Từ ngày sống chung với Thẩm Tuyết, tối nào Thủ Nhất cũng cảm thấy buồn. Không phải buồn điều gì, mà Thẩm Tuyết là cán bộ giảng dạy học viện sân khấu, tối nào cũng đưa anh đi xem kịch. Không phải anh không thích xem kịch, chính kịch như Lôi Vũ, Quán Trà, Hamlet, nhưng nếu là kinh kịch thì anh còn chịu được. Nhưng kinh kịch thì Thẩm Tuyết không thích xem, bảo thứ kịch ấy lỗi thời rồi, không thích, cô thích xem hành vi nghệ thuật hoặc kịch nói thực nghiệm. Một hôm, giữa ban ngày ban mặt, Thẩm Tuyết đưa anh đến Thông Châu, xem một người treo mình trên cành cây hoè, cắt cánh tay, cho máu chảy xuống đống lửa ở dưới. Máu nhỏ xuống đống lửa, lửa nổ lép bép, khói bốc lên. Lần khác lại đưa anh ra huyện Hoài Nhu, xem một người trần truồng, trên người bôi một lớp mật, dụ từng đàn kiến đến bu đầy. Kiến xúm xít vón cục trên người anh kia. Lại một lần khác, Thủ Nhất được đưa đến thôn hoạ sĩ ở Thông Châu, xem một bể đựng đầy Coca cola. Phía sau tấm rèm bỗng xuất hiện một đôi trai gái trên người không một mảnh vải, nhảy ùm vào cái bể Coca cola kia mà tắm như vịt. Người khác rất hào hứng xem, Thủ Nhất như một ông sư cứ ngớ ra. Thứ nhất, không biết họ đang làm cái trò gì; thứ hai, không biết họ muốn nói gì. Nên nhớ rằng, họ là phái tiên phong và hậu hiện đại, nhưng tiên phong và hậu hiện đại thì có gì cứ nói, việc gì phải làm cái chuyện kì quặc như vậy?

Tối nay Thẩm Tuyết lại đưa anh đến một cái xưởng dệt bỏ hoang xem một vở kịch thực nghiệm gọi là “Tám và một phần hai”. Trước khi đến đây, Thủ Nhất chán lắm rồi, anh nói với Thẩm Tuyết:

- Cô giáo ơi, hành vi và thực nghiệm anh xem nhiều rồi, tối nay anh có thể không xem “Tám và một phần hai”, chúng ta một chia hai, em đi xem kịch thực nghiệm, cho anh ở nhà nghỉ nhé?

Thẩm Tuyết khoác chặt tay Thủ Nhất:

- Ứ ừ! Anh xem hay không xem em không cần biết, miễn là anh đi với em.

Cô lại làm điệu bộ như lên lớp cho Thủ Nhất:

- Đồng chí Nhất, không học thì làm gì? Không học làm sao có thể tiến bộ được?

Thủ Nhất cười đau khổ, đành phải theo Thẩm Tuyết đến cái xưởng dệt bỏ hoang ở ngoại thành phía tây Bắc Kinh. Đang giờ cao điểm buổi chiều, đường vành đai ba, vành đai bốn đều bị kẹt xe, đi mất hơn tiếng đồng hồ. Thủ Nhất và Thẩm Tuyết vào thì vở kịch đã diễn được một lúc. Trai gái đứng đầy cái xưởng dệt bỏ hoang, trong đó còn có cả những người nước ngoài. Một vài người nước ngoài đang giơ máy chụp ảnh lên chụp lia lịa. Ở giữa là một đống gỗ dán. Thỉnh thoảng lại có những người công nhân đến khiêng những tấm gỗ đóng lên cửa sổ chung quanh tường. Hai tiếng đồng hồ sau, tất cả cửa sổ chung quanh đều được bịt kín, trong nhà xưởng tối om. Thủ Nhất đứng, chân mỏi nhừ, nhưng vẫn phải đứng như thế. Anh muốn ngáp dài, nhưng thấy Thẩm Tuyết bên cạnh cứ vươn cao đầu rất hào hứng xem, nên anh đành phải cố giữ không ngáp. Cả cái nhà xưởng chỉ còn một cái cửa sổ để chút ánh sáng lọt vào, cuối cùng cũng bị một tấm ván đóng chặt lại, căn nhà tối đen. Lúc này đèn trên trần nhà bật sáng, một người có vẻ như công nhân, đội mũ bảo hiểm đi ra giữa nhà:

