CHƯƠNG MƯỜI SÁU

Cyrus Smith kể về những điều quan sát của mình. - Cuộc chiến đấu của nước và lửa. - Trên đảo còn lại gì. - Đêm mùng 8 rạng mồng 9.

Sau khi ở cả ngày ngoài khu chăn nuôi và tin chắc rằng công việc ổn thỏa, Cyrus Smith và Ayrton đã ngủ đêm tại đó và sáng mồng 8 tháng giêng trở về Lâu đài đá hoa cương.

Ngay lập tức, kỹ sư triệu tập các bạn và thông báo với họ rằng hòn đảo đang bị đe dọa bởi một nguy cơ lớn mà không có sức mạnh nào của con người có thể ngăn chặn nổi.

- Các bạn của tôi, - ông nói, giọng lộ rõ sự xúc động sâu sắc, - hòn đảo Lincoln không thuộc số những cấu tạo địa chất có thể tồn tại suốt với toàn thể trái đất. Nó không tránh khỏi sự phá huỷ đang tới gần, nguyên nhân sự diệt vong của nó nằm ngay trong bản thân nó và không gì có thể cứu vãn được nó.

Những người di dân đưa mắt nhìn nhau, rồi ngơ ngác nhìn Cyrus Smith - họ không hiểu hết ý nghĩa những lời ông nói.

- Hãy giải thích rõ hơn, Cyrus, - Gédéon Spilett nói.

- Tôi sẽ giải thích ngay bây giờ, - Cyrus Smith trả lời. - Tôi sẽ truyền đạt lại cho các bạn biết điều mà thuyền trưởng Nemo đã nói riêng với tôi trong cuộc trao đổi ngắn của chúng tôi. Trước khi chết, ông ấy muốn giúp đỡ chúng ta một lần cuối cùng.

- Nhưng thuyền trưởng Nemo đã nói gì với ông vậy? - Nhà báo hỏi.

- Các bạn có biết không, - kỹ sư trả lời, - hòn đảo Lincoln có cấu tạo khác với những hòn đảo khác ở Thái Bình Dương: Phần đất ngầm của nó sớm muộn thế nào cũng phải bị sụp đổ… Thuyền trưởng Nemo đã xác định như thế và bản thân tôi ngày hôm qua cũng đã nhận thấy như thế sau khi xem xét hang Dakkar. Cái hang ở dưới đảo, thông tới sát núi lửa và chỉ cách lò lửa trung tâm một bức thành liền nhau. Nhưng toàn bộ bức thành ấy đã bị rạn nứt và khí sunfuarơ hình thành bên trong núi lửa đã lọt qua những kẽ nứt đó.

Những người di dân không nói gì trước lời khẳng định tuyệt đối ấy. Mọi người hiểu một nguy cơ khủng khiếp đang đe dọa họ. Cái giờ nó bị phá huỷ đang nhích tới gần - tất cả đều tuỳ thuộc vào chỗ bức thành bằng đá ba dan trong hang Dakkar. Chuyện không phải tính bằng tháng, bằng tuần, mà là bằng ngày, thậm chí có thể bằng giờ!

Cảm giác đầu tiên bao trùm lên những người di dân là một nỗi đau sâu sắc. Họ không nghĩ đến mối nguy hiểm đe dọa mình, mà nghĩ đến sự diệt vong không thể tránh khỏi của hòn đảo, nơi họ đã tìm được chốn nương thân, về sự phá huỷ của một vùng mà họ đã mong muốn làm cho nó trở nên phồn vinh và hy vọng biến nó thành một thiên đường trên mặt đất. Biết bao nhiêu công sức sẽ bị hao phí vô ích! Biết bao nhiêu lao động sẽ bị biến thành tro bụi!

Pencroff không thể cầm lòng được nữa, đã khóc.

Các cư dân của đảo còn tiếp tục bàn luận một lúc nữa xem có cách gì khác tự cứu mình không. Họ nhất trí đi đến kết luận là phải tranh thủ đóng tàu và trang bị cho nó xong càng sớm càng tốt, đó là cơ hội duy nhất để họ thoát nạn…

Nhưng đêm 23 rạng ngày 24, dưới áp lực của phún thạch đã dâng lên tận miệng núi lửa, đỉnh núi hình chóp, nom giống như một cái nón, đã bị bật tung ra. Tiếng ầm ầm vang lên không thể tưởng tượng nổi. Những người di dân tưởng đảo bị sụp đổ, nên đã lao ra khỏi Lâu đài đá hoa cương.

Lúc ấy là hai giờ đêm.

Cả bầu trời phừng lửa. Cái nón núi lửa cao một ngàn fut, còn nặng thì hàng tỷ funt đã giáng xuống đảo, khiến mặt đất rung lên. May sao, nó nghiêng về phía bắc, vì thế nên đã rơi xuống một bình nguyên phủ cát và đá tuf đi qua giữa núi và biển. Miệng núi lửa bây giờ đã hoác rộng ra, phun lửa lên trời đỏ rực. Dòng phún thạch phun ra chảy tràn theo các sườn núi lửa, như hàng ngàn con rắn lửa…

- Khu chăn nuôi! Khu chăn nuôi! - Ayrton kinh hoàng kêu lên.

