Nghĩ cũng thật kỳ lạ, mỗi con người đều ẩn chứa một bí mật sâu xa và đều khó hiểu đối với nhau. Cứ đi tới một đô thị lớn vào ban đêm là tôi lại ngẫm nghĩ thật lòng rằng, mỗi ngôi nhà trong các dãy phố tăm tối kia đều chôn giấu một bí mật riêng; mỗi căn phòng trong từng nhà lại chôn giấu một bí mật riêng; mỗi trái tim đang đập trong hàng trăm ngàn lồng ngực ở thành phố đó, trong những mộng tưởng nào đó, cũng là một bí mật đối với trái tim cận kề nhất! Điều này liên quan đến một cái gì rất đáng sợ, thậm chí chính là cái Chết. Ta không cách nào lật giở được nữa những trang sách cuộc đời quý báu, với hy vọng hão huyền là có thời gian đọc nó trọn vẹn. Ta không cách nào nhìn thấu những vực sâu dưới dòng đời khôn dò, khi ánh sáng chợt lóe cho mình thấy được kho tàng vùi chôn và bao điều chìm khuất, số mệnh đã an bài là cuốn sách ấy sẽ đột ngột gấp lại, mãi mãi và mãi mãi, khi ta chỉ mới đọc một trang, số mệnh đã an bài là dòng nước ấy sẽ đông cứng trong sương giá vĩnh hằng, khi ánh sáng lung linh trên mặt băng còn ta vẫn u mê trên bờ. Bạn bè ta chết, láng giềng ta chết, người tình ta, người yêu dấu của lòng ta chết; điều bí mật luôn vùi sâu trong mỗi cá nhân sẽ được phong kín vĩnh viễn không bao giờ bộc lộ, và ta cũng sẽ mang theo bí mật của riêng mình xuống mồ. Trong mọi bãi tha ma của thành phố này mà tôi đã đi qua, phải chăng người nằm dưới đất đối với tôi còn thâm ảo khó hiểu hơn là đáy lòng sâu kín của các cư dân hối hả nơi đây, hay phải chăng chính tôi cũng bí ẩn bội phần đối với họ?

Về điều này thì người liên lạc trên lưng ngựa kia tất nhiên cũng đâu khác gì ai, y cũng có những bí mật giống như Nhà vua, quan Tể tướng, hay vị

Thương gia giàu có nhất London. Ba hành khách náu mình trong phạm vi chật hẹp của chiếc xe thư ì ạch cũng vậy thôi; mỗi người là một bí ẩn đối với kẻ khác, hoàn toàn khép kín cứ như mỗi người đang ngồi trong một cỗ xe riêng, dù là sáu hay sáu mươi ngựa kéo, người này với người kia gần nhau gang tấc mà cách xa diệu vợi.

Người liên lạc cưỡi ngựa nước kiệu thong thả quay về, chốc chốc lại dừng một tửu quán để làm một tợp nhưng vẫn luôn bảo trì sự thanh tỉnh, kéo vành mũ vểnh lên, không che kín tầm mắt. Y có đôi mắt rất hợp với chiếc mũ ấy, đôi mắt đen đặc không rõ hình dáng hay màu sắc và lại quá sát gần nhau - cứ như cả hai đều sợ bị để lộ điều gì đó nếu như chúng phải cách xa ra. Đôi mắt ấy ánh lên vẻ thâm hiểm bên dưới chiếc mũ ba góc cũ kĩ trông giống chiếc ống nhổ ba cạnh, bên trên chiếc khăn choàng che kín cằm và cổ họng, rủ dài tới tận đầu gối. Mỗi lần dừng ngựa uống rượu, y chỉ đưa tay trái kéo khăn choàng xuống lúc tay phải nâng cốc rượu lên môi; xong một tợp là kéo lên trở lại.

Không, không được, Jerry, - người liên lạc lải nhải một mình mãi chuyện ấy trên lưng ngựa. - Xui cho mày rồi, Jerry! Mày, một người nàm ăn nương thiện mà, chuyện này không hạp kiểu nàm của mày đâu! Hồi sinh...! Hắn ta mà không say thì trời đánh ta đi!

