CHƯƠNG MƯỜI LĂM

Suy tư của những người di dân. - Phục hồi các công việc ở xưởng đóng tàu. - Cột khói trên núi lửa. - Ayrton và Cyrus Smith ra khu chăn nuôi. - Nghiên cứu hang của Dakkar. - Thuyền trưởng Nemo nói gì với Cyrus Smith.

Trời vừa hửng sáng, những người khai khẩn đã lặng lẽ lần ra đến cửa hang. Ðể kỷ niệm về thuyền trưởng quá cố Nemo, họ đã đặt cho hang cái tên là “Hang Dakkar”... Cyrus Smith và các bạn lần theo đường cũ và rời hang Dakkar, rẽ về khu chăn nuôi. Dọc đường, Nab cùng với Harbert đã gỡ dây điện mà thuyền trưởng mắc giữa khu chăn nuôi và hang. Họ đã nghĩ có lý là có thể số dây điện này sẽ có lúc dùng đến.

Chỉ thỉnh thoảng họ mới nói với nhau đôi lời. Những ấn tượng của họ về đêm 15 rạng 16 tháng mười còn rất nặng nề... Mỗi người bất giác đều cảm thấy sâu sắc hơn sự thoát biệt của mình đối với thế giới còn lại sau cái chết của ân nhân bí ẩn - thuyền trưởng Nemo - đã ra tay cứu giúp họ trong những giờ phút khó khăn nhất.

Gần chín giờ sáng, những người khai khẩn về đến Lâu đài đá hoa cương....

Họ đã quyết định tiếp tục việc đóng tàu và thực hiện với tiến độ khẩn trương nhất. Sau 5 tháng nữa là vào đầu tháng ba, con tàu phải được đóng xong, và chỉ có như vậy thì họ mới có thể đi đến đảo Tabor, để lại thư báo tin nơi ở mới của Ayrton...

Ngày đầu năm mới, năm 1869, được đánh dấu bằng một trận bão khủng khiếp. Sét đã nhiều lần đánh xuống đảo. Một số cây lớn đã bị đổ. Phải chăng có mối liên hệ trực tiếp giữa những cơn dông, bão với những hiện tượng quái gở đã phát sinh trong lòng đất. Phải chăng những trận dông, bão này là sự phản ánh của những sự chuyển dịch đã xảy ra trong các tầng sâu của trái đất?

Cyrus Smith nghiêng về điều giả định sau. Hơn nữa, vùng dông, bão có kèm theo hiện tượng gia tăng hoạt động của núi lửa.

Ngày mồng ba tháng giêng, Harbert dậy từ lúc hừng sáng, đã lên cao nguyên Tầm nhìn để thắng xe cho một con la kéo, bỗng chú thấy trên miệng núi lửa một cột khói lớn.

Harbert vội vàng báo cho những người khai khẩn khác biết. Họ cũng đã lên ngay cao nguyên và bắt đầu chăm chú nhìn về hướng trên.

- Ừ nhỉ, - Pencroff kêu lên, - lần này thì không phải chỉ đơn giản là hơi nước nữa rồi! Tuồng như chàng dũng sĩ của chúng ta không những thở, mà lại còn hút thuốc nữa!

Mặc dù Pencroff đã diễn đạt ý nghĩ của mình một cách quá ư bóng bảy, nhưng chàng đã xác định hoàn toàn chính xác những hiện tượng quan sát được trên miệng núi lửa. Đã ba tháng nay, miệng núi lửa phun ra những đám hơi nước dày đặc, nhưng đấy chỉ chứng tỏ hiện tượng sôi của các khối lỏng xảy ra trong lòng núi lửa mà thôi. Bây giờ đây đỉnh núi lửa đã không còn phun những đám hơi nước nữa mà là khói đặc bốc cao tới bảy, tám trăm fut, nom giống như hình một cái nấm khổng lồ...

Cyrus Smith chăm chú quan sát những cụm khói đặc từ miệng núi Franklin phun ra. Thậm chí ông đứng cách xa những người bạn của mình một chút và hơi rướn cao cổ lên, như cố bắt lấy tiếng ầm ì của phún xuất từ xa vọng lại. Rồi ông bước đến chỗ các bạn mình và nói:

- Các bạn của tôi, quả thật là trong núi lửa đang xảy ra những biến động có ý nghĩa. Chúng ta sẽ không dõi mình trước tình hình đó. Các khối chất trong núi lửa không những đang ở trạng thái sôi, mà chúng đã bùng cháy, và có thể trong một tương lai không xa nữa, chúng ta sẽ bị phún xuất đe dọa!

