– Chúng tôi đến để lôi anh đi đây. Công cuộc tắm giặt của anh hôm nay kéo lâu ghê nhỉ, – Petritsky nói. – Nào, xong chưa?
– Xong rồi, – Vronsky đáp, chỉ cười bằng ánh mắt và xoắn nhẹ hai đầu mép râu cẩn thận cứ như thể sau khi đã vãn hồi lại được trật tự hoàn hảo cho mọi rắc rối của mình, bất kỳ một cử động quá táo bạo hay vội vàng nào cũng có thể phá vỡ nó.
– Lúc nào trông anh cũng cứ như vừa ở trong bồn tắm bước ra vậy, – Petritsky bảo. – Tôi vừa từ nhà Gritsky về (họ gọi vị đại tá như vậy đấy); họ đang đợi anh đấy.
Vronsky không trả lời, chỉ nhìn người đồng đội với tâm trí đang bận nghĩ về chuyện khác.
– Ừm, ở đấy có tiếng nhạc phải không? – anh vừa nói vừa lắng nghe những giai điệu polka và waltz quen thuộc văng vẳng vọng sang. – Có hội hè gì thế?
– Serpuhovskoy đến.
– A! – Vronsky thốt lên. – Ơ hay, tôi không biết nhỉ.
Nụ cười trong ánh mắt anh bỗng bừng sáng rực rỡ hơn bao giờ hết.
Một khi đã tự định đoạt rằng bản thân đang hạnh phúc trong tình yêu, rằng anh đã hy sinh hoài bão vì nó – dẫu sao thì cũng đã dấn thân vào vị trí này – Vronsky hoàn toàn không hề cảm thấy đố kỵ hay hờn trách Serpuhovskoy vì đã không ghé thăm anh trước khi tới trung đoàn. Serpuhovskoy vốn là một người bạn tốt, và anh rất đỗi vui mừng khi thấy bạn mình đến.
– Ồ, tôi mừng lắm chứ!
Vị đại tá, Demin, đã thuê một ngôi nhà đồng quê rộng lớn. Toàn bộ hội khách đang quây quần ở khoảng hiên dưới rộng thênh thang. Ngay vừa bước chân vào sân, đập vào mắt Vronsky là một ban nhạc mặc áo vải lanh trắng đang đứng gần một thùng vodka, cùng vóc dáng lực lưỡng, hào sảng của viên đại tá vây quanh bởi các sĩ quan. Ông đã bước ra tận bậc thềm thứ nhất của hiên nhà, vừa lớn tiếng át cả tiếng ban nhạc đang chơi bản quadrille của Offenbach, vừa khua tay múa chân ra lệnh cho mấy người lính đứng một bên. Một nhóm binh sĩ, viên quản lý tiểu đoàn cùng vài sĩ quan cấp dưới bước lên hiên nhà cùng với Vronsky. Viên đại tá quay lại bàn, cầm một chiếc cốc trên tay lại bước ra thềm và cất tiếng nâng ly: “Chúc sức khỏe người đồng đội cũ của chúng ta, vị tướng quân hào hoa, Thân vương Serpuhovskoy. Hoan hô!”
Đi sau viên đại tá là Serpuhovskoy, bước ra thềm với nụ cười trên môi và chiếc cốc trong tay.
– Cậu lúc nào cũng trẻ ra, Bondarenko ạ, – ông nói với viên quản lý có khuôn mặt hồng hào, bảnh bao đang đứng ngay trước mặt, dù đã qua hai nhiệm kỳ quân ngũ nhưng trông vẫn còn khá trẻ.
Đã ba năm nay Vronsky chưa gặp lại Serpuhovskoy. Trông ông vạm vỡ hơn, đã để râu mai, nhưng vẫn là con người thanh lịch ấy, với gương mặt và vóc dáng còn nổi bật hơn bội phần nhờ vẻ mềm mại, quý phái chứ không chỉ bởi nét đẹp ngoại hình. Thay đổi duy nhất mà Vronsky nhận thấy ở ông chính là thứ ánh hào quang dịu ngọt, thường trực của sự mãn nguyện rạng ngời luôn ngự trị trên khuôn mặt những kẻ gặt hái thành công và chắc mẩm rằng thành quả của mình đã được tất cả công nhận. Vronsky quá quen thuộc với cái vẻ rạng rỡ ấy, và anh lập tức nhận ra nó ở Serpuhovskoy.
