Stepan Arkadyevitch đã đến Petersburg để chu toàn một bổn phận công chức hết sức tự nhiên và cần thiết—một thứ bổn phận quen thuộc đến mức hiển nhiên với bất kỳ ai làm việc trong bộ máy nhà nước, dẫu rằng hoàn toàn khó hiểu đối với người ngoài—cái bổn phận mà nếu thiếu nó thì khó lòng mà tại vị trong chốn quan trường, đó là việc nhắc nhở bộ trưởng nhớ đến sự tồn tại của mình. Sau khi vét sạch số tiền mặt có sẵn trong nhà để phục vụ cho việc hành lễ này, anh ta đang vui vẻ và thoải mái tận hưởng những ngày tháng tại các trường đua và những biệt thự mùa hè. Trong khi đó, Dolly cùng các con đã chuyển về vùng quê để cắt giảm chi phí đến mức tối đa. Nơi cô đến là Ergushovo, điền trang vốn là của hồi môn của cô, cũng là nơi mà vào mùa xuân vừa qua, khu rừng đã được đem bán. Nơi này cách trang trại Pokrovskoe của Levin chừng bốn mươi dặm.
Ngôi nhà lớn cổ kính ở Ergushovo đã bị triệt phá từ lâu, và vị bá tước già đã cho tân trang lại căn nhà khách và xây cất nối dài thêm. Hai mươi năm trước, khi Dolly hãy còn là một đứa trẻ, căn nhà khách ấy vốn rộng rãi và tiện nghi, dẫu rằng giống như mọi căn nhà khách khác, nó quay ngang so với đại lộ dẫn vào và hướng về phía nam. Thế nhưng giờ đây, căn nhà khách ấy đã trở nên cũ kỹ và xiêu vẹo. Khi Stepan Arkadyevitch về quê vào mùa xuân để bán rừng, Dolly từng van xin anh ta xem xét kỹ ngôi nhà và ra lệnh sửa sang những gì cần thiết. Stepan Arkadyevitch, cũng giống như hầu hết những người chồng bội bạc khác, lại tỏ ra vô cùng ân cần chu đáo đối với sự thoải mái của vợ; chính tay anh ta đã đi một lượt khắp ngôi nhà và đưa ra chỉ thị về mọi thứ mà anh ta cho là cần thiết. Những điều anh ta cho là cần thiết bao gồm: bọc lại toàn bộ đồ đạc bằng vải cretonne, giăng rèm cửa, làm cỏ khu vườn, bắc một chiếc cầu nhỏ qua ao và trồng hoa. Thế nhưng anh ta lại quên bẵng đi rất nhiều vấn đề thiết yếu khác, để rồi sự thiếu thốn ấy đã khiến Darya Alexandrovna vô cùng khốn khổ về sau.
Bất chấp những nỗ lực của Stepan Arkadyevitch trong việc làm một người cha và người chồng chu đáo, anh ta chẳng bao giờ có thể ghi nhớ nổi trong đầu rằng mình đã có vợ con. Anh ta mang những sở thích của một kẻ độc thân, và chính những sở thích ấy đã nhào nặn nên lối sống của anh ta. Khi trở về Moscow, anh ta hân hoan thông báo với vợ rằng mọi thứ đã chuẩn bị xong xuôi, rằng ngôi nhà sẽ là một chốn thiên đường nhỏ bé, và anh ta khuyên cô nhất định phải dọn về đó. Việc vợ con ở lại vùng quê là một điều vô cùng thuận lợi đối với Stepan Arkadyevitch dưới mọi góc độ: nó có lợi cho sức khỏe lũ trẻ, cắt giảm chi phí sinh hoạt, đồng thời mang lại cho anh ta sự tự do lớn hơn. Về phần Darya Alexandrovna, cô coi việc ở lại vùng quê trong suốt mùa hè là điều cốt yếu đối với bọn trẻ, đặc biệt là cô con gái nhỏ vẫn chưa thể hồi phục hoàn toàn sức khỏe sau cơn bệnh tinh hồng nhiệt, đồng thời đây cũng là một cách để tránh xa những nỗi nhục nhã vụn vặt—những hóa đơn nhỏ nợ tiền cợ bán củi, tiệm bán cá, tiệm giày dép—những thứ đã đày đọa cô đến mức khốn khổ. Bên cạnh đó, cô cũng rất hào hứng về quê bởi cô đang ấp ủ giấc mơ được đón cô em gái Kitty đến sống cùng mình ở đó. Kitty sẽ trở về từ nước ngoài vào giữa mùa hè, và bác sĩ đã chỉ định cô bé phải đi tắm nước khoáng chữa bệnh. Kitty viết thư rằng chẳng có viễn cảnh nào hấp dẫn hơn là được trải qua mùa hè cùng Dolly tại Ergushovo, nơi tràn ngập những kỷ niệm tuổi thơ của cả hai chị em.
