Sách của Phí Mặc được xuất bản ngay sau lễ Quốc Khánh. Thủ Nhất viết lời tựa. Tên sách của Phí Mặc là “Nói chuyện”, lời tựa của Thủ Nhất có tiêu đề “Mở miệng nói không dễ”. Ngũ Nguyệt nói với Thủ Nhất, sau khi anh nhận viết lời tựa, nhà xuất bản báo tin này cho Phí Mặc biết, Phí Mặc không nói gì. Hôm sau đi làm, trong văn phòng Thủ Nhất chủ động nói với Phí Mặc:
- Anh Mặc, nhà xuất bản cứ bắt tôi viết, đúng là chim ỉa đầu Phật!
Phí Mặc nhìn Thủ Nhất, thở dài, anh nói một câu rất thật:
- Tôi hiểu tình hình, khó cho người khác, khó cho anh.
Thủ Nhất dùng một câu nói đùa để giải vây:
- Tên tôi được xuất hiện trên sách của anh cũng là một sự nâng cấp văn hóa.
Đây là sách của Phí Mặc, nên anh cũng không thể tuỳ tiện đồng ý viết. Nhà xuất bản trao cho anh bản in thử cuối cùng của cuốn sách, anh đọc mãi mà cũng không hiểu nổi. Đọc không hiểu chỉ có thể chứng tỏ trình độ học vấn của tác giả uyên bác, nhưng vấn đề ở chỗ từng câu từng chữ trong sách của Phí Mặc đều rất khó hiểu, những câu khó hiểu tạo thành một mảng, khô khốc chán phè. Cuốn sách nghiên cứu con người nói chuyện, từ đầu đến cuối không có lấy một câu nói của con người. Trong cuộc sống Phí Mặc là một người ưa hài hước, cho chương trình “Biết một nói một” nhiều ý tưởng hay, nhưng vào sách anh không gây được sự hứng thú cho người đọc. Khổng Tử cũng là người có học vấn, nhưng sách của ông lại là những câu nói rất bình thường. Đọc sách của Phí Mặc anh chợt nghĩ đến xem nghệ thuật hành vi và kịch thực nghiệm cùng Thẩm Tuyết. Tuy mục đích không giống nhau, biểu hiện không giống nhau, nhưng cuối cùng lại có chung một kết quả. Anh nói những cảm nhận của mình với Phí Mặc, nhưng xem chừng Phí Mặc vẫn rất tâm đắc với cuốn sách này, anh ta giơ tay lên:
- Tám năm, viết đúng tám năm đấy!
Thủ Nhất không dám nói gì thêm, đành không hiểu cứ vờ hiểu, bịt chặt mũi cố viết ra những điều mình không hiểu.
Hôm phát hành sách của Phí Mặc, nhà xuất bản còn tổ chức một cuộc họp báo hết sức long trọng. Ban đầu dự kiến đây là cuốn sách phải bù lỗ, Thủ Nhất đọc không hiểu thì có đến chín mươi lăm phần trăm người đọc cũng không hiểu. Xã hội cũng chẳng biết Phí Mặc là ai, không ai coi việc đọc sách này là sự chịu tội, nói gọn một câu, bán sách là bán lời tựa của Thủ Nhất. Nhưng Ngũ Nguyệt nói với Thủ Nhất, con gái ông giám đốc nhà xuất bản đang làm luận văn tiến sĩ, sắp sửa tốt nghiệp, nên ông ta tổ chức họp báo nhằm làm rạng rỡ mặt mày Phí Mặc. Thủ Nhất cũng có mặt trong buổi họp báo, anh mặc đồ Tây thắt cà-vạt cẩn thận. Buổi sáng trước lúc đi, Thủ Nhất đứng trước gương thắt cà-vạt, Thẩm Tuyết thấy kì lạ:
- Chỉ đi họp báo, có cần thiết phải thế không?
Thủ Nhất:
- Chuyện của anh Mặc, phải trịnh trọng một chút.