Lời nhắn đó khiến y hoang mang tới mức nhiều lần phải lột mũ ra gãi đầu. Ngoại trừ trên đỉnh đã hói xác xơ, tóc của y đen, cứng, dựng bờm xờm khắp đầu và mọc dài xuống gần chạm cánh mũi to bè. Như một tác phẩm của thợ rèn, nó tua tủa giống những gai thép cắm trên gờ tường hơn là một mái tóc, ngay cả những người nhảy cừu giỏi nhất cũng không dám vọt qua, coi đó như chướng ngại nguy hiểm nhất trần đời.

Trong lúc y phi nước kiệu mang tin nhắn về chuyển cho người gác đêm trong bốt canh trước cửa Ngân hàng Tellson gần cổng thành Temple Bar, để người này chuyển tiếp cho thượng cấp ở bên trong, những hồn bóng của đêm tối như hiện ra từ lời nhắn ấy; ngay cả con ngựa của y có lẽ cũng thấy những hình thù hiển lộ từ thẳm sâu trong nỗi sợ của riêng nó. Ma quái hẳn phải nhiều lắm vì con ngựa cứ gặp bóng đen trên đường là nhảy tránh.

Cùng lúc đó, chiếc xe thư đang ì ạch, dằn xóc, nảy tưng, và va đập trên con đường lê thê cùng ba người bí ẩn bên trong. Với họ cũng vậy, những hồn bóng của đêm đã hiện ra dưới nhiều hình thù trong đôi mắt lơ mơ ngủ và trong những suy nghĩ mông lung.

Ngân hàng Tellson đang bị rút tiền ồ ạt ngay trong chuyến xe thư này. Trong lúc nhân viên nhà băng ngồi ngủ gật gà, một cánh tay luồn qua cái đai da để giữ cho ông khỏi va sầm vào người bên cạnh mà tống hắn vào trong góc mỗi lần cỗ xe dằn xóc; qua đôi mắt khép hờ, những ô cửa sổ nhỏ và ánh đèn xe thư lờ mờ rọi vào cùng thân hình dềnh dàng của hành khách đối diện đã biến thành chính cái ngân hàng ấy trong một lúc khủng hoảng bất ngờ. Tiếng lạch cạch của yên cương biến thành tiếng leng keng của đồng tiền, trong năm phút số ngân phiếu được đổi thành tiền mặt còn nhiều hơn cả tổng số mà Tellson, với mọi chi nhánh trong và ngoài nước, từng chi trả trong thời gian dài gấp ba lần. Rồi các hầm bọc sắt dưới Ngân hàng Tellson, với bao thứ quý giá chất chứa cùng các bí mật mà người hành khách này đã biết (và biết không ít), bỗng mở toang ra trước mặt; rồi ông cầm những chiếc chìa khóa to lớn và cây nến tù mù đi qua các căn hầm và thấy mọi thứ vẫn an toàn, kiên cố, vững vàng và yên ắng như đã kiểm tra lần trước.

Nhưng dù ngân hàng luôn nằm trong tâm trí ông, dù ông vẫn biết mình đang ngồi trong chiếc xe thư (biết lơ mơ tựa hồ vẫn nhận ra cơn đau trong lúc ngầy ngật thuốc mê), vẫn có một dòng ý nghĩ khác liên tục chạy qua, suốt cả đêm. Ông đang trên đường quật mồ một người.

Lúc này, những hồn bóng của đêm không cho biết đâu là gương mặt đích thực của kẻ bị chôn vùi ấy trong muôn vàn gương mặt hiện ra trước mắt ông; nhưng tất cả đều là những gương mặt của một người trạc bốn mươi lăm tuổi, khác biệt nhau chủ yếu là ở cảm xúc biểu lộ, và trong vẻ kinh khủng của mức độ thân tàn ma dại. Kiêu hãnh, khinh miệt, thách thức, ngoan cường, phục tùng, than oán, bao trạng thái tiếp nối nhau, cũng như bao hình ảnh gò má trũng sâu, màu da tái nhợt, bàn tay nhăn nheo và thân thể tiều tụy. Nhưng hầu như vẫn là một gương mặt, và mọi mái đầu đều sớm bạc trắng. Hàng trăm lần người hành khách lơ mơ ngủ đã hỏi bóng ma này:

- Chôn đã bao lâu?

