Trong ngục tối Conciergerie, những kẻ đã bị kết án chờ tới ngày định mệnh, số người chờ bằng số tuần lễ của một năm. Năm mươi hai người chiều hôm ấy sẽ bị dòng đời của kinh thành cuốn trôi ra biển cả vô bờ vô tận. Họ chưa rời khỏi ngục thất nhưng người cư ngụ mới đã được chỉ định; máu họ chưa hòa vào dòng máu tuôn trào hôm qua thì dòng máu sẽ hòa với máu họ đổ xuống ngày mai đã được chọn lựa.
Năm mươi hai người đã bị kết án. Từ viên quan thu thuế bảy mươi tuổi mà của cải không mua được mạng sống, cho tới cô thợ may hai mươi tuổi mà thân phận nghèo hèn vô danh không cứu được tương lai. Cái bệnh dịch, bắt nguồn từ thói ác độc vô tình của con người, sẽ vồ lấy các nạn nhân thuộc mọi tầng lớp; và cơn điên loạn đạo lý hãi hùng, sinh ra từ khổ đau khôn tả, áp bức khôn kham, và dửng dưng vô cảm, sẽ giáng xuống bất kể ai.
Một mình trong ngục thất, Charles Darnay không hề nuôi dưỡng ảo tưởng nào từ khi anh rời khỏi tòa án. Trong từng dòng thuật sự được đọc lên ở đó, anh đã nghe bản án của mình. Anh hiểu rõ không một thế lực cá nhân nào có thể cứu được anh, hầu như anh đã bị hàng triệu dân chúng tuyên án, và không một con người nào còn làm gì được cho anh.
Tuy vậy, anh không dễ dàng chấp nhận số phận đang chờ đợi khi hình ảnh nét mặt của người vợ yêu dấu vẫn in đậm trong tâm trí của anh. Anh vẫn bám chặt vào sự sống không rời, rất khó, rất khó buông; nếu một bàn tay có mỏi mòn sức bám đôi chút thì bàn tay kia sẽ bấu víu càng chặt hơn; và khi bàn tay anh đã dốc sức níu kéo sự sống có buông lơi thì bàn tay còn lại sẽ ghì chắc. Bao suy nghĩ cuồn cuộn trong đầu, và nhịp đập cuồng nhiệt trong tim không cho phép anh buông xuôi trước cái chết. Nếu có lúc nào đó nản lòng bởi cứ nghĩ đến cảnh vợ góa con côi thì anh lại thấy buông xuôi là ích kỷ và anh tiếp tục kháng cự.
Nhưng đó chỉ là ban đầu thôi. Chẳng bao lâu sau, anh lại thấy cái chết mà anh phải đối mặt chẳng có gì là nhục nhã, và cảm thấy được khích lệ hơn khi nghĩ đến bao nhiêu người đã cùng đi trên con đường oan trái đó, hàng ngày, và họ vẫn can trường giẫm lên cái chết. Sau đó anh nghĩ rằng chính sự điềm tĩnh ngoan cường của anh mới giúp cho những người thương yêu được sống bình an trong tương lai. Cho nên dần dần anh yên lòng hơn và có thể nghĩ đến những điều vui vẻ hơn cho lòng thư thái.
Trước khi trời sụp tối vào ngày anh bị kết án tử, Darnay đang trong tâm trạng bình thản ấy. Được phép mua giấy bút và đèn, anh ngồi xuống viết thư cho tới giờ nhà tù buộc phải tắt lửa.
