Có thể nói rằng chúng tôi đã choáng ngợp cảnh hội hè trong mắt và cả trong đầu nữa! Thật là rộn rã, náo nhiệt! Nào để anh quay em! Để anh chiếm đoạt em! Để anh trêu chọc em! Và chúng tôi trộn lẫn nhốn nháo tất cả vào với ánh đèn, với ồn ĩ, với tất tật! Nào tiến lên với sự khéo léo và táo bạo và vui nhộn! Trong cái áo khoác ba đờ xuy, mỗi người cố tỏ ra cái hấp dẫn của mình, có vẻ táo tợn, lại hơi xa cách để cho mọi người biết rằng ta đây vốn quen ăn chơi ở những chốn đắt tiền hơn, “expensifs” nói theo tiếng Ăng lê.

Chúng tôi thích thú ra vẻ những con người kỳ tài và hoạt bát, mặc dầu cơn gió lạnh tê tái và nỗi lo quá đà vào những cuộc vui chơi để ngày mai lại hối tiếc, có khi hối tiếc cả tuần.

Nhạc lại nổi tướng lên từ nhà tròn. Đến lộn mửa với cái bài van-xơ của Faust mà họ chơi ở nhà tròn, thật là họ muốn chơi thế nào tùy thích. Lúc thì tụt xuống lúc lại vọt lên tận cái trần quay tròn lấp lóe hàng nghìn ngọn đèn. Chẳng đơn giản chút nào. Cây đàn oóc đau khổ bởi cái nhạc tức anh ách trong lòng nó. Mời ông mời bà mua kẹo nu ga? Hay ông bà thích bắn bia? Xin tùy chọn!...

Trong đám chúng tôi, vào cuộc bắn bia, thì Madelon, mũ đội lật trên trán, là người bắn giỏi nhất.

-Anh xem này! cô bảo Robinson. Em không run tay đâu nhé! Ấy là chúng mình vừa uống nhiều đấy!

Để bạn hiểu được đúng cái giọng trò chuyện ấy, xin kể là chúng tôi vừa trong một nhà hàng ra.

-Lại trúng phát nữa! Madelon trúng giải một chai sâm banh! Bính boong! Lại trúng hồng tâm nhé!

Tôi thách cô đuổi được tôi trên vòng đua ô tô [147*].

-Nào! cô trả lời hăng hái. Người nào phần nấy nhé!

Tôi rất bằng lòng được cô nhận lời. Đây là một cách để xích lại gần nhau. Sophie không ghen. Cô có lý do của mình.

Robinson lên xe sau với Madelon còn tôi với Sophie ngồi xe trước. Thế là hai xe liên tiếp dính vào nhau trong hàng loạt trận va quệt! Nào, tớ đâm cho nổi u lên đây này! Tớ bám sát đây này! Nhưng tôi thấy ngay rằng Madelon không thích trò xô lấn. Hơn nữa cả Léon cũng thế, cũng không thích trò chơi ấy nữa. Có thể nói là họ không thoải mái lắm với chúng tôi. Đến một hành lang, trong khi chúng tôi bám vào lan can, thì mấy chú lính thủy con bắt đầu ra tay sờ soạng bất kể đàn ông hay đàn bà, và mời mọc đủ thứ. Chúng run lập cập, giành giật nhau, chọc ghẹo nhau. Từ khắp chốn đổ về đây những tay sờ soạng nắn túi và lại còn tiếng nhạc hăm hở, trổ đủ ngốn nữa chứ. Rồi ùa nhau vào những chiếc thùng có bánh lãn, mỗi lần thúc vào nhau là lại sửng cồ đến nổ con ngươi. Thú vui mà! Bạo lực đi liền với đùa tếu! Tất cả tiếng đàn phong cầm cho những trò vui! Tôi muốn hòa giải thật sự với Madelon trước khi rời đám hội. Tôi tha thiết, nhưng cô ta không chút đáp lại những cử chỉ cầu thân của tôi. Không, dứt khoát là thế. Cô còn dỗi với tôi. Cô vẫn giữ khoảng cách. Tôi đâm ra lúng túng. Cái đó làm cho cô trở lại tâm trạng cũ. Tôi đành chờ dịp khác. Vả lại về mặt sinh lý, cô cũng có thay đổi, và cả những mặt khác nữa.

Tôi nhận thấy, đứng bên Sophie thì cô thua, cô tẻ nhạt hơn. Tình bạn đối với cô có khá hơn, nhưng có thể nói rằng lúc này cô tỏ ra trịch thượng. Cái đó làm tôi khó chịu. Tôi sẵn sàng tát tai cô nữa, nếu cô quay lại hay nói với tôi một cách trịch thượng. Nhưng tôi chỉ cười tủm! Đang hội hè, không phải lúc để gây khóc lóc! Vui chơi đi đã!