- Kệ nó, thưa ngài Cyrus! - Pencroff kêu lên. - Chúng ta hoan nghênh. Biết đâu, bỗng nhiên núi lửa của chúng ta lại phun ra cho chúng ta những loại quặng hữu ích và hiếm thì sao. Ngài đừng lo, chúng ta sẽ biết tận dụng tấm lòng tử tế của nó.

Nhưng, Cyrus Smith lắc đầu không tán thành; nét mặt ông nói lên rằng cá nhân ông không hy vọng sự tốt lành nào ở quá trình phát triển nhanh đến như thế trong núi lửa. Như mọi người đều biết, núi lửa phun thường kèm theo động đất. Một đảo có nguồn gốc phát sinh như đảo Lincoln có thể dễ dàng bị phân hủy ra thành các bộ phận, bởi vì về cấu trúc thì đảo bao gồm nhiều loại nham rất khác nhau: ba dan và hoa cương, dung nham đã đông đặc ở phía bắc và đặc xốp ở phía nam, mà các loại nham này tất nhiên là không liên kết bền chặt với nhau. Thậm chí nếu bản thân dung nham thoát ra không gây nguy hiểm nghiêm trọng thì một sự chấn động yếu dưới đất cũng nhất định dẫn đến những hậu quả bi thảm nhất.

- Tôi cảm thấy, - bỗng Ayrton nói (anh ta đã nằm xuống, ghé tai xuống đất nghe), - tôi cảm thấy, tôi nghe có tiếng ầm ầm giống như chiếc xe kéo chở các thanh sắt vậy.

Những người di dân chăm chú lắng nghe và phải thừa nhận Ayrton nói đúng. Tiếng ầm ầm có lúc kèm theo tiếng ồn ào dưới đất lúc mạnh lên, lúc lắng xuống - có cảm giác như trong lòng đất đang bị một cơn lốc dữ dội. Tuy nhiên vẫn chưa nghe thấy những âm thanh điển hình của hiện tượng phún xuất giống như những phát súng nổ?

- Cứ kệ nó mà! - Pencroff nói. - Nào, tốt nhất là chúng ta bắt tay vào việc. Mặc cho núi Franklin hút thuốc, mặc cho nó gầm, gào, mặc cho nó phun lửa, bao nhiêu tùy nó, không nhẽ vì những chuyện không đâu ấy, ta lại chịu ngồi bó tay sao! Ta đi nào, Ayrton, đi nào, Nab, đi nào Harbert, cả ngài nữa, thưa ngài Cyrus, cả ngài nữa, thưa ngài Spilett, hôm nay tất cả chúng ta có thể sẽ làm việc khá đấy! Bây giờ chúng ta sẽ đặt dải tôn mép mạn tàu, mà một việc như thế thì một chục cánh tay là hơi ít đó. Tôi muốn gì à? Muốn sao cho “Bonadventur” mới của chúng ta - rõ ràng là chúng ta sẽ đặt tên cho nó là “Bonadventur” chứ, phải không nào? - Tôi muốn thế này nhé: chậm nhất là hai tháng nữa con tàu mới của chúng ta sẽ được khoe sắc ở cảng Khí cầu. Mà nếu vậy thì, chúng ta không nên để lãng phí thời gian nữa.

Tất cả những người di dân đều nghe lời Pencroff đi đến xưởng đóng tàu, bắt tay vào việc đặt dải tôn mép mạn tàu. Đó là một lớp bọc dày tạo thành cái đai của tàu, gắn chặt các bộ phận của khung tàu với nhau. Đó là một công việc không phải dễ dàng, vì vậy Pencroff yêu cầu mọi người tham gia vào đó là phải.

Suốt ngày mồng ba tháng giêng họ không dời xưởng đóng tàu, quên bẵng núi lửa.

