Trong một cái quán nhỏ chỉ cao đến háng, tôi bắt gặp thằng Bébert. Nó cũng chui vào đấy để trốn ai. Nó đã trông thấy tôi chạy từ nhà lão Henrouille ra.
- Chú ở đằng ấy đến đấy à? nó hỏi tôi. Chú ơi, bây giờ ta phải lên nhà mấy người ở tầng năm, để thăm cho chị con gái...
Khách hàng nữ mà nó mách cho tôi, thì tôi đã biết rõ rồi, đứa con gái có cái mông to bè ấy... Cặp đùi đẹp của nó, vừa dài vừa mượt như nhung... Nó có cái gì đó cố tình làm ra vẻ âu yếm và rõ ràng là duyên dáng trong các động tác của những người phụ nữ rất cân đối về mặt tình dục. Nó đã đến nhờ tôi khám nhiều lần từ khi mắc chứng đau bụng. Mới hai mươi nhăm tuổi, phá thai đến lần thứ ba thì bị biến chứng, bố mẹ nó gọi đó là bệnh thiếu máu.
Phải nhìn tận mắt mới thấy người nó rắn chắc, cân đối, với cái ham thích được giao cấu mà ít thấy phụ nữ nào có được. Kín đáo trong cuộc sống, phải chăng trong dáng điệu và nói năng. Chẳng có gì là cuồng loạn. Nhưng rất có năng khiếu, được nuôi dưỡng tốt, rất cân đối, một nữ vô địch đích danh trong loại của nó, tất cả là thế. Một nữ lực sĩ xinh đẹp dành cho thú vui xác thịt. Không có gì khiếm khuyết về mặt này. Nó chỉ lui tới đám đàn ông đã có vợ. Và cũng phải là những tay sành sỏi, những người biết nhìn nhận, biết đánh giá những thành quả thiên nhiên tuyệt mỹ và không coi một thiếu sót nhỏ nào đó như cái gì ghê gớm. Không, làn da nó mượt mà, nụ cười xinh xinh, dáng đi uyển chuyển quý phái với sự đung đưa khoáng đạt của cặp mông, xứng với bầu nhiệt huyết sâu trầm, đáng giá của một số “sếp văn phòng” am tường đối tượng của mình.
Có điều là các vị sếp văn phòng không thể bỏ vợ cho những chuyện này. Trái lại, họ viện lý do gìn giữ hạnh phúc gia đình. Và thế là mỗi lần có chửa đến tháng thứ ba là con bé phải tìm đến bà đỡ, mà cái này thì không thiếu dịp xẩy ra. Khi đã là đứa con gái đa dâm mà không còn được một gã ngoại tình dưới tay thì không phải ngày nào cũng cười cợt được đâu.
Mẹ nó mở cửa cầu thang cho tôi với ý phòng ngừa bị ám sát. Mụ ta thì thào nhưng giọng cứ oang lên, dữ dội, còn tệ hơn cả những lời nguyền rủa.
- Bác sĩ ơi, không biết tôi có tội tình gì với Trời mà lại đẻ ra một đứa con gái đến thế này! À mà tôi xin bác sĩ ít nhất cũng đừng nói gì với ai trong khu phố ta nhé!... Tôi tin ở ông đấy!
Mụ không hết bồn chồn với những nỗi khiếp sợ và lo lắng những gì xung quanh hàng xóm nghĩ về việc này. Mụ như người bị thánh ốp vì làm điều bậy bạ. Tình trạng này kéo dài đã lâu.
Mụ để cho tôi quen dần với bóng tối trong hành lang, với mùi tỏi tây trong nồi súp, với giấy dán trên tường, với những tiếng líu lo ngớ ngẩn và giọng nức nở nghẹn ngào của mụ. Cuối cùng, từ những tiếng lí nhí qua lời than vãn, chúng tôi đã đến bên giường đứa con gái ốm đang mệt lả không còn gượng được nữa. Tôi định khám, nhưng nó ra máu dữ quá, nhẽo nhoẹt không còn thấy được gì bên trong cửa mình. Toàn là máu hòn máu cục. Cũng réo lóc bóc giữa háng con bé y như trong cổ lão đại tá bị cụt đầu trong chiến tranh dạo nào. Tôi đành chỉ nhét một túm bông tướng và kéo chăn lên, đơn giản thế thôi.