Sau đó, trong lúc cùng đi, cô kể cho Sophie biết rằng cô đã có việc làm ở nhà một bà dì. Ở phố Rocher, một bà dì làm áo nịt phụ nữ. Cứ tin là thế đi.

Ngay từ lúc ấy, đã không khó gì mà không thấy được thực tế là cuộc gặp gỡ để hòa giải đã thất bại. Và cả cái ý đồ của tôi cũng hỏng nốt. Thậm chí phá sản nữa.

Chúng tôi đã sai lầm trong việc tìm gặp nhau lại. Sophie thì chưa nắm rõ được tình hình. Cô ấy không cảm thấy rằng, gặp lại nhau chỉ tổ làm mọi việc phức tạp thêm... Lẽ ra Robinson phải nói, phải báo trước cho tôi biết rằng Madelon lại ngoan cố đến mức ấy... Thật đáng tiếc! Được thôi! Luôn luôn và dù thế nào thì cũng cứ đến thẳng “Caterpillar”! như người ta gọi thế. Chính tôi đề nghị, chính tôi chi tiền, vấn đề là làm sao thử một lần nữa tìm cách xích lại được với Madelon. Nhưng cô luôn luôn ẩn núp, tránh mặt tôi, cô lợi dụng đám đông để leo lên hàng ghế trên với Robinson, tôi bị lừa. Bóng tối nhập nhoạng lại càng làm chúng tôi bối rối thêm. Tôi kết luận thầm: không còn làm gì được nữa. Và cuối cùng thì Sophie cũng đồng ý với tôi. Cô hiểu rằng trong tất cả chuyện này, tôi còn là nạn nhân của sự tưởng tượng tồi tệ của chính mình.

- Anh thấy chưa! Cô ta giận rồi đấy! Em nghĩ tốt nhất là bây giờ ta để yên cho họ với nhau... Còn chúng mình, có lẽ ta làm một vòng ở Le Chabanais trước khi về...

Đây là một việc mà Sophie rất thích, vì ngay khi còn ở Praha cô đã nhiều lần nghe nói đến Le Chabanais, nay đã đến đây thì cô không mong muốn gì hơn là được tận mắt thấy được nơi này để có thể tự đánh giá, Nhưng chúng tôi tính nhẩm với nhau đến Chabanais sẽ rất tốn, mà tiền mang đi không đủ. Thôi đành bỏ qua vậy.

Ngay lúc đang còn chơi ở Caterpillar, Robinson đã có chuyện cái lộn với Madelon. Cả hai tức tối bỏ khu Carrousel chạy xuống. Rõ ràng là tối hôm ấy, cô cắm cảu khó gần. Nhằm dịu bớt tình hình và dàn xếp mọi chuyện, tôi mời họ tham gia một trò vui để nguôi cơn giận, đó là trò câu cổ chai. Madelon cau có nhận lời. Tuy thế cô ta vẫn cứ thắng chúng tôi, câu cái nào được cái ấy. Chỉ việc lựa khéo cái vòng lọt xuống dưới nút chai rồi giật mạnh dây câu theo tiếng chuông, thế là xong. Chủ quán phải kinh ngạc. Ông ta trao giải thưởng “nửa chai vang Thái công Malvoison”, nhưng Madelon không vừa ý. Cô bảo ngay chúng tôi rằng cô không thích uống thứ vang tồi ấy... Thế là Robinson mở luôn nút, để uống. Lại ầm ĩ. Khốn khổ cho hắn ta, xưa nay hắn có uống bao giờ đâu.

Sau đó chúng tôi qua gian bắn súng đám cưới bằng kẽm. Păng! Păng! Chúng tôi thi nhau bắn với những viên đạn chì. Thật buồn là tôi không khéo tay ... Tôi chúc mừng Robinson. Hắn cũng thắng tôi trong mọi trò chơi. Nhưng cái khéo tay của hắn cũng không làm cho hắn mỉm cười. Có thế nói rằng chúng tôi đã kéo cả hai người vào một bữa lao dịch thật sự. Không sao làm cho họ phấn chấn, vui vẻ lên được. Thật là đã hết nước hết cái, tôi phải gào lên: “Ta đang đi hội đây mà!”

Nhưng họ vẫn kệ, dù cho tôi có thôi thúc, nhai nhải vào tai họ. Họ không còn nghe tôi nữa. “Thế nào thanh niên? tôi hỏi họ. Làm gì đây?... Thanh niên không vui thích nữa à? Với cái tuổi lớn hơn các người đến mười năm tôi sẽ nói gì đây? Thế nào con ngựa tơ của tôi?” Thế là họ nhìn tôi, cả Madelon và hắn, như thấy trước mắt họ một anh chàng mất trí, bị ngạt hơi, lú lẫn, không đáng để họ phải trả lời... Như thể là không còn phải mất công nói gì thêm với tôi, vì họ có nói gì thì chắc chắn là tôi cũng không còn hiểu được nữa... Cũng bằng không... Có thể là họ có lý chăng? tôi hỏi thầm trong bụng và lo lắng nhìn những người khác ở quanh mình.