Đến tối, sau khi ăn xong, Cyrus Smith cùng Gédéon Spilett và Harbert đi lên cao nguyên Tầm nhìn. Bóng tối đã bao phủ mặt đất, nhưng lại thuận lợi cho nhiệm vụ của họ - xác định xem lẫn trong hơi và khói bao trùm quanh miệng núi lửa có thêm lửa không, núi lửa có phun ra những hạt nham bị nóng chảy chưa.

- Miệng núi lửa ngập lửa kì? - Harbert chạy vượt lên mọi người, đến cao nguyên Tầm nhìn trước tiên, bỗng kêu lên.

Núi Franklin ở cách cao nguyên Tầm nhìn khoảng sáu dặm, từ đây trông sang thấy nó như một ngọn đuốc khổng lồ cháy đỏ rực. Tuy nhiên, ngay trong bóng đêm, ngọn lửa cũng chỉ ánh lên lờ mờ, vì có lẽ bị quá nhiều tạp chất của khói, xỉ và tro cản khuất.

- Các bạn có cảm thấy đất rung không? - Cyrus Smith hỏi.

- Thấy, - Gédéon Spilett trả lời, - nhưng đó chưa phải là động đất thật sự…

- Tôi cũng không bảo là chúng ta đang bị động đất đe dọa, - Cyrus Smith nhanh nhẹn đáp lại, - cầu trời tránh cho chúng con cái nạn ấy!

Cyrus Smith, nhà báo và Habert ở trên cao nguyên Tầm nhìn cả tiếng đồng hồ, sau đó đi xuống, trở về Lâu đài đá hoa cương. Vẻ mặt kỹ sư đầy suy tư, đúng hơn là đầy lo âu, khiến Gédéon Spilett không kìm chế nổi, đã hỏi xem ông có tiên đoán sắp xảy ra nguy biến gì liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến phún xuất không.

- Có mà cũng không! - Cyrus Smith trả lời… - Tôi phải lên núi xem đã. Vài ngày nữa tôi hy vọng mọi việc sẽ rõ ràng.

Gédéon Spillett không hỏi gặng nữa… và loáng sau bất chấp tiếng ầm ầm dưới đất mỗi lúc một to hơn và vang vọng khắp đảo, các cư dân trong Lâu đài đá hoa cương đã thiếp đi trong giấc ngủ bình yên.

Ba ngày 4, 5, 6 tháng giêng trôi qua. Công việc đóng tàu ở xưởng vẫn diễn ra như cũ. Kỹ sư muốn đẩy công việc càng nhanh càng tốt, mặc dù ông không nói thẳng ra lời nào về chuyện ấy.

Tuy nhiên, dù những người di dân vội vã kết thúc việc đóng tàu thế nào đi nữa thì những công việc hết sức quan trọng khác nhiều khi vẫn chi phối họ. Việc đầu tiên là phải ra thăm khu chăn nuôi, ở đó có đàn cừu và dê, bổ sung dự trữ thức ăn cho gia súc. Họ đã quyết định ngày 7 tháng giêng, Ayrton sẽ ra khu chăn nuôi. Nhưng Pencroff và các bạn rất ngạc nhiên khi được biết kỹ sư muốn đi cùng Ayrton.

- Ngày mốt chúng tôi sẽ trở về. - Cyrus Smith nói, - ta cần ra thăm khu chăn nuôi… Tôi muốn biết phún xuất đã sắp xảy ra chưa.

Ayrton lo việc chăm sóc gia súc, còn Cyrus Smith thì đi ngược dòng suối Đỏ, đến nơi mà trước đây những người di dân đã phát hiện ra nguồn lưu huỳnh.

Biết bao nhiêu biến đổi đã xảy ra từ đó đến nay! Bây giờ đây không phải chỉ có một luồng khói, mà là những mười ba luồng khói từ dưới đất phụt lên rất mạnh. Rõ ràng là ở chỗ này vỏ trái đất phải chịu một áp suất bên trong rất khủng khiếp. Không khí chứa đầy khí sunfurơ, hidro, cacbonic lẫn hơi nước. Cyrus Smith cảm thấy đá tuf núi lửa rung lên dưới chân ông.

Khi nghiên cứu sườn phía bắc của núi Franklin, kỹ sư cũng thấy một bức tranh như vậy, có khi còn điển hình hơn ở khu vực suối Đỏ. Những đám mây khói và những lưỡi lửa từ miệng núi lửa phụt lên, những viên đá nhỏ rơi xuống đất như mưa đá.