Anh viết một lá thư dài cho Lucie, bày tỏ rằng anh không hề hay biết gì về việc cha nàng bị giam cầm cho đến khi anh nghe chính nàng nói ra, và rằng anh cũng như nàng đều không biết người gây ra nỗi đau khổ này lại chính là cha và chú ruột của anh cho đến khi nghe tòa đọc xấp giấy kia. Anh đã giải thích với nàng rằng việc anh che giấu nàng cái danh tánh anh đã từ bỏ chính là một điều kiện - giờ đã rõ ràng - mà cha nàng đã ràng buộc vào hôn ước của con gái, và chính là lời hứa mà anh đã thực hiện đúng vào sáng hôn lễ. Anh nài xin nàng, hãy vì bác sĩ Manette, mà đừng bao giờ tìm hiểu xem cha nàng có lãng quên sự tồn tại của di bút đó, hay đã được nhắc nhớ lại (tạm thời, hay mãi mãi) bởi câu chuyện ngục thất trong Tháp London anh đã kể vào một chiều Chủ nhật xưa dưới bóng cây tiêu huyền trong vườn nhà. Nếu như bác sĩ Manette có còn nhớ chút gì về di bút đó thì chắc chắn ông sẽ cho là nó đã bị tiêu hủy cùng ngục Bastille, vì ông không hề nghe nhắc đến xấp giấy ấy trong những tàn tích của tù nhân mà đám đông dân chúng đã tìm thấy được và trưng ra với thế giới. Anh khẩn nài - dù anh viết thêm là anh biết điều này không cần thiết - xin nàng làm cho bác sĩ Manette nguôi ngoai bằng tất cả những gì trìu mến nhất nàng có thể dành cho cha, bởi vì ông không hề làm điều gì đáng để ông phải tự trách bản thân, mà thực ra ông chỉ biết quên mình để tác hợp cho nàng và anh. Cuối thư, sau khi cảm ơn nàng đã dành trọn tình yêu và hạnh phúc cho anh, sau khi khuyên nàng vượt qua buồn đau để chăm lo cho đứa con yêu, anh xin nàng hãy nghĩ đến ngày gặp lại trên Thiên Đàng mà an ủi cha già.
Thư gửi bác sĩ Manette, anh cũng viết theo ý đó nhưng anh xin phó thác vợ con cho ông chăm sóc. Anh viết những lời rất mạnh mẽ cậy nhờ bác sĩ với hy vọng người cha vợ sẽ thoát khỏi mọi hồi tưởng chán chường và nguy hiểm về chuyện di bút xưa mà anh đoán trước ông ấy sẽ không tránh khỏi day dứt.
Viết cho ông Lorry, anh gửi gắm mọi người cho ông và giải thích các vấn đề tài sản của mình. Sau đó, anh viết thêm mấy câu cảm ơn tình thân quyến luyến cuối thư là xong. Darnay chẳng hề nghĩ đến Carton. Tâm trí anh chỉ toàn hình ảnh những người khác, không một lần nào nhớ đến người bạn ấy.
Anh kịp viết xong các bức thư trước khi phải dập tắt đèn. Lúc nằm xuống chiếc giường rơm, anh nghĩ mình đã sẵn sàng chết.
Nhưng cuộc sống lại vẫy gọi anh và hiện hình trong bao hình thức rạng ngời. Tự do và hạnh phúc, anh quay lại nhà xưa ở Soho (dù bên trong không có gì giống như ngôi nhà thật sự ấy), không hiểu sao thoát chết, lòng hân hoan anh lại ở bên Lucie, và nàng nói với anh tất cả những gian khổ trải qua chỉ là một giấc mộng, và anh chưa hề ra đi đâu cả. Một lúc quên bẵng đi, rồi anh lại thấy mình chịu án tử và trở về với nàng, chết bình yên, nhưng không có gì thay đổi ở anh. Một lúc lãng quên nữa, và anh thức dậy trong buổi sáng mịt mờ, không biết mình đang ở đâu hay chuyện gì đã xảy ra, cho đến khi sực tỉnh, “Hôm nay là ngày mình chết!”.
Anh đã trải qua những giờ phút như thế cho đến ngày năm mươi hai thủ cấp sẽ rụng rơi. Lúc này, dù anh bình tĩnh và hy vọng sẽ đương đầu với cái chết một cách anh dũng thầm lặng, trong đầu anh lại nảy ra những ý nghĩ mới khiến anh bận tâm.
Anh chưa bao giờ nhìn thấy cái dụng cụ sẽ kết liễu đời mình. Nó cao chừng nào so với mặt đất, có bao nhiêu bậc cấp đi lên, anh sẽ đứng ở đâu, anh sẽ bị xô đẩy thế nào, những bàn tay chạm vào anh có nhuốm máu không, mặt anh sẽ quay về đâu, anh có phải là người đầu tiên hay sẽ là người cuối cùng?... Dù không muốn, những thắc mắc như thế cứ chen vào tâm trí anh liên tục không dứt. Chúng không liên quan gì đến sự sợ hãi; anh không hề sợ. Ngược lại, chúng phát xuất từ niềm khao khát lạ lùng cứ mãi ám ảnh là anh muốn biết phải làm gì khi đến lúc ấy; một khao khát quá lớn lao so với mấy khoảnh khắc chóng vánh trên đoạn đầu đài; một nỗi ngỡ ngàng cứ như một linh hồn khác chứ không phải anh đang cố tìm hiểu.
