Đi ngày đi đêm suốt hai mươi ngày trời, Bạch Hài từ Nội Mông về đến quê. Nói chung, từ Nội Mông về quê phải đi hơn một tháng, Bạch Hài dồn ba ngày làm một, hai bước dồn thành một, đi ngày đi đêm, đi mất hai chục hôm. Chân đi phồng rộp lên. Chưa về đến nhà lòng dạ Bạch Hài còn như lửa đốt, về đến nơi anh nằm lăn ra đất. Không phải đi vội đi vàng, mà anh ngỡ cha chết, khóc lóc bước vào, thấy cha đang đứng ở sân, đang trông cho một chàng thanh niên dùng cưa đục đóng chiếc ghế dài. Thoạt nhìn, anh không nhận ra cha, cha cũng không nhận ra anh. Tóc cha đã bạc trắng. Bạch Hài từ một thằng bé nay đã lớn thành một thanh niên khoẻ mạnh, đi vội quên cả cạo mặt, mặt đầy râu ria. Người đang đóng ghế ở sân là cậu em thứ ba Nghiêm Thanh Hài. Thanh Hài theo bác phó mộc tên là Tống ở thôn Tống Gia học nghề mộc. Nhà cửa cũng khá hơn. Thấy Bạch Hài có vẻ sốt ruột, cha anh đỡ các thứ anh mang trên người xuống, giải thích chuyện nhắn tin cho anh. Tin nhắn không có chuyện gì to tát, mà thấy anh đã lớn, nên về lấy vợ đi thôi. Hơn hai năm trước, lão Mã chết, cha anh mua cho nhà lão Mã cỗ quan tài, vợ lão Mã muốn gả con gái cho nhà lão Hữu. Lão Hữu nói rõ với Bạch Hài. Bạch Hài nghe nói đến chuyện lấy vợ, bất giác động lòng, cảm thấy mình đúng là lớn rồi, thịt da cơ thể cũng đã nóng ran, anh nói:

- Con gái nhà bác Mã đâu?

Cả nhà nghe nói Bạch Hài về, lúc này đổ xô ra xem. Lão Hữu chỉ vào một phụ nữ có khuôn mặt tròn, chị này đang bế trên tay một đứa con nhỏ, bụng lại đang có bầu. Ở nhà nhắn nhe mãi không thấy Bạch Hài về, liền cưới cô này cho cậu con thứ hai là Hắc Hài. Chừng như cảm thấy có lỗi với con trai, lão Hữu nói:

- Con nghĩ xem, đã hơn hai năm.

Lại nói:

- Con đi như vậy đã bốn năm rồi đấy.

Bạch Hài thấy ván đã đóng thuyền, nói:

- Con chỉ ở nhà ba hôm, rồi phải quay lại Nội Mông ngay.

Lão Hữu ngăn anh lại:

- Hãy chờ đã, có cách.

Lão nói cách của lão ra. Em thứ ba của Bạch Hài là Thanh Hài nay cũng đã mười bảy tuổi, lão Hữu nhờ người mai mối cho một cô. Cô này là con gái lão Chu, người thôn Chu Gia, đi ở kéo cối xay cho nhà ông Ôn giàu có. Cô này không còn là con gái, tuy mới mười sáu, nhưng là gái đã một đời chồng. Nói đúng ra cũng không phải gái có chồng, cô này năm ngoái lấy con trai nhà Dương chuyên làm giấm, người bên thôn Dương Gia. Hồi ấy Trung Quốc có nạn tảo hôn, con trai lão Dương ít tuổi hơn cô này, mới mười bốn, nói đúng ra cả hai vẫn còn là trẻ con. Nhưng con trai nhà lão Dương chê cô này chân to. Hồi những năm hai mươi, ba mươi thế kỉ trước, Trung Quốc vẫn thích con gái có đôi chân nhỏ. Về đêm, anh con trai nhà lão Dương dùng mảnh kính (thời ấy kính mới bắt đầu có ở Tấn Nam) gọt chân cô gái, chân cô gái bị cứa chảy máu. Lúc cô gái về thăm mẹ, chân đi khập khiễng, lúc gả bán thì chân vẫn lành lặn, tại sao bây giờ như thế này? Mẹ vặn hỏi mãi con gái mới khóc lóc nói rõ sự thật. Lão Chu là con người bất tài vô dụng, chỉ biết mỗi một việc kéo cối xay cho nhà chủ, còn nữa không biết gì. Nhưng em trai lão Chu tính tình nóng nảy, hung hãn, về mùa thu vẫn hay vác súng đi săn thỏ ở những cánh đồng trồng bông, thấy cháu gái bị hành hạ đau đớn, liền rủ hơn chục người, vác súng sang nhà lão Dương, đập vỡ một lúc hơn chục chum giấm, rồi bắt lão kí giấy đoạn tuyệt, cô gái về với mẹ. Lão Hữu và lão Chu kéo cối xay cùng là bạn với nhau. Một hôm đi chợ gặp nhau, lão Chu kể chuyện con gái, nói:

- Con gái tôi chân to, nhưng tính tình dịu dàng lắm.

Lão Hữu đoán được ý của lão Chu, về bàn với vợ, bà vợ hơi do dự:

- Năm ngoái đi chợ tôi đã gặp con bé ấy rồi, ít nói, tóc vàng hoe, không biết có phải ngớ ngẩn không?

Lại nói:

- Chân nó to, chân chứ đâu phải khoai lang mà gọt được.

Lại nói:

- Cũng là gái đã có chồng, giống như cái chậu nước đái, người khác dùng rồi.

Lão Hữu nhổ vào mặt vợ:

- Ít nói thì sao? Nói nhiều ích gì! Tôi nói cả đời cũng chỉ là thằng đi làm thuê cho người khác.

Lại nói:

- Chân to thì làm sao? Chân to thì làm được việc. Chân mình nhỏ đấy, nhưng không bưng nổi cái chậu nước đái.

Lại nói:

- Gái có chồng thì sao? Có chồng rồi thì hiểu việc đời, nói năng cũng biết đâu là nông đâu là sâu, không như mình, có miệng mà nói năng đến là vụng về.

Lão Hữu vỗ bàn, nhờ người sang nhà lão Chu ướm hỏi, định hỏi cô gái có chồng kia cho cậu con thứ ba là Thanh Hài. Lúc này Bạch Hài về, lão liền đổi ý, định hỏi cho Bạch Hài, để cậu thứ ba lại sau. Bạch Hài nghe nói là gái đã có chồng, trong lòng không vui. Thanh Hài nghe nói lẽ ra cô kia là vợ mình, nay để cho anh trai, đêm đến cậu ta cứ ngồi ôm lấy bậu cửa mà khóc lóc. Lão Hữu đi tới, đá cho cậu út một cái:

- Thằng ngu, mày lớn hay anh mày lớn?

Mồng sáu tháng bảy âm lịch năm 1929, Bạch Hài và con gái nhà Chu cưới nhau.

Lúc con gái về nhà chồng, lão Chu bán cái áo lông cừu của mình, mua cho con gái cái khuyên tay. Hồi ấy gọi là khuyến tay, bây giờ gọi là nhẫn.

Lấy chồng được hai năm, cha cô đi kéo cối xay, đêm về trúng gió, bị thương hàn, chết.

Ba mươi năm sau, cô gái này thành bà nội của Thủ Nhất, bốn mươi sáu năm sau, bà nội Thủ Nhất qua đời, Thủ Nhất không còn được nói chuyện với bà nữa.

Bắc Kinh, 2003