Thẩm Tuyết:
- Cà-vạt thắt vì anh Mặc à? Chắc là hôm nay cô Nguyệt cũng có ở đấy, em sợ rằng anh thắt cà-vạt vì cô ấy.
Đưa Ngũ Nguyệt ra đùa chứng tỏ Thẩm Tuyết đã vượt qua được chướng ngại vật kia rồi. Sau lần Thủ Nhất nổi cáu, chiến tranh lạnh giữa hai người kéo dài suốt ba ngày, nhưng sự việc phát triển theo chiều hướng tốt. Cứ lẩn tránh, quanh co chỉ làm tăng thêm sự hoài nghi, cứ nói trắng mọi sự lại rõ ràng, thanh thản. Hồi xưa sống với Văn Quyên, Thủ Nhất không bao giờ cãi nhau, bây giờ, cãi nhau là thủ đoạn giải quyết vấn đề của thế giới. Tại sao Mỹ tấn công Iraq? Sadam biến mất. Đó là điều tâm đắc nhất của anh gần đây. Vậy là anh nói đùa:
- Coi như em nói đúng, đúng là người tri kỉ.
Cuộc họp báo được tổ chức tại khách sạn Khách quốc tế. Cuộc họp chẳng có gì khác lạ, nhưng trước khi vào họp, Thủ Nhất phát hiện ra một bí mật của Phí Mặc và làm anh phải gật mình. Mười giờ mới bắt đầu họp, chín giờ Thủ Nhất đã đến, nhưng bãi đỗ xe của khách sạn đã chật cứng xe. Anh lượn mấy vòng ở bãi đỗ nhưng không tìm ra một chỗ cho xe. Cuối cùng, anh phát hiện một chiếc xe đang lùi ra khỏi vị trí, anh vội cho xe đến chờ. Chiếc xe kia đi, Thủ Nhất cho xe của mình vào thế chỗ. Anh cho xe vào, bất ngờ phát hiện, chiếc Audi đỗ ở trước mặt, lái xe là một cô gái. Nói chung, anh ít để ý đến những cô gái lái xe, nhưng cô gái này tết hai bím tóc, trông chân chất như người năm 1969, khiến Thủ Nhất phải nhìn. Anh lại trông thấy ngồi bên cô gái là một người béo mập, cô gái kia đang vung vẩy bím tóc và nói gì đó, rồi cô ta hôn đánh “chụt” lên mặt người đàn ông kia. Người đàn ông tươi cười từ trong chiếc Audi bước xuống. Xe nhỏ, người thì to, nên người kia xuống xe có phần khó khăn. Dừng xe xong, anh giật mình phát hiện người đàn ông kia chính là Phí Mặc.
Thủ Nhất như bị bắt quả tang, đầu óc ù ù như muốn nổ tung. Trong anh, Phí Mặc là một trí thức thuộc phái già, đứng đắn, chín chắn, sống quy củ, đạo mạo, tại sao lại làm cái chuyện vụng trộm này? Chẳng nhẽ cùng một giuộc với mình? Thủ Nhất hơi ngạc nhiên, tiếp theo là vui mừng trên sự đau khổ của người khác. Vui mừng trên đau khổ người khác không chỉ đối với Phí Mặc mà còn với cả thế giới này. Đúng là toàn cầu cùng nóng lạnh như nhau. Nhưng anh biết, Phí Mặc là con người sĩ diện, chuyện này không thể để ai biết, nên anh ngồi yên trong xe để cô gái kia cho xe đi rồi anh mới xuống xe.
Nhưng Thủ Nhất không giữ nổi niềm vui. Anh tìm Phí Mặc trong sảnh lớn của khách sạn. Thấy Phí Mặc từ trong đám đông bước lên thang cuốn, anh liền đuổi theo. Trên thang cuốn cũng đầy người, đều là phóng viên đến dự họp báo và người của giới xuất bản, ai trông thấy Thủ Nhất cũng đều giơ tay vẫy chào. Thủ Nhất vừa chào đáp lễ, vừa nói nhỏ với Phí Mặc:
- Sáng nay gọi điện cho anh, tại sao không để tôi đến đón, mà đi một mình?