Giờ phút cứ trôi qua trong lúc anh đi tới đi lui, đồng hồ gõ những tiếng chuông mà anh sẽ không bao giờ nghe lần nữa. Chín giờ ra đi mãi mãi, mười giờ ra đi mãi mãi, mười một giờ ra đi mãi mãi, mười hai giờ sắp sửa trôi qua. Sau một lúc chống cự khó khăn với những ý nghĩ lạ lùng đã quấy rối tâm trí, cuối cùng anh đã chế ngự được chúng. Anh đi tới đi lui, thầm gọi tên những người thương yêu. Những xung đột nội tâm khó chịu nhất đã chấm dứt. Anh có thể đi tới đi lui, thoát khỏi những ý tưởng xáo trộn, để cầu nguyện cho chính mình và cho người thân.
Mười hai giờ ra đi mãi mãi.
Anh đã được báo giờ cuối cùng là ba giờ, và biết người ta sẽ gọi anh đi trước giờ đó bởi những cỗ xe chở tử tội sẽ dằn xóc lăn bánh rất ì ạch qua các ngả đường. Cho nên anh quyết tâm đến hai giờ là phải củng cố tinh thần của mình vững vàng để sau đó củng cố tinh thần người khác.
Đều đều bước tới bước lui, hai tay khoanh trước ngực, một con người khác hẳn người tù đã từng đi tới đi lui trong ngục La Force trước đây, anh nghe tiếng đồng hồ báo một giờ không chút ngạc nhiên. Một giờ trôi qua như mọi giờ khác. Hết lòng cảm ơn Chúa đã cho anh phục hồi được sự bình tĩnh, anh nghĩ thầm, “Chỉ còn một giờ nữa”, và tiếp tục bước.
Có tiếng chân trên hành lang lát đá ngoài cửa ngục. Anh ngừng lại.
Tiếng chìa khóa tra vào ổ, và xoay. Cửa chưa kịp mở đã nghe có tiếng người nói khẽ, bằng tiếng Anh:
Ông ta không hề biết tôi ở đây; tôi lâu nay vẫn tránh mặt ông ấy. Ông vào một mình đi; tôi chờ ở gần đây. Đừng mất thời gian!
Cửa mở ra và đóng lại thật nhanh, và đứng đó đối diện anh, lặng lẽ, chăm chú, nụ cười thoáng hiện trên gương mặt, một ngón tay cảnh báo đặt trên môi, chính là Sydney Carton.
Nét mặt Carton lộ vẻ rạng rỡ khác thường khiến ngay phút đầu tiên người tù Darnay tưởng đâu đó là hồn ma hiện ra từ trí tưởng tượng của mình. Nhưng Carton lên tiếng, và đúng là giọng anh ta; Carton nắm lấy bàn tay người tù, và đúng thật bàn tay anh ta đang siết chặt.
Anh không thể nào ngờ là lại gặp tôi chứ không phải ai khác? - Carton nói.
Thật không tin nổi lại là anh. Ngay cả lúc này tôi cũng chưa tin. Không phải anh... - Nỗi lo đột ngột nảy trong tâm trí Darnay. - ...Anh không bị bắt giam chứ?
Không. Tình cờ tôi có uy quyền đối với một cai ngục ở đây và nhờ thế mà tôi được đứng trước mặt anh. Cô ấy... vợ anh nhờ tôi đến, anh Darnay.
Người tù siết chặt tay Carton.
Tôi chuyển đến anh lời yêu cầu của cô ấy.
Là gì?
Lời nài xin khẩn thiết và nghiêm trọng nhất cô ấy đã nói bằng giọng thống thiết nhất mà anh chắc chắn quá quen và quá nhớ.
Người tù hơi ngoảnh mặt đi.
