CHƯƠNG CHÍN

Sáng chế của kỹ sư. - Vấn đề làm Cyrus Smith lo lắng. - Cuộc thám hiểm lên núi. - Những người khai khẩn vùng di dân. - Những địa danh mới đặt. - Kiểm tra đồng hồ. - Tài nguyên của đảo.

Một phút sau, cả ba người thợ săn đều đã có mặt bên ngọn lửa cháy bừng bừng trong bếp lò, cạnh đấy có Cyrus Smith và nhà báo đang ngồi. Pencroff đứng lại và lặng thinh nhìn họ, tay vẫn xách con vật săn được.

- Thế nào, anh bạn yêu quí nhất? - Nhà báo kêu lên. - Lửa đang cháy đó! Lửa thật sự nhé. Có thể nướng con thú này được rồi, và chúng ta sẽ làm bữa tiệc.

- Ai nhóm được lửa thế? - Pencroff thắc mắc.

- Mặt trời!

Câu trả lời hoàn toàn đúng. Ngọn lửa làm cho Pencroff phấn khởi đúng là mặt trời cho thật. Chàng thủy thủ không tin vào mắt mình và sửng sốt đến nỗi không nghĩ đến việc hỏi kỹ sư một cách cặn kẽ nữa.

- Ngài có kính lúp ạ, thưa ngài Smith? - Harbert hỏi.

- Không phải đâu, con, - kỹ sư trả lời, - nhưng ta đã chế ra nó.

Và Cyrus Smith đã giới thiệu dụng cụ đóng vai trò chiếc kính lúp ấy. Nó chỉ dùng vẻn vẹn hai cái mặt kính lồi ở đồng hồ bỏ túi - của cá nhân ông và của Gédéon Spilett thôi. Sau khi đổ nước vào các mặt kính ông xếp chúng lên nhau và lấy đất sét trét vào cạnh. Thế là ông đã có chiếc kính nhen lửa hai mặt lồi. Sau khi bắt được chìm tia nắng vào tiêu điểm của kính, ông hướng những tia ấy vào một nắm rêu khô, thế là rêu bốc lửa cháy.

Chàng thủy thủ nhìn dụng cụ độc đáo, rồi nhìn kỹ sư, chẳng nói chẳng rằng. Nhưng đôi mắt chàng mới nói lên nhiều ý nghĩa biết bao! Nếu Cyrus Smith đối với chàng không trở thành thần thánh thì trong mọi trường hợp ông cũng không còn là một người trần tục bình thường nữa. Cuối cùng, tài nói của Pencroff lại được trổ ra:

- Ghi chép đi chứ, ông Spilett. - Chàng nói, - hãy ghi điều này vào cuốn sổ con của mình đi.

- Ghi rồi, - nhà báo trả lời.

Họ đã ăn một bữa cơm tối rất ngon. Thịt heo nước hóa ra tuyệt vời. Bữa ăn được bổ sung thêm món rong biển và hạt thông bá hương. Kỹ sư hầu như không nói gì, ông đang mải mê nghĩ đến chuyến leo núi ngày mai để quan sát địa hình...

Sau một đêm các cư dân của lán tạm, kể cả con chó Top, ngủ say sưa, sáng hôm sau họ bắt đầu cuộc hành trình đầy vất vả, vượt qua những sườn dốc cheo leo và đã lên tới đỉnh núi với hy vọng từ đây sẽ khẳng định được rằng họ đang bị lạc ở một nơi đất liền nào đó. Nhưng, khi trăng non vừa lặn xuống mặt biển, kỹ sư Cyrus Smith đã nắm lấy tay cậu bé và thốt lên:

- Đảo!...