Sau đó, kỹ sư trở lại khu chăn nuôi, vừa đi vừa lẳng nghe tiếng ầm ầm dưới mặt đất giống như những chuỗi sấm rền liên tục; thỉnh thoảng lại vang lên những tiếng nổ lớn. Mười giờ, ông đã có mặt ở khu chăn nuôi.

Ayrton đã đợi ông ở đó.

- Tôi đã cho súc vật ăn rồi. Những con vật bồn chồn thế nào ấy, thưa ngài Smith. - Ayrton nói.

- Chúng có linh tính đấy, mà linh tính không sai đâu.

- Thế bây giờ…!

- Anh mang theo đèn và bật lửa, Ayrton, - kỹ sư đáp, - và đi theo tôi.

Ayrton làm theo lệnh của kỹ sư.

Hai người cùng đi đến hang Dakkar theo một con đường mòn hẹp. Họ đi tựa hồ như trên một lớp bông: toàn bộ mặt đất đều phủ kín những hạt bụi nhỏ li ti từ trên không rơi xuống. Trong rừng không thấy một sinh vật nào. Thậm chí chim muông cũng bay đi hết sạch. Chốc chốc gió lại thổi tung tro dưới mặt đất lên khiến hai người bị lớp mây bụi bao quanh không nhìn thấy nhau. Họ cứ luôn phải lấy khăn tay che mắt và che miệng để khỏi bị mù và ngạt thở vì thứ bụi dày đặc ấy.

Thật là dễ hiểu, trong điều kiện như thế thì Cyrus Smith và Ayrton không thể rảo bước. Tuy vậy, chẳng bao lâu họ cũng lần xuống được tới cửa hang Dakkar.

- Chiếc thuyền còn đây chứ? - Kỹ sư hỏi.

- Vâng, - Ayrton vừa trả lời vừa kéo chiếc thuyền gọn nhẹ mà anh ta cùng với Pencroff đã giấu dưới vòm hang đá ba dan.

- Thế thì ta đi thôi.

Cả hai người ngồi vào thuyền và bơi đi. Ayrton đặt đèn ở mũi thuyền để rọi đường… Họ bơi dọc theo thành hang bên phải. Một lát sau, kỹ sư đã phân biệt rõ tiếng ầm ầm từ lòng đất dội lên.

- Đây là núi lửa, - ông nói.

Chẳng bao lâu, hoà vào tiếng ầm ầm dưới đất là mùi hắc của các hợp chất hoá học.

- Thuyền trưởng Nemo sợ chính cái điều này đây! - Cyrus Smith lẩm bẩm, và gương mặt ông hơi tái đi. - Dẫu sao chúng ta cũng phải đi tới đích.

Chừng độ hai mươi lăm phút sau, kể từ lúc bắt đầu bơi, con thuyền đã đến thành hang sau và dừng lại.

Cyrus Smith soi đèn vào từng phần của bức thành ngăn cách hang với miệng núi lửa. Không thể đoán được độ dày của bức thành hang là bao nhiêu. Nhưng chắc gì thành hang đã dày quá, bởi vì tiếng ầm ầm dưới lòng đất ở đây nghe rõ mồn một mà.

Sau khi khảo sát theo hướng ngang, kỹ sư lại soi đèn dọc theo thành đá ba dan, cố rọi sáng phần trên của nó.

Và ở đó, ông thấy có khói hắc toả ra qua các kẽ nứt, đầu độc bầu không khí trong hang.

Toàn bộ thành đá đều đã bị nham nhở những vết nứt, một số trong đó, nhất là những vết nứt nổi rõ trên mặt đá ba dan bằng phẳng, đã lan xuống gần như sát tận nước.

Cyrus Smith đứng trầm ngâm. Sau đó, thoáng nghe thấy ông lẩm bẩm:

- Đúng, thuyền trưởng đã nói đúng! Ở đây đang tiềm ẩn một nguy cơ, và nguy cơ thật là khủng khiếp!

Ayrton không hỏi gì. Theo hiệu của Cyrus Smith, anh ta lại chèo thuyền đi, và nửa giờ sau họ đã ra khỏi hang Dakkar.