- Nhà xưởng có bốn mươi tám cửa sổ, tám cửa ra vào, dùng hết tám mươi chín tấm gỗ, mỗi tấm giá chín mươi lăm đồng, tốn tất cả chín ngàn ba trăm mười đồng; mất sáu cân đinh, mỗi cân mười ba đồng năm hào, cộng lại tám mươi bảy đồng bảy hào năm xu; mất hai mươi tám công thợ, mỗi công thợ năm mươi đồng, cộng một ngàn bốn trăm năm mươi đồng; tổng cộng các khoản hết mười ngàn tám trăm bốn mươi bảy đồng bảy hào năm xu (3)

Anh ta lấy cái mũ bảo hiểm xuống, để lộ cái đầu trọc, lúc này đổi giọng:

- Tôi là đạo diễn sân khấu, tên là Hồ La La.

Cả khu xưởng vỗ tay như sấm. Thẩm Tuyết cũng vỗ tay nhiệt liệt. Thủ Nhất cũng phải vỗ tay theo. Lúc này người sắm vai công nhân tay cầm micro đi phỏng vấn người xem, hỏi mọi người có ý kiến gì về vở kịch “Tám và một phần hai”. Người được hỏi đầu tiên có thể là một thương nhân, anh ta có cái đầu to tròn, cổ đeo sợi sây chuyền vàng to như cái xích, không hiểu tại sao anh ta cũng đến xem. Anh ta nói rất thành thật vào micro:

- Tôi không hiểu, không thích, mất thì giờ vô ích.

Người phỏng vấn không nói gì, anh ta đưa cái micro sang cho một thanh niên để râu, đeo kính tròn. Thẩm Tuyết nháy nháy vào cánh tay Thủ Nhất:

- Trương Tiểu Ngũ, nhà bình luận tiên phong nổi tiếng đấy.

Thủ Nhất không quen anh ta. Trương Tiểu Ngũ vẻ mặt nghiêm trang phát biểu. Anh ta nghiêng đầu, giằn mạnh từng tiếng vào micro:

- Có sức căng. Rất có cảm giác. Buổi diễn hôm nay đánh dấu kịch thực nghiệm Trung Quốc đang đi từ hậu hiện đại đến tân hiện thực. Đồng thời nó làm nổi bật tính biểu tượng của sự vật, phản ánh chủ nghĩa tồn tại và trào lưu mới...

Thủ Nhất không hiểu nổi lời anh ta nói. Ngay lúc ấy, Tiểu Tô, một cô giáo cùng dạy ở học viện sân khẩu từ trong đám người chen ra. Cùng với cô ta là anh bạn trai, một cầu thủ đội bóng loại hai, tên là Mạch Tráng. Thấy hai người đi tới, Thủ Nhất đã có bạn, đã có chuyện để nói với nhau. Anh cố tình không để ý đến Mạch Tráng, chỉ tỏ ra thân mật với Tiểu Tô:

- Cô giáo Tô, nghe nói ngày mai cô cưới, tôi buồn quá!

Với một cử chỉ xàm sỡ, anh quang tay qua người cô giáo Tô, bị cô gạt ra:

- Đừng thế!

Cô ta nhìn Thẩm Tuyết:

- Hay là ngay mai chúng ta cùng cưới?

Thẩm Tuyết:

- Được thôi, như thế khỏi phải tìm phù dâu, cậu phù dâu cho tớ, tớ phù dâu cho cậu.