Kỹ sư và các bạn đồng hành của ông lặng người đi hồi lâu, mắt đăm đăm nhìn đại dương... Và, hôm sau, họ lại trèo lên một ngọn núi lửa đã tắt với hy vọng phát hiện nơi gần đấy một vùng đất khác, một hòn đảo khác mà hôm qua trong đêm tối họ đã trông thấy. Nhưng, đến tận chân trời, nghĩa là trên một khoảng cách quanh đó năm mươi dặm, chỉ thấy sóng nước hoang vắng trải dài. Không thấy một mảnh đất nào! Cũng chẳng thấy có cánh buồm nào! Chỉ thấy đại dương mênh mông vô tận, và hòn đảo của họ lẫn hút trong đó.

- Thế hòn đảo của ta có lớn không?

Thật ra, giữa đại dương vô tận một hòn đảo như thế này chẳng đáng vào đâu.

Cyrus Smith chăm chú xem xét hình dáng hòn đảo, ước lượng chiều cao của quả núi nơi họ đang đứng và nghĩ ngợi một lúc, rồi nói:

- Các bạn của tôi, tôi cảm thấy tôi sẽ không sai, nếu tôi nói rằng bờ đảo của chúng ta kéo dài hơn một trăm hải lý.

- Thế diện tích của nó bao nhiêu?

- Khó mà nói được. Nó bị chia cắt lung tung quá.

Cyrus Smith đã xác định không sai - hòn đảo có độ lớn gần bằng nước Malta[1] hoặc đảo Zakinf[2] ở Địa Trung Hải, nhưng khác ở chỗ hình dáng nom thất thường hơn nhiều, mà đồng thời ít có những mũi, cồn, doi cát, những vịnh, vũng biển hơn. Hình dạng của đảo làm cho người ta rất ngạc nhiên, và khi Gédéon Spilett, theo yêu cầu của kỹ sư, phác họa đường chu vi của đảo thì mọi người đều thấy nó giống như một con vật hoang tưởng nào đấy, một con vật kỳ quái có chân là cánh đang nằm ngủ trên sóng Thái Bình Dương...

- Đây là hòn đảo đã từng có người ở chăng?

Nhà báo là người đầu tiên hỏi to lên câu hỏi ấy. Mọi người đều cảm thấy rằng sau khi họ từ trên đỉnh núi quan sát khắp lượt hòn đảo thì đã có thể trả lời câu hỏi ấy bằng một câu phủ định.

Không thấy chỗ nào có sự sáng tạo của bàn tay con người cả...

Nhưng biết đâu có những thổ dân từ các hòn đảo lân cận nào đấy ghé lên đảo này, dù chỉ một thời gian ngắn thôi thì sao? Tạm thời chưa thể nào trả lời được câu hỏi ấy. Trong phạm vi năm mươi hải lý chung quanh đây không thấy có vùng đất liền nào. Liệu sau đây, không có dụng cụ gì thì Cyrus Smith có thể xác định được độ vĩ và độ kinh của đảo không? Nhiệm vụ rất khó khăn. Nhưng không phải vì tạm thời chưa biết gì cả mà cản trở họ thực hiên các biện pháp để phòng trường hợp có thể bị những người láng giềng hoang dã đổ bộ lên đảo.

Công việc tìm hiểu hòn đảo một cách tổng quát đã xong, đã xác định được hình thể và địa hình của đảo, đã tính được diện tích, ấn định được tình hình địa lý thủy văn và sơn văn của đảo. Trên sơ đồ mặt bằng do nhà báo vẽ vội vã đã làm ký hiệu địa thế, vị trí các khu rừng và đồng bằng. Bây giờ cần phải men theo sườn núi đi xuống và nghiên cứu những tài nguyên khoáng sản, hệ động vật và thực vật của đảo.

