Nắng rạng ngời ngày hôn lễ, ba người đã sẵn sàng trước cửa phòng đóng kín của bác sĩ, ông Manette đang nói chuyện với Charles Darnay ở bên trong. Họ chuẩn bị đến nhà thờ: cô dâu xinh đẹp, ông Lorry, và chị Pross - đối với chị ta, việc hôn nhân này hẳn phải là điều hoan hỉ tột cùng nếu như trong lòng chị ta chưa buông cái ý nghĩ rằng thằng em Solomon lẽ ra phải là chú rể, nhưng dần dần chị ta cũng phải chấp nhận điều không thể tránh khỏi này.

Thế đấy! - Ông Lorry có chiêm ngưỡng cô dâu bao nhiêu cũng không chán, nãy giờ ông cứ lăng xăng quanh cô ngắm nghía từng li từng tí bộ áo cưới xinh đẹp, giản dị. - Thế đấy! Ta đã bế cháu vượt biển về đây chỉ để có ngày hôm nay, cháu Lucie ạ, từ lúc cháu còn ẵm ngửa. Chúa phù hộ cho ta! Lúc đó ta nào có nghĩ ngợi gì! Lúc đó ta nào biết có ngày mình sẽ có nhiệm vụ quan trọng là giao phó cháu cho cậu Charles đâu!

Chuyện cưới xin này có phải ý ông đâu, - chị Pross chất phác lên tiếng, và bởi vậy lúc đó làm sao ông biết trước được? Vớ vẩn!

Vậy sao? À; nhưng chị đừng có khóc chứ? - Ông Lorry hiền từ nói.

Tôi đâu có khóc, - chị Pross đáp. - ổng khóc thì có.

Tôi à, chị Pross? - Tới bây giờ thì ông Lorry đã dám trêu ghẹo chị ta, khi có dịp.

Chứ ai mới đây; chính mắt tôi thấy, và tôi không lạ gì. Cái hộp bát đĩa bằng bạc của ông là món quà đủ khiến ai thấy cũng phải ứa nước mắt, - chị Pross nói. Khi hộp quà mang tới tối qua, không có cái dĩa cái thìa nào mà không làm tôi khóc mờ cả mắt.

Vậy là tôi hài lòng quá rồi, - ông Lorry nói, - mặc dù thề danh dự, tôi không hề cố ý làm ai phải khóc mờ mắt vì những món quà nhỏ mọn ấy. Lạy Chúa! Đây là dịp để một người đàn ông suy ngẫm về tất cả những gì hắn đã mất mát. Trời, trời, trời! Nghĩ mà xem, trong gần năm mươi năm qua lẽ ra đã có lúc xuất hiện một bà Lorry rồi!

Có đâu! - Tiếng chị Pross.

Bộ chị tưởng không bao giờ có được một bà Lorry nào đó sao? - Quý ông mang tên Lorry hỏi.

Xì! - Chị Pross cãi. - Ông độc thân từ lúc còn nằm nôi kìa.

Chà! - Ông Lorry vui vẻ vừa nói vừa chỉnh lại bộ tóc giả nhỏ, - cũng có thể lắm.

Và số trời đã định cho ông độc thân suốt đời từ khi ông chưa đẻ nữa kia, - chị Pross chưa chịu thôi.

Vậy thì chắc là, - ông Lorry nói, - chắc là tôi xui xẻo rồi, lẽ ra tôi phải có tiếng nói trong chuyện lựa chọn lối sống của mình chứ. Thôi đủ rồi! Nào, cháu Lucie của ta, - ông già dịu dàng vòng cánh tay qua eo cô gái, - ta nghe tiếng họ lui tới trong phòng bên cạnh, cho nên ta và chị Pross, là hai con người chính thức lo công việc, đều muốn nhân cơ hội cuối cùng này nói với cháu mấy điều mà cháu muốn biết. Cháu cưng, cháu đã giao phó người cha bao dung của cháu cho những người đàng hoàng và biết thương yêu như là chính cháu vậy; chúng ta sẽ chăm lo chu đáo mọi bề cho cha cháu trong nửa tháng tới, lúc vợ chồng cháu đi Warwickshire và quanh đó, ngay cả công việc ở Ngân hàng Tellson ta cũng bỏ qua một bên, hay gần như vậy, để lo cho cha cháu. Rồi sau nửa tháng, cha cháu sẽ đi cùng hai vợ chồng cháu sang xứ Wales một chuyến thêm nửa tháng nữa, cháu sẽ thấy là chúng ta sẽ trả lại cha cháu cho cháu trong tình trạng khỏe mạnh và vui vẻ nhất. Đó, ta nghe thấy tiếng chân Người Ta đang đi tới cửa rồi. Hãy cho ta hôn cháu yêu cùng lời chúc phúc của tên già cổ hủ độc thân này trước khi Người Ta vào đón nhận cháu.