Mẹ nó không nhìn gì cả, chỉ mình nói mình nghe:
- Tôi chết mất, bác sĩ ơi! Tôi nhục nhã mà chết mất thôi!
Tôi cũng chẳng can ngăn mụ. Tôi không còn biết làm gì nữa. Trong căn phòng ăn nhỏ ngay bên cạnh, tôi thấy tay bố đi đi lại lại. Hắn ta có lẽ chưa sẵn sàng tỏ thái độ trước tình huống này. Có lẽ hắn chờ đến khi sự việc hai năm rõ mười mới xác định cái tư thế của mình. Hắn cứ như thể còn đứng ngoài rìa. Con người ta thường chạy quanh từ tấn tuồng này sang tấn tuồng khác. Trong lúc phông màn còn chưa kéo lên, họ còn chưa phân biệt được đâu vào đâu, vai trò của họ thế nào, thế là họ đứng ì ra đấy, hai tay buông thõng trước tình hình, các bản năng cụp lại như chiếc dù, đầu óc rối bời, sa vào cảnh tự triệt tiêu. Đờ đẫn ngơ ngác.
Nhưng mụ vợ lại giữ vai trò chủ yếu, giữa đứa con gái với tôi. Tấn tuồng có thế đổ sập, mụ cũng chẳng cần, hay dở ra sao cũng mặc.
Tôi chỉ còn biết trông mong ở mình để dứt ra khỏi sự lôi cuốn rối rắm này.
Tôi đưa ra một lời khuyên hú họa là phải chở ngay con bé vào nhà thương cho người ta mổ thật nhanh.
Chà! Thật khốn khổ thân tôi! Thế là tôi đã tạo cớ cho mụ ta te tái, mụ chỉ chờ có thế.
- Thật nhục nhã! Đi nhà thương! Nhục nhã làm sao, bác sĩ ơi! Với chúng tôi, chỉ còn thiếu có nước ấy thôi! Thật là quá quắt!
Tôi không còn gì để nói nữa. Tôi ngồi xuống, nghe mụ ta giãy giụa huyên náo hơn với những lời lẽ thật là thê thảm. Quá nhục nhã, quá ngượng ngùng dẫn đến sức ì vô tận. Thế gian sao mà quá nặng nề. Thây kệ. Trong khi mụ réo đến cả trời đất quỷ thần, tru tréo kể khổ, tôi cúi gầm xuống, tiu nghỉu, bỗng thấy dưới chân giường con bé máu đọng thành vũng nhỏ và đang theo bờ tường chảy ra cửa. Máu giỏ giọt đều đều từ giát giường xuống tí tách. Mấy chiếc khăn giữa háng con bé đã ướt đẫm. Dù sao tôi cũng phải nhỏ nhẹ hỏi xem đã ra hết rau chưa. Hai bàn tay con bé, tái tím lại, buông thõng hai bên giường. Nghe tôi hỏi, mụ ta lại tuôn ra một tràng những lời ai oán than van chán ngắt. Thế cũng quá đủ với tôi rồi, chẳng còn phản ứng làm gì.
Lâu nay tôi thường khó ngủ vì luôn luôn bị cái vận đen nó ám ảnh, nên cũng chẳng cần quan tâm đến sự buông thả trong gia đình này dẫn đến chuyện này hay chuyện nọ. Tôi nghĩ bụng, đứng mãi làm gì, tốt hơn là cứ ngồi xuống mà nghe mụ ta la hét. Chẳng phải cái gì to tát nhưng như thế cũng đủ thỏa lòng khi mình đã trở nên con người nhẫn nhục. Mà cũng chẳng còn gì buộc phải chặn con mụ dữ tợn ấy lại, đúng lúc mụ “không còn biết làm sao đây để cứu vãn cái danh dự gia đình nhà mụ”. Vai kịch mới hay chứ! Mụ tiếp tục hò hét! Tôi đã biết tỏng đi rồi, cứ sau mỗi lần phá thai cho con gái là mụ lại giở ra trò ấy, cố làm cho mồi lần mỗi hay hơn. Kéo dài được bao lâu là tùy lòng! Hôm nay hình như mụ đã sẵn sàng nâng hiệu quả lên gấp mười lần!
