Vu Văn Quyên vợ của Thủ Nhất hôm nay được nghỉ bù. Chị làm việc cho một công ty kinh doanh địa ốc. Thủ Nhất về nhà lấy điện thoại di động thì thấy vợ đang tập khí công. Văn Quyên là người Nam Kinh, thích ăn thịt vịt muối mặn; Thủ Nhất là người Sơn Tây, thích ăn mì sợi. Về mặt ăn uống, hai vợ chồng có phần mâu thuẫn, nhưng mười năm sống với nhau vẫn mưa thuận gió hoà. Mười hai năm trước, Thủ Nhất chưa là người dẫn chương trình, chỉ làm biên tập và đạo diễn ở đài truyền hình, hồi ấy Bắc Kinh đang có phong trào khiêu vũ, hai người quen nhau trong một buổi vũ hội. Về sau Văn Quyên nói, chị thích Thủ Nhất là bởi thích nghe anh nói những chuyện vui, nghe anh nói ai cũng phải cười. Thủ Nhất thì ngược lại, anh đến với Văn Quyên vì chị ít nói, nói thì chậm rãi từ tốn, với lại khuôn mặt lúc nào cũng tươi như hoa. Cuối cùng hai người lấy nhau. Bạn bè chung quanh đều hài lòng cho đôi vợ chồng này. Chỉ một điều duy nhất, lấy nhau mười năm, về đêm hai người đã tìm mọi biện pháp mà vẫn không có con. Đi khám, vấn đề không những ở Thủ Nhất mà còn ở Văn Quyên. Văn Quyên uống thuốc bắc, về sau gặp được một đại sư khí công, bắt đầu luyện tập. Người ta tập khí công để chữa ung thư, vì kiếp sau, vợ Thủ Nhất tập khí công là để sinh con cho kiếp này. Tập xong một bài khí công, Văn Quyên đầm đìa mồ hôi, ung dung đứng dậy. Trông thấy vợ rất chịu khó tập luyện, Thủ Nhất cảm thấy buồn cười:

- Không có thì không có, thanh niên mốt bây giờ chỉ thích gia đình không con thôi.

Văn Quyên cười ngượng:

- Em không vì anh, mà vì bà nội ở quê.

Bà nội cô nói là bà của Thủ Nhất. Hồi mới lấy nhau, hai vợ chồng đưa nhau về quê ở Sơn Tây, bà nội của Thủ Nhất cho Văn Quyên cái nhẫn tổ truyền. Một lần về tết, bà nhìn bụng cô cháu dâu. Thủ Nhất nói:

- Bà là một bà già quê mùa, có hiểu biết gì đâu chứ?

Văn Quyên:

- Hứa rồi, không được thất hứa.

Về sau Thủ Nhất phát hiện vợ cứ kiên trì có con không phải vì bà nội ở quê, mà vì biết tính cách của chồng, thấy ai cũng dễ cảm động, dễ rung động, rượu uống vào không tính được hậu quả của sự rung động, sợ chồng có chuyện bồ bịch gì đó, muốn có con, dùng đứa con để trói chặt chồng lại. Ở đài truyền hình trước đây, Thủ Nhất chỉ làm biên đạo chẳng có tiếng tăm gì, cảm giác ấy cũng không rõ ràng lắm, một cơ hội ngẫu nhiên, anh làm tiết mục nhàn đàm, tiết mục càng làm càng hay, dần dần Thủ Nhất trở thành người nổi tiếng, cảm giác này đối với Văn Quyên thật rõ ràng. Thủ Nhất thấy ý nghĩ của vợ đến là buồn cười, một đứa trẻ liệu trói được ai? Có bao nhiêu cặp vợ chồng có con rồi mà vẫn ly hôn đấy thôi!