Khi Serpuhovskoy bước xuống bậc thềm, ông nhìn thấy Vronsky. Một nụ cười hân hoan bừng sáng trên khuôn mặt. Ông ngẩng cao đầu, khua khua chiếc cốc trên tay chào Vronsky, hàm ý qua cử động ấy rằng ông chưa thể đến bên anh ngay được vì vướng viên quản lý đang chồm hổm vươn đôi môi chờ được hôn.
– Kia rồi hắn đây rồi! – viên đại tá lớn tiếng. – Yashvin bảo tôi là cậu đang nổi cơn u ám cơ mà.
Serpuhovskoy đặt nụ hôn lên đôi môi ẩm ướt, tươi tắn của viên quản lý bảnh chọe, rồi lấy khăn tay lau miệng và bước đến chỗ Vronsky.
– Tôi vui biết bao! – ông nói, siết chặt tay Vronsky và kéo anh sang một bên.
– Cậu trông chừng nó đấy nhé, – viên đại tá quay sang bảo Yashvin, chỉ tay về phía Vronsky, rồi bước xuống dưới với binh lính.
– Sao hôm qua cậu không ra trường đua? Tôi cứ đinh ninh sẽ gặp cậu ở đó chứ, – Vronsky vừa nói vừa săm soi đánh giá Serpuhovskoy.
– Tôi có ra, nhưng muộn quá. Xin lỗi cậu nhé, – ông nói thêm rồi quay sang viên sĩ quan tùy tùng: – Nhờ phát số tiền này giúp tôi nhé, chia đều cho mỗi người vừa đủ suất. – Và hơi đỏ mặt một chút, ông vội vã rút mấy tờ giấy bạc tổng cộng ba trăm rúp từ chiếc ví da ra.
– Vronsky! Có muốn ăn chút gì hay làm ly không? – Yashvin hỏi vọng lại. – Này, mang thứ gì cho bá tước lót dạ cái coi! Ồ, đây rồi: làm một chén chứ!
Bữa tiệc ở nhà viên đại tá kéo dài mãi. Mọi người uống rất nhiều. Họ tung Serpuhovskoy lên không trung rồi đỡ lấy mấy bận liền. Rồi họ cũng làm y như thế với viên đại tá. Tiếp đó, đệm theo tiếng nhạc ban kèn, chính viên đại tá đã nhảy điệu waltz với Petritsky. Rồi viên đại tá, khi bắt đầu lộ vẻuể oải, bèn ngồi phịch xuống chiếc ghế dài trong sân và bắt đầu say sưa giảng giải cho Yashvin nghe về sự vượt trội của kỵ binh Nga so với Phổ, đặc biệt là trong các đợt xung phong, khiến bầu không khí cuồng nhiệt chùng xuống đôi chút. Serpuhovskoy bước vào nhà tắm để rửa tay và bắt gặp Vronsky ở đó; Vronsky đang dội nước lên đầu. Anh đã cởi áo khoác, chìa chiếc cổ sạm nắng đầy lông của mình dưới vòi nước, lấy hai tay xối xả kỳ cọ cổ và đầu. Khi đã xong xuôi, Vronsky liền ngồi xuống cạnh Serpuhovskoy. Cả hai cùng ngồi trên chiếc ghế dài trong phòng tắm, và một cuộc trò chuyện vô cùng lý thú đối với cả đôi bên bắt đầu.
– Tôi vẫn hay nghe tin tức về cậu qua vợ tôi đấy, – Serpuhovskoy nói. – Tôi rất vui vì thấy cậu năng lui tới thăm cô ấy.
– Cô ấy chơi thân với Varya, và ở Petersburg này họ là những người phụ nữ duy nhất mà tôi thấy hứng thú khi gặp mặt, – Vronsky đáp với một nụ cười. Anh mỉm cười bởi vì đã đoán trước được câu chuyện sẽ lái sang đâu, và anh lấy làm thích thú vì điều đó.
– Chỉ những người đó thôi sao? – Serpuhovskoy cười hỏi vặn.
– Phải; và tôi cũng có nghe tin tức về cậu nữa, nhưng không chỉ qua vợ cậu đâu, – Vronsky nói, chặn đứng hàm ý bóng gió ấy bằng một nét mặt nghiêm nghị. – Tôi vô cùng vui mừng khi hay tin cậu thăng tiến, nhưng chẳng lấy làm ngạc nhiên chút nào. Tôi còn tưởng cậu phải tiến xa hơn thế cơ.
Serpuhovskoy mỉm cười. Nhận định ấy rõ ràng khiến ông vô cùng thỏa mãn, và ông chẳng buồn che giấu điều đó.