Nhìn mụ, tôi thầm xét đoán, hẳn là mụ cũng đã từng là một trang tuyệt thế, hẳn đã có thời da thịt mềm mại lắm đây, chỉ phải cái lắm lời, phí hoài năng lượng, cởi mở hơn đứa con gái mà sự thầm kín vốn được cô đọng trong vẻ đẹp tuyệt trần thật sự đáng yêu. Những vẻ đẹp ấy chưa được ai nghiên cứu kỳ công cho tương xứng. Mụ mẹ đoán ra được cái ưu thế tự nhiên của con gái và đem lòng ganh tị, mụ bài bác mọi cái gì là bản năng, tự mình để cho mọi người thấy mình chìm lắng vào những cõi sâu thẳm không quên, và làm ra vẻ ta là con người tiết hạnh.
Dẫu sao, về mặt kịch tuồng thì thảm họa đó cũng gây phấn hứng cho mụ. Với những giọng run run đau đớn, mụ có lẽ đã chiếm lĩnh được cái thế giới nhỏ nhoi bị co hẹp này, nơi chúng tôi đang lúng túng với nhau vì lỗi lầm của mụ. Không còn ai nghĩ được cả đến việc lánh xa ra nữa. Tuy vậy, tôi cũng cứ thử xem. Thử làm cái gì đó... Như người ta bảo, đó là nhiệm vụ của tôi. Nhưng tôi đã chót ngồi ấm chỗ mất rồi.
Nhà này xem ra vui mắt hơn nhà Henrouille, tuy cũng xấu xí nhưng tiện nghi hơn. Mát mẻ. Không đến nỗi u ám như đằng kia, chỉ phải cái không đoan chính.
Ngơ ngác, mỏi mệt, tôi đưa mắt nhìn xem các thứ trong căn phòng. Những đồ gia dụng nhỏ bé không giá trị, nhất là tấm vải phủ trên lò sưởi có đính chuỗi nhạc màu hồng từ lâu không còn ai bán ngoài cửa hàng nữa, hộp bánh quy kem, cái bàn khâu có gương soi mà bà cô tỉnh lẻ có lẽ có luôn đến hai cái. Tôi không buồn nhắc đến vũng máu dưới gầm giường, vẫn còn giỏ giọt đều đều, mụ có thể lại gào to hơn và tôi thì chẳng còn chịu nổi nữa. Có lẽ chẳng bao giờ mụ thôi kể lể, oán trách. Mụ đã dấn thân vào đấy rồi.
Lặng thinh dõi nhìn qua cửa sổ, bên ngoài, những tấm màn nhung xám xịt của buổi chiều tà đã phủ kín dần dẫy phố trước mặt, từng ngôi nhà nối tiếp nhau, nhỏ trước lớn sau chìm cả vào bóng tối, và người ta thì cũng không còn sức mà hối hả, yếu ớt, lập lờ, lộn xộn, bước thấp bước cao từ hè đường này sang hè đường kia trước khi biến hẳn vào màn đêm.
Xa xa, về phía các pháo đài, từng hàng từng dẫy những ngọn đèn lập lòe như đom đóm rải khắp như những hàng đinh căng trùm sự lãng quên lên thị xã. Lại còn những đốm sáng mầu đỏ nhấp nháy trong những chiếc đèn cốc trốn các tầu thủy như cả một hạm đội từ đâu kéo đến để đợi chờ, run rẩy, mở ra phía sau ngọn Tháp những tấm cửa lớn của Đêm tối.
Giá như người mẹ kia chịu ngưng lại ít phút để mà thở, và dành lấy một khoảnh khắc yên lặng, thì có lẽ tôi ít nhất cũng có thể đi đến chỗ chối bỏ được tất cả, kể cả việc cố quên đi rằng mình cần phải sống. Nhưng mụ vẫn dồn ép tôi.
- Bác sĩ ơi, liệu tôi có thụt rửa cho nó được không? Bác sĩ thấy thế nào?
Tôi không trả lời có mà cũng chẳng trả lời không. Nhưng đã được hỏi ý kiến thì một lần nữa tôi lại khuyên đưa ngay đi nhà thương. Thế là lại những tiếng the thé đáp lại, còn gay gắt hơn, quyết liệt hơn, chói tai hơn. Chẳng làm gì được nữa.
Tôi kín đáo bước từ từ ra cửa.
Bóng tối lúc này ngăn cách chúng tôi với cái giường bệnh nhân.