Về sau Thủ Nhất biết vợ muốn có con cũng không đơn giản là giữ chân anh, mà muốn tìm người nói chuyện. Lấy nhau mười năm, hai vợ chồng hình như hết chuyện để nói. Hồi mới lấy nhau, hai vợ chồng chuyện nói không hết, nói từ tối đến tận sáng mai; bây giờ nằm lên giường, ngoài làm chuyện kia ra, trước và sau đấy đều không nói gì. Có lúc vắt óc ra tìm chuyện. Nhưng tìm không ra chuyện còn tốt hơn tìm ra chuyện để nói, nói toàn những chuyện đâu đâu. Với lại, cũng như cái máy khô dầu, chạy một lúc rồi dừng lại. Cuối cùng chẳng còn gì để nói. Một hôm, Văn Quyên lạnh nhạt nói:

- Bây giờ em chỉ còn được nghe anh nói trên truyền hình thôi.

Thủ Nhất giật mình. Nhưng từ đấy mỗi lần nói chuyện với vợ càng làm anh căng thẳng. Cũng may mà cả hai cùng quen dần, Văn Quyên cũng không có ý gì sâu sắc hơn. Rõ ràng nhất là lúc ăn cơm, hai người ngồi cùng bàn, trong bữa ăn chỉ còn tiếng bát đũa. Một hôm, Thủ Nhất phát hiện Văn Quyên nói chuyện với một người khác. Tối hôm ấy Thủ Nhất ăn cơm ở ngoài, bỗng cảm thấy bụng khó chịu, liền bỏ bữa ăn về trước. Về đến nhà, anh thấy vợ ngồi trên giường quay lưng ra cửa, trong lòng ôm chú chó bông, đang lầm rầm nói chuyện với nó. Vợ anh đang nói, hồi nhỏ không thích khóc không thích cười, bố làm việc trong một xưởng vô tuyến điện ở Nam Kinh; mẹ nấu nước bán ở phố, lúc mẹ nổi giận thường lấy cán xẻng xúc xỉ than đánh con gái. Văn Quyên có một ông bác béo trắng, có ý xấu với Văn Quyên, năm mười lăm tuổi... Rất nhiều chuyện trước kia không nói với chồng, bây giờ đang nói với chú chó bông. Thủ Nhất nghe được, không những anh đồng tình với vợ mà còn cảm thấy buồn vô hạn. Anh lặng lẽ lùi ra cửa, đi dạo một tiếng đồng hồ sau mới về. Từ đấy anh không can thiệp vào ý muốn có con của vợ.

Thủ Nhất không có gì là không vừa ý mà cũng không có gì là vừa ý với cuộc hôn nhân của mình, giống như miếng bánh cho vào tủ đã khô cứng, lúc đói lấy ra ăn tạm, nhưng lúc no cắn nó như cắn vào miếng cao su. Lúc giấu vợ làm chuyện vớ vẩn ở ngoài anh cũng cảm thấy không phải, nhưng buổi tối không đi đâu, ở nhà hai người bốn mắt nhìn nhau lại thấy buồn. Nhà người khác vẫn thường hay cãi nhau, nhà Thủ Nhất thì quanh năm bốn mùa yên tĩnh. Có một thời gian, Thủ Nhất rất hâm mộ những cặp vợ chồng to tiếng ngoài phố, mặt đỏ tía tai, gân cổ nổi cuồn cuộn, coi như chung quanh không có ai, thế giới này chỉ còn họ với nhau. Những lời họ chửi mắng nghe sao mà kích động, sao mà thô lỗ và thật giàu tính sáng tạo.

Nhưng Thủ Nhất không muốn ly hôn. Người như chó vậy, thời gian càng dài càng quen với hoàn cảnh, rất lười đổi ổ. Nhưng về sau anh phát hiện ra rằng, sự việc không phải thế, mà anh vẫn còn lưu luyến Văn Quyên. Trầm mặc vẫn là trầm mặc, nhưng đáy sâu của trầm mặc không chỉ có lạnh mà còn có cả những điều ấm áp. Mùa Đông năm 1999, Thủ Nhất bị bệnh thương hàn giống như cha ba chục năm trước. Anh bị bệnh còn nặng hơn cha hồi xưa. Buổi sáng rét, căn nhà như một tủ đá; buổi chiều nóng như trong lồng hấp; buổi tối bắt đầu mê sảng. Trong cơn mê, anh tưởng như trở về với ba chục năm trước. Đêm tối như mực, lại như cùng với Tiểu Trụ cầm đèn thợ mỏ viết chữ lên bầu trời sau làng. Tiểu Trụ viết:

“Mẹ, mẹ không ngớ ngẩn!”