– Chà, trái lại, thú thật là tôi lại mong ít hơn thế. Nhưng tôi mừng, rất mừng là đằng khác. Tôi là kẻ tham vọng; đó là điểm yếu của tôi, và tôi chẳng ngần ngại nhận điều đó.
– Có lẽ cậu sẽ chẳng dám nhận nếu như chẳng giành được thành công đâu, – Vronsky bồi thêm.
– Tôi không nghĩ thế, – Serpuhovskoy lại mỉm cười đáp. – Tôi không dám bảo rằng thiếu nó thì cuộc đời này chẳng đáng sống, nhưng chắc chắn sẽ tẻ nhạt lắm. Dĩ nhiên là tôi có thể lầm, nhưng tôi cứ ngỡ mình có chút năng khiếu cho con đường đã chọn, và quyền lực dưới bất kỳ hình thức nào lọt vào tay tôi, nếu có thể, vẫn sẽ tốt chán so với khi rơi vào tay khối kẻ mà tôi quen biết, – Serpuhovskoy nói với niềm ý thức về thành công rạng ngời trên nét mặt; – thế nên tôi càng tiến gần đến nó bao nhiêu, lòng lại càng hân hoan bấy nhiêu.
– Điều đó có lẽ đúng với cậu, chứ không phải với tất cả mọi người. Trước kia tôi cũng từng nghĩ thế, nhưng giờ đây tôi sống và nhận ra cuộc đời này đáng sống đâu chỉ vì mỗi điều đó.
– Đấy, lòi cái đuôi chưa! Nó ra rồi kìa! – Serpuhovskoy bật cười. – Từ lúc nghe tin về cậu, về chuyện cậu từ nhiệm, là tôi bắt đầu... Dĩ nhiên, tôi hoàn toàn tán thành việc cậu làm. Nhưng làm gì cũng phải có phương pháp của nó chứ. Tôi thấy hành động của cậu tự thân thì hay đấy, nhưng cách cậu làm thì lại chưa được khéo cho lắm.
– Gạo đã nấu thành cơm rồi, và cậu thừa biết tôi chưa bao giờ quay lưng với những gì mình đã làm. Hơn nữa, tôi đang sống rất tốt.
– Rất tốt – nhưng chỉ là trước mắt thôi. Chứ cậu đâu có thỏa mãn với chừng đó. Tôi sẽ không đời nào nói những lời này với anh trai cậu đâu. Cậu ấy là một đứa trẻ tốt tính, y như ngài chủ nhà của chúng ta đây này. Nghe kìa! – ông vừa nói vừa lắng nghe tiếng hô “hoan hô” vang dậy bên ngoài – và cậu ấy hạnh phúc với điều đó, nhưng chừng ấy thì không đủ để làm thỏa mãn cậu đâu.
– Tôi đâu có bảo là nó làm tôi thỏa mãn.
– Phải, nhưng vấn đề không chỉ có thế. Những người như cậu là đang rất cần thiết.
– Ai cần cơ chứ?
– Ai cần á? Xã hội chứ ai, nước Nga cần. Nước Nga đang cần những con người tài năng; nước Nga cần một đảng phái, bằng không thì mọi thứ rồi sẽ đổ sông đổ biển hết thảy.
– Ý cậu là sao? Lập đảng của Bertenev để chống lại những kẻ cộng sản Nga phăng-ta-dê chắc?
– Không, – Serpuhovskoy nói, cau mày bực bội vì bị nghi ngờ mắc phải cái trò lố bịch ngớ ngẩn ấy. – Tất cả mấy thứ đó chỉ là trò hề vớ vẩn. Xưa nay vẫn thế và mãi mãi sẽ thế thôi. Làm gì có tên cộng sản nào. Chẳng qua đám mưu mô xảo quyệt cứ phải dựng lên một phe phái độc hại, nguy hiểm nào đó để trục lợi mà thôi. Trò cũ rích ấy mà. Không, cái chúng ta cần là một đảng phái hùng mạnh quy tụ những con người độc lập thực thụ như cậu và tôi cơ.
– Nhưng tại sao lại phải thế? – Vronsky điểm tên một vài nhân vật đang nắm quyền lực trong tay. – Tại sao họ lại không phải là những con người độc lập?