Những ngày đầu tiên sống ở miền quê quả thực vô cùng gian truân đối với Dolly. Thuở nhỏ cô từng có thời gian sống ở vùng quê, và ấn tượng đọng lại trong trí nhớ cô là chốn thôn quê chính là nơi trú ẩn tránh mọi phiền muộn của chốn thị thành; rằng cuộc sống ở đó, dẫu không xa hoa—điều mà Dolly có thể dễ dàng chấp nhận—nhưng lại rẻ mạt và thoải mái; rằng mọi thứ đều dồi dào, mọi thứ đều rẻ, muốn gì cũng có thể kiếm được, và lũ trẻ thì vô cùng hạnh phúc. Thế nhưng giờ đây, khi đặt chân đến chốn thôn quê với tư cách là trụ cột của cả một gia đình, cô mới nhận ra rằng mọi thứ hoàn toàn khác xa với những gì cô từng tưởng tượng.
Ngay ngày hôm sau khi họ vừa đặt chân đến, trời đổ một trận mưa như trút nước, và đến ban đêm thì nước dột qua khe cửa sổ dọc hành lang lẫn phòng trẻ, khiến họ phải chuyển cả giường ngủ vào phòng khách. Tìm mãi không thuê được cô phụ bếp nào; còn về đàn bò chín con, theo lời của người phụ trách chăn dắt thì con thì sắp đẻ, con vừa mới đẻ xong, con thì đã già, con lại bị cứng vú; sữa và bơ chẳng có đủ dù chỉ để cho lũ trẻ ăn. Trứng cũng không có nốt. Họ chẳng thể mua nổi thịt gà; chỉ toàn những con gà trống già, da thâm tím, dai như giẻ rách để đem luộc hoặc quay. Việc tìm phụ nữ đến cạo rửa sàn nhà là điều bất khả thi—tất cả đều bận đi làm cỏ khoai tây rồi. Đi lại bằng xe ngựa lại càng không thể tính tới, bởi một con ngựa chứng nước, cứ hễ ách vào xe là lồng lộn lên. Chẳng có lấy một chỗ nào để tắm giặt; toàn bộ bờ sông đã bị gia súc giày xéo và thông thẳng ra đường cái; dạo chơi cũng là điều không tưởng, vì súc vật cứ lang thang đi lạc vào khu vườn qua một đoạn hàng rào bị thủng, chưa kể lại có một con bò đực hung tợn cứ gầm rống lên, khiến ai nấy đều nơm nớp lo sợ nó sẽ húc chết người. Chẳng có nổi những chiếc tủ đựng quần áo đàng hoàng; những chiếc tủ hiếm hoi có sẵn hoặc là chẳng thể khép lại nổi, hoặc là cứ chực bung tung tóe mỗi khi có ai đi ngang qua. Xoong nồi chảo niêu đều không có; trong phòng giặt thì chẳng có nổi một cái chậu đồng, thậm chí trong phòng của lũ người làm cũng chẳng có lấy một chiếc bàn là.
Phải đối mặt với tất cả những tai họa khủng khiếp theo quan điểm của cô, thay vì sự bình yên và thư thái, Darya Alexandrovna thoạt đầu đã rơi vào tuyệt vọng. Cô dốc kiệt mọi sức lực, cảm nhận rõ sự bế tắc của hoàn cảnh, và giây nào cũng phải cố kìm nén những giọt nước mắt chực trào rae mi. Viên quản gia—một cựu chuẩn úy từng được Stepan Arkadyevitch sủng ái và cất nhắc lên làm quản gia chỉ nhờ vẻ bề ngoài lịch lãm và cung cách kính cẩn hệt như một gã gác cổng—chẳng hề tỏ ra đồng cảm chút nào trước những nỗi thống khổ của Darya Alexandrovna. Ông ta chỉ kính cẩn thưa rằng: “Đành chịu thôi chứ biết sao được, bọn nông dân ở đây vốn là một lũ khốn khổ như thế đấy,” rồi chẳng thỉnh giang tay giúp đỡ cô mảy may.