Không còn thời gian, đừng hỏi tại sao tôi chuyển lời nhắn hay muốn biết rõ sự tình; cấp bách lắm rồi. Anh phải làm theo... Tháo đôi giày anh đang mang ra, và mang giày của tôi vào.
Có một chiếc ghế đặt sát tường buồng gian, phía sau người tù. Carton đã nhanh như chớp đẩy Darnay ngồi xuống rồi anh đứng thẳng lên, chân đã tháo giày.
Mang giày tôi vào đi. Hãy làm theo, hãy dùng hết ý chí. Mau!
Carton, không có cách nào thoát khỏi nơi này; không thể nào thoát được. Anh sẽ chết cùng tôi mất. Thật điên rồ.
Sẽ là điên rồ nếu tôi yêu cầu anh trốn thoát; nhưng tôi có nói vậy đâu? Khi nào tôi bảo anh đi ra khỏi cánh cửa đó thì hãy bảo tôi điên rồ và cứ ở lại đây. Đổi cà vạt của anh cho tôi; đổi áo khoác của anh cho tôi. Trong lúc anh mặc áo, để tôi tháo dải băng buộc tóc của anh, và anh phải lắc đầu cho tóc bù rối giống tôi!
Mau lẹ lạ thường, và với sức mạnh gần như siêu phàm của ý chí và hành động, Carton buộc Darnay phải thay đổi trang phục. Người tù cứ như một đứa trẻ trong tay anh.
Carton! Carton ơi! Thật điên rồ. Không thể nào thoát được, chưa bao giờ thoát, nhiều người đã thử và luôn thất bại. Xin anh đừng để số phận cay đắng của tôi kéo theo cái chết của anh.
Darnay ơi, tôi có yêu cầu anh đi ra khỏi cửa không? Khi nào tôi nói thế thì hãy khước từ. Trên bàn có sẵn giấy mực. Tay anh còn cầm bút vững không?
Tôi đang viết lúc anh vào.
Vậy thì lại cầm bút lên và viết theo lời tôi đọc. Mau, anh bạn, mau lên!
Đưa tay bóp vầng trán hoang mang, Darnay ngồi vào bàn. Carton, bàn tay phải đặt trên ngực mình, đứng kề bên.
Viết đúng như tôi đọc.
Gửi cho ai đây?
Không ai cả. - Tay Carton vẫn đặt lên ngực.
Ghi ngày tháng không?
Không.
Người tù ngước lên sau mỗi câu hỏi. Tay vẫn đặt lên ngực, Carton cúi nhìn.
“Nếu người còn nhớ,” - Carton đọc cho Darnay viết, - “những lời riêng tư giữa hai ta ngày xa xưa, người sẽ hiểu ngay khi đọc được những dòng này. Người sẽ nhớ những lời riêng tư ấy, ta biết. Bởi người vốn không dễ lãng quên.”
Anh định rút bàn tay trên ngực xuống thì người tù tình cờ ngước nhìn lên trong vẻ hoang mang trước việc cấp bách này. Bàn tay Carton dừng lại, nắm chặt một vật gì.
Viết xong “dễ lãng quên” chưa? - Carton hỏi.
Xong. Trong tay anh là khí giới ư?
Không, tôi không có vũ khí.
Anh cầm gì trong tay thế?
Rồi anh sẽ biết ngay. Viết tiếp đi; còn mấy lời nữa thôi. - Carton lại đọc tiếp. - “Ta biết ơn dường nào khi đã tới lúc ta có thể chứng tỏ lời xưa. Ta làm điều đó không chút ân hận và buồn đau.” - Vừa đọc anh vừa nhìn đăm đăm vào người viết, bàn tay Carton chầm chậm và kín đáo di chuyển xuống gần gương mặt Darnay.
Cây bút từ những ngón tay của Darnay rơi xuống bàn, và anh ta đờ đẫn nhìn quanh.
Làn hơi gì thế? - Darnay hỏi.
Làn hơi?
Một làn hơi lạ bay ngang mặt tôi?
Tôi không thấy gì cả; ở đây chẳng có gì lạ đâu. Cầm bút viết cho xong đi. Nhanh lên, nhanh!
Như dường trí nhớ bị sa sút, hoặc năng lực đã rối loạn, người tù cố gắng tập trung chú ý. Trong lúc Darnay ngước nhìn với ánh mắt lờ đờ và hơi thở gấp gáp đổi khác, Carton vẫn đăm đăm nhìn Darnay, bàn tay anh lại đặt trong ngực áo.