Ông đưa hai bàn tay ôm gương mặt xinh đẹp của Lucie một hồi lâu, nhìn ngắm những biểu hiện trên vầng trán mà ông nhớ mãi, rồi áp mái tóc vàng óng ả kia vào bộ tóc giả nhỏ màu nâu của mình với vẻ trìu mến và dịu dàng, cái cử chỉ chân thành ấy dẫu có cổ hủ cũng đã là cách bộc lộ yêu thương từ khi có loài người.

Cửa phòng bác sĩ rộng mở, ông cùng Charles Darnay đi ra. Mặt bác sĩ tái nhợt như không còn chút máu nào - lúc hai người đi vào trong phòng, sắc mặt ông đâu có như thế. Nhưng phong thái điềm tĩnh của ông thì không thay đổi, chỉ có ánh mắt sắc sảo của ông Lorry mới nhận ra có dấu hiệu u ám như một luồng gió buốt vừa thổi qua khiến vị bác sĩ có vẻ gì đó sợ hãi và tránh né giống ngày trước.

Ông Manette chìa cánh tay cho con gái khoác rồi đưa cô xuống lầu, ra xe ngựa mà ông Lorry đã thuê cho ngày trọng đại này. Những người còn lại đi theo trong một chiếc xe khác, và chẳng bao lâu sau, ở nhà thờ gần đó, nơi không có kẻ lạ nhòm ngó, Charles Darnay và Lucie Manette đã nên duyên hạnh phúc.

Ngoài mắt lệ rưng rưng chiếu rạng những nụ cười của mọi người khi xong hôn lễ, trên bàn tay cô dâu là ánh rực rỡ, lấp lánh của mấy hạt kim cương mới xuất hiện từ trong lòng túi áo tăm tối của ông Lorry. Họ về nhà dùng điểm tâm, và mọi chuyện diễn ra tốt đẹp, rồi tới lúc mái tóc vàng từng hòa lẫn với những lọn tóc bạc của người thợ giày khốn khổ trên gác xép thành Paris giờ đây lại một lần nữa hòa lẫn cùng mái đầu bạc trên ngưỡng cửa lúc chia tay.

Đó là cuộc giã biệt khó khăn dù chỉ xa cách không lâu. Nhưng người cha khích lệ con gái rồi cuối cùng nhẹ nhàng tách khỏi vòng tay ôm chặt của con, ông thốt lên:

- Charles, đưa Lucie đi nhé! Lucie đã là vợ con rồi đó!

Và bàn tay bối rối của cô con gái vẫy chào mọi người qua cửa sổ xe ngựa, rồi nàng ra đi.

Góc phố khuất nẻo qua lại của những kẻ nhàn tản hiếu kỳ, việc chuẩn bị hôn lễ này rất đơn giản và gọn gàng, trên đường chỉ còn lại bác sĩ, ông Lorry và chị Pross. Đến khi ba người quay vào bóng râm của tiền sảnh cũ kĩ lạnh lẽo thì ông Lorry mới thấy nét mặt ông Manette đổi khác hẳn, dường như biểu tượng cánh tay vàng gắn trên tường cao vừa giáng cho bác sĩ một cú đấm hiểm độc.

Ông bác sĩ tất nhiên đã phải kiềm nén cảm xúc quá nhiều, và nếu những thay đổi đột ngột có bộc lộ ra khi có dịp buông thả thì cũng không lạ gì. Nhưng ông Lorry đâm lo là vì ông Manette lại mang nét mặt thất thần của thời đau khổ trước đây; khi họ lên lầu, cái cách ông bác sĩ lơ đãng vò đầu, bước vào phòng riêng như kẻ mất hồn lại khiến ông Lorry nhớ đến anh chủ tửu quán      Defarge      và chuyến đi dưới ánh      sao.

Chắc là... -      sau một lúc suy      nghĩ âu      lo, ông thì thào với chị      Pross. -

Chắc là ngay lúc      này chúng ta tốt      nhất không nên nói gì với bác sĩ,      hay làm phiền ông ấy. Tôi      phải ghé Tellson      xem qua      công việc; tôi sẽ đi ngay      rồi quay lại liền thôi. Lúc đó, chúng ta sẽ đón xe đưa bác sĩ đi chơi điền dã và ăn đó, rồi tất cả sẽ ổn thôi.

Ông Lorry ghé tới Tellson thì dễ hơn là rời khỏi đó. Ông bị giữ chân đó hai giờ liền. Lúc quay lại, ông một mình đi lên chiếc cầu thang cũ kĩ, không hỏi han gì gia nhân, cứ thế đi thẳng tới phòng bác sĩ. Tiếng gõ đập khe khẽ vẳng ra khiến ông dừng bước.