Thẩm Tuyết nhìn Thủ Nhất. Thủ Nhất biết câu nói đùa của mình không đúng chỗ. Từ ngày sống chung với Thẩm Tuyết, hai người chưa bao giờ bàn đến chuyện cưới. Thủ Nhất vừa từ trong bóng tối ly hôn ra, tạm thời chưa nghĩ gì đến chuyện cưới vợ. Như những cặp trai gái trong trào lưu mới, Thẩm Tuyết hồi mới sống chung với Thủ Nhất chỉ biết phấn khởi, còn có lấy nhau hay không cũng không bao giờ nghĩ tới. Nhưng sống chung với nhau được nửa năm, trong lời nói, trong ánh mắt, trong cử chỉ cứ thay đổi từng li từng tí, hình như sống chung không còn là mục đích, sau sống chung còn có chuyện khác nữa. Cũng giống như vở kịch thực nghiệm vừa diễn xong, bề ngoài là tiên phong và thực nghiệm, thật ra bên trong cốt tủy của nó còn có mục đích khác, lúc ấy thực nghiệm và ý thơ không còn. Nhưng đã nói thành lời, Thủ Nhất cứ phải né tránh, dùng cách nói đùa để cho qua. Anh nhìn Tiểu Tô, chỉ vào Mạch Tráng:

- Được lắm, ngày mai thì hai cô dâu, chú rể chỉ một thôi, là tôi hay là anh Tráng đây, do bạn quyết định.

Tiểu Tô cười, đánh Thủ Nhất một cái. Mạch Tráng cũng cười, đi tới ôm vai Thủ Nhất. Tiểu Tô nói với Thẩm Tuyết:

- Trường chúng mình thật lắm chuyện, ngày mai có việc, tối nay còn bắt mình phải đi trực đêm. Tay Hàn phòng giáo vụ còn nói đối với mình như thế là tốt, tháng sau bình bầu cho nên để mình có điều kiện chứng tỏ tích cực.

Thẩm Tuyết:

- Mặc kệ anh ta, cậu cứ về ngủ, nhất định đừng đi.

Tiểu Tô:

- Không được, hễ sinh viên đi chơi đêm không về, tay ấy lại nổi nóng.

Thẩm Tuyết:

- Vậy để tớ thay cậu.

Tiểu Tô cười:

- Mình cũng định thế đấy.

Lúc này nhà bình luận tiên phong đã nói xong, Thủ Nhất nghe thấy có người gọi mình, tiếp đấy cái micro đưa đến trước mặt anh, ánh đèn chụp ảnh cứ loang loáng chĩa vào mặt, khiến anh bất ngờ. Người cầm micro:

- Xin mời anh Thủ Nhất nói vài lời.

Thủ Nhất tránh ánh đèn:

- Xin lỗi, tôi không hiểu gì về kịch.

Người cầm micro:

- Anh cứ nói cảm nhận của mình, cảm giác đầu tiên.

Thủ Nhất định tránh, nhưng Thẩm Tuyết lôi tay anh lại, nói khẽ:

- Anh cứ nói vài câu, vé của anh Hồ La La cho đấy.

Thủ Nhất đành tìm lời để nói:

- Hay, hay lắm. Cái cảnh này tôi rất quen. Lần trước về quê nhà ở Sơn Tây, nhà tôi xây tường cũng náo nhiệt như thế này đây. Ông anh họ tôi làm thợ cả, tính toán vôi cát gạch gỗ cũng chi tiết thế này. Nhưng ông anh tôi không gọi là “Tám và một phần hai”, chỉ gọi thẳng ra là xây tường...

Thẩm Tuyết đá vào chân Thủ Nhất, đến lúc này anh mới thay đổi cách nói:

- Nhưng hôm nay tôi thấy trình diễn còn sâu sắc hơn cuộc sống. Là cuộc sống, nhưng cao hơn cuộc sống. Là nó, nhưng không phải là nó. Cho nên, ông anh họ tôi là nông dân, anh Hồ La La đây là một vị đạo diễn phi thường! Một vở diễn như thế này xem một lần chưa đủ, đáng tiếc, tôi nghe nói cái xưởng này ngày mai sẽ phá bỏ, không còn có điều kiện diễn lại. Tuyệt, tuyệt lắm, tôi về phải để tiêu hoá dần.