Nhưng trước khi ra hiệu xuất phát, Cyrus Smith nói vài lời với mọi người:

- Các bạn của tôi, - ông nói với vẻ bình tĩnh và đứng đắn thường ngày của mình. - Ý trời đã định quẳng chúng ta lên mảnh đất nhỏ bé này. Tôi và các bạn phải sống, và có lẽ rất lâu đấy, ở cái chốn này. Tất nhiên, có thể là bất thình lình chúng ta sẽ được cứu, nếu như tình cờ có một con tàu đi ngang qua đảo... Tôi nói “tình cờ” bởi vì hòn đảo chẳng lớn gì, ở đây lại không tìm thấy một bến cảng thiên nhiên nào để cho tàu bè có thể đậu được, và tôi sợ rằng đảo không nằm trên tuyến đường đi lại thường xuyên của các tàu biển, nghĩa là lệch quá về phía nam tuyến đường tàu chạy đi các quần đảo ở Thái Bình Dương, và lệch quá về phía bắc tuyến đường tàu chạy đi Australia, vòng qua mũi Horn. Tình cảnh chúng ta là như vậy đó. Tôi không muốn giấu các bạn điều gì hết...

- Và ngài làm như vậy là tốt, Cyrus Smith thân mến, - nhà báo nhiệt tình đáp lại. - Ngài đang có quan hệ với những người đàn ông thực sự. Chúng tôi tin tưởng nơi ngài. Ngài có thể trông cậy vào chúng tôi. Có phải thế không, các bạn?

- Cháu sẽ nghe lời ngài trong hết mọi việc, thưa ngài Cyrus Smith, - Harbert nói, nắm chặt tay kỹ sư.

- Con sẽ đi với ngài đến cùng trời cuối đất ạ! - Nab kêu lên.

- Còn tôi thì xin nói thế này nhé, - chàng thủy thủ nói. - Pencroff không bao giờ trốn tránh công việc cả! Và nếu ngài muốn, thưa ngài Smith, thì chúng ta sẽ làm cho hòn đảo này thành một nước Mỹ nhỏ! Chúng ta sẽ dựng lên ở đây những thành phố, sẽ đặt những con đường sắt, sẽ mắc đường dây điện báo, và đến một ngày đẹp trời nào đấy, khi đã cải tạo, đã văn minh hóa mọi thứ ở đây, chúng ta sẽ đem hiến hòn đảo này cho chính phủ nước ta. Tôi chỉ yêu cầu ông một điều thôi.

- Điều gì? - Nhà báo hỏi.

- Chúng ta hãy xem mình không phải như những người xấu hổ bị tai nạn, mà là những người đi khai khẩn, đến hòn đảo này với một mục đích nhất định là tạo dựng di dân ở đây!

Cyrus Smith không thể nén nổi nụ cười. Lời đề nghị của chàng thủy thủ được chấp nhận. Sau đó, kỹ sư đã cảm ơn những người bạn của mình về sự tin cậy và nói thêm rằng ông hết sức trông mong vào nghị lực của họ và sự phù hộ của trời.

- Thôi được rồi, đã đến lúc quay trở về lán tạm! - Pencroff kêu lên.

- Chút xíu đã, các bạn, - kỹ sư ngăn mọi người lại. - Tôi thiết nghĩ, nên đặt tên cho cả hòn đảo của chúng ta, cho từng mũi biển, từng doi đất, lẫn những con suối mà chúng ta sẽ nhìn thấy ở đây.

- Tuyệt lắm, - nhà báo nói. - Tới đây, khi chúng ta phải nói đến một địa hạt nào đấy trên hòn đảo của chúng ta, như thế sẽ tiện lắm.

- Đúng rồi! - Chàng thủy thủ đồng ý. - Mỗi khi muốn nói đi đâu hay từ đâu về, sẽ rất tiện. Như vậy các bạn biết không, lịch sự hơn chứ, cứ y như chúng ta đang ở một nơi đàng hoàng.

- Ở “Lán tạm” chẳng hạn, - Harbert nhận xét một cách hóm hỉnh.

- Phải đấy, - Pencroff xác nhận. - Một cái tên rất thích hợp mà chính tôi cũng mới nảy ra trong óc. Vậy ta dành cái tên “Lán tạm” cho nơi trú chân đầu tiên của chúng ta nhé. Ngài Cyrus Smith đồng ý không?