Câu trả lời luôn là: “Gần mười tám năm.”

Ông đã từ bỏ mọi hy vọng được quật mồ lên chưa?

Đã từ lâu.

Ông có biết mình được cho hồi sinh không?

Nghe nói thế.

Mong là ông vẫn còn muốn sống?

Khó nói lắm.

Tôi có nên đưa cô ta đến? Hay ông muốn đi gặp cô ta?

Câu hỏi này được đáp lại mỗi lần mỗi khác và mâu thuẫn nhau. Có khi câu trả lời nấc nghẹn là: “Khoan! Tôi chết mất nếu gặp lại quá sớm.” Có khi, hồn ma giàn giụa nước mắt và xúc động nói: “Hãy cho tôi gặp.” Có khi hồn ma nhìn trân trối, ngỡ ngàng và rồi câu trả lời là: “Tôi không quen biết. Tôi không hiểu.”

Sau cuộc đàm luận tưởng tượng như vậy, người hành khách trong cơn mơ lại đào, đào, và đào - lúc dùng xẻng, lúc dùng chiếc chìa khóa to lớn, lúc dùng hai bàn tay - để moi kẻ khốn khổ ấy ra khỏi lòng đất. Cuối cùng kẻ ấy bước ra khỏi mộ, đất bám đầy mặt mũi, tóc tai, và đột nhiên hắn tan biến thành bụi. Lúc đó vị khách ấy lại giật mình tỉnh mộng, hạ cửa sổ xuống cho sương mù và mưa vỗ vào má để quay về với thực tại.

Thế nhưng khi đôi mắt ông mở to nhìn vào màn mưa mù, vào vệt sáng đang di động của mấy ngọn đèn xe, và nhìn hàng rào bên vệ đường đang lùi xa dần, những bóng đen bên ngoài trời đêm vẫn hòa quyện vào chuỗi hồn ma trong cỗ xe. Cái ngân hàng thật sự ở gần Temple Bar, công việc thực sự của ngày hôm qua, những căn hầm nhà băng thật sự, tin nhắn hỏa tốc thật sự đã đuổi theo ông, và lời nhắn hồi đáp, tất cả vẫn còn nguyên. Từ trong mớ hỗn độn đó, gương mặt ma quái kia lại hiện ra và ông lại bắt chuyện với nó.

Chôn đã bao lâu?

Gần mười tám năm.

Mong là ông vẫn còn muốn sống?

Khó nói lắm.

Đào... đào... đào... cho đến khi một động tác nóng nảy của một trong hai người đồng hành lại nhắc nhở ông kéo kín cửa sổ, luồn chắc cánh tay qua vòng đai da, rồi ngẫm nghĩ về hai hình thù đang thiu thiu ngủ kia, cho đến lúc tâm trí ông lại mơ màng và tất cả lại hóa thành ngân hàng và nấm mồ.

Chôn đã bao lâu?

Gần mười tám năm.

Ông đã từ bỏ mọi hy vọng được quật mồ lên chưa?

Đã từ lâu.

Những lời ấy vẫn vang vọng trong tai như vừa mới nói ra - nghe rõ mồn một tựa hồ những lời ấy đã được thốt lên trong đời thực - khi người hành khách mệt mỏi này bắt đầu nhận ra trời đã hừng đông, những hồn ma bóng quế đã biến mất.

Ông hạ cửa sổ xuống, nhìn ra vầng dương đang mọc. Ngoài kia là một vạt đất ruộng với một luống cày còn dở dang tối qua khi lũ ngựa đã được tháo ách; đằng xa là một rừng cây thấp im lìm, nhiều chiếc lá đã đổi màu đỏ và vàng óng vẫn bám trên cành. Dù mặt đất còn ướt lạnh, bầu trời đã quang đãng và mặt trời lên sáng rực, tĩnh lặng, rạng ngời.

Mười tám năm! - Người khách ấy vừa thốt lên vừa nhìn vầng dương. - Tạ ơn Chúa! Mười tám năm chôn sống!