– Đơn giản chỉ vì họ không có, hoặc chưa từng có từ khi sinh ra, một cơ đồ độc lập; họ không có danh phận, họ chưa từng được đứng gần ánh hào quang và trung tâm quyền lực như chúng ta. Họ có thể bị mua chuộc bằng tiền tài hoặc bổng lộc. Và họ buộc phải tìm kiếm chỗ dựa cho bản thân bằng cách bịa đặt ra những đường lối chính trị. Rồi họ bầy vẽ ra dăm ba triết lý, dăm ba cái đường lối mà chính họ còn chẳng mảy may tin tưởng, những thứ chỉ mang lại tai họa; và rốt cuộc toàn bộ nền chính trị ấy thực chất cũng chỉ là chiếc bàn đạp để vươn tới một căn biệt thự công cùng mớ bổng lộc kếch xù. Chẳng có gì cao siêu hơn thế khi cậu lật tẩy được bài ngửa của chúng. Ta có thể kém cỏi hơn họ, thậm chí ngu ngốc hơn họ, dù tôi chẳng thấy lý do gì mình phải chịu kém phần họ cả. Nhưng chí ít cậu và tôi nắm giữ một lợi thế trọng yếu hơn hẳn họ: đó là chúng ta rất khó bị mua chuộc. Và những con người như thế đang ngày càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Vronsky chăm chú lắng nghe, nhưng điều khiến anh bận tâm không hẳn là ý nghĩa của những lời ấy, mà chính là thái độ của Serpuhovskoy – kẻ đã sớm mường tượng đến một cuộc đấu tranh với thế lực đương quyền, đã sẵn có những mối thiện cảm lẫn ác cảm trong thế giới thượng lưu ấy, trong khi mối quan tâm của chính bản thân anh đối với thế giới chính trị lại chẳng hề vượt quá khuôn khổ lợi ích của trung đoàn. Vronsky đồng thời cũng cảm nhận rõ Serpuhovskoy có thể trở nên quyền lực thế nào nhờ năng lực tư duy thấu đáo và bao quát không thể chối cãi, nhờ trí tuệ cùng tài biện bác hiếm có trong cái thế giới mà ông đang sống. Và dẫu có thấy hổ thẹn vì thứ cảm xúc ấy đi chăng nữa, anh vẫn không khỏi dấy lên lòng đố kỵ.
– Dẫu vậy tôi vẫn thiếu đi điều quan trọng nhất để làm chuyện đó, – anh đáp; – tôi không có khát vọng quyền lực. Trước kia thì có đấy, nhưng giờ thì hết rồi.
– Xin lỗi nhé, điều đó không đúng đâu, – Serpuhovskoy mỉm cười nói.
– Có chứ, đúng thế, đúng thế thật... chí ít là lúc này! – Vronsky đính chính để tỏ ra thành thật.
– Ừ, bây giờ thì đúng là thế thật, lại là chuyện khác; nhưng cái sự “lúc này” ấy sẽ chẳng kéo dài mãi mãi đâu.
– Biết đâu đấy, – Vronsky đáp.
– Cậu cứ bảo biết đâu đấy, – Serpuhovskoy tiếp lời, tựa hồ như đọc được suy nghĩ của anh, – nhưng tôi dám khẳng định chắc nịch. Và đó chính là lý do tôi muốn tìm gặp cậu. Hành động của cậu vừa vặn đúng đắn như nó phải thế. Tôi hiểu rõ điều đó, nhưng cậu không nên cứ duy trì mãi tình trạng ấy. Tôi chỉ xin cậu trao cho tôi toàn quyền quyết định. Tôi không đời nào định đem sự che chở của mình ra để mời gọi cậu đâu... mà thực ra, tại sao tôi lại không thể che chở cho cậu chứ? – chính cậu cũng đã từng che chở cho tôi khối lần đấy thôi! Tôi vẫn hằng mong tình bạn của chúng ta vượt lên trên tất cả những chuyện vặt vãnh ấy. Phải, – ông vừa nói vừa mỉm cười nhìn anh dịu dàng như một người phụ nữ, – hãy giao toàn quyền cho tôi, xin từ nhiệm khỏi trung đoàn, rồi tôi sẽ từng bước âm thầm nâng cậu lên cao.
– Nhưng cậu phải hiểu rằng tôi chẳng muốn gì sất, – Vronsky lên tiếng, – ngoại trừ việc mọi thứ cứ tiếp tục diễn ra như hiện tại.
Serpuhovskoy đứng phắt dậy, đối diện thẳng với anh.