- Tất nhiên, Pencroff, - một khi anh đã đặt cho nó cái tên như vậy rồi mà.

- Vâng, tất nhiên rồi, nghĩ ra tên đặt cho cả các nơi khác nữa cũng chả khó gì, - chàng thủy thủ nói tiếp, vẻ thích chí.

- Theo tôi, nên tìm những cái tên nào thường xuyên nhắc nhở chúng ta nhớ đến tổ quốc ấy, - Gédéon Spilett trả lời.

- Phải, đối với những điểm chủ yếu, đối với những vũng, những vịnh thì nên làm như vậy, - Cyrus Smith nói. - Tôi hoàn toàn đồng ý với điều đó. Chẳng hạn, ta gọi cái vũng to ở phía đông kia là “vịnh Hợp chủng”, còn cái vũng lớn bên bờ phía đông thì gọi là “vũng Washington”[3]. Quả núi mà ta đang đứng đây thì gọi là “núi Franklin”[4], còn cái hồ trước mặt ta kia thì mang tên “Grant”. Thật vậy, các bạn của tôi, như thế tốt hơn cả. Hãy để cho những cái tên ấy nhắc chúng ta nhớ về tổ quốc và tất cả những người công dân cao thượng đã làm rạng rỡ tổ quốc. Nhưng đối với những con sông, đối với những vịnh nhỏ, đối với những mũi, những vách đá mà ta nhìn thấy từ trên đỉnh cao của ngọn núi này, tôi đề nghị chọn cho chúng những cái tên làm sao nói lên được hình dạng và những đặc điểm nào đấy của chúng. Những cái tên như thế dễ nhớ hơn và sẽ có ích lợi thực tế.

Đề nghị của kỹ sư được nhất trí thông qua. Gédéon Spilett ghi lại những cái tên ấy, và danh mục địa lý của đảo đã được xác định xong xuôi: vịnh Hợp chủng, vũng Washington, núi Franklin, bán đảo Uốn khúc, mũi Rắn, vịnh Cá mập, mũi Xương hàm vv...

Thế là mọi việc đã xong: những người chủ mới của đảo chỉ còn việc xuống núi Franklin và trở về nơi trú ngụ của mình trong Lán tạm. Bỗng Pencroff kêu lên:

- Còn đảo nữa, ta đã đặt tên cho hòn đảo đâu!

Harbert đã đề nghị lấy tên của Cyrus Smith đặt tên cho đảo - chú biết mọi người sẽ đồng tình hoan nghênh đề nghị ấy, nhưng kỹ sư đã vượt lên trước chú.

- Các bạn của tôi, - ông nói chân tình, - chúng ta sẽ đặt tên hòn đảo của chúng ta để chào mừng vị công dân cao thượng nhất của nước Cộng hòa Mỹ, chào mừng con người đang đấu tranh để bảo vệ sự thống nhất của đất nước. Hãy đặt tên cho mảnh đất này là đảo “Lincoln”![5]

Đáp lại lời đề nghị của Cyrus Smith, mọi người phấn khởi reo to “hoan hô”.

Buổi tối hôm ấy, trước khi đi ngủ những người di dân đã nói về tổ quốc của họ và về cuộc chiến tranh khủng khiếp đang làm cho tổ quốc họ bị nhuốm máu. Họ tin tưởng vững chắc rằng chẳng bao lâu nữa phía Nam sẽ bị thất bại, và nhờ Grant và Lincoln mà sự nghiệp chính nghĩa của những người công dân các bang phía Bắc sẽ toàn thắng!

Đó là ngày 30 tháng ba năm 1865. Họ đâu có biết được rằng mười sáu ngày sau ở Washington đã xảy ra một tội ác dã man: vào hôm thứ sáu khủng khiếp, Abraam Lincoln đã ngã xuống do bàn tay của một kẻ cuồng tín.