Tôi hầu như không còn nhận ra hai tay đứa con gái trên tấm đra, vì đều mầu xanh tái như nhau.
Tôi quay lại xem mạch cho nó, mạch đập nhỏ hơn, mau hơn lúc nãy. Nó thở dốc. Tôi vẫn nghe rõ máu giỏ giọt xuống nền nhà với những tiếng nhỏ như tiếng đồng hồ đeo tay càng lúc càng chậm, càng lúc càng yếu đi. Chẳng còn làm gì được nữa. Mụ mẹ dẫn tôi ra cửa. Mụ tê tái và lại một lần nữa căn dặn, van nài tôi:
-Bác sĩ ơi, trước hết ông có hứa được với tôi là sẽ không nói gì với ai không? Bác sĩ thề với tôi được không?
Tôi đã hứa những gì người ta muốn. Tôi chìa tay. Đó là hai mươi quan. Mụ khép dần cửa lại sau lưng tôi.
Ở dưới nhà, cô thằng Bébert đứng chờ sẵn với bộ mặt hợp với tình huống. Mụ hỏi săn đón:
-Sao, không trôi chảy à?
Tôi biết rằng chị ta chờ ở dưới ấy đã suốt nửa giờ rồi để lấy khoản hoa hồng quen thuộc: hai quan. Tôi không thể thoát đi đâu được. Chị ta còn muốn biết: “Thế đằng nhà Henrouille, không xong à?” Hy vọng được món “boa” về nhà ấy nữa. Tôi trả lời: “Họ không trả tiền”. Thật là thế. Nụ cười đã chuẩn bị, chuyến thành cái bĩu môi. Chị ta dò xét tôi.
“Dẫu sao thì cũng chẳng có gì đáng tiếc là không biết cách làm cho người ta phải trả tiền, bác sĩ ạ. Nhưng như thế thì bác sĩ làm sao có thể để người ta phải tôn trọng mình?... Người ta trả tiền ngay trong ngày hôm nay hoặc chẳng bao giờ cả!” Cũng đúng thế. Tôi chuồn. Trước lúc đi tôi đã đặt đỗ lên luộc. Bây giờ khuya rồi, đã đến lúc phải đi mua sữa. Ban ngày, cứ gặp tôi mang chai là họ mỉm cười. Gượng gạo. Không thật đâu.
Thế rồi mùa đông ấy kéo dài lê thê suốt nhiều tháng nhiều tuần. Tất cả chìm trong sương mù và mưa, không còn thoát ra được.
Bệnh nhân thì không thiếu, nhưng chẳng mấy người có khả năng và có ý muốn trả tiền. Nghề y quả là bạc bẽo. Đến với người giầu thì mình như thằng đầy tớ, gặp cánh nghèo mình lại như tên ăn cắp. “Danh dự”? [104*] Chứ nghĩa mới hay làm sao! Người ốm đã không đủ tiền ăn, tiền đi xem phim, vậy mà còn bắt họ nộp “danh dự” nữa? Nhất là vào lúc họ đã thập tử nhất sinh. Thật chẳng đơn giản. Đành bỏ qua, để trở nên tử tế và cứ thế lặng lẽ trôi.
Khoảng cuối tháng giêng, tôi bán trước hết cái tủ ly, nói với hàng xóm rằng để cho rộng nhà, rồi dọn phòng ăn thành phòng tập thể dục. Ai tin tôi? Tháng hai, để có tiền nộp thuế, tôi bán thêm cái xe đạp và cái máy hát của Molly cho hôm tôi đi. Nó thường chơi bài No More Worries![105*] Tôi vẫn còn nhớ điệu nhạc trong đầu. Và cũng chỉ còn lại có thế. Chồng đĩa hát của tôi đã từ lâu chạy sang quầy hàng của Bézin và hẳn là tay ấy đã bán hết đi rồi.
