Vào thứ Hai, phiên họp thường kỳ của Ủy ban ngày 2 tháng Sáu diễn ra như mọi khi. Alexey Alexandrovitch bước vào hội trường, chào hỏi các thành viên cùng vị chủ tịch theo thông lệ, rồi ngồi vào chỗ của mình và đặt tay lên xấp tài liệu đã được chuẩn bị sẵn trước mặt. Nằm giữa đống giấy tờ ấy là những bằng chứng cần thiết cùng bản phác thảo bài phát biểu mà ông dự định sẽ đọc. Nhưng thực ra ông chẳng cần đến chúng. Ông ghi nhớ từng ý chính và thấy không cần phải nhẩm lại trong đầu những gì mình sắp nói. Ông biết rằng khi thời điểm đến, lúc đối mặt với kẻ thù đang cố gắng nặn ra vẻ mặt dửng dưng, bài phát biểu của ông sẽ tự khắc tuôn trào còn hay hơn cả những gì ông chuẩn bị lúc này. Ông cảm nhận rõ tầm quan trọng của bài phát biểu lớn lao đến mức từng từ thốt ra đều mang sức nặng riêng. Trong lúc ấy, khi lắng nghe bản báo cáo thông thường, ông mang vẻ mặt vô hại và điềm tĩnh nhất. Chẳng ai nhìn đôi bàn tay trắng gầy gò với những đường gân nổi phồng cùng những ngón tay dài đang mơn man nhẹ nhàng mép tờ giấy trắng trước mặt, hay dáng vẻ mệt mỏi với chiếc đầu hơi nghiêng sang một bên ấy, lại có thể ngờ được rằng chỉ vài phút nữa thôi, từ đôi môi kia sẽ tuôn ra một trận cuồng phong lời lẽ đủ sức khơi mào một cơn bão dữ dội, khiến các bên tranh cãi lớn tiếng và buộc vị chủ tịch phải lên tiếng vãn hồi trật tự.

Khi bản báo cáo kết thúc, bằng chất giọng trầm tĩnh và nhẹ nhàng, Alexey Alexandrovitch thông báo rằng ông có một số vấn đề cần đưa ra thảo luận trước hội nghị liên quan đến Ủy ban Cải tổ các Bộ tộc Bản địa. Mọi sự chú ý liền đổ dồn về phía ông. Alexey Alexandrovitch hắng giọng, không nhìn vào đối thủ của mình mà chọn một người ngồi ngay đối diện — như thói quen trong mỗi lần phát biểu — một cụ ông hiền lành chưa từng có bất kỳ chính kiến nào trong Ủy ban, rồi bắt đầu trình bày quan điểm. Khi ông chạm đến vấn đề về bộ luật căn bản và triệt để, đối thủ của ông liền chồm dậy phản đối. Stremov, người cũng là thành viên của Ủy ban và đang vô cùng cay cú, cũng bắt đầu đứng lên tự vệ, và một phiên họp bão táp đã diễn ra sau đó; thế nhưng Alexey Alexandrovitch đã chiến thắng, kiến nghị của ông được thông qua, ba ủy ban mới được thành lập, và sang ngày hôm sau, khắp các vòng tròn thượng lưu ở St. Petersburg không bàn tán gì khác ngoài phiên họp này. Thành công của Alexey Alexandrovitch thậm chí còn lớn hơn cả những gì ông từng mong đợi.

Sáng hôm sau, thứ Ba, khi thức dậy, Alexey Alexandrovitch nhớ lại chiến thắng ngày hôm trước với niềm hoan hỉ và không giấu được một nụ cười — dẫu ông vẫn cố ra vẻ dửng dưng — khi viên chánh văn phòng trong bộ phận của ông, vì muốn lấy lòng, liền báo lại những lời đồn thổi đã lan đến tai ông ta về những gì xảy ra trong Ủy ban.

Mải mê giải quyết công việc với viên chánh văn phòng, Alexey Alexandrovitch đã hoàn toàn quên bẵng mất hôm nay là thứ Ba, ngày mà ông từng ấn định cho sự trở về của Anna Arkadyevna, và ông không khỏi ngạc nhiên lẫn khó chịu khi người đầy tớ bước vào báo tin cô đã về đến nơi.

Anna đã về đến St. Petersburg từ sáng sớm; chiếc xe ngựa đã được phái đi đón cô theo đúng điện tín cô đã gửi, và vì thế lẽ ra Alexey Alexandrovitch phải biết về sự trở về của cô. Nhưng khi cô đến, ông lại không ra đón. Cô được thông báo rằng ông vẫn chưa ra ngoài mà đang bận họp với thư ký. Cô liền nhắn tin cho chồng rằng mình đã về, bước về phòng riêng và cặm cụi sắp xếp hành lý, cứ đinh ninh rằng chồng sẽ sang gặp mình. Thế nhưng một tiếng đồng hồ trôi qua, ông vẫn không xuất hiện. Cô bước sang phòng ăn với cái cớ đưa ra vài chỉ thị, và cố tình nói thật to với hy vọng ông sẽ bước ra ngoài đó; nhưng ông chẳng hề lộ diện, dẫu cô nghe tiếng ông tiến ra cửa phòng làm việc để tiễn viên chánh văn phòng. Cô biết bình thường ông sẽ nhanh chóng rời đi công sở, và cô muốn gặp ông trước lúc ấy để rõ ràng về thái độ giữa hai người.

Cô bước qua phòng khách và kiên quyết tiến thẳng về phía phòng ông. Khi cô bước vào phòng làm việc, ông đang mặc lễ phục công sở, rõ ràng là đã sẵn sàng ra ngoài, ngồi bên chiếc bàn nhỏ chống khuỷu tay lên mặt bàn và thẫn thờ nhìn về phía trước. Cô nhìn thấy ông trước khi ông kịp trông thấy cô, và cô nhận ra ông đang nghĩ đến mình.

