Thủ Nhất dẫn chương trình “Biết một nói một” đã bảy năm. Một cái miệng, suốt bảy năm nói một chương trình, cũng mệt mỏi lắm. Điều này chẳng khác gì phần lớn các đôi vợ chồng. Hồi mới dẫn chương trình, giống như hai người vừa quen nhau, cảm động lắm lắm, lên sân khấu, chân nhanh nhẹn, miệng nhanh nhẹn, nói liên tục, bỗng đầu óc “mất điện”, trước mắt trống vắng. Một năm sau, quen thân, biết nhau cả, biết căng biết chùng, giống như cưỡi ngựa trên thảo nguyên, đất trời mênh mông. Bảy năm đã qua, ngựa đã già, người cũng đã già, thảo nguyên đã mài mòn hết nhiệt tình, trở thành một dân du mục thực thụ, chăn ngựa trở thành việc chính. Đứng trên sân khấu, tay cầm micro, giống như một diễn viên, ngày nào cũng diễn cái vai đã từng diễn, giống như trong cuộc sống, ngày nào cũng diễn vai bản thân. Quan trọng không phải là vấn đề, mà quan trọng của vấn đề ở chỗ, nó khác với cuộc sống vợ chồng. Trong cuộc sống, diễn vai bản thân cứ phải diễn đi diễn lại, đối phương sẽ có cảm nhận; trước ống kính bản thân không cảm thấy hứng thú, người trong cả nước lại thấy rất hay, hay hơn trước. Mọi người đã quen nhau. Mọi người thích được tiếp đón đứa trẻ vẫn quen mặt trên sân khấu, mọi người thích đứa con của bà mẹ nhà bên cạnh, loại trừ rất bản năng đối với gì xa lạ. Bạn không còn cảm giác mạnh khi đã quá quen với một việc, mọi người rất thích thú với những động tác của bạn, bạn muốn thay đổi bản thân, mọi người không đồng ý để bạn thay đổi. Như vậy có còn là bạn nữa không? Đứa trẻ nhà bên tại sao lại trở nên cổ quái? Cứ chạy không mục đích trên cánh đồng hoang để làm gì? Ở đấy đâu có đào được vàng? Trước đây Thủ Nhất và công chúng rất hợp nhau, mọi người ngồi yên không nhúc nhích, chẳng khác nào cặp vợ chồng luống tuổi ngồi bên với nhau. Điều Thủ Nhất buồn không phải chuyện mọi người không cầu tiến, mà là bản thân không thể đáp ứng nổi sự thích thú của mọi người. Điều này giống như câu nói mà mọi người vẫn nói đùa với anh:

- Cái miệng anh không thuộc về anh, mà thuộc về nhân dân cả nước.

Đó cũng là nguyên nhân để Thủ Nhất từ trên sân khấu bước xuống không còn muốn nói chuyện trong cuộc sống. Đó cũng là lí do không thể diễn tả bằng lời việc anh và vợ im lặng. Nhân dân trong cả nước đã làm hại anh. Ngày nào trên truyền hình cũng diễn bản thân, vậy là trong cuộc sống không còn hứng thú diễn bản thân nữa.

Bảy năm trước, người phát hiện ra Thủ Nhất và đưa anh lên vị trí dẫn chương trình chính là Lí Lượng, Phó giám đốc đài. Lí Lượng phát hiện ra Thủ Nhất không phải từ khuôn mặt anh, mặt Thủ Nhất to bè, cũng không phải từ cái miệng hoặc cách nói năng, mà khuôn mặt anh khi nói chuyện cứ tỉnh khô. Phải để người có khuôn mặt tỉnh khô dẫn chương trình “Biết một nói một”. Hồi ấy, tất cả những người dẫn chương trình truyền hình đều có khuôn mặt na ná khuôn mặt của người dẫn chương trình thời sự. Lí Lượng là người hay có những phản biện, có nhiều ý kiến rất riêng. Nhưng mới nửa năm trước đây, vì chuyện tài trợ cho một buổi dạ hội mà bị viện kiểm sát bắt. Ông là con người kiên cường, diễn rất đạt, nhưng khi đeo còng thì tỏ rõ nhu nhược, khai ra bằng hết, ông nói đến chuyện kinh tế hơn chục năm trước, hơn chục năm đã tham ô hơn hai triệu, bị tù, bị đưa lên báo. Thủ Nhất thật sự bất ngờ. Bất ngờ không phải chuyện ông tham ô, không phải vì ông không biết cách đối phó với tình thế, mà vì ông là con người thông minh, ngay cách tham ô cũng không biết hay sao? Hôm ấy Thủ Nhất định đến nhà giam thăm ông Lượng, nhưng cái mặt anh có quá nhiều người quen, mà anh lại không đủ dũng cảm.