Thủ Nhất viết:

“Mẹ, mẹ đang ở đâu?”.

Mẹ liền cưỡi gió trở về. Một phụ nữ nông thôn chết đói năm 1960, lúc này tóc xoã, môi tô son đỏ, khoác một bộ váy áo trắng tinh giống như một minh tinh màn bạc, ôm đầu Thủ Nhất vào lòng. Thủ Nhất ôm lấy mẹ tô son đỏ mà khóc. Từ trong cơn mê tỉnh lại, thấy mình đang nằm trong bệnh viện, đã là buổi trưa của ngày hôm sau, ôm đầu anh không phải là mẹ, mà là vợ anh. Văn Quyên ôm đầu chồng giống như ôm đứa con vừa sinh. Thủ Nhất phát hiện mình không khóc, mà là vợ anh đang khóc, từng giọt nước mắt chảy theo sống mũi nhỏ xuống mặt anh. Thấy chồng tỉnh lại, Văn Quyên định đặt đầu anh xuống, lấy sữa để trên tủ đầu giường cho anh uống. Thủ Nhất ôm lấy vợ:

- Em để yên.

Văn Quyên lại ôm lấy đầu chồng, tiếp tục ngồi kia. Cả hai cùng nhịn đói suốt cả buổi chiều. Lúc này Thủ Nhất ngửi thấy trên người Văn Quyên hương lúa trên cánh đồng của mấy chục năm về trước. Cũng vì hương lúa đồng mà trong giấc mơ anh thề rằng không bao giờ xa Văn Quyên.

Tất nhiên, Thủ Nhất cũng có một vài điều không bằng lòng với vợ. Thứ nhất, con người quá là đoan trang, giống như những cô dẫn chương trình thời sự trên đài truyền hình, chỉ muốn nhìn mà không muốn ăn. Ban ngày rất muốn nhìn, nhưng về đêm thì không muốn ăn. Có mang hay không là chuyện thứ yếu, thời gian càng dài càng dễ quên giới tính của vợ. Thứ hai, từ năm 1999 sau lần bị thương hàn, hễ đêm đêm đi ngủ Văn Quyên thích ôm đầu chồng như hôm ở trong bệnh viện. Thoạt đầu Thủ Nhất rất xúc động, lâu dần anh cảm thấy như chị gái thương em vậy, đã hơn bốn mươi rồi, không cần phải mốt như thế. Đồng thời, đầu bị người khác ôm liền một tiếng đồng hồ cũng đâm bức bối, người như chìm dần vào đen tối. Trầm mặc, im lặng không phải là trầm mặc im lặng theo cách ấy. Thứ ba, Văn Quyên bị bệnh sạch sẽ, tối nào đi ngủ cũng bắt chồng phải tắm táp, còn Thủ Nhất thì từ nhỏ lớn lên ở thôn Nghiêm Gia vùng Tấn Nam, trước kia mỗi năm không tắm nổi một lần, bây giờ sống với vợ tự nhiên thấy mình bẩn quá, sự việc đến tận cùng đâm cùn, anh cứ để bẩn mặc bẩn. Thứ tư, năm 1969, cha Thủ Nhất qua đời. Trước khi qua đời ông già đâm ngớ ngẩn, không nói nổi một câu. Trước đó một tháng, Thủ Nhất và vợ về Sơn Tây thăm cha. Hồi ấy đài truyền hình đang chuẩn bị làm chương trình nhàn đàm “Biết một nói một”. Ở quê được mười hôm, đài truyền hình gọi điện thoại về, yêu cầu Thủ Nhất lên Bắc Kinh ngay để thử ống kính người dẫn chương trình “Biết một nói một”. Thủ Nhất vội vã về Bắc Kinh, để vợ ở lại chăm sóc cha. Hai chục hôm sau, cha qua đời. Anh về chịu tang, ông anh họ Gạch đen nói riêng với Thủ Nhất, cô em dâu này rất hay cười, lòng dạ thâm độc, chú mày không ở nhà, lúc ông già sắp chết rất muốn nói chuyện với vợ chú mày, nhưng cô ấy cứ ngồi ở đầu giường mà không để ý gì đến cha chồng, cứ cúi đầu xuống mà suy tư, cuối cùng ông già chết mà chẳng nhắn lại lời nào. Nhưng cha đã chết, tiếp đấy là việc ma chay, Thủ Nhất chẳng còn lòng dạ nào truy xét chuyện đến cùng. Anh lại nghĩ, cha đã ngớ ngẩn thì còn lời gì để nhắn lại nữa? Xong chuyện ma chay, trên tàu trở về Bắc Kinh, Văn Quyên nói với chồng, lúc cha sắp chết có những biểu hiện khác thường, ông nắm tay con dâu. Gạch đen nói Văn Quyên không quan tâm gì đến cha, Thủ Nhất cũng không bực mình, nhưng vợ nói chuyện này làm anh buồn bực. Anh tức giận không phải vì vợ nói rõ chân tướng sự việc, mà chân tướng sự việc này làm cho Thủ Nhất rõ chân tướng của một sự việc khác. Đó là việc cha không nói, cả một đời im lặng, sau khi vợ chết đói năm 1960, tất cả những người thân kể cả Thủ Nhất sau khi đã trưởng thành, không ai nghĩ tìm cho cha một người đàn bà khác. Mọi người đã bỏ qua chuyện này của cha. Từ đấy anh vẫn thường tự trách mình. Nhưng tất cả những chuyện ấy suốt trong mười năm trời không được đặt ra, mặt biển vẫn gió yên sóng lặng.