- Nhanh lên, nhanh!
Người tù lại cúi xuống tờ giấy.
“Nếu không nhân dịp này,” - bàn tay Carton lại thận trọng và kín đáo hạ xuống, - “ta sẽ không bao giờ còn cơ hội nào nữa. Nếu không nhân dịp này,” bàn tay Carton kề bên mặt người tù, - “bao khó khăn sẽ thêm chồng chất về sau. Nếu không nhân dịp này...” - Carton nhìn cây viết và thấy nét chữ đang ngoằn ngoèo không còn đọc được.
Bàn tay Carton không còn đưa lên ngực mình nữa. Người tù đứng bật dậy với ánh mắt trách móc, nhưng mũi anh ta đã bị bàn tay phải Carton bịt kín, hông anh ta đã bị bàn tay trái Carton ôm chặt. Darnay yếu ớt chống cự vài giây với người đã đem tính mạng ra cứu anh ta; nhưng chỉ sau một phút Darnay đã nằm dài bất tỉnh trên sàn.
Bàn tay mau lẹ và trái tim quả quyết, Carton mang mặc những trang phục của người tù đã cởi bỏ, chải lại mái đầu, và buộc tóc bằng dải băng đã buộc tóc người tù ấy. Xong anh gọi khẽ:
Vào đi! Mau! - Và tên mật thám Barsad đi vào. - Thấy chưa? - Carton ngước nhìn lên. Anh đang quỳ một chân bên người tù bất tỉnh, tay đang cho bức thư vào ngực áo. - Rủi ro của ông có quá lớn không?
Ông Carton, - tên mật thám trả lời kèm một cái búng tay rụt rè, - rủi ro của tôi không nằm ở đó, ở trong chuyện này, nếu như ông làm đúng như cam kết.
Đừng lo. Tôi thề sẽ làm đúng như đã nói.
Phải vậy thôi, ông Carton, nếu chuyện chém đầu năm mươi hai người là đúng. Nếu như ông cứ mặc đồ như thế mà làm y lời thì tôi không sợ gì hết.
Khỏi phải sợ! Chẳng mấy chốc nữa tôi sẽ hết đường gây nguy hiểm cho ông, còn những người khác, cầu Chúa, họ sẽ mau chóng đi khỏi chốn này! Bây giờ gọi người giúp đưa tôi ra xe đi.
Ông? - Tên mật thám lo lắng.
Tức là người này, người tôi đã đổi trang phục. Ông đi ra theo cổng mà ông đã đưa tôi vào phải không?
Hẳn rồi.
Tôi đã yếu sức và choáng váng khi ông đưa tôi vào trong, và bây giờ khi ông đưa tôi ra, tôi đã ngất luôn. Tôi không chịu nổi cuộc chia tay vĩnh biệt này. Những chuyện như vậy thường xảy ra ở đây, rất thường, sống chết là tùy ở ông. Mau đi! Gọi người giúp!
Ông thề không phản bội tôi chứ? - Tên mật thám run rẩy nói khi ngập ngừng lần cuối cùng.
Cái ông này! - Carton giậm chân nói. - Tôi đã thề rồi mà, tiến hành đi chứ đừng phí phạm thời giờ quý báu nữa! Đích thân ông phải đưa người này tới chỗ sân nhà đó, ông đã biết chỗ, đích thân ông đưa người này vào cỗ xe chờ sẵn ở đó, đích thân ông phải cho ông Lorry nhìn thấy người này, bảo ông ấy chỉ cần khí trời thông thoáng là người này hồi tỉnh, không phải thuốc men gì, bảo ông ấy nhớ lời tôi dặn đêm qua, cùng lời hứa của ông ấy đêm qua, và lên đường ngay!
Tên mật thám rút lui và Carton ngồi vào bàn, hai tay ôm đầu. Tên mật thám trở lại ngay cùng với hai người khác.
Sao thế này? - Một người vừa nói vừa nhìn thân hình nằm dài dưới sàn. Quá xúc động khi thấy bạn mình trúng số được nàng Guillotine chăng?
Họ đỡ kẻ bất tỉnh lên, đặt vào một chiếc cáng họ đang mang đến ngoài cửa rồi lom khom nhấc lên.