Để ra vẻ mình vẫn còn giầu có, tôi nói khoác rằng sẽ tậu ô tô vào dịp đẹp trời sắp tới, và cũng vì thế tôi vay trước một ít tiền mặt. Xét cho cùng, tôi chẳng có gan để làm nghề y một cách nghiêm chỉnh. Mỗi lần người ta tiễn ra cửa, sau khi đã cho họ những lời khuyên và kê cho họ một cái đơn thuốc, tôi liền thao thao bình luận cốt để việc trả tiền khỏi kéo dài thêm mấy phút nữa. Tôi biết diễn cái trò quỷ này. Phần lớn khách hàng của tôi là những người có vẻ khốn khổ, hôi hám, lại còn hay gườm gườm nữa, đến nỗi tôi phải tự hỏi không biết họ đào đâu ra hai chục quan để đưa cho mình và liệu họ có thịt mình để bù lại không. Dù thế nào tôi cũng vẫn cần những món hai chục quan ấy. Thật nhục nhã! Sẽ chẳng bao giờ hết đỏ mặt.
“Danh dự!” các đồng nghiệp của tôi vẫn gọi cái khoản tiền ấy như thế. Không biết tởm! Cứ như thể cái từ ngữ ấy là một sự dĩ nhiên, chẳng còn phải lý giải gì nữa... Nhục nhã! tôi không thể không coi mình như vậy và không thể không thoát ra khỏi đó. Người ta giải thích mọi lẽ, tôi biết rồi, khổ lắm. Tuy nhiên không vì thế mà ai đã cầm lấy một trăm xu của kẻ nghèo và kẻ ác thì mãi mãi là tên đáng tởm! Cũng từ lúc ấy, tôi bỗng thấy mình cũng đáng tởm như bất cứ ai khác. Không phải vì tôi đã làm gì tục tĩu, điên loạn với trăm đồng xu hay với mười quan của họ. Không! Chính vì lão chủ nhà đã ngoạm mất miếng lớn nhất trong đó rồi, nhưng tuy thế tôi vẫn không lấy thế làm lý do bào chữa cho mình. Ta có thể coi đó là một lý do nhưng đâu chỉ có một cái ấy. Lão chủ nhà còn tồi tệ hơn cứt nữa ấy chứ. Tất cả là ở đấy.
Cũng do luôn luôn lo lắng bồn chồn lại thường bị những trận mưa rào trong mùa giá lạnh, nên đến lượt tôi cũng có cảm giác mình mắc một thứ bệnh như bệnh lao. Không tránh được. Cái đó nhất định phải đến khi mình không còn thấy được một thú vui nào nữa. Thỉnh thoảng tôi cũng mua đây đó vài quả trứng, nhưng chế độ ăn uống với tôi chủ yếu là rau khô. Của này lại lâu chín. Tôi cứ phải theo dõi cho nó sôi trong nhiều giờ ở trong bếp sau những buổi khám bệnh và cũng do ngồi ở tầng một nên nhìn được bao quát toàn cảnh sân sau khá rõ. Những cái sân sau ở những ngôi nhà kiểu chung cư thường là nơi không được ngó ngàng tới. Tôi có đủ thời giờ để nhìn cái sân sau nhà tôi, nhất là để nghe đủ thứ chuyện ở đó.
Từ chỗ đó vang lên dội xuống nheo nhéo đủ thứ tiếng la hét từ hai mươi ngôi nhà bao quanh, cho đến tận cả tiếng những con chim non của mấy bà gác cổng kêu chiêm chiếp không tìm thấy chuồng ở gần những nhà tiêu cửa rả xộc xệch, đung đưa. Có đến cả trăm tay bợm rượu cả nam lẫn nữ say khướt kéo nhau đến đó chửi bới cãi cọ, nhất là sau những bữa trưa thứ bẩy. Đây cũng là thời điểm dữ dội trong cảnh sinh hoạt của các gia đình. Người ta ngoạc mồm ra mà thách đố nhau, ném cốc chén vào mặt nhau, ông bố thì vung cái ghế lên như định bổ vào đầu vợ, còn bà mẹ lại giơ thanh củi ra như xỉa mũi giáo vào chồng! Liệu hồn những kẻ yếu! Trâu bò húc nhau mà... Những cái tát, những cú đấm giội xuống lũ trẻ con và chó mèo, vì chúng không thể tự vệ mà cũng không thể chống lại. Cứ sau cốc vang thứ ba, loại vang đen, tồi nhất, bắt đầu là con chó bị đòn, người ta giẫm mạnh gót lên chân nó, để nó phải biết đói cùng lúc với người. Tiếng cười bật lên hô hố khi con chó ăng ẳng biến vào gầm giường như vừa bị đâm thủng bụng. Không có gì kích thích cánh đàn bà ngà ngà say bằng cái đau đớn của mấy con vật, chỉ tiếc là không có ngay những con bò mộng cho họ. Cuộc đấu khẩu lại tiếp tục một cách hằn thù, hống hách như một cơn điên loạn, lần này thì mụ vợ khơi mào trước, xỉa xói tay đàn ông những lời thách đấu gay gắt. Tiếp đến ẩu đả, bát đĩa cốc chén xoang xoảng. Cái sân hứng lấy những tiếng ầm ĩ, vang động khắp xung quanh. Lũ trẻ khiếp sợ la khóc the thé. Chúng phát hiện được ra tất cả những gì có trong bố mẹ chúng. Chúng kêu gào sấm sét đổ xuống bố mẹ chúng.