Thủ Nhất lái xe về nhà, để Phí Mặc ngồi chờ dưới xe, anh chạy vội lên gác. Đứng ngay ở cửa, anh cố nín thở, rồi đẩy cửa vào, coi như không có chuyện gì. Anh nhớ, sáng nay trước khi đi làm điện thoại di động của anh để quên trên tủ để giày, bây giờ không thấy đâu nữa, anh hơi chột dạ. Vào phòng khách thấy vợ đang mở nhạc và luyện khí công bình thường, anh cũng yên tâm hơn. Vợ anh vẫn ngồi, mắt vẫn nhắm, hỏi:

- Sao lại về?

- Để quên tài liệu ở nhà.

Rồi anh lục tìm đống tài liệu ở bàn trà, lấy mấy tờ giấy đi ra, chợt như nhớ ra điều gì, sờ túi áo:

- Anh để quên cả điện thoại ở nhà.

Rồi anh cầm điện thoại đang để ở sofa cạnh vợ. Vợ anh nói:

- Vừa rồi có ba cuộc gọi, một người ở nhóm làm chương trình, giục anh, bảo người xem đã vào trường quay rồi; một cuộc nữa của phóng viên, muốn phỏng vấn anh; còn một cô nữa tên là Ngũ Nguyệt.

Thủ Nhất vừa đi ra cửa, vừa nói:

- Biết rồi!

Lúc này Văn Quyên mới mở mắt ra:

- Cái cô Ngũ Nguyệt ấy là ai thế? Cô ta không ngờ nhận điện là em, tại sao cô ta lại xưng hô với anh như thế nhỉ?

Trống ngực Thủ Nhất đập mạnh, nhưng anh vẫn tỏ ra bình tĩnh:

- À, cô ấy ở nhà xuất bản, cứ đòi anh viết tự truyện, học sinh của cô giáo Tuyền, nói chuyện không trên dưới gì sất.

Cô giáo Tuyền là bạn học của Thủ Nhất hồi ở đại học. Tình huống này cũng đã từng xảy ra. Gặp những chuyện khó giải thích, tốt nhất là nói tên một người quen, Văn Quyên không còn truy hỏi thêm gì nữa. Nói xong, anh đi ngay.

Nhưng không ngờ, hôm nay không như mọi hôm.