Nhưng những người khác ấy đang bận bịu vào những việc của họ, họ còn mải vui chơi, họ không phải như chúng tôi đến đây để mà lắc lư với những nỗi buồn vặt vãnh. Không đâu! Họ mới thật là những người đi trẩy hội! Chỗ này một quan!... Đằng kia nửa quan!... Ánh sáng tràn trề... Rao hàng ơi ới, rồi lại nhạc, lại kẹo bánh... Như những con ruồi sà chỗ này một tí đậu chỗ kia một tị, lại còn tha những chú giòi con, những đứa nhỏ trong vòng tay mẹ tái mét, nhợt nhạt gần như đang biến vào ánh đèn quá sáng. Chỉ còn thấy hơi hồng hồng quanh sống mũi, nơi thường chảy nước mũi hay đặt những cái hôn.

Trong số những gian hàng này, tôi nhân ra ngay gian “Bắn súng của các Dân tộc”, một kỷ niệm, nhưng cũng chẳng thấy gì hơn những nơi khác. Mới đó đã mười lăm năm - tôi thầm nghĩ một mình. - Thế là mười lăm năm đã trôi qua... Quá lâu rồi! Trên suốt chặng đường ấy đã mất bao nhiêu là chúng bạn! Tôi đã tưởng cái gian “Bắn súng của các Dân tộc” sẽ chẳng bao giờ ngoi ra khỏi vũng bùn ở Sanit-Cloud...[148*] Thế mà nó lại được chỉnh trang, bây giờ thì gần như mới, cùng với âm nhạc và tất cả. Chẳng phải nói. Người ta đua nhau bắn súng trong đó. Một trường bắn bận rộn. Quả trứng cũng đã quay lại nhảy nhót ngay chính giữa, y như tôi, sau một thời gian tưởng chừng chẳng còn gì. Chỗ này phải trả hai quan. Vì trời quá lạnh, chúng tôi bỏ qua không vào bắn, tốt hơn là đi bộ cho ấm người. Chứ không phải vì hết tiền lẻ, chúng tôi vẫn còn đầy túi, tiền sủng soẻng trong túi như tiếng nhạc nhỏ.

Vào lúc đó, tôi đã cố thử tìm bất cứ cách nào để mọi người thay đổi ý nghĩ của mình, nhưng chẳng ai chịu. Giá Parapine cũng cùng tham gia với chúng tôi lúc này, chắc chắn là càng tồi tệ hơn nữa, vì ông ta vốn hay buồn rầu ở chỗ đông người. Thật may là ông lại phải ở lại trông bệnh viện. Về phần mình tôi cũng hối tiếc là đã đến đây. Madelon dù sao cũng cố cười lên, nhưng tiếng cười của cô chẳng vui tí nào. Robinson thì không làm gì khác được, đành cười gượng bên cạnh cô. Cũng vì thế, Sophie bắt đầu bông phèng một chút. Thế là đầy đủ.

Khi chúng tôi đi qua cửa hàng tay phó nháy. Anh ta đã chõm chúng tôi khi đang còn lưỡng lự. Chúng tôi định không chụp ảnh, có lẽ trừ Sophie. Nhưng vì đã ngập ngừng trước cửa hàng, chúng tôi đành dàn hàng ra trước ống kính của anh ta. Chúng tôi chịu sự chỉ huy lề mề của anh ta, cùng nhau đứng lên một cái cầu tầu bằng các-tông, có lẽ do anh ta tự làm lấy, của cái gọi là chiến hạm “Nước Pháp xinh đẹp”. Dòng chứ đó được viết trên những chiếc phao cấp cứu giả. Chúng tôi đứng như thế một lúc khá lâu, mắt nhìn thẳng đằng trước như thách thức tương lai. Các khách hàng khác sốt ruột mong cho chúng tôi mau mau xuống khỏi cầu tầu, họ trả đũa liền bằng cách chê chúng tôi xấu xí và nói hẳn ra mồm mỗi lúc một to. Họ lợi dụng lúc chúng tôi không được động đậy. Nhưng Madelon thì chẳng kiêng nể gì, cô mắng lại họ với cái giọng đanh đá miền Nam. Mọi người chúng tôi đều rất đồng tình. Thật là ăn miếng trả miếng đâu vào đấy.