Mọi người vỗ tay hoan hô Thủ Nhất. Chờ cho ánh đèn chuyển dịch chỗ khác, Thủ Nhất khẽ nói với Thẩm Tuyết:

- Chúng mình về được chưa?

Thẩm Tuyết nổi cáu, có thể vừa rồi cô không bằng lòng với thái độ của Thủ Nhất đối với đám cưới:

- Anh như thế là thế nào? Mời anh xem kịch, anh phải nghiêm túc chứ, phát biểu còn nói cạnh nói khoé, bây giờ lại định chuồn, em nói cho anh biết, buổi trình diễn còn lâu mới xong. Người xem là một phần của buổi trình diễn đấy.

Thủ Nhất đành làm ra vẻ bây giờ mới hiểu ra, anh “ôi” một tiếng, tiếp tục đứng nguyên chỗ cũ. Lại có tín hiệu điện thoại. Thủ Nhất lấy máy ra, một tin nhắn. Anh mở ra, trên màn hình nổi lên dòng chữ:

“Em là Kim Ngọc Thiện, người Hàn Quốc, anh còn nhớ em nữa không? Em vừa đến Bắc Kinh, muốn gặp anh.”

Thủ Nhất không nhớ Kim Ngọc Thiện là ai, nhưng biết đấy là một người con gái. Thẩm Tuyết đứng bên cạnh, anh vội tắt máy, đứng ngơ ngác giữa đám người đang ồn ào. Suy nghĩ hồi lâu, anh chợt nhớ ra, ba năm trước có một nữ sinh viên Hàn Quốc, học ở trường ngôn ngữ, rất thích chương trình của Thủ Nhất. Một hôm vào buổi tối, Thủ Nhất ghi hình tiết mục xong, anh đi ra cổng, cô sinh viên này đã chờ anh ở cổng. Cũng giống như các nữ sinh viên Hàn Quốc khác, cô này thấp béo, nhưng khuôn mặt rất dễ thương, tóc nhuộm nửa đỏ nửa vàng. Thấy Thủ Nhất ra, cô ta nói một thứ tiếng Trung Quốc chưa sõi:

- Em từ Hàn Quốc đến, rất thích tiết mục của anh và anh, anh có ghét em không?

Thủ Nhất nói đùa:

- Tôi đâu có ghét một cô gái xinh đẹp thế này, cho dù cô ta ở đâu tới.

Cô gái kia cười cười làm Thủ Nhất cảm thấy rung động. Hồi ấy Thủ Nhất đang trong giai đoạn chơi bời, anh đi ăn tối với cô gái kia. ăn tối xong, anh lái xe đưa cô gái về trường. Khi xe dừng ở cửa kí túc xá sinh viên nước ngoài, Thủ Nhất hôn cô. Thấy cô hết sức nhiệt tình, anh đi lên lầu với cô ta. Nửa năm sau đấy, hai người gặp nhau mấy lần. Sau đấy, cô ta về nước. Không ngờ, ba năm sau, cô ta như từ dưới đất chui lên. Không nhớ ra là ai thì không thấy có vấn đề gì, nhưng nhớ ra là ai, anh thấy sợ mẩu tin nhắn kia. Anh nhìn Thẩm Tuyết đứng bên, cô đang kiễng chân xem kịch. Lúc này đã kết thúc màn phỏng vấn, Hồ La La đưa một tốp công nhân ra, họ cởi trần, bắt đầu chạy quanh xưởng, vừa chạy vừa hô “Hu la, hu la” đồng thời va chạm vào nhau. Thủ Nhất cúi đầu, mở máy điện thoại, lặng lẽ xoá mẩu tin nhắn kia đi.