Cậu biết Tòa Đại hình Old Bailey chứ hả, biết phải không? - Một trong những viên thư ký già nhất hỏi người liên lạc Jerry.
Dạ biết, - Jerry đáp, giọng có vẻ dấm dẳng, - tôi có biết tòa án.
Tốt rồi. Và cậu biết ông Lorry?
Tôi biết ông Lorry, dạ, còn rõ hơn cả tôi biết tòa án. - Jerry nói cứ như một nhân chứng bất đắc dĩ ở chốn pháp đình ấy. - Còn rõ hơn cả những gì mà người nàm ăn nương thiện như tôi muốn biết về tòa án.
Tốt lắm. Hãy tìm tới chỗ cửa dành cho nhân chứng vào tòa, rồi đưa cho người gác cửa bức thư này để chuyển cho ông Lorry. Sau đó người này sẽ cho cậu vào trong.
Vào trong tòa nuôn ạ?
Vào trong tòa luôn.
Hai con mắt của Cruncher cứ như nhích gần sát thêm nữa và chúng đang hỏi nhau “Mày nghĩ sao về chuyện này?”. Sau khi hai con mắt hội ý xong, Cruncher mới hỏi:
Vậy tôi phải đợi ở trong tòa ạ?
Để tôi nói cho cậu rõ. Người gác cổng sẽ chuyển thư cho ông Lorry, và cậu sẽ ra hiệu gì đó cho ông Lorry chú ý và biết cậu đứng ở đâu. Việc cậu phải làm sau đó là cứ đứng ở đó cho tới khi nào ông ấy cần đến cậu.
Chỉ vậy thôi ạ?
Vậy thôi. Ông ấy cần có người liên lạc túc trực. Thư này là để báo cho ông ấy biết có cậu ở đó.
Trong lúc ông thư ký già tỉ mỉ gấp lá thư và ghi tên người nhận lên trên, Cruncher im lặng quan sát cho tới khi ông lão thấm mực cho khô mới nói:
Tôi đoán nà sáng nay họ xử tội ngụy tạo văn tự?
Tội phản nghịch!
Vậy nà phanh thây rồi, - Jerry nói. - Dã man!
Đó là luật, - lão thư ký vừa nói vừa ngạc nhiên hướng mục kỉnh về phía người sai vặt. - Đó là luật.
Nuật gì mà xé xác người ta tàn ác quá, tôi nghĩ vậy. Giết chết nà đã tàn ác rồi, vậy mà còn xé xác người ta nà tàn ác quá mức.
Chưa đủ đâu, - lão thư ký phản bác. - Luật pháp thế còn nhân đức chán. Hãy giữ cho ấm ngực, bớt nói đi, anh bạn, cứ để cho luật pháp tự giải quyết. Tôi khuyên cậu đó.
Dạ, cái tiết trời ướt át này nàm tôi tức ngực khan tiếng, - Jerry đáp. - Ông thử nghĩ xem cái cách kiếm sống của tôi phải chịu ướt át chừng nào.
À, à, - lão thư ký nói, - chúng ta mỗi người một cách kiếm sống thôi. Có người phải chịu ướt át, có người được khô ráo. Bức thư đây. Đi đi.
Jerry cầm thư, vừa rủa thầm trong bụng “Còn ông nà đồ già dịch khô đét” vừa cúi chào, xong ra ngoài báo cho thằng con biết chỗ rồi đi luôn.
Thời đó người ta treo cổ tội nhân ở Tyburn, cho nên con đường phía ngoài ngục Newgate vẫn chưa mang tai tiếng như sau này. Nhưng nhà ngục này là nơi kinh khủng; bao nhiêu chuyện hung ác, bại hoại đã xảy ra trong đó, và là cái nơi sinh sôi toàn bệnh tật, rồi tội nhân mang bệnh tới tòa, và có khi bệnh từ dưới chỗ bị cáo lây luôn cho cả ngài Chánh thẩm Tối cao Pháp viện khiến ngài lăn đùng khỏi ghế pháp quan. Đã có nhiều lần Thẩm phán đội mũ đen để tuyên án tử thì chính ông ta cũng tới số giống như phạm nhân lãnh án, thậm chí còn chết trước tử tù. Còn với mọi người khác thì Tòa Đại hình Old Bailey khét tiếng là một loại lữ quán tử thần, từ trong đó những đoàn lữ khách xanh xao ngồi xe bò, xe ngựa liên tục ra đi trên hành trình tàn bạo về bên kia thế giới - họ phải băng qua chừng hai dặm rưỡi đường lộ công cộng và khiến vài Công dân tốt phải xấu hổ, nếu gặp phải. Bạo lực ban đầu rất hữu dụng vì cần thiết, giờ đã thành thói quen. Old Bailey còn lừng danh với cái tập quán lâu đời là giàn gông, tù nhân bị cùm tay chân vào đó cho công chúng sỉ nhục, một hình phạt không có giới hạn; thêm một tập quán lâu đời đáng quý khác nữa là trụ quất roi, nhìn tội nhân bị trói vào trụ chịu phạt hẳn phải khiến ta thêm mềm lòng và nhân đạo hơn nhiều; còn biết bao đồng tiền nhuốm máu được trao tay những kẻ đâm thuê chém mướn, một biểu hiện khác của trí tuệ tiền nhân, khiến bao nhiêu tội ác kinh hoàng đã xảy ra dưới vòm trời này. Nói tóm lại, Old Bailey thời đó là một minh họa tuyệt hảo cho cái nguyên tắc “Mọi thứ tồn tại đều có lý của nó” - một câu châm ngôn đầy dứt khoát và khiến ta lười suy nghĩ nếu như nó không bao hàm cái hệ luận khó chịu là: không hề có thứ gì trên đời là vô lý cả.