Thủ Nhất lấy được điện thoại rồi cùng Phí Mặc vội vã đến đài thì đã muộn mất nửa tiếng so với quy định. Mọi người đã vào cả trường quay, một vài người tỏ ra sốt ruột, không yên. Một chị phụ nữ đem theo con nhỏ, đứa nhỏ đòi đi đái. Ban nhạc của chương trình “Biết một nói một” đang chơi một bản nhạc nhẹ để lấp khoảng trống của Thủ Nhất. Mấy cái máy ghi hình từ trên cao đang vươn dài cần để tìm góc độ tốt nhất. Thủ Nhất để cho người hoá trang đánh qua chút phấn lên mặt, mặc cái áo vét kẻ mà mọi người vẫn thấy, vội vàng ra sân khấu. Ngọn đèn lớn nhất bật sang, Thủ Nhất cúi chào mọi người:

- Rất xin lỗi quý vị, hôm nay tôi đến muộn, dọc đường bị kẹt xe. Tất nhiên kẹt xe không phải là nguyên nhân chủ yếu, mà vì đến trước cổng đài truyền hình thì gặp ngay một chị dẫn chương trình. Chị này tên gì tôi xin không nói, chị lôi tôi lại, tâm sự một hồi, mất bao nhiêu thời gian. Quý vị biết thế là đủ, ghi xong hình xin quý vị đừng nói chuyện này với ai nữa.

Diễn được lắm, mọi người cùng cười vui vẻ. Trường quay bắt đầu trật tự. Thủ Nhất nói:

- Rất nhiều vị lần đầu đến với chương trình “Biết một nói một”, trước khi ghi hình tôi xin được thông báo, lúc này đang là ban ngày, nhưng lát nữa tôi nói là buổi tối, vì chương trình của chúng ta phát vào buổi tối, chúng tôi đảo lộn sáng tối, xin quý vị đừng cười.

Mọi người lại cười. Không khí sốt ruột bị xua tan. Cơ thể và tâm trạng mọi người được thoải mái, thư giãn. Câu nói này Thủ Nhất đã nói cả ngàn lần. Thủ Nhất nói đến phát chán, nhưng mỗi lần ở trường quay nóng lên, công chúng đều cười như được nghe lần đầu. Đó cũng là điểm mà Thủ Nhất và công chúng trong trường quay không khớp với nhau. Lúc này đèn đỏ của máy ghi hình bật sáng, Thủ Nhất bắt đầu dẫn chương trình:

- Kính chào quý vị, đây là chương trình “Biết một nói một”, tôi là Thủ Nhất. Hôm nay cùng quí vị thảo luận câu chuyện “Kết hôn bao nhiêu năm sẽ trở thành cái hố lớn”, kịch bản tiết mục này là của cô Tiểu Mã, một sinh viên vừa tốt nghiệp đại học, hiện tại cô chưa lấy chồng.

Mọi người lại cười ồ cả lên. Cách nói để mọi người cười vui của Thủ Nhất cũng đã bắt đầu nhàm chán, nhưng trong khi dẫn chương trình lần nào cũng đều đạt. Thủ Nhất nói:

- Trước khi bắt đầu thảo luận, tôi xin cáo lỗi cùng quý vị tại trường quay và bạn xem truyền hình đang ngồi trước máy thu hình. Lần trước trong tiết mục “Ngày nay chúng ta chưa phát minh”, tôi đã nhầm người phát minh ra máy hơi nước là Newton, Phí Mặc tiên sinh người viết kịch bản của tiết mục ấy là một vị giáo sư đại học đáng kính, rất quen biết ngài Watt, đã đính chính Newtonkhông phát minh ra máy hơi nước. Vừa rồi tôi đã gọi điện thoai cho ngài Newton, ngài Newton cũng nói, máy hơi nước tương đối bình thường, ngài đã phát hiện sức hút của trái đất. Tôi đã nhầm, nay xin thành thật cáo lỗi cùng bạn xem truyền hình.

Thủ Nhất cúi gập mình trước ống kính, cả trường quay cùng vỗ tay và cười vang.

Trong lúc Thủ Nhất dẫn chương trình, Phí Mặc và tất cả nhân viên của chương trình “Biết một nói một” trong phòng điều hành thông qua màn hình quan sát Thủ Nhất làm việc. Khi Thủ Nhất nói đến Phí Mặc và gọi điện cho Newton, mọi người cùng cười và nhìn Phí Mặc. Phí Mặc không cười, anh chỉ cau mày.

- Bản thân không chăm chỉ, chỉ được cái học lỏm của người khác.

Nữ biên đạo Tiểu Mã nói:

- Đánh cắp của ai?

Phí Mặc:

- Người có tên là Thôi, đấy mới là “quốc khẩu”. Có cả ngàn người trên truyền hình học anh ta, nhưng cũng chỉ học được cái bề ngoài thôi.

Nói xong, anh ta nổi nổi nóng:

- Tại sao chỉ học cái vỏ ngoài, mà không cố học cho được phẩm chất?

Thủ Nhất trong màn hình:

- Lấy nhau bao nhiêu năm sẽ tạo thành cái hố ngăn cách? Ba năm, hay năm năm? Tục ngữ có câu bảy năm ngứa ngáy, tôi lấy vợ đã được chục năm, đã qua cái hố đó rồi, tôi dẫn chương trình mới bảy năm. Quý vị ngồi đây có ai đã lấy vợ, lấy chồng hơn bảy năm?

Trong trường quay bỗng ồn ào, nhiều người cùng giơ tay. Thủ Nhất nói ngay:

- Xem ra còn nhiều người sống sót sau tai họa đấy nhỉ.

Mọi người lại cười. Phí Mặc lại cau mày:

- Tâm thần vẫn còn bất định. Ngoài mặt thì được đấy, nhưng trong lòng lại thắc thỏm chuyện khác.

Nữ biên đạo Tiểu Mã:

- Tại sao em không nhận ra?

Phí Mặc vỗ vai Tiểu Mã:

- Phải nói vì cô chưa chồng!