Phí Mặc dường như không chú ý lắm đến cuộc họp báo này, anh mặc áo khoác ngoài rất bình thường, càng làm nổi trội bộ đồ Tây của Thủ Nhất. Phí Mặc nhìn Thủ Nhất:
- Còn đi có chút việc khác, tôi gọi taxi đến đây.
Thủ Nhất bịt miệng cười:
- Đâu phải thế? Không để tôi đón, chắc là có người đưa. Xe không tốt, nhưng người tốt.
Phí Mặc chột dạ, những thớ thịt trên khuôn mặt anh ta cứng lại. Anh biết cái đuôi cáo của mình đã bị Thủ Nhất tóm được rồi. Anh tỏ ra ngượng, mắt cứ chớp chớp sau cặp kính.
- Một nghiên cứu sinh của Viện khoa học xã hội, học mĩ học, rất kính nể tôi. Nhưng tôi nói với anh, chỉ là sự trao đổi thông thường, không có gì khác, đừng có nghĩ ngợi vớ vẩn.
Thủ Nhất:
- Không có chuyện gì khác à?
Anh cười, đưa tay chỉ vào Phí Mặc:
- Anh vẫn dạy chúng tôi không được lung tung, vớ vẩn, có thể chính anh đang gặp chuyện phiền toái rồi đây.
Phí Mặc cau mày nhìn chung quanh, cũng dùng ngón tay béo mập chỉ vào Thủ Nhất:
- Tôi không nói anh, nhưng lời anh nói ác quá đi đấy!
Lại nói thêm:
- Anh Nhất, làm người phải biết khoan dung tha thứ chứ.
Thủ Nhất gật đầu lia lịa:
- Phải, phải, coi như tôi không thấy, được chứ?
Rồi anh quàng vai Phí Mặc đi vào phòng họp báo.
Họp báo ngay tại tiền sảnh phòng tiệc lớn. Một chiếc micro dựng ngay cửa phòng tiệc. Trên bốn cánh cửa lớn làm bằng gỗ cứng, chạm khắc hình mèo, dán những tờ poster quản cáo cho cuốn sách. Trên poster in hình cái đầu Phí Mặc thật lớn, trên trán Phí Mặc là bìa cuốn sách. Trên cao của bốn cánh cửa căng ngang một băng vải đỏ có dòng chữ “Lễ phát hành tác phẩm Nói chuyện của giáo sư Phí Mặc”.
Đúng mười giờ buổi họp báo khai mạc. Nhà xuất bản tổ chức cuộc họp báo này có vẻ rất Tây, không có bàn, người đứng lố nhố, trong tay mỗi người cầm một cuốn sách mới của Phí Mặc tặng, một tay cầm li rượu khai vị. Chủ trì cuộc họp là Ngũ Nguyệt. Hôm nay Ngũ Nguyệt trang điểm khá là bắt mắt, tô son màu ánh bạc, mặc xường xám màu vàng, hai trái bóng trước ngực nhô cao. Mọi khi cô vẫn trang điểm sơ sơ, áo ngoài ngắn cũn cỡn để hở eo, hôm nay phấn son, trang phục khác đi, dưới ánh đèn trông cô cũng khác, khiến Thủ Nhất rung động lắm. Vài cái máy ảnh chĩa vào người đứng phát biểu. Người phát biểu đầu tiên là ông Hạ, Giám đốc nhà xuất bản. Tiếp theo là bà Cao, một phụ nữ trung niên, Trưởng phòng phát hành, nói năng lôi thôi rườm rà. Nhưng nói toàn là những lời tâng bốc. Bà Cao rời micro, đến lượt Ngũ Nguyệt:
- Vừa rồi ông Giám đốc và bà Trưởng phòng phát hành của chúng tôi đều rất tin ở việc xuất bản cuốn sách này. Bây giờ xin mời tác giả, giáo sư Phí Mặc có vài lời cùng quý vị.