Len qua đám đông hôi hám đang tứ tán ngược xuôi ở kịch trường ghê gớm này, người liên lạc với tài khéo của kẻ quen đi lại âm thầm đã tìm ra lối vào cần đến và trao bức thư qua một ô cửa trập khoét trên cửa lớn. Bởi thời đó người ta trả tiền để được xem những màn kịch pháp đình ở Old Bailey, giống như họ trả tiền để xem những màn kịch ở nhà thương điên Bedlam* - chỉ khác là xem xử án thì đắt tiền hơn. Cho nên, mọi cửa vào Old Bailey đều được canh gác kĩ - tất nhiên là không kể các cánh cửa dành riêng cho tội phạm đi vào, lúc nào cũng mở rộng.
Sau một lúc trì hoãn và do dự, cánh cửa ấy miễn cưỡng xoay trên các bản lề và hé ra một chút để Jerry Cruncher lách mình vào trong tòa án.
Vụ gì thế? - Y thì thào hỏi đại một người đứng cạnh bên.
Chưa xử gì cả.
Sắp xử vụ gì?
Vụ phản nghịch.
Tội này nà phanh thây hả?
A ha! - Người kia đáp, giọng khoái trá. - Hắn sẽ bị kéo lên giảo đài, treo cổ cho gần chết rồi hạ xuống, tùng xẻo, sau đó moi ruột gan hắn ra thiêu ngay trước mắt hắn, rồi sau đó hắn mới bị chặt đầu và phanh thây làm bốn mảnh. Đó là bản án.
Nếu như hắn ta có tội, ý anh nà vậy phải không? - Jerry hỏi ướm.
Ồ! Người ta sẽ xử hắn có tội thôi, - người kia đáp. - Anh đừng có lo chuyện đó.
Chú ý của Cruncher bây giờ chuyển sang người gác cửa, y thấy người này tay cầm thư đang đi tới chỗ ông Lorry. Ông Lorry đang ngồi ở một chiếc bàn, giữa các vị đội tóc giả; cách đó không xa là một quý ông đội tóc giả khác - trạng sư bào chữa - với một xấp giấy tờ dày cộm trước mặt; và gần như đối diện với người này là một quý ông đội tóc giả khác nữa đứng thọc hai tay trong túi, lần nào Cruncher nhìn tới đều thấy ông ta dường như chỉ tập trung chú ý lên trần nhà. Sau mấy tiếng ho cộc lốc, rồi xoa cằm và đưa tay ra hiệu, Jerry đã khiến ông Lorry trông thấy mình; nãy giờ ông đã đứng lên nhìn quanh tìm y và bây giờ gật đầu tỏ ý đã biết rồi lại ngồi xuống.
Cái ông đó liên quan gì tới vụ này? - Người đứng cạnh Jerry hỏi.
Nàm sao tôi biết được, - Jerry đáp.
Thế thì cho phép tôi hỏi, vậy ông liên quan gì tới vụ này?
- Cũng thế. Nàm sao tôi biết được, - Jerry nói.
Sự xuất hiện của ngài Chánh án và cảnh xôn xao rồi lắng dịu của cả tòa án ngay sau đó đã cắt đứt cuộc trò chuyện. Mọi chú ý liền tập trung vào vành móng ngựa. Hai cai ngục nãy giờ đứng ở đó bèn đi ra đưa tội phạm vào chịu xét xử.