Tôi đã trải qua nhiều ngày kiên nhẫn chờ xem cái thường xảy ra cuối những màn kịch gia đình ấy.
Chuyện ấy đã diễn ra ngay trước cửa sổ nhà tôi, trên gác ba ngôi nhà trước mặt.
Không trông thấy gì nhưng nghe rất rõ.
Mọi chuyện đều có hết. Không phải chuyện chết chóc, mà thường thường là cái gì khác và khá là tồi tệ, nhất là đối với trẻ em.
Trên tầng ấy có một gia đình ở thuê, trò ấy diễn ra vào những hôm chỉ có hai bố mẹ ở nhà. Đầu tiên là hai người cãi nhau hồi lâu rồi yên đi một lúc. Sắp sửa ra trò. Họ gọi đứa con gái vào. Con bé biết chuyện gì rồi, nó lập tức khóc rống lên. Vì nó biết chuyện gì sắp xẩy ra với nó. Nghe tiếng khóc, có thể đoán nó khoảng lên mười. Qua nhiều lần, về sau tôi cũng hiểu được cặp vợ chồng ấy đã làm gì con bé.
Trước hết họ trói con bé lại, mất khá nhiều thì giờ đấy, y như trong một ca mổ. Cái ấy đã kích thích họ rồi. Tay chồng rủa con: “Đồ thối thây!” Đến lượt mụ vợ chửi luôn: “Đồ đĩ!”. Cả hai đồng thanh: “Phải uốn nắn dạy dỗ mày mới được, con đĩ này!” họ tưởng tượng ra đủ thứ để chửi mắng con. Con bé bị trói gần chân giường. Nó rên rỉ như con chuột nhắt sa bẫy. “Đừng có giẫy vô ích, con khốn kiếp, mày không trốn thoát được đâu. Nào! Không trốn được đâu!” mụ dùng đủ lời chửi mắng con như mắng một con ngựa. Nứng lắm rồi, mụ nứng lắm đấy. Con bé nhẹ nhàng van xin mẹ: “Mẹ ơi, mẹ cứ đánh con đi, nhưng mẹ im đi, mẹ ơi!” Mụ không im nhưng hình như có cái gì khe khé trong họng. Tôi lắng nghe đến cùng để tin chắc là mình không lầm. Tôi không sao nuốt nổi những hạt đỗ luộc trong khi chuyện đó xẩy ra. Tôi cũng không thể khép cửa sổ lại nữa. Mình thật chẳng hay ho gì, chẳng làm được trò trống gì, chỉ biết ngồi đó mà nghe, nghe mãi, nghe khắp. Tuy vậy, tôi tin rằng sẽ được tiếp thêm sức để nghe những chuyện ấy, thêm sức để đi xa hơn, những sức kỳ cục, và lần sau, tôi sẽ có thể xuống dưới thấp hơn, nghe những tiếng than khóc mà tôi chưa từng được biết, hay trước đây tôi đã biết không đúng, bởi vì người ta bảo rằng ở nhiều chỗ khác còn những tiếng than khóc chưa ai từng nghe, từng biết.
Khi họ đã đánh con đến mức nó không gào rống lên được nữa, con bé tuy thế còn kêu rên nho nhỏ qua mỗi hơi thở, thoi thóp. Lúc đó, tôi nghe thấy tay chồng sướng rên bảo mụ vợ:
-Lại đây nào! Nhanh lên! Lại đằng này!