Tình thế có vẻ như đã tuyệt vọng. Thế nhưng trong gia đình Oblonsky, cũng như ở mọi gia đình khác, luôn có một con người khiêm nhường nhưng vô cùng quý giá và hữu ích, đó là Marya Philimonovna. Bà an ủi bà chủ, quả quyết với bà rằng mọi chuyện rồi sẽâu đâu vào đấy (đó là câu cửa miệng của bà, và Matvey đã học lỏm lấy từ bà), rồi cứ thế không một tiếng thở dài hay vội vã, bà tự mình xắn tay vào việc. Bà lập tức kết thân với vợ viên quản gia, ngay trong ngày đầu tiên đã cùng ngồi uống trà với vợ chồng hắn dưới tán cây keo, và điểm lại mọi ngóc ngách của tình cảnh hiện tại. Chẳng mấy chốc, Marya Philimonovna đã thiết lập được cái gọi là "câu lạc bộ" của mình dưới tán cây keo ấy; và chính tại nơi này—một câu lạc bộ bao gồm vợ viên quản gia, trưởng thôn và tay nhân viên kế toán—những khó khăn của cuộc sống cứ thế từng bước được tháo gỡ, để rồi chỉ sau một tuần, mọi thứ quả thực đã đâu vào đấy. Mái nhà được sửa chữa xong xuôi, tìm được một cô phụ bếp—vốn là bạn thân của lão trưởng thôn—trứng được mua về, đàn bò bắt đầu cho sữa, hàng rào khu vườn được đóng dặm lại bằng cọc nhọn, bác thợ mộc làm cho một cái máy cán quần áo, những chiếc móc cài được lắp vào các tủ để chúng không còn tự động bung ra nữa, và một chiếc bàn là được bọc vải quân đội đặt vắt ngang từ tay vịn ghế bành sang chiếc tủ ngăn kéo, tỏa ra mùi thơm ngào ngạt của những chiếc bàn là than hồng trong phòng người hầu.
“Bà thấy chưa, thế mà vừa nãy cứ làm như tuyệt vọng đến nơi ấy,” Marya Philimonovna vừa nói vừa chỉ tay về phía chiếc bàn là. Họ thậm chí còn dựng tạm một cái chòi tắm bằng những tấm phên rơm. Bé Lily bắt đầu được đi tắm, và Darya Alexandrovna cũng bắt đầu nhận ra, dẫu chỉ là một phần, những kỳ vọng của mình—nếu không phải là một cuộc sống bình yên thì ít ra cũng là một cuộc sống thoải mái nơi thôn quê. Sống mà có đến sáu đứa con thì Darya Alexandrovna chẳng tài nào có được sự bình yên trọn vẹn. Đứa này vừa ốm đau, đứa khác rất có thể cũng sẽ ngã bệnh, đứa thứ ba lại thiếu mất một thứ gì đó thiết yếu, đứa thứ tư thì bộc lộ những tính nợ xấu xa, cứ thế tiếp diễn. Những khoảng thời gian bình yên thực sự hiếm hoi biết bao. Thế nhưng chính những âu lo và bận tâm ấy lại là niềm hạnh phúc duy nhất có thể có đối với Darya Alexandrovna. Nếu không vì chúng, cô sẽ chỉ còn lại một mình để gặm nhấm nỗi cô đơn bên người chồng không hề yêu thương cô. Và thêm nữa, dẫu cho người mẹ có phải chịu đựng biết bao cay đắng khi nơm nớp lo sợ bệnh tật, tự thân những cơn bạo bệnh ấy cùng nỗi đau đớn khi chứng kiến mầm mống tính xấu ở các con—bản thân lũ con cũng đã và đang đền đáp cô bằng những niềm vui nhỏ nhoi bù đắp cho đau khổ. Những niềm vui ấy nhỏ bé đến mức trôi tuột đi không ai hay, tựa như những hạt vàng lẫn trong cát, và vào những thời điểm tồi tệ nhất, cô chẳng thể nhìn thấy gì ngoài nỗi đau, chẳng thấy gì ngoài cát bụi; thế nhưng vẫn có những khoảnh khắc tuyệt vời khi cô chẳng nhìn thấy gì ngoài niềm hạnh phúc, chẳng thấy gì ngoài vàng mười.
Giờ đây, giữa chốn thôn quê quạnh hiu, cô bắt đầu ngày một thường xuyên cảm nhận được những niềm vui ấy. Thường thì khi ngắm nhìn chúng, cô lại dốc mọi sức lực để tự nhủ rằng mình đã lầm, rằng bản thân với tư cách là một người mẹ nên có sự thiên vị dành cho các con. Dẫu vậy, cô vẫn không sao kìm được ý nghĩ rằng mình sở hữu những đứa con vô cùng đáng yêu, cả sáu đứa đều có những nét độc đáo riêng, một bầy con hiếm có khó tìm trên đời này, và cô cảm thấy hạnh phúc cũng như vô cùng tự hào về chúng.