Trừ quý ông đội tóc giả dán mắt trên trần nhà, mọi người có mặt đều chăm chú nhìn bị cáo. Mọi hơi thở trong tòa án đều cuồn cuộn tràn về phía người ấy, như sóng, như gió, như lửa. Những bộ mặt háo hức cố rướn cổ quanh các trụ cột và góc nhà để nhìn cho rõ phạm nhân; những khán giả ở mấy hàng ghế cuối đứng cả lên, cố nhìn không sót một sợi tóc; những người phía trước tòa đè tay trên vai người ở hàng trên để cố thấy rõ bằng mọi giá - đứng kiễng chân, leo lên các gờ tường, đạp lên hầu như mọi thứ, để nhìn từng lỗ chân lông. Nổi bật trong đám người phía trước là Jerry với đầu tóc nhấp nhổm tua tủa như những cọc sắt cắm trên tường nhà ngục Newgate; y phóng về phía phạm nhân những hơi thở nồng mùi bia đã nốc trên đường tới đây, luồng hơi thở y phà ra hòa lẫn với những làn sóng mùi men, mùi rượu, mùi trà, mùi cà phê, đủ thứ mùi khác, tuôn trào về hướng bị cáo và những đợt sóng uế tạp ấy đã quật lên những ô cửa sổ lớn của Tòa án một màn hơi mù mịt ướt át.
Mục tiêu của mọi ánh mắt trân trối và hơi thở khò khè này là một thanh niên chừng hai mươi lăm tuổi, vóc người cân đối và điển trai, má rám nắng với đôi mắt đen. Phong thái anh ta rõ ràng con nhà quý phái. Anh ta mặc một bộ đồ đơn giản màu đen, hoặc màu xám rất đậm, mái tóc đen dài buộc ra sau gáy bằng một dải ruy băng để cho khỏi phủ khuôn mặt hơn là làm dáng kiểu cách. Dẫu thể xác có che đậy cách mấy thì tinh thần vẫn bộc lộ được cảm xúc, cho nên hai gò má nâu rám nắng của anh ta vẫn không giấu được ánh nhợt nhạt, xanh xao phát xuất tự cõi lòng. Nhưng anh ta tỏ ra rất điềm tĩnh, cúi chào Thẩm phán và đứng im đó.
Cái kiểu trố mắt, thở phì dồn chú ý vào chàng trai ấy không phải là kiểu quan tâm làm cho con người thêm cao thượng. Nếu như bị cáo đứng trước hiểm họa lãnh một bản án ít khủng khiếp hơn - nếu như còn có cơ may thoát được bất kỳ một hình phạt man rợ nào - thì chắc chắn người ta đã chẳng quan tâm nhiều đến thế. Cái hình hài sẽ chịu số phận băm vằm đầy ô nhục này mới chính là điều gây hiếu kỳ; cái xác phàm sẽ bị mổ bụng phanh thây này mới tạo được sự xôn xao đó. Khán giả dù có mang bộ mặt giả dối nào để che đậy ý đồ, tùy theo tài nghệ và trình độ tự lừa mị bản thân, thì căn nguyên của mối quan tâm này chính là cái thú tính muốn ăn thịt người.
Yêu cầu im lặng! Charles Darnay ngày hôm qua đã không nhận tội với cáo trạng lên án bị cáo rằng... (một tràng từ ngữ rộn ràng bất tận)... cho nên bị cáo can tội phản nghịch với đức vua, Hoàng đế uy nghiêm, vinh quang, tối thượng, vân vân, của chúng ta bởi vì bị cáo, trong nhiều lần khác nhau và bằng nhiều phương cách khác nhau, đã trợ giúp tên Louis, vua nước Pháp, trong cuộc chiến tranh chống lại Hoàng đế uy nghiêm, vinh quang, tối thượng, vân vân, đã nói trên của chúng ta; cụ thể là, bằng cách đi lại giữa lãnh thổ của vương quốc uy nghiêm, vinh quang, tối thượng, vân vân, đã nói trên của chúng ta với lãnh thổ của tên Louis nước Pháp đã nói trên, và đã tiết lộ một cách nguy hại, sai trái, phản bội, và... (nhiều trạng từ xấu xa khác)... cho tên Louis nước Pháp biết vương quốc uy nghiêm, vinh quang, tối thượng, vân vân, đã nói trên của chúng ta, đang chuẩn bị đưa đội quân nào sang Canada và Bắc Mỹ... - Jerry, đầu tóc càng lúc càng dựng đứng thêm vì nghe những thuật ngữ luật pháp, tới lúc này mới mừng rỡ hiểu ra; và thế là sau bao lời vòng vo tam quốc, Jerry biết rằng đã tới lúc cái tên đã nói trên, và cái tên đã lặp đi lặp lại biết bao lần đã nói trên là Charles Darnay bây giờ mới tới lúc xét xử; rằng bồi thẩm đoàn đang tuyên thệ; và rằng ngài Tổng chưởng lý đang chuẩn bị nói. cảnh ngộ này, bị cáo - người đang (và anh ta biết mình đang) bị mọi người ở tòa thầm treo cổ, chặt đầu và phanh thây trong tưởng tượng - vẫn không nao núng mà cũng không tỏ vẻ bi ai. Anh ta đứng im lặng và chăm chú theo dõi các thủ tục mở đầu phiên xử với vẻ quan tâm nghiêm túc; hai bàn tay tì lên thành gỗ vành móng ngựa đã được rắc dược thảo, điềm tĩnh tới mức không làm rung động một cọng cỏ nào. Khắp tòa đã rắc đầy lá thuốc và giấm như một biện pháp ngăn ngừa khí độc và bệnh sốt của nhà tù.