Lạy Chúa! - Ông giật mình. - Chuyện gì thế?

Ôi trời, ôi trời! Hỏng hết rồi! - Chị Pross, mặt mày hãi hùng, hai bàn tay vặn lấy nhau, nói nhỏ vào tai ông. - Biết ăn nói làm sao với cô chủ cưng đây? Ông ấy không nhận ra tôi, và cứ đóng giày!

Ông Lorry nói bừa vài câu trấn an chị ta rồi đi thẳng vào phòng bác sĩ. Băng ghế cũ đã hướng về phía nguồn sáng như ông đã từng thấy trước kia, và người thợ giày đang cặm cụi, bận bịu làm việc.

- Bác sĩ Manette. Bạn ơi, bác sĩ Manette!

Bác sĩ nhìn ông một hồi - nửa như dò hỏi, nửa như tức giận vì bị quấy rầy - rồi lại khom lưng làm tiếp.

Ông Manette đã cởi bỏ áo khoác và áo gi-lê; áo sơ-mi mở phanh cổ giống như ngày xưa; và thậm chí cái vẻ mặt hốc hác, mỏi mòn thuở ấy cũng đã quay lại. Ông làm việc cần cù - có vẻ nôn nóng - cứ như công việc bị chậm trễ lâu rồi.

Ông Lorry liếc nhìn chiếc giày trên tay bác sĩ và nhận ra đó chính là chiếc giày đang làm dang dở ngày nào. Ông nhặt chiếc còn lại nằm bên cạnh ông Manette và hỏi kiểu giày.

Giày bách bộ của tiểu thư, - bác sĩ nói lầm bầm, không ngẩng lên. - Lẽ ra xong lâu rồi. Để yên đó.

Ồ, bác sĩ Manette. Hãy nhìn tôi đi!

Bác sĩ làm theo một cách phục tùng máy móc như ngày trước, tay vẫn không ngừng việc.

Ông biết tôi mà, bạn ơi? Nghĩ lại đi. Việc này đâu có đúng nghề của ông.

Không cách gì khiến bác sĩ Manette nói lời nào nữa. Ông cứ ngẩng lên một lúc mỗi khi nghe bảo ngước nhìn, nhưng có hỏi han mấy cũng không thốt một tiếng. Ông cứ làm, làm, làm việc trong im lặng, và lời ông Lorry cứ như rơi rụng trong thinh không hay bật vào một bức tường không hồi vọng. Tia hy vọng duy nhất mà ông Lorry thấy được là ông bác sĩ đôi lúc vẫn lén ngước nhìn lên dù không ai yêu cầu. Những lúc đó, ánh mắt bác sĩ như nhuốm vẻ tò mò hay hoang mang - chẳng khác nào ông Manette đang cố hóa giải bao hồ nghi trong tâm trí.

Ông Lorry lập tức ghi khắc ngay hai điều quan trọng hơn hết; thứ nhất là không được cho Lucie biết chuyện này; thứ hai là phải giấu kín với những người có quen biết ông bác sĩ. Cùng với chị Pross, ông liền tiến hành điều quan trọng thứ hai trước, bằng cách loan tin bác sĩ không khỏe nên cần nghỉ ngơi hoàn toàn vài hôm. Về phần Lucie thì chị Pross vì lòng tốt mà phải lừa dối; chị ta viết thư nói là bác sĩ có công việc cần phải vắng nhà và trong thư chị bịa chuyện có nhận được mấy dòng thư vội vàng của bác sĩ gửi về nhà báo tin.

Ông Lorry buộc phải dùng cả hai phương sách này với hy vọng là bác sĩ sẽ sớm tỉnh trí lại. Trong trường hợp đó, ông còn một cách nữa dự phòng; tức là tìm kiếm lời khuyên nào đó mà ông nghĩ là tốt nhất cho tình trạng của bác sĩ Manette.

Hy vọng bác sĩ chóng hồi phục và như thế sẽ tiện lợi cho cách thứ ba, ông Lorry quyết định quan sát ông Manette thật kĩ nhưng càng kín đáo càng tốt. Thế là lần đầu tiên trong đời, ông thu xếp tạm nghỉ việc ở Tellson và túc trực bên cửa sổ trong phòng bác sĩ.

Ông thấy ngay là có cố bắt chuyện với ông Manette chỉ càng tệ hại thêm, vì càng bị thúc ép thì ông bác sĩ càng rối trí. Ông Lorry từ bỏ ý định ấy ngay ngày đầu tiên và quyết định chỉ ngồi yên trước mặt ông Manette, tránh xa một chút, im lặng như một cách phản kháng lại chứng hoang tưởng của ông bác sĩ, hoặc ngăn chặn cho nó đừng trầm trọng thêm. Cho nên ông cứ ngồi bên cửa sổ, đọc hay viết gì đó, cố hết sức tỏ ra thoải mái, tự nhiên cứ như trong phòng này ai muốn tự do làm gì thì làm.