Các cư dân của đảo Lincoln nhìn quanh đảo lần cuối cùng, vòng qua miệng núi lửa theo một đường gờ hẹp và bắt đầu đi xuống; nửa giờ sau họ đã có mặt ở cao nguyên đầu tiên, nơi họ đã dừng lại nghỉ đêm khi leo lên.

Pencroff tuyên bố đã đến lúc ăn sáng và tiện dịp Cyrus Smith và nhà báo đã quyết định kiểm tra lại đồng hồ của mình.

Cần nói rằng, chiếc đồng hồ của Gédéon Spilett không bị nước, bởi vì anh không bị ném xuống biển. Đó là một chiếc đồng hồ bỏ túi thật sự tuyệt vời, được nhà báo hàng ngày lên dây rất cẩn thận.

Cyrus Smith tất nhiên không thể lên dây chiếc đồng hồ của mình trong khi ông nằm bất tỉnh ở đụn cát. Nhưng về đây ông đã lên dây nó và căn cứ theo mặt trời ông xác định thời gian khoảng gần chín giờ, và vặn lại kim đồng hồ.

Gédéon Spilett định làm theo ông, nhưng Cyrus Smith ngăn anh ta lại:

- Đừng, bạn thân mến của tôi. Đồng hồ của anh lấy theo giờ Richmond phải không?

- Vâng, thưa ngài Smith.

- Anh biết gì không? Đừng vặn lại giờ. Hãy lên dây đồng hồ của mình thật cẩn thận, nhưng đừng có động vào kim - cứ để chúng như vậy đi. Điều đó có ích cho chúng ta.

Sau bữa ăn sáng Cyrus Smith đề nghị các bạn đi về Lán tạm bằng con đường khác. Ông muốn xem xét hồ Grant được gần hơn, cây cối bao quanh nó rất đẹp.

Cyrus Smith bình thản đi bên cạnh nhà báo lúc nào cũng kè kè cuốn sổ tay để ghi chép bất kỳ việc gì xảy ra. Thỉnh thoảng kỹ sư lại tạt sang một bên để lựa những mẫu khoáng sản hoặc bứt một loài thực vật nào đó, lẳng lặng bỏ vào túi, chẳng nói một câu nào thừa cả:

- Ông ta thu nhặt cái gì ở đó thế nhỉ? - Pencroff lầm bầm. - Mình cứ để ý hoài mà chẳng thấy cái gì thiết thực ở đây cả. Chẳng đáng mất công vì cái chuyện không đâu ấy!...

Sau bữa ăn tối, khi những người bộ hành đã định đi ngủ, Cyrus Smith mới móc ở trong túi ra những hòn đá nhỏ - đó là các mẩu khoáng sản khác nhau - và giải thích ngắn gọn:

- Các bạn hãy xem. Đây chính là quặng sắt, đây là pirit, đây là đất sét, đây là đá vôi, đây là than. Thiên nhiên ở đây giàu có thế đấy. Đây là sự đóng góp của nó cho sự nghiệp chung của chúng ta. Ngày mai đến lượt chúng ta ra tay.

❀ ❀ ❀

[1] Nước Cộng hòa Malta nằm trên một quần đảo cùng tên, ở giữa Địa Trung Hải, cách Italia 96km về phía Nam và cách bờ biển châu Phi 288km về phía Tây, diện tích 316km2 (N. D).

[2] Thuộc Hy Lạp (N. D).

[3] G. Washington (1732 – 1799) – tổng thống Mỹ đầu tiên (1789 – 1797).

[4] B. Franklin (1706 – 1790) – nhà hoạt động quốc gia, bác học, một trong những tác giả của bản tuyên ngôn độc lập Mỹ (1776) và bản hiến pháp Mỹ (1787) (N. D).

[5] A. Lincoln (1809 – 1865) – tổng thống thứ 16 của nước Mỹ.