Giờ đây, chúng ta hãy quay lại câu chuyện, sau khi tướng Lý Di thoát hiểm, mới phát hiện tướng Dư Trình Vạn vẫn bị giam giữ, thế ra, thế công hướng về Côn Minh tự nhiên càng thêm mãnh liệt, bộ đội của sư đoàn trưởng sư đoàn 44 tướng Thạch Kiến Trung còn tiến đánh đến phía bắc Côn Minh, thành Côn Minh rơi vào vòng vây bốn mặt, sự kháng cự của Lô Hán yếu đi từng ngày. Ngay vào ngày thứ ba sau hai đợt tấn công mãnh liệt, chính là ngày 14 tháng 12, tướng Dư Trình Vạn cũng được Lô Hán thả ra, tiếng hoan hô của mọi người làm rung chuyển cả núi rừng.
Ai cũng tưởng việc tướng Dư khôi phục tự do là bước ngoặt của đại cục, đúng vậy, việc tướng Dư khôi phục tự do là bước ngoặt của đại cục, nhưng bước ngoặt đó lại khiến người ta choáng váng. Chúng tôi ── bao gồm cả tướng Lý ── đều cho rằng tướng Dư Trình Vạn sẽ dẫn dắt bộ hạ của mình, tiếp tục sát cánh chiến đấu với Tập đoàn quân số 8, đánh chiếm Côn Minh, ngay cả Chúa cũng không ngờ rằng sau khi thoát hiểm, tướng Dư lại âm thầm dẫn tập đoàn quân 26 rút lui về Điền Nam.
Vào lúc chiến thắng trong tầm tay, tướng Dư Trình Vạn bỗng nhiên hạ lệnh rút quân, chúng tôi không biết ông có suy nghĩ gì, trong đó có uẩn khúc gì, tin đồn bên ngoài quá nhiều, chúng tôi vốn không tin tưởng. Đối với một người làm cấp dưới như tôi, đối với cấp trên của chúng tôi chưa bao giờ nghi ngờ, chúng tôi chỉ mong các nhà lịch sử tương lai sẽ có một phán quyết công minh, nhất là khi tướng Dư đã qua đời, chúng tôi không thể yêu cầu vị tướng nào cũng phải chết trên sa trường, mỗi người có một kỳ ngộ riêng, tướng Dư là người có phúc, tập đoàn quân 26 của ông không những rút khỏi Côn Minh, mà một phần cũng nhanh chóng rút khỏi Vân Nam. Tôi không đã nói chúng ta là những đứa trẻ mồ côi sao? Từ năm Dân quốc thứ 38 (1949), chúng tôi đã bắt đầu nếm trải mùi vị của trẻ mồ côi rồi.
Tập đoàn quân 26 vừa rút, bộ đội của Vu Giới Hưng thuộc quân đoàn 1 của Lô Hán cũng gấp rút kéo đến, chúng tôi ngược lại rơi vào cục diện bị kẻ địch bao quát, đành phải bắt đầu rút lui. Đây là khúc dạo đầu của một đại bi kịch, sau đó chính là rút lui lại rút lui, xương máu của biết bao anh em đã vương vãi trên mảnh đất Điền Nam. Tôi bị đưa lên xe trong đêm, đến Mông Tự, Tập đoàn quân số 8 bèn bố trí phòng tuyến ở các vùng Mông Tự, Kiến Thuỷ, Thạch Bình, đồng thời tu sửa lại sân bay Mông Tự, liên lạc lại với chính phủ.
Tôi là vào năm sau, ngày 14 tháng 1 năm Dân quốc thứ 39 (1950), sau khi khỏi vết thương đã cùng tướng Lý Di và tướng Dư Trình Vạn bay đi Đài Loan, tính đến nay đã mười năm trôi qua. Chỉ thấy trên báo chí Đài Loan có rất nhiều tiến bộ và thay đổi, nhưng ấn tượng đã phai mờ, điều duy nhất tôi nhớ được là, Đài Bắc cũng giống như Băng Cáp, là một nơi thái bình thịnh trị, nhưng tôi không hề hối hận vì đã không ở lại đó đến hết quãng đời cuối cùng, vào lúc rút quân trong Hội nghị Tứ quốc, tôi hoàn toàn có thể đường đường chính chính đến Đài Bắc định cư. Thế nhưng tôi biết rằng những chiến sĩ đầy bụi trần được mọi người ca ngợi chúng tôi, một khi thực sự bước vào giữa đám đông, sẽ không hề được chào đón, huống chi là, tôi làm sao có thể rời khỏi mảnh đất đầy sức mạnh đó.
Ở Đài Loan, mỗi ngày tôi đều sắp xếp tài liệu cho tướng Lý Di, ghi chép lại các chỉ thị của ông. Trong bốn ngày bao gồm cả thời gian đi và về, ông đã tham gia ba hội nghị quân sự cấp cao, ngoài việc trình bày báo cáo ra, còn trả lời các thắc mắc và tiếp nhận chỉ thị. Tôi không đủ tư cách tham gia hội nghị, nhưng tôi lại nắm sơ lược toàn bộ quá trình tiến hành và kết luận của hội nghị. Cấp trên cao nhất trước tiên hỏi ý kiến của tướng Lý, nghĩa là, Tập đoàn quân số 8 rút lui về đảo Hải Nam cũng được, rút lui về Đài Loan cũng được, đều do tướng Lý Di tự mình quyết định.