Trong phòng họp có phần lộn xộn. Người Trung Quốc chưa quen với việc đứng nghe nói chuyện, từng nhóm vài ba người, tay cầm ly rượu quay ra nói chuyện riêng. Trong đám người đứng nghe Phí Mặc nói, thỉnh thoảng lại có vài tiếng vỗ tay lẹt đẹt. Có thể mọi người đã hiểu ra sự thật, có thể Phí Mặc cũng không coi trọng nghi lễ phát hành này, có thể không bằng lòng với mọi người đang túm năm tụm ba nói chuyện riêng, có thể điều bí mật của anh vừa bị Thủ Nhất tóm được, anh có vẻ sốt ruột, nghe Ngũ Nguyệt mời, anh không đến trước micro mà đứng giữa cử tọa lắc đầu với Ngũ Nguyệt. Ngũ Nguyệt giơ tay làm động tác mời, Phí Mặc lại xua tay, mặt ngây thuỗn, làm cho Ngũ Nguyệt lúng túng. Nhưng cô cũng tỏ ra chủ động, giở giọng nịnh nọt:
- Giáo sư Phí Mặc không phát biểu có ý nói, điều ông muốn nói đã nói cả trong sách rồi, xin quý vị hãy đọc kĩ. Vậy xin mời người viết lời tựa cho sách, ông Nghiêm Thủ Nhất phát biểu vài lời.
Thủ Nhất cứ ngớ ra. Vì trước cuộc họp không ai bảo với anh phải phát biểu, nhưng vừa rồi Phí Mặc không lên phát biểu, Thủ Nhất ý thức được trách nhiệm của mình, thứ nhất phải đề cao uy tín của ông bạn, thứ hai là để bày tỏ sự vui mừng vì đã tóm được điều bí mật vừa rồi của Phí Mặc. Xem ra Phí Mặc là người sĩ diện, nếu biết thế này anh sẽ nhìn mà không thấy, vậy là, một tay anh cầm ly rượu, vui vẻ bước đến trước micro. Thủ Nhất là người nổi tiếng, nghe giới thiệu anh phát biểu, những người dự họp đều vỗ tay rào rào, tạo nên sự so sánh với những tiếng vỗ tay lẹt đẹt khi nghe giới thiệu Phí Mặc phát biểu. Sau tiếng vỗ tay là một không khí im lặng, những nhóm vài ba người cũng thôi không nói chuyện riêng nữa. Nhưng trong im lặng, Thủ Nhất không biết nói gì. Họp báo vì cuốn sách của Phí Mặc thì nên nói về cuốn sách này, nhưng anh không hiểu gì về nội dung sách, không nắm được điểm quan trọng của nó. Bài tựa của anh chỉ vòng vo loanh quanh, lúc này cũng đành phải loanh quanh vòng vo vậy:
- Giáo sư Phí Mặc không phát biểu, tôi xin phát biểu đôi lời. Trên truyền hình, tôi là cái loa của giáo sư Phí Mặc. Điều tôi muốn nói là, vừa rồi đứng trên thang cuốn, giáo sư Phí Mặc phê bình tôi, bảo tôi hôm nay mặc đẹp quá, khiến tôi có phần bối rối. Nhưng lúc này đứng với tiểu thư Ngũ Nguyệt, bộ đồ Tây của tôi xem ra cũng rất xứng đôi. Điều này tôi muốn nói, chúng ta đều cho rằng đây là sự việc trọng đại của cuộc sống.
Cũng giống như khi ghi hình chương trình “Biết một nói một”, mọi người vỗ tay, cười vui, Ngũ Nguyệt đứng bên Thủ Nhất, cũng mỉm cười duyên dáng. Thủ Nhất:
- Tôi cho rằng có hai loại sách, một loại cao sang một loại dung tục thấp kém. Nếu bảo tôi viết một cuốn sách chẳng khác nào đánh đố mọi người. Nhưng trước tác của giáo sư Phi Mặc, tôi cho rằng từng câu từng chữ có tác dụng chỉ dẫn bản thân.