Vừa thoáng thấy cô, ông toan đứng dậy nhưng rồi lại thôi, mặt ông bỗng đỏ bừng lên — một biểu cảm mà Anna chưa từng thấy trước đây — rồi ông đứng phắt dậy bước về phía cô, mắt không nhìn thẳng vào mắt cô mà nhìn lướt qua trán và mái tóc. Ông tiến đến gần, cầm tay cô và mời cô ngồi xuống.

— Anh rất mừng vì em đã về, — ông nói, ngồi xuống bên cạnh cô, và rõ ràng là muốn nói thêm điều gì đó nhưng lại ngập ngừng. Mấy lần ông định cất lời rồi lại thôi. Dù đã chuẩn bị tinh thần từ trước, đã tự nhủ phải khinh bỉ và trách cứ ông, thế nhưng khi đối diện, cô lại chẳng biết phải nói gì và bỗng cảm thấy chạnh lòng thương hại ông. Thế là sự im lặng cứ thế kéo dài một lúc. — Seryozha có khỏe không? — ông lên tiếng, và không đợi câu trả lời, ông nói thêm: — Trưa nay anh không ăn cơm ở nhà, và anh phải đi ngay đây.

— Em đã định sang Moscow, — cô nói.

— Không, em quyết định về đây là rất, rất đúng, — ông đáp, rồi lại chìm vào im lặng.

Nhận ra ông hoàn toàn bất lực trong việc khơi mào câu chuyện, cô đành tự mở lời.

— Alexey Alexandrovitch, — cô nói, nhìn thẳng vào ông mà không hề nao núng trước ánh mắt đầy dò xét của ông đang dán chặt vào mái tóc mình, — em là một người đàn bà có tội, là một kẻ tồi tệ, nhưng em vẫn là con người của ngày trước, như em từng nói với anh khi ấy, và em về đây để nói với anh rằng em không thể thay đổi điều gì cả.

— Anh có hỏi em về điều đó đâu, — ông bỗng cất lời, dứt khoát và đầy căm ghét nhìn thẳng vào mặt cô; — điều đó vốn dĩ là như vậy rồi. — Dưới sự chi phối của cơn giận, dường như ông đã lấy lại hoàn toàn sự minh mẫn. — Nhưng như anh đã nói và đã viết cho em lúc trước, — ông cất giọng đanh lại và sắc lẹm, — giờ anh xin nhắc lại rằng anh không buộc phải quan tâm đến chuyện đó. Anh coi như không thấy. Không phải người vợ nào cũng tử tế như em, vội vã đi báo cho chồng mình một tin vui đến thế. — Ông nhấn mạnh đặc biệt vào từ “vui”. — Anh sẽ làm như không biết chừng nào thiên hạ chưa hay chuyện, chừng nào danh dự của anh chưa bị vấy bẩn. Thế nên anh chỉ thông báo cho em rõ rằng mối quan hệ giữa chúng ta sẽ vẫn giữ nguyên như cũ, và chỉ khi nào em làm tổn hại đến danh dự của anh, anh mới buộc phải dùng đến các biện pháp để bảo vệ nó.

— Nhưng quan hệ giữa chúng ta không thể nào như cũ được nữa, — Anna rụt rè lên tiếng, ánh mắt đầy vẻ bàng hoàng khi nhìn ông.

Khi được chứng kiến lại những cử động điềm tĩnh ấy, được nghe chất giọng sắc mẻ, trẻ con và đầy vẻ châm biếm đó, niềm xót thương trong cô phút chốc vụt tắt, nhường chỗ cho sự ghê tởm, và cô chỉ còn cảm thấy sợ hãi, nhưng bằng mọi giá cô vẫn muốn làm rõ vị thế của mình.

— Em không thể làm vợ anh được khi mà em... — cô bắt đầu.

Ông bật cười một tiếng cười lạnh lùng và đầy ác ý.

— Lối sống mà em đã chọn có lẽ đã ảnh hưởng không nhỏ đến suy nghĩ của em. Anh quá tôn trọng, hoặc quá khinh bỉ, hoặc cả hai... Anh tôn trọng quá khứ của em và khinh bỉ hiện tại của em... thế nên anh hoàn toàn không hiểu nổi cách em diễn giải lời anh.

Anna thở dài và cúi gằm mặt xuống.

— Dù rằng quả thật anh không tài nào hiểu nổi, với sự độc lập mà em đang thể hiện, — ông tiếp lời, giọng bắt đầu cao hứng hơn, — — việc em công khai sự phản bội với chồng mà chẳng hề thấy có gì là đáng trách, xem ra — em lại có thể thấy việc làm tròn bổn phận của một người vợ đối với chồng mình là điều gì đó đáng hổ thẹn.

— Alexey Alexandrovitch! Rốt cuộc anh muốn gì ở em?

— Anh muốn em không gặp lại kẻ đó ở đây, và cư xử sao cho thiên hạ lẫn người hầu kẻ hạ không thể trách cứ được điều gì... không được gặp hắn. Chắc điều đó không quá khó khăn đâu nhỉ. Và đổi lại, em sẽ được hưởng mọi đặc quyền của một người vợ chung thủy mà không cần phải làm tròn bổn phận. Anh chỉ muốn nói bấy nhiêu thôi. Giờ thì đến giờ anh phải đi rồi. Trưa nay anh không ăn cơm nhà. — Ông đứng dậy và bước về phía cửa.

Anna cũng đứng dậy theo. Lặng lẽ cúi đầu, ông nhường đường cho cô bước qua trước.