– Cậu bảo mọi thứ cứ để nguyên như thế. Tôi hiểu điều đó có nghĩa là gì. Nhưng hãy nghe đây: chúng ta trạc tuổi nhau, có lẽ cậu đã trải qua nhiều bóng hồng hơn tôi đấy. – Nụ cười và cử chỉ của Serpuhovskoy ngầm bảo Vronsky rằng anh chớ nên e ngại, rằng ông sẽ thật dịu dàng và thận trọng khi chạm vào vết thương lòng ấy. – Thế nhưng tôi đã có gia đình, và tin tôi đi, khi đã thấu hiểu tường tận về người vợ của mình, nếu ta thực sự yêu nàng – như ai đó đã từng nói – ta sẽ thấu triệt tất cả đàn bà con gái trên đời này còn hơn cả khi qua lại với hàng ngàn người khác.
– Chúng tôi ra ngay đây! – Vronsky gào lên với một sĩ quan vừa ló đầu vào phòng gọi họ ra chỗ viên đại tá.
Lúc này Vronsky đang vô cùng khao khát được nghe cho trọn vẹn xem Serpuhovskoy định nói gì với mình.
– Và đây là đúc rút của tôi dành cho cậu. Đàn bà chính là hòn đá tảng lớn nhất ngáng đường công danh sự nghiệp của một người đàn ông. Yêu một đương kim phu nhân mà muốn làm nên nghiệp lớn thì khó lắm. Chỉ có đúng một cách duy nhất để tận hưởng tình yêu một cách êm thấm mà không sợ nó làm vướng chân vướng tay – đó chính là hôn nhân. Nào, làm sao để tôi diễn tả cho cậu hiểu nhỉ? – Serpuhovskoy vốn rất ưa dùng những phép ẩn dụ, cất lời. – Đợi chút đã, khoan đã nào! Ừ, cũng giống như việc cậu chỉ có thể vác một gánh nặng trên lưng và rảnh tay làm việc khác khi cái gánh ấy đã được buộc chặt sau lưng mình vậy, hôn nhân cũng y như thế. Và đó chính là cảm giác của tôi khi bước chân vào cuộc sống gia đình. Hai tay tôi bỗng chốc được giải phóng hoàn toàn. Chứ còn cứ lế thế lôi thôi cái gánh nặng ấy kè kè theo mình mà không chịu cưới hỏi gì sất, đôi tay cậu sẽ luôn bận rộn đến mức chẳng thể làm nổi việc gì ra hồn. Nhìn Mazankov hay Krupov mà xem. Họ đã tự hủy hoại tương lai của chính mình cũng vì đàn bà đấy thôi.
– Đàn bà nào cơ chứ! – Vronsky thốt lên, bất giác nhớ đến ả đàn bà người Pháp và cô đào hát từng cặp kè với hai nhân vật mà người bạn vừa nhắc tới.
– Đàn bà mà càng có chỗ đứng vững chắc trong xã hội bao nhiêu, thì mọi chuyện lại càng tệ hại bấy nhiêu. Tình cảnh ấy cũng tựa như việc... không chỉ đơn thuần là ôm khư khư gánh nặng trong tay – mà là giật phăng nó từ tay kẻ khác ấy.
– Cậu chưa từng biết yêu là gì, – Vronsky khẽ lẩm bẩm, ánh mắt đăm đăm nhìn thẳng về phía trước trong tâm trí nghĩ về Anna.
– Có lẽ thế. Nhưng hãy nhớ kỹ những gì tôi đã nói với cậu. Thêm một điều nữa, phụ nữ suy cho cùng đều thực dụng hơn đàn ông chúng ta rất nhiều. Chúng ta cứ hay thổi phồng tình yêu lên thành những thứ vĩ đại, trong khi họ thì lúc nào cũng thực tế đến trần trụi.
– Ra ngay đây, ra ngay đây! – anh lớn tiếng đáp vọng lại gã gia nhân vừa bước vào. Nhưng gã gia nhân chẳng hề đến để gọi họ ra ngoài như anh tưởng. Gã mang đến cho Vronsky một mảnh giấy nhắn.
– Có một người vừa mang thư này tới từ chỗ Thân vương phi Tverskaya.
Vronsky bóc lá thư ra, mặt bỗng đỏ bừng lên tận mang tai.
– Đầu tôi bắt đầu đau quá, tôi phải về nhà thôi, – anh nói với Serpuhovskoy.
– Ồ, vậy đành tạm biệt cậu nhé. Cậu nhớ giao toàn quyền cho tôi đấy!
– Chuyện đó để sau hãy hay; tôi sẽ ghé thăm cậu ở Petersburg.
