiên ngây thơ và buồn cười đến lạ. “Anh muốn gì ở em nào?”
Alexey Alexandrovitch ngừng lại, đưa tay xoa trán và đôi mắt. Anh nhận ra rằng thay vì làm theo dự tính ban đầu — tức là cảnh báo vợ tránh vấp phải những điều tiếng với người đời — anh lại vô thức bị cuốn vào việc phán xét lương tâm cô ấy, và đang chật vật đấu tranh với bức tường vô hình mà anh tưởng tượng ra giữa hai người.
“Đây mới là điều anh định nói với em,” anh tiếp tục với giọng lạnh lùng, điềm tĩnh, “và anh cầu xin em hãy lắng nghe cho kỹ. Như em đã biết, anh coi sự ghen tuông là một thứ cảm xúc hèn m hạ, sỉ nhục, và anh sẽ không bao giờ cho phép bản thân bị nó chi phối; thế nhưng có những chuẩn mực phép tắc nhất định mà ta không thể bất tuân mà không phải trả giá. Tối nay, không phải chính mắt anh quan sát thấy, nhưng qua ấn tượng để lại ở những người xung quanh, tất cả đều nhận thấy hạnh kiểm và thái độ của em chưa được đúng mực cho lắm.”
“Em hoàn toàn chẳng hiểu gì sất,” Anna nói, nhún vai. “Anh ta chẳng thèm bận tâm đâu,” nàng thầm nghĩ. “Nhưng thiên hạ lại để ý đến chuyện đó, và chính điều này mới làm anh ta phát điên.”—“Anh không khỏe đấy thôi, Alexey Alexandrovitch,” nàng nói thêm, đoạn đứng dậy định bước về phía cửa; nhưng anh bước chồm lên như muốn cản đường nàng.
Khuôn mặt anh trông thật khó coi và g(ắt gỏng, vẻ mặt mà chưa bao giờ Anna từng thấy ở anh. Nàng khựng lại, ngả đầu về phía sau rồi nghiêng sang một bên, nhanh nhẹn dùng tay rút từng chiếc kẹp tóc ra.
“Nào, em đang nghe xem anh còn định nói gì nữa đây,” nàng thỉnh cầu với vẻ điềm tĩnh và mỉa mai; “mà quả thật em nghe rất chăm chú là đằng khác, vì em cũng rất muốn hiểu xem rốt cuộc chuyện quái quỷ gì đang xảy ra.”
Nàng vừa nói vừa tự ngạc nhiên trước giọng điệu tự tin, điềm đạm, tự nhiên của chính mình và cách lựa chọn từ ngữ của nàng.
“Anh không có quyền đi sâu vào mọi chi tiết cảm xúc của em, hơn nữa anh cũng cho rằng việc đó thật vô ích, thậm chí có hại,” Alexey Alexandrovitch bắt đầu. “Lục lọi trong tâm hồn người ta thường lôi ra được thứ lẽ ra nên được để yên ở đó mà không ai hay biết. Cảm xúc của em là chuyện riêng thuộc về lương tâm em; nhưng anh có bổn phận đối với em, đối với chính mình và trước Chúa, phải chỉ ra cho em thấy những đạo lý làm tròn. Cuộc đời chúng ta đã gắn kết với nhau, không phải bởi con người, mà bởi phán quyết của Chúa. Sự gắn kết ấy chỉ có thể bị cắt đứt bởi một tội ác, và một tội ác như thế tất yếu sẽ mang theo sự trừng phạt của chính nó.”
“Em chẳng hiểu nổi một chữ nào. Mà ôi chao! Ôi chao, sao mà em buồn ngủ quá cơ, đúng là xui xẻo thật,” nàng nói, nhanh chóng luồn tay qua mái tóc để tìm những chiếc kẹp tóc còn lại.
“Anna, vì ơn Chúa, đừng nói năng kiểu đó!” anh nhẹ nhàng thốt lên. “Có lẽ anh đã lầm, nhưng tin anh đi, những gì anh nói không chỉ vì em mà còn vì chính anh nữa. Anh là chồng em, và anh yêu em.”
Chỉ trong tích tắc, nét mặt nàng chùng xuống, ánh nhìn giễu cợt trong đôi mắt vụt tắt; nhưng từ “yêu” lại khiến nàng nổi loạn trở lại. Nàng thầm nghĩ: “Yêu ư? Anh ta mà cũng biết yêu ư? Giá như chưa từng nghe thiên hạ bàn tán về thứ gọi là tình yêu, đời nào anh ta thốt ra được từ ấy. Bản thân anh ta còn chẳng biết tình yêu là gì nữa là.”
“Alexey Alexandrovitch, thực sự là em chẳng hiểu gì cả,” nàng nói. “Anh hãy định nghĩa xem rốt cuộc thứ mà anh tìm thấy là...”
“Xin lỗi, hãy để anh nói cho hết ý. Anh yêu em. Nhưng anh không chỉ nói về riêng mình; những người quan trọng nhất trong chuyện này chính là con trai chúng ta và bản thân em. Rất có thể, anh xin nhắc lại, những lời của anh làm em thấy hoàn toàn thừa thãi và lạc lõng; rất có thể chúng xuất phát từ sự lầm tưởng của cá nhân anh. Nếu vậy, anh cầu xin em hãy tha thứ cho anh. Nhưng nếu tự bản thân em cảm thấy dù chỉ là một căn cứ nhỏ nhất cho những điều đó, thì anh xin em hãy suy ngẫm đôi chút, và nếu con tim gợi mở, hãy thành thật nói cho anh nghe...”
Alexey Alexandrovitch đang vô thức thốt ra những lời hoàn toàn trái ngược với những gì anh đã chuẩn bị sẵn trong đầu.
“Em chẳng có gì để nói cả. Hơn nữa,” nàng vội vã cất lời, chật vật kìm nén một nụ cười, “đã đến giờ đi ngủ thật rồi.”
Alexey Alexandrovitch thở dài, lặng thỗi bước sang phòng ngủ mà không nói thêm lời nào.
Khi nàng bước vào phòng ngủ, anh đã nằm trên giường từ lâu. Đôi môi mím chặt nghiêm nghị, ánh mắt hướng lệch đi nơi khác, không nhìn nàng. Anna leo lên giường của mình, nằm trằn trọc và từng phút từng giây chờ đợi anh mở lời với nàng lần nữa. Nàng vừa sợ anh cất tiếng, lại vừa thầm mong điều đó. Thế nhưng anh vẫn im lặng. Nàng nằm im bất động suốt một khoảng thời gian dài cho đến khi quên bẵng đi sự hiện diện của anh. Nàng nghĩ đến người đàn ông kia; nàng hình dung ra khuôn mặt ấy, và cảm thấy trái tim mình đang ngập tràn cảm xúc cùng niềm vui tội lỗi khi hướng về anh ta. Bỗng nhiên, nàng nghe thấy tiếng ngáy đều đặn, bình yên. Thoạt đầu, Alexey Alexandrovitch có vẻ như hoảng hốt trước tiếng ngáy của chính mình nên liền nín bặt; nhưng chỉ cách qua hai nhịp thở, tiếng ngáy ấy lại cất lên với một âm điệu bình thản mới.
“Muộn rồi, muộn thật rồi,” nàng thì thầm với một nụ cười. Nàng cứ nằm bất động như thế trong một thời gian dài, đôi mắt mở trừng trừng, đến mức nàng tưởng chừng như chính mình cũng có thể nhìn thấy ánh hào quang phát ra từ đôi mắt ấy trong màn đêm tĩnh mịch.