Đúng là phún thạch đã chảy về phía khu chăn nuôi, do đó sẽ huỷ diệt mất phần đất màu mỡ của đảo…

Đáp lại lời của Ayrton, mọi người lao vào chuồng la. Trong nháy mắt họ đã thắng xong xe kéo. Tất cả họ đều chung một ý nghĩ: phóng ra khu chăn nuôi, thả gia súc bị nhốt ở đó ra.

Chưa đến ba giờ sáng họ đã đến gần khu chăn nuôi. Từ đó vẳng đến tiếng rống, tiếng be be hoang dại của những con cừu và dê, Ayrton mở toang cổng ra và những con vật chạy túa đi tứ phía, như điên.

Một giờ sau, cả khu chăn nuôi ngập tràn phún thạch, căn nhà ở bị cháy, hàng rào bị lửa thiêu trụi. Khu chăn nuôi không còn lại một thứ gì nữa!

Đã sang ngày 24 tháng giêng. Trước khi trở về Lâu đài đá hoa cương. Cyrus Smith và các bạn của ông đã quyết định xem xét hướng phún thạch cuối cùng sẽ chảy về đâu. Bắt đầu từ núi Franklin, bề mặt đảo dốc về bờ biển phía đông, vì vậy, e rằng dòng phún thạch sẽ chảy đến cao nguyên Tầm nhìn.

- Hồ nước sẽ bảo vệ chúng ta, Gédéon Spilett nói.

- Hy vọng như thế, - Cyrus Smith đáp lại gọn lỏn.

Những người di dân định chạy đến vùng bình nguyên, nơi nón núi lửa rơi xuống, nhưng phún thạch đã cản đường họ. Họ lại thoát ra từ khu chăn nuôi dẫn về Lâu đài đá hoa cương. Họ đi chậm chạp, chốc chốc lại ngoái lại. Đây, họ dừng bên hồ nước, cách cửa suối Đỏ nửa dặm. Giây phút mà sự sống hay cái chết của họ đều tùy thuộc vào đó, đã nhích đến gần.

Cyrus Smith không bao giờ mất bình tĩnh trong những hoàn cảnh hiểm nghèo. Ông biết rằng trước mặt ông là những con người có khả năng nghe sự thật cay đắng nhất, và đã nói:

- Có thể là hồ nước sẽ chặn đứng dòng phún thạch. Nếu vậy thì một phần hòn đảo sẽ thoát khỏi cảnh tàn phá hoàn toàn, nhưng cũng rất có thể là phún thạch sẽ chảy tràn lan các khu rừng Viễn Tây, hủy hoại hết thảy, và trên đảo sẽ không còn lại một cây cỏ nào. Khi ấy tử thần sẽ đợi chúng ta trên các vách đá trần trụi, và không phải đợi lâu đâu, bởi vì hòn đảo sẽ bay tung lên trời.

- Như thế là làm sao? - Pencroff kêu lên, hai tay chéo ngang ngực, chân giậm xuống đất. - Có nghĩa là chúng ta chẳng cần đóng tàu làm quái gì à?

- Pencroff, - Cyrus Smith trả lời, - cần phải thực hiện nhiệm vụ của mình đến cùng.

Đúng lúc ấy, dòng phún thạch len giữa những hàng cây đẹp đẽ đã bị nó thiêu huỷ, lấn dần đến hồ nước. Trên đường nó gặp một cái gò nhô cao lên, giá cái gò ở đây dựng đứng hơn thì nó đã chặn được dòng phún thạch.

- Làm việc! - Cyrus Smith hô to.

Ý định của kỹ sư được mọi người hiểu ngay. Ông đã quyết định đắp một con đập và bằng cách ấy hướng cho dòng phún thạch chảy vào hồ nước.

Những người di dân phóng ào về xưởng đóng tàu, mang xẻng, cuốc chim, rìu… ra. Bằng đất và các cây chặt, trong vài giờ họ đã kịp đắp được một cái đập cao ba fut và dài vài trăm bước. Khi kết thúc rồi họ thấy như công việc mới chỉ kéo dài đâu có vài phút đồng hồ.

Họ làm thật kịp thời. Phún thạch lỏng đã lan tới con đê quai. Dòng chảy của nó dâng lên như dòng sông khi nước lũ, cứ muốn tràn ra khỏi bờ. Có cảm giác như chỉ chút xíu nữa thôi là dòng phún thạch sẽ trào qua vật chướng ngại duy nhất cản nó tràn ngập những khu rừng Viễn Tây. Nhưng, con đập đã kìm được nó. Thật là khủng khiếp cái giây phút dòng sông lửa ấy dừng lại, dường như lưỡng lự, nhưng bất thình lình từ trên bờ dốc cao hai mươi fut đã chảy ùa xuống hồ Grant.