Không còn thời gian nữa, Evrémonde, - tên mật thám nói với giọng cảnh báo.
Tôi biết rõ, - Carton đáp. - Xin hãy lo cho bạn tôi và để tôi yên.
Vậy thì đi thôi, tụi bay, - Barsad nói. - Khiêng người này lên rồi đi thôi!
Cánh cửa đóng lại và chỉ còn Carton lẻ loi. Dùng hết thính lực, anh đứng dậy căng tai cố lắng nghe những âm thanh nào có thể là dấu hiệu nghi ngờ hay báo động. Không hề có. Tiếng chìa khóa xoay, tiếng cửa đóng sầm, tiếng bước chân xa dần trên các hành lang; không nghe tiếng la to nào, tiếng chân hấp tấp nào khác thường. Thấy dễ thở hơn, lát sau anh lại ngồi xuống tiếp tục lắng nghe cho tới khi đồng hồ điểm hai tiếng.
Sau đó anh bắt đầu nghe những tiếng động mà anh không sợ hãi, bởi chính anh đã ban cho chúng một ý nghĩa thiêng liêng. Nhiều cửa ngục liên tiếp được mở ra, rồi cuối cùng là cánh cửa buồng giam của anh. Một cai ngục cầm danh sách trong tay, nhìn vào, nói ngắn gọn: “Theo tôi, Evrémonde!”. Và anh đi theo tới một phòng lớn âm u ở đằng xa. Hôm ấy là một ngày đông ảm đạm, với bóng tối bên ngoài lẫn bên trong, anh chỉ nhìn thấy lờ mờ những người khác bị đưa đến đây để trói tay. Người đứng, kẻ ngồi. Có người than khóc, hoảng loạn; nhưng số này ít. Phần lớn đều im lìm, mắt nhìn xuống sàn.
Trong lúc anh đứng ở một góc tường u tối và một số người khác trong danh sách năm mươi hai người được đưa tới sau anh, một người đi ngang qua bỗng dừng lại, ôm chầm anh như đã quen biết từ trước. Carton thầm kinh hoảng sợ bị phát hiện; nhưng người ấy đi tiếp. Chỉ một chốc sau, một cô gái anh thấy đang ngồi trên băng ghế bỗng đứng lên đi tới chỗ anh. Vóc dáng vẫn còn nét thiếu nữ, gương mặt dịu hiền không điểm tô phơi trần màu da tái nhợt và đôi mắt mở to nhẫn nhục, cô gái bắt chuyện:
Công dân Evrémonde, - cô đưa bàn tay lạnh chạm vào anh. - Tôi là một thợ may nghèo hèn, đã ở chung nhà tù La Force với ông.
Đúng rồi, - anh thì thầm đáp lại. - Tôi quên mất cô bị kết tội gì?
Mưu đồ. Dù có Chúa chứng giám là tôi không hề có tội gì cả. Sao lại như vậy được chứ? Ai mà mưu đồ được gì với một kẻ yếu đuối nghèo hèn như tôi?
Nụ cười tuyệt vọng của cô gái khiến anh xúc động, mắt rớm lệ.
Tôi không sợ chết, Công dân Evrémonde, nhưng tôi không làm gì cả. Tôi sẵn sàng chết nếu như có ích cho nền Cộng hòa vốn đã làm được nhiều việc tốt cho dân nghèo; nhưng tôi không hiểu sao lại ra cơ sự này, Công dân Evrémonde. Tôi là phận nghèo hèn yếu đuối thế này!
Cô gái đáng thương ấy khiến anh xúc động sâu xa, người cuối cùng trên đời này khiến tim anh thổn thức.
Tôi nghe nói ông đã được trả tự do, Công dân Evrémonde. Tôi mong đúng là thế?
Đúng thế. Nhưng tôi bị bắt lại và kết án.
Nếu như tôi đi cùng xe với ông, Công dân Evrémonde, xin cho tôi nắm tay ông? Tôi không sợ, nhưng tôi yếu đuối, nhỏ nhoi, như thế sẽ giúp tôi can đảm hơn.
Khi đôi mắt nhẫn nhục kia ngước nhìn, anh bỗng nhiên nhận ra ánh hồ nghi rồi kinh ngạc trong ánh mắt ấy. Anh nắm chặt những ngón tay gầy đói, mỏi mòn của cô gái, đưa lên môi mình.