Trong ngày đầu tiên, ai cho ăn uống gì thì bác sĩ Manette ăn uống và cứ cặm cụi làm giày, cho đến khi không còn ánh sáng - trời đã tối đến mức ông Lorry không tài nào đọc hay viết gì được mà ông Manette còn làm việc thêm nửa giờ nữa mới cất dụng cụ chờ sáng mai tiếp tục. Lúc đó ông Lorry mới đứng dậy nói:

- Ông có muốn ra ngoài không?

Bác sĩ cúi gằm nhìn sàn nhà hai bên như ngày xưa, rồi ngước lên như ngày xưa, rồi nhắc lại bằng giọng khe khẽ ngày xưa:

Ra ngoài?

Vâng, đi dạo với tôi đi. Sao lại không nhỉ?

Bác sĩ không buồn trả lời, cũng không nói thêm gì nữa. Nhưng ông Lorry tưởng chừng đã nhìn thấy ông bác sĩ - trong lúc khòm lưng trên băng ghế trong bóng tối, hai khuỷu tay chống gối, đầu gục trong hai bàn tay - đã mơ hồ mấp máy câu hỏi “Sao lại không?”. Với sự sắc sảo của người chuyên nghiệp, ông Lorry đã nhận ra điều kiện thuận lợi, và ông quyết cứ duy trì như thế.

Chị Pross và ông chia hai phiên trong đêm ở phòng kế bên trông chừng bác sĩ. Ông Manette cứ đi tới đi lui rất lâu mới ngả lưng xuống giường, nhưng đã nằm xuống là ngủ say. Tới sáng ông dậy sớm và đi thẳng tới băng ghế, làm giày tiếp.

Sang ngày thứ hai, ông Lorry vui vẻ chào đích danh bác sĩ, và nói chuyện về những đề tài mà hai người gần đây thường trao đổi. Ông Manette không đáp lời nào, nhưng rõ ràng là có nghe những gì ông Lorry nói, và có suy nghĩ về những chuyện đó, dù tâm trí xáo trộn. Điều ấy khích lệ ông Lorry gọi chị Pross vào giúp sức, nhiều lần trong ngày; những lần đó, họ bình thản nói về Lucie, về người cha đang hiện diện, làm như chẳng có gì xảy ra. Họ cố tỏ ra trò chuyện tự nhiên, không kéo dài quá, và cũng không quá thường xuyên để tránh phiền nhiễu ông bác sĩ; và tấm lòng bằng hữu của ông Lorry bừng sáng khi thấy là ông bác sĩ đã hay ngước nhìn lên hơn, đã tỏ ra có phần chú ý đến những điều khác thường chung quanh.

Lúc trời lại sụp tối, ông Lorry hỏi như hôm qua:

Bác sĩ thân mến ơi, ông có muốn ra ngoài không? Vẫn như hôm qua, ông Manette nhắc lại:

Ra ngoài?

Vâng, đi dạo với tôi đi. Sao lại không nhỉ?

Lần này, ông Lorry giả vờ đi ra khi không thấy ông bác sĩ nói năng gì, và vắng mặt chừng một giờ mới quay lại. Trong lúc đó, bác sĩ Manette đã chuyển tới chỗ ngồi bên cửa sổ và ngồi đó nhìn xuống cây tiêu huyền; nhưng thấy ông Lorry trở về, ông lại len lén quay về băng ghế thợ giày.

Thời gian trôi qua rất chậm, và hy vọng của ông Lorry mong manh dần, lòng càng lúc càng trĩu nặng, mỗi ngày nặng nề qua lại nối tiếp bằng một ngày nặng nề hơn. Hết ngày thứ ba đến ngày thứ tư, rồi thứ năm. Năm ngày, sáu ngày, bảy ngày, tám ngày, chín ngày.

Hy vọng càng lúc càng lụi tàn, lòng càng lúc càng trĩu nặng âu lo, ông Lorry đã trải qua chín ngày như thế. Bí mật này vẫn giữ kín, Lucie vẫn hạnh phúc không hay biết gì; nhưng ông không thể không thấy người thợ giày kia, bàn tay lúc đầu hơi quên nghề giờ càng lúc càng thành thạo đến đáng sợ, chưa bao giờ người ấy làm giày chăm chú đến thế, và đôi tay chưa bao giờ nhanh nhẹn, điêu luyện đến thế, trong bóng tối chạng vạng ngày thứ chín.