Nhưng chỉ dẫn cụ thể gì thì Thủ Nhất cũng ấp úng, không nói nổi. Đồng thời, cứ vòng vo không phải là biện pháp hay, cũng phải cụ thể đôi chút. Trong lúc bí Thủ Nhất có được chút lí trí, anh chợt nhớ ra mấy tháng trước ở văn phòng, Phí Mặc đã từng nổi nóng vì điện thoại di động đã làm anh ta cụt hứng khi nói về xã hội nguyên thuỷ, hình như quan điểm này anh ta cũng đề cập vào sách. Vậy là Thủ Nhất tóm lấy điểm này để đi sâu hơn:
- Tất nhiên tác dụng chỉ đạo cũng muôn hình muôn vẻ, nhưng tiếp cận linh hồn là quan hệ giữa cái miệng và trái tim. Đọc sách của giáo sư Phi Mặc tôi mới hiểu ra một điều, tại sao cuộc sống của chúng ta càng ngày càng phức tạp, là bởi chúng ta càng ngày càng nói giỏi. Trước khi con người biết nói đều phải dùng tay chân và cơ thể để thay lời nói, để nói rõ một sự việc là vô cùng khó khăn, cần phải nhảy múa hàng nửa ngày. Để lừa dối người khác lại càng khó hơn, có nhảy múa nửa ngày cũng khó mà lừa nổi ai. Sau khi con người biết nói, lừa dối nhau dễ hơn nhiều, chỉ cần nhếch mép cũng đủ...
Ý vừa rồi Thủ Nhất nói bóng nói gió về cái sườn xám của Ngũ Nguyệt, lúc này cô được thể trả thù, tất nhiên cũng chỉ là bóng gió, cô giương đông kích tây:
- Ý của đồng chí Thủ Nhất là, ngày thường đồng chí ấy nói dối quen rồi, bây giờ đọc sách của giáo sư Phí Mặc mới bắt đầu tỉnh ngộ. Nhưng tỉnh ngộ cũng không thể chỉ nói mà không tập, cần phải đi vào hành động cụ thể. Để có thể chứng minh cho mọi người thấy, chúng ta đề nghị chương trình “Biết một nói một” mà đồng chí Thủ Nhất phụ trách trước hết phải đổi từ nói sang nhảy múa. Mỗi khi tiết mục bắt đầu xin mời đồng chí Thủ Nhất nhảy múa.
Cử tọa cười ồ cả lên. Phí Mặc không nhịn nổi cũng lắc đầu cười. Còn Thủ Nhất thì rơi vào thế khó xử. Nhưng anh là người dẫn chương trình, quá quen trận mạc, coi như trong lời nói của Ngũ Nguyệt không có thâm ý gì, chỉ phản kích lại trên bề mặt câu nói của cô. Cũng coi như Ngũ Nguyệt giúp anh rút ra khỏi thế bí, kết thúc lời phát biểu. Anh tiếp luôn lời của Ngũ Nguyệt:
- Tôi đồng ý với ý kiến của tiểu thư Ngũ Nguyệt. Chương trình của chúng tôi đang tuyển chọn người dẫn chương trình là nữ, tôi rất mong cô Nguyệt đến với chúng tôi, để mỗi tuần hai lần chúng ta cùng nhảy múa.
Thủ Nhất nói thêm:
- Đồng thời thông báo cho người phát ngôn của chính phủ các nước, để mọi người cùng thay đổi, người phát ngôn Nhà trắng khi ra sân khấu không được nói mà phải nhảy múa.
Mọi người lại vỗ tay và cười.