Phía trên đầu phạm nhân là một tấm gương hắt ánh sáng xuống. Biết bao kẻ ác độc và khốn cùng đã in hình bóng lên mặt phản chiếu ấy, và đã tan biến khỏi tấm gương lẫn cõi nhân gian.
Nếu như mặt kính đó mà tái tạo được mọi hình bóng đã từng in dấu, giống như sóng đại dương một ngày nào sẽ ném trả mọi cái xác chết chìm, thì ắt hẳn cái chốn kinh tởm này sẽ tràn ngập những hồn ma ám ảnh. Có lẽ một ý nghĩ thoáng qua nào đó về những hình bóng phản chiếu ô nhục, tai tiếng kia đã nảy sinh trong tâm trí phạm nhân. Dù sao đi nữa, một động tác thay đổi tư thế đã khiến anh ta nhận ra một luồng sáng hắt qua mặt mình, anh ngước nhìn và khi thấy bóng mình trong gương, anh đỏ mặt và bàn tay phải gạt mớ dược thảo qua một bên.
Cái gạt tay lại tình cờ hướng mặt anh về phía bên trái. Ngang tầm nhìn, ngồi ở góc gần chỗ đặt ghế thẩm phán là hai người khiến anh lập tức chú ý, và nét mặt anh cũng lập tức biến đổi khiến mọi con mắt đang dán vào anh cũng phải quay nhìn theo.
Khán giả thấy hai nhân vật, một tiểu thư tuổi chừng hơn hai mươi một chút và một người quý phái rõ ràng là cha cô gái; mái tóc bạc trắng và nét mặt đầy cảm xúc khó tả của người cha khiến ta chú ý ngay - đó không phải sự chăm chú tập trung mà là trầm ngâm tư lự một mình. Nét mặt đó khiến ông ta có vẻ già lão nhưng khi biểu hiện ấy bị xáo trộn và tan biến - giống như nét mặt thoáng qua lúc này khi ông đang nói chuyện với cô con gái - thì trông ông lại là một người đẹp trai, tuổi vẫn còn sung mãn.
Cô con gái ngồi cạnh bên, vòng một tay qua cánh tay cha, tay kia nắm cánh tay ông kéo sát lại, rõ ràng là hoàn toàn kinh sợ phiên tòa và thương xót cho bị cáo. Vầng trán cô chau lại đã phơi bày hết sự hãi hùng và lòng trắc ẩn trước hiểm họa đang đợi chờ người kia. Cảm xúc ấy biểu hiện lồ lộ, mãnh liệt và tự nhiên tới mức những kẻ không có chút từ tâm dành cho phạm nhân cũng phải cảm động và hạ giọng thì thầm hỏi nhau: “Họ là ai vậy?”.
Nãy giờ cũng vừa quan sát vừa miệt mài mút cái vị gỉ sét tanh tưởi trên những ngón tay mình, người liên lạc Jerry rướn cổ nghe ngóng xem hai người kia là ai. Đám đông chung quanh cứ hỏi dồn nhau và câu trả lời cứ truyền sang tai người đứng gần nhất, và người này lại bị hỏi dồn và câu trả lời lại tiếp tục lan truyền rồi cuối cùng tới tai Jerry:
Nhân chứng đó.
Cho bên nào?
Bên buộc tội.
Buộc tội ai?
Tên tù đó.
Đôi mắt ngài Chánh án bị cuốn theo hướng nhìn của đám đông giờ đã quay lại vị trí quan tòa, ông ta ngả lưng ra ghế, nhìn chằm chằm vào kẻ mà ông nắm quyền sinh sát trong lúc vị Tổng chưởng lý đứng lên để buộc thòng lọng, mài rìu, và đóng đinh vào đoạn đầu đài.