Thế rồi cánh cửa phòng bên cạnh sập lại sau lưng họ. Một hôm tôi nghe thấy mụ vợ bảo chồng:
-Julien ơi! Yêu anh quá, anh ơi, em có thể ăn luôn cả cứt anh, dù cho anh có ỉa ra những cục to thế này này...
Chị gác cổng giải thích cho tôi rằng họ làm tình với nhau như thế đấy, làm tình ngay trong bếp, cạnh vòi nước. Họ không thể thỏa mãn được với nhau bằng cách khác.
Dần dần, tôi biết được tất cả những chuyện đó về họ ở ngoài phố. Những lần gặp họ, cả ba cùng đi với nhau, chẳng có gì là đáng để ý. Họ đi dạo như một gia đình thật sự. Tay ấy, tay bố, tôi còn thấy mỗi lần đi qua gian hàng của anh ta, ở góc đại lộ Poincaré, anh ta là nhân viên bán hàng của nhà hàng “Giầy dành cho những bàn chân nhậy cảm”.
Phần lớn thời gian, cái sân của chúng tôi chỉ phơi bầy rặt những sự gớm ghiếc, nhất là vào mùa hè. Thôi thì đủ cả dọa nạt, đấm đá, đổ ngã, những tiếng chửi rủa không còn nghe được ra thế nào. Mặt trời chẳng bao giờ rọi được xuống hết sân. Bởi thế cái sân như được sơn phết một mầu lam thẫm rất dầy, nhất là ở các góc. Mấy người gác cổng có ở đấy những nhà tiêu riêng giống như những đõ ong. Ban đêm, họ đi đái, đụng vào những thùng rác khua vang như sấm.
Quần áo giăng ra phơi hết cửa sổ này sang cửa sổ khác.
Sau những bữa tối, nếu không lao vào những cuộc cãi cọ, xô xát, thì họ cũng oang oang tranh cãi về kết quả những cuộc đua ngựa. Nhưng rồi các nhà thể thao võ mồm ấy cũng thường kết thúc bằng những cái tát, những cú đấm, vì chuyện này hay chuyện nọ, để buộc đối thủ phải câm miệng.
Mùa hè ở đây cái gì cũng nặng mùi. Trong sân không còn có gió, chỉ còn các thứ mùi. Mà mùi súp-lơ thối thì không gì địch lại được. Một cái súp-lơ thối bằng mười cái chuồng chồ kể cả những cái đầy tràn. Chuyện dĩ nhiên! Những cái chuồng xí tầng hai thì luôn luôn tràn phè. Bà gác cổng nhà số 8, bà lão Cézanne, phải đến với một cái gậy để chọc cho thông. Tôi thường đứng xem bà lão múa cái gậy như múa kiếm. Cũng vì thế chúng tôi dần dà chuyện trò với nhau.
Bà khuyên tôi:
- Tôi mà như ông là tôi gạt luôn ra mấy đứa ễnh bụng... Đàn bà con gái trong cái khu này là phóng đãng lắm... Không thể tin được!... Mà đám ấy thì còn gì hơn là được ông điều trị cho họ!... Tôi thì tôi nghĩ tốt hơn là cứ chữa cho mấy anh chàng ký quèn lại hơn... Nhưng cần nhất phải đòi tiền ngay.
Chẳng biết tự đâu mà bà lão Cézanne có tính khinh mạn của giới quý tộc đối với những người lắm điều, nhiễu sự...
-Cái đám thuê nhà ấy là chẳng bao giờ vừa ý cả, y như bọn tù ấy, gây khổ gây sở cho mọi người!... Lúc thì nhà tiêu tắc... Hôm khác thì hở ống ga... Rồi hòm thư bị mở trộm!... Luôn luôn khiếu kiện... Luôn luôn quấy rầy!... Có tay còn nhổ cả vào giấy đòi tiền nhà nữa... Bác sĩ xem...
Ngay cả việc thông hố xí, bà lão Cézanne thường phải thoái thác vì rất khó.
Tôi chẳng biết họ nhét cái gì vào trong ấy nữa, mà muốn thông thì cũng phải để cho nó khô ráo!... Tôi biết chứ... Họ cứ bỏ đấy chán chê rồi mới báo!... Cứ đến lúc đã tràn phè ra!... Đã có trường hợp phải thuê người phá hẳn cái ống ra, nó cứng lắm!... Tôi cũng chẳng biết họ nốc những gì mà lắm thế... Quân rạch túi!...