Ông chết thay cho ông ấy? - Cô gái thì thào.
Và vì vợ con ông ấy. Suỵt! Đúng vậy.
Ôi, xin cho tôi nắm bàn tay dũng cảm của ông, hỡi người xa lạ?
Suỵt! Được, em gái tội nghiệp của tôi, hãy nắm tay nhau đến phút cuối cùng.
ỀỀỀ
Cũng giống những bóng tối đang bao phủ lên nhà tù, cùng giờ ấy đầu buổi chiều, bóng tối đang buông trên cổng thành trùm lấy đám đông bao quanh khi một cỗ xe tứ mã trên đường rời Paris dừng bánh để kiểm tra.
Ai đi đâu đó? Ai ở trong xe? Trình giấy! Giấy tờ được trình ra cho đọc.
Alexandre Manette. Bác sĩ. Người Pháp. Là người nào?
Ông ta đấy; ngón tay chỉ vào một ông già đãng trí, bất lực, đang lầm bầm những lời không đầu không đuôi.
Rõ ràng là Công dân bác sĩ này không ổn định tinh thần? Không chịu nổi cơn sốt Cách mạng sao?
Quá sức chịu đựng của ông ta.
Hừ! Nhiều người vẫn chịu được. Lucie. Con gái ông này. Người Pháp. Cô ta đâu?
Cô ta đấy.
Hẳn là thế rồi. Lucie, vợ của Evrémonde, phải không?
Đích thị.
Hừ! Evrémonde đã được ấn định ở chỗ khác, Lucie, con gái cô ta. Người Anh. Phải nó đây không?
Chính là cô bé.
Hôn ta đi, bé con nhà Evrémonde. Đấy, cháu đã hôn một người Cộng hòa tốt; điều mới mẻ trong gia đình cháu đấy; đừng quên! Sydney Carton. Trạng sư. Người Anh. Là người nào?
Ông ta nằm kia, trong góc cỗ xe. Ngón tay chỉ vào hướng đó.
Trạng sư người Anh này hình như đang bất tỉnh à?
Mọi người hy vọng khí trời trong lành sẽ giúp ông ta hồi tỉnh. Rõ ràng ông ta không khỏe trong người, và vừa đau buồn vĩnh biệt một người bạn là kẻ không được cảm tình của nước Cộng hòa.
Chỉ vì thế sao? Chuyện chẳng có gì ầm ĩ! Nhiều người là kẻ không được cảm tình của nước Cộng hòa, và phải thò đầu vào máy chém. Jarvis Lorry. Nhân viên ngân hàng. Người Anh. Là ông nào?
Ông ấy là tôi. Tất nhiên là người cuối cùng.
Chính ông Jarvis Lorry là người trả lời mọi câu hỏi trên. Chính ông Jarvis Lorry đã xuống xe ngựa và đứng chống tay vào cửa xe trả lời với một toán viên chức. Đám này ung dung đi vòng quanh xe, ung dung leo lên ghế xà ích, xem xét số hành lý ít ỏi trên nóc xe; đám dân quê lảng vảng chung quanh, chen gần tới các cửa xe và nhìn vào trong xe với ánh mắt thèm thuồng; một đứa bé được mẹ bế chìa cánh tay ngắn của nó ra cứ như muốn chạm vào người vợ của gã quý tộc đã lên máy chém.
Xem lại giấy tờ đi, Jarvis Lorry, đã ký xác nhận.
Chúng tôi đi được chứ, Công dân?
Các người được phép. Quất ngựa đi, xa phu! Lên đường may mắn!
Xin kính chào, các Công dân... Và nguy hiểm đầu tiên đã qua!
Lại là lời ông Jarvis Lorry trong lúc ông chắp tay, mắt ngước lên trời. Người trong xe sợ hãi, có tiếng khóc, có tiếng thở nặng nề của người lữ khách bất tỉnh.
Sao xe chạy chậm thế? Ta không thể bảo họ chạy nhanh hơn được sao?
Lucie hỏi, tay níu ông già.
Như vậy sẽ giống như chạy trốn, cháu yêu. Ta không được thúc giục họ quá mức; như thế sẽ gây nghi ngờ.