Bột ma-nhê bùng sáng. Chúng tôi nhăn nhó cả với nhau. Mỗi người một ảnh. Lại còn xấu hơn cả trước [149*]. Trời mưa lọt nước qua mái bạt. Chân đã mỏi lại thêm tê buốt vì giá lạnh. Trong lúc chúng tôi đứng chụp ảnh, gió đã thốc vào người, qua những lỗ hổng ở khắp gian hàng, ngay cả áo ba đờ xuy cũng không còn chống đỡ nổi.

Lại phải đi tha thẩn giữa các lều quán. Tôi không dám nêu ra việc trở về Vigny. Vì còn quá sớm. Tiếng đàn oóc đa cảm ở chỗ vòng quay nhân lúc anh đang run rẩy lại càng làm anh căng thêm cân não. Thứ nhạc khí ấy cười cợt sự phá sản trên khắp thế gian. Qua những ống sáo mạ bạc, nó hò hét mọi người lao vào bại hoại, đến không khí ở gần đó cũng phải nổ bung vào đêm tối, băng qua các dẫy phố sặc mùi khai đổ từ đồi Buttes xuống.

Các cô sen người vùng Bretagne càng ho hắng hơn mùa đông năm trước, khi các cô mới tới Paris. Đùi vế các cô bị gió rét làm nổi vân xanh vân tím tô điểm thêm cho các bộ yên ngựa gỗ. Những chàng trai Auvergne bỏ tiền mua vé cho các cô, họ là nhân viên thực thụ của Bưu điện và ai cũng biết những tay này rất cẩn thận, đi lại thầm lén với các cô bao giờ cũng có bao cao su. Còn các cô sen thì uốn éo chờ đợi ái tình trong tiếng nhạc ồn ĩ nhõng nhẽo của vòng quay. Hơi nhói trong tim, nhưng các cô vẫn cứ ngồi đó trong cái rét sáu độ, bởi đây là thời điểm tối hậu, thời điểm thử thách tuổi xanh của mình với người tình quyết định có thể là người đứng đó, đã bị chinh phục, đang xen lẫn giữa những thằng ngu ngốc trong đám đông run rẩy. Thần Ái tình còn chưa dám ra tay... Tuy nhiên rồi mọi cái sẽ đến cùng với hạnh phúc như trong màn ảnh. Dù cậu chỉ yêu thương say đắm trong một tối thì chàng trai con nhà nghiệp chủ ấy sẽ không bao giờ còn xa lìa cô nữa... Cái đó đã thấy trước, thế là đủ. Hơn nữa cậu ta lại tốt, lại đẹp trai, lại giầu.

Trong cái ki ốt bên cạnh, ở gần ga xe điện ngầm, mụ chủ quán, bất cần tương lai, ngồi cậy mủ trên con mắt đau lâu ngày đã thành toét. Thế cũng thích, âm thầm và chẳng làm sao. Con mắt ấy đau đã sáu năm nay, ngày càng ngứa.

Những người đi dạo ùn lại bởi giá lạnh, chen chúc từng nhóm quanh gian xổ số. Chẳng với được giải nào. Càng như bị lửa thúc sau đít. Họ rảo bước và nhẩy cẫng cho ấm người, vào giữa đám đông đang xúm lại trước con bò hai đầu ở phía trước mặt.

Một gã thanh niên bé nhỏ thất nghiệp rình trong nhà đái, làm giá với một cặp dưới tỉnh đang bị sự náo động làm cho rạo rực. Tay cảnh sát chuyên theo dõi gái điếm tuy biết rõ chuyện mờ ám đó nhưng cũng mặc kệ, lúc này hắn còn đang mải theo dõi một vụ đã được mật báo ở cửa quán cà phê Miseux. Đã một tuần nay, hắn rình ở quán cà phê này. Chuyện ấy chỉ diễn ra ở quầy thuốc lá hay đằng sau sạp bán sách con heo ở cạnh đó. Dù sao thì việc này cũng đã được mật báo từ lâu. Người ta mách rằng một trong hai nơi ấy chuyên cung cấp gái bán hoa còn vị thành niên. Lại còn những bức thư nặc danh nữa. Tay luật sư hành nghề lậu ở góc phố cũng định nhằm nhè giành phần. Chuyện tất nhiên thôi. Nhưng tất cả những gì xẩy ra trên vỉa hè là thuộc quyền Cảnh sát.

Cái tiếng nổ dữ dội liên hồi như súng liên thanh gần đó, từng tràng một, chỉ là tiếng nổ của chiếc mô tô phóng bạt tử trên cái “Đĩa của Thần Chết”. Người ta bảo đấy là một “tay vượt ngục” nhưng không chác đã phải. Tuy nhiên, cũng đã hai lần nó chọc thủng cả vải rạp lao thẳng ra ngoài, rơi ngay chỗ này, và cách đây hai năm ở dưới Toulouse cũng vậy. Cho nó ngỏm luôn cùng với chiếc xe! Cho nó vỡ mặt, gãy xương sống và không ai còn nói