Coi như cuộc họp báo diễn ra khá là vui vẻ. Tấm poster in cái đầu Phí Mặc dán trên cửa bị người ở trong mở ra, để lộ phòng tiệc, chẳng khác nào phía sau lưng Phí Mặc được giấu nhiều món ăn ngon. Mọi người ồ cả lên, tràn vào phòng tiệc như thác lũ.
Phí Mặc và Thủ Nhất được mời lên bàn trên. Cùng ngồi với họ có ông Giám đốc nhà xuất bản, bà Trưởng phòng phát hành và một vài vị thủ lĩnh của giới xuất bản, phát hành. Bắt đầu vào bữa ăn, mọi người lần lượt nâng cốc, nói những lời khách sáo. Sau ba tuần rượu, người dự chiêu đãi túm năm tụm ba lại nói chuyện. Phòng tiệc rào rào như ong vỡ tổ. Thủ Nhất thấy vẻ mặt Phí Mặc đã trở lại bình thường, liền lấy ra một tấm ảnh đưa cho anh. Tấm ảnh mấy hôm trước anh trai Văn Quyên đưa, trên ảnh là mẹ con Văn Quyên, Văn Quyên cười, đứa bé đang nhăn nhó. Phí Mặc cầm tấm ảnh, nhìn kĩ đứa bé.
- Lớn quá nhỉ.
Xem xong, anh đưa trả cho Thủ Nhất. Thủ Nhất nói:
- Anh cầm lấy.
Phí Mặc ngớ ra:
- Tại sao?
Thủ Nhất:
- Tôi kẹp trong một cuốn sách, để trên giá ở nhà. Nghĩ lại, không an toàn.
Phí Mặc gật đầu hiểu ý Thủ Nhất. Nhưng anh nói:
- Thẩm Tuyết nên tiếp nhận sự thật này.
Thủ Nhất:
- Con thì cô ta tiếp nhận, nhưng trong ảnh có cả Văn Quyên. Gần đây tôi đang bí mật tìm việc cho cô ấy, chuyện này cũng phải thận trọng với Thẩm Tuyết.
Phí Mặc lại gật đầu. Thủ Nhất lại lặng lẽ đưa ra một cuốn sổ gửi tiền tiết kiệm:
- Văn Quyên mất việc hay đi làm thì kinh tế cũng không lấy gì làm dư dật, tôi để tiết kiệm được hơn hai chục nghìn, sợ mẹ con cô ấy có chuyện gì đột xuất, cũng đưa gửi anh.
Phí Mặc lại gật đầu, cất tấm ảnh và quyển sổ kia đi. Anh nói:
- Có một việc tôi cũng phải nhắc anh, vợ tôi vốn có quan hệ tốt với Văn Quyên, nên ban đầu không thích Thẩm Tuyết, về sau có Thẩm Tuyết, nên cô ấy với Văn Quyên không còn như xưa, mấy ngày gần đây thấy cô ấy với Thẩm Tuyết gọi điện cho nhau luôn luôn.
Thủ Nhất nghe nhưng không chú ý lắm:
- Lúc này Thẩm Tuyết cũng lắm lời lắm!
Phí Mặc dùng đầu đũa vạch lên khăn trải bàn:
- Tôi không nói với ý ấy, mà là ở đời này con người hay liên minh với nhau lắm.
Thủ Nhất nghĩ đến chuyện vừa rồi ở bãi đỗ xe, anh hiểu ý Phí Mặc, liền gật đầu. Đang định nói gì thì có tiếng chuông điện thoại. Một tin nhắn. Anh lấy máy ra xem. Tin nhắn của Ngũ Nguyệt. Tin nhắn viết:
“Em muốn xem anh biểu diễn chân tay và cơ thể. Cắn chết anh”.
Thủ Nhất rùng mình. Anh vừa vội xoá tin nhắn, vừa ngước lên tìm Ngũ Nguyệt. Ngũ Nguyệt ngồi cách đấy ba dãy bàn. Cô đang nâng một li rượu đỏ, tươi cười cụng li với người ngồi cùng bàn.