"Ngài trả lời thế nào, tướng quân?" Tôi hỏi.
"Tôi báo cáo rằng, tôi nguyện ở lại Vân Nam, xây dựng căn cứ."
Cứ như vậy, chúng tôi quyết định ở lại Vân Nam, quyết chiến đến cùng với quân cộng sản và bọn phản tặc.
Bốn ngày sau, chính là ngày 17 tháng 1 năm Dân quốc thứ 39 (1950), tôi cùng tướng Lý Di, tướng Dư Trình Vạn, cùng tổng tư lệnh lục quân lúc bấy giờ là tướng Cố Chúc Đồng, ông Trương Quần, cùng ngồi máy bay bay trở về Vân Nam. Trên đường đến đảo Hải Nam, tập đoàn quân 26 đã có một trung đoàn rút về Hải Khẩu, tướng Dư Trình Vạn ở lại chỉnh đốn, chúng tôi tiếp tục bay đến Mông Tự, Mông Tự lúc đó vẫn là địa phận phòng thủ của tập đoàn quân 26. Vì tướng Lý Di chấp nhận sự chỉ huy của tướng Hồ Tông Nam đang tác chiến ở Tây Khang, ngày hôm sau ông sẽ cùng hai vị Cố và Trương bay đi Tây Xương, thế là, ngay trong đêm hôm đó, tướng Lý đã triệu tập một hội nghị quân sự thâu đêm suốt sáng. Mọi người tranh nhau phát biểu, nhìn lại các chiến dịch trước đây, đối mặt với việc toàn quốc đã hoàn toàn thất thủ, tập đoàn quân 26 đã rút đi một trung đoàn, phần còn lại cũng sẽ tiếp tục rút sạch vào ngày mai, khung cảnh bi thảm khi Tập đoàn quân số 8 đơn độc chống đỡ cục diện nguy ngập, nói đến chỗ đau tim, ai nấy đều rơi lệ nghẹn ngào. Đến nửa đêm, đại sảnh vẫn rực rỡ ánh đèn, vào lúc hội nghị quân sự căng thẳng nhất, tình báo đã đến, báo cáo quân cộng sản Trần Canh đã vượt qua Văn Sơn, bộ đội đi đầu đã tiếp cận Chỉ Trận. Đang lúc nghi ngờ hoảng sợ, tiếp theo lại có một tin báo nữa, nói rằng đó không phải là bộ đội của Trần Canh, mà chỉ là thổ phỉ địa phương, mọi người lúc đó mới an tâm trở lại. Thế nhưng, sau sự việc mới biết được, đó hoàn toàn không phải thổ phỉ địa phương, mà chính là bộ đội thực sự của Trần Canh. Giá như lúc đó mọi người nhận được thông tin chính xác này thì biết mấy, thế thì ít nhất về mặt tâm lý cũng có được sự chuẩn bị, có lẽ nhờ đó mà tránh được thảm họa ở thành Nguyên Giang. Thế nhưng, thông tin vốn dĩ chính xác lại bị thông tin sai lệch đính chính, và sau đó không hề có tin tình báo nào tiếp tục báo về nữa. Tập đoàn quân 26 phòng thủ Chỉ Trận đã hốt hoảng rút lui, họ vội vã tranh thủ về Đài Loan, đến cả tin báo cũng không kịp phát đi.
Trận chiến Nguyên Giang, đáng lẽ phải là trận chiến cuối cùng trên đại lục, kết quả lại vô cùng thảm ức, sáu vạn đại quân (bao gồm toàn bộ Tập đoàn quân số 8, năm phần sáu của tập đoàn quân 26 ── họ chỉ rút đi một trung đoàn) ngoài một nghìn người của trung đoàn tướng Lý Quốc Huy ra, lại bị tiêu diệt toàn bộ, thây ma và máu tươi nhét đầy Nguyên Giang, dù là người sắt đá, khi hồi tưởng lại cũng phải rơi lệ. Lúc đó tuy đầu óc mơ hồ mịt mờ, chật vật trốn chạy giữ lấy tính mạng, nhưng giờ đây kiểm điểm lại, lại rành mạch rõ mồn một.