Nhìn đằng sau, nhìn đằng sau, xem chúng ta có bị đuổi theo không?
Đường trống trải, cháu yêu. Cho tới giờ không ai đuổi theo ta cả.
Xe băng qua những cụm nhà lẻ tẻ đôi ba căn, những nông trang lẻ loi, những tòa nhà đổ nát, xưởng nhuộm; xưởng thuộc da, và những nơi tương tự, rồi đồng trống và những con đường cây trụi lá. Đá lát gập ghềnh dưới vó câu, rồi bùn nhão ngập sâu hai bên xe. Có lúc xe ngựa đâm vào bùn trơn trượt để tránh những tảng đá gập ghềnh giữa lộ; có lúc cỗ xe mắc kẹt trong hào rãnh lầy lội. Nỗi khổ của lòng nôn nóng quá lớn tới mức trong cơn hoảng hốt cuống cuồng, những người trong xe chỉ muốn thoát ra và bỏ chạy - ẩn náu - làm bất cứ điều gì miễn là đừng ngừng lại.
Ra khỏi vùng đồng trống, xe lại băng qua những tòa nhà đổ nát, nông trang lẻ loi, xưởng nhuộm; xưởng thuộc da, và những nơi tương tự, rồi lại những cụm nhà lẻ tẻ đôi ba căn, những con đường cây trụi lá. Có phải những người này đã đánh lừa chúng ta cho xe quay ngược lại bằng đường khác? Đây không phải là nơi mà chúng ta băng ngang qua hai lần rồi đấy chứ? Tạ ơn Chúa, không phải. Một ngôi làng. Nhìn đằng sau, nhìn đằng sau, xem chúng ta có bị đuổi theo không? Suỵt! Tới dịch trạm rồi!
Ung dung, bốn con ngựa được tháo yên cương; ung dung, cỗ xe đứng trong đường nhỏ, không còn ngựa kéo, và không có khả năng nào di chuyển nữa; ung dung, bốn con ngựa mới xuất hiện, từng con một; ung dung, hai mã phu mới đi theo sau lũ ngựa, vừa uống rượu vừa cuộn dây roi; ung dung, hai mã phu cũ đếm tiền, tính nhầm tổng số và không hài lòng kết quả. Suốt thời gian đó, những trái tim lo sợ của chúng ta đang đập theo nhịp dồn còn gấp gáp hơn tiếng vó ngựa phi nước đại nhanh nhất trần đời.
Cuối cùng, hai mã phu mới đã lên yên, hai người cũ ở lại phía sau. Cỗ xe lại băng xuyên làng mạc, ngược đồi xuống dốc, và chạy trên vùng đất thấp ngập nước. Thình lình, hai mã phu vung tay nói chuyện sôi nổi và xe dừng gấp khiến bốn con ngựa như muốn nhảy dựng lên. Có người đuổi theo sao?
Hê! Người ở trong xe kia! Nói đi!
Chuyện gì thế? - Ông Lorry nhìn ra cửa sổ xe hỏi.
Họ nói bao nhiêu người?
Tôi không hiểu ý ông?
...Ở trạm cuối cùng đó. Hôm nay bao nhiêu người lên máy chém?
Năm mươi hai.
Tôi nói đúng mà! Số đẹp! Anh bạn Công dân của tôi đây cứ bảo là bốn mươi hai; xứng đáng cho thêm mười cái đầu nữa. Máy chém tuyệt vời. Tôi thích vậy đó. Hê! Đi tiếp! Hú!
Trời ngả về đêm. Lữ khách hôn mê bắt đầu cử động; anh ta đang hồi tỉnh lại; và đã nói năng mạch lạc; anh ta nghĩ vẫn còn đang ở bên bạn; anh ta hỏi bạn mình, đích danh, đang cầm gì trong tay. Ôi Chúa nhân từ, xin thương xót chúng con, và cứu giúp chúng con! Coi chừng, coi chừng, xem chúng ta có bị đuổi theo không?
Chỉ có gió vun vút sau lưng; và mây cuồn cuộn sau lưng, và mặt trăng lao xuống sau lưng, và cả đêm hoang đang đuổi theo họ; ngoài ra, cho tới giờ phút này, chẳng có gì đuổi theo họ.