Những người di dân ngây người ra đứng nhìn cảnh vật lộn diễn ra trước mặt họ giữa hai lực lượng tự nhiên - lửa và nước. Những dòng phún thạch sôi sục chảy xuống hồ, thế là nước xèo xèo bốc thành hơi. Những cụm hơi trắng bốc lên rõ cao, xoáy tít như một cơn lốc, tựa hồ có ai đó xả van chiếc nồi hơi khổng lồ ra. Nhưng, dù lượng nước trong hồ nhiều đến đâu thì cuối cùng lửa cũng hút khô, bởi vì nước cạn đi không được bổ sung, còn con sông lửa khủng khiếp có nguồn vô tận tiếp thêm thì không ngừng tuôn ra những lớp sóng dung nham mới.

Khi chảy xuống hồ, dung nham ngay lập tức đông cứng lại, biến thành những tảng đá chồng chất lên nhau, chẳng bao lâu đã nhô lên khỏi mặt nước, rồi lan tiếp ra giữa hồ và phủ kín lòng hồ…

Đối với những người di dân dung nham chảy ùa về phía hồ Grant là một điều may mắn lớn. Điều ấy đã trì hoãn thảm họa được ít ngày. Cao nguyên Tầm nhìn, Lâu đài đá hoa cương và xưởng đóng tàu tạm thời còn ở ngoài vòng hiểm họa. Trong mấy ngày xả hơi ấy cần phải hoàn thành lớp bọc của tàu và trét sơn tàu cho thật tốt.

Sau đó, cho nó hạ thủy; việc trang bị dây dợ thì khi nào tàu ra biển, ở trong môi trường của nó đã, lo cũng được. Để trên cạn đã trở nên hết sức nguy hiểm, hòn đảo bị đe dọa nổ tung và tiêu hủy. Lâu đài đá hoa cương, mới đây còn là nơi trú ẩn chắc chắn, có thể chẳng bao lâu nữa sẽ sụp đổ.

Và, thế là sáu ngày liền, từ 25 đến 30 tháng giêng những người di dân đã làm việc một cách cần mẫn, đến hai mươi tay thợ mộc cũng chẳng bằng. Họ làm việc suốt ngày không nghỉ, hầu như không ngủ, bởi vì, dưới ánh lửa phun từ miệng núi lửa ra, đêm cũng sáng như ban ngày…

Đã sang ngày 20 tháng hai. Còn cần đến nguyên cả tháng nữa mới đóng xong tàu và hạ thủy nó. Liệu hòn đảo có đứng vững được đến ngày đó không? Trong khi lực phún xuất không tăng lên, mọi cố gắng của những người di dân đều hướng vào việc làm sao sớm đóng xong thân chiếc tàu thủy.

Họ sống như vậy cho đến mồng 3 tháng ba và dự tính sau mười ngày nữa sẽ hạ thủy con tàu.

- Chúng ta sẽ đóng kịp, - Pencroff nói với kỹ sư. - Nhất định chúng ta sẽ đóng kịp, thưa ngài Smith. Cần phải khẩn trương, thời gian trôi đi, lại sắp đến tiết xuân phân rồi…

Nhưng, vào tuần đầu của tháng ba, núi Franklin lại bắt đầu đe dọa đủ mọi cảnh khủng khiếp… Lần này dòng nham chảy dọc theo bờ tây nam hồ Grant, cắt ngang suối Glixerin và tràn ngập cao nguyên Tầm nhìn. Những người di dân đã bị giáng một đòn cuối cùng hết sức nguy hại. Nào cối xay gió, nào chuồng trại chăn nuôi muông thú… không còn lại một thứ gì cả.

Phún xuất đã truy kích những người di dân đến tận nơi trú ẩn cuối cùng của họ, và mặc dù những mối ghép phía trên thân tàu chưa được trét xong, những người thợ cũng đã quyết định cho tàu hạ thủy.

Pencroff và Ayrton bắt tay vào việc chuẩn bị, những mong tiến hành cuộc hạ thủy vào sáng hôm sau, 9 tháng ba.

Nhưng, đêm 8 rạng ngày 9 tháng ba, từ miệng núi lửa một cột khí đã bùng phát ầm ầm như sấm dậy và bốc lên cao trên ba ngàn fut. Hẳn là thành hang Dakkar đã bị sụp xuống dưới áp suất của khí, nước biển đã ùa vào lò lửa trung tâm của núi lửa, và khi đã không tìm được lối thoát tự do nữa. Một tiếng nổ với sức mạnh kỳ quái đã vang lên; xa cả trăm hải lý cũng nghe thấy. Những mảnh đá bay tung, rơi xuống đại đương, và vài phút sau, nước của nó đã phủ kín nơi vừa mới đây còn là hòn đảo Lincoln.