Kế hoạch tác chiến ban đầu là thế này: quân phản loạn của Lô Hán không đáng lo, đáng lo là quân chính quy của Trần Canh, quân cộng sản là một tay cừ khôi về chiến thuật bao vây. Lúc đó Bách Sắc của Quảng Tây đã thất thủ, đại quân của Trần Canh nhất định sẽ tiến thẳng về phía tây, qua Văn Sơn, Hà Khẩu, Kim Bình, Giang Thành, tiến thẳng đến Xa Lý, như thế, chúng ta sẽ bị cuốn trọn vào trong chiếc túi của hắn, chỉ cần nhẹ nhàng thắt chặt miệng túi lại, chúng ta sẽ khó lòng chắp cánh bay thoát. Cho nên, trong hội nghị quân sự đêm đó, đã quyết định chuyển chủ lực sang hướng đông, tại các vùng Chỉ Trận, Văn Sơn, Mã Quan, quyết chiến với bộ đội Trần Canh. Bộ đội Trần Canh từ đông bắc chuyển chiến sang tây nam, đó thực sự là nỏ mạnh hết đà, sức cùng lực kiệt, chúng ta hoàn toàn có thể đánh thắng, Điền Nam ít nhất có thể yên ổn trong một thời gian, có thể thong thả bổ sung huấn luyện, nếu chiến bại, thì đại quân nhanh chóng rút lui về phía nam Nguyên Giang. Tôi nhớ rất rõ tình hình phân công lúc đó, sau này sự thật chứng minh quyết sách lúc đó là đúng đắn, nhưng lại phải dùng sinh mạng của sáu vạn con người để chứng minh, sao không khiến người ta che mặt bi thương.
Kế hoạch tác chiến ban đầu là:
Một sư đoàn đóng tại Mông Tự, đi về phía nam mười dặm, vượt sông Nguyên Giang từ cầu phao Man Hạo, hành quân gấp tiến thẳng về phía bắc dọc theo bờ sông, đánh chiếm thành huyện Nguyên Giang, chiếm lĩnh cầu sắt Nguyên Giang. Một sư đoàn đóng ở Khai Đạt và một sư đoàn đóng ở Hùng Phổ, đi về phía nam ba mươi dặm, vượt sông ở vùng Thủy Đường, tức tốc bố trí phòng thủ. Sư đoàn đóng ở Thạch Bình thì đi về phía nam vượt sông gần khu vực Thủy Đường.
Thế nhưng, kế hoạch có tốt đến đâu cũng không địch lại số mệnh──đừng cười tôi mê tín, một người thường xuyên bầu bạn với cái chết, chúng ta chỉ đành tin rằng trong cõi u minh tự có chủ tể, tin rằng ông trời vẫn luôn dõi theo chúng ta ở bên cạnh như một người mẹ hiền, trong lòng chúng ta mới có thể bình yên. Gia Cát Lượng vây khốn Tư Mã Ý ở hang Hồ Lô, lửa giận ngút trời, lại bị trận mưa lớn dập tắt, đó không phải ý trời thì là gì? Toàn quân chúng ta tiêu diệt, đại khái cũng là như vậy, tôi nghĩ tội nghiệt quá nặng trên người chúng ta, khiến chúng ta phải đau đớn chịu đựng sự diệt vong.
Ngày hôm sau, là ngày 18 tháng 1 năm Dân quốc thứ 39 (1950), rạng sáng, hội nghị quân sự kết thúc, các tướng lĩnh trở về phòng tuyến, tôi bị giữ lại. Tôi nghĩ tôi ở lại cũng là ý trời, để tôi có thể nhìn thấy trận chiến cuối cùng trên đại lục đã bắt đầu như thế nào, và kết thúc ra sao. Cũng may mà tôi ở lại, mới có thể cứu được vợ và các con tôi, hai đứa trẻ mặc dù sau này rốt cuộc cũng vẫn đi, nhưng tôi đã làm tròn trách nhiệm của một người cha, ồ, các con!
Tướng Lý Di và hai vị Cố, Trương đã bay đi Tây Xương, Mông Tự trở lại bình yên, tập đoàn quân 26 thu dọn trang bị gọn gàng, chuẩn bị lên máy bay rút lui. Sư đoàn 44 của Tập đoàn quân số 8, dưới sự dẫn dắt của sư đoàn trưởng tướng Thạch Kiến Trung, tiến vào đóng quân ở Mông Tự, chuẩn bị ngày mai chính thức tiếp quản phòng tuyến. Vì tình báo không thông suốt, phán đoán trong đầu mọi người là, đại thể mọi thứ đều bình an, quân phản loạn của Lô Hán bị chặn lại ở gần khu vực Thập Bát Trại, vùng Văn Sơn, Chỉ Trận cũng chẳng qua chỉ là sự quấy nhiễu của thổ phỉ, mà ngày 18 tháng 1 đó, lại đúng là ngày ba mươi Tết Âm lịch. Khí hậu Vân Nam, tuy bốn mùa như xuân, nhưng trong tâm lý, luôn cảm thấy sắp sang năm mới. Đã bao nhiêu năm nay, các đồng đội xông pha nam bắc, hiếm hoi lắm mới có được một ngày ba mươi Tết bình yên, thế là, ngay tại thành Mông Tự, ngay vào lúc bộ đội quân cộng sản đang hành quân cường độ cao tiến thẳng không chớp mắt về phía Mông Tự, chúng tôi vẫn hân hoan vui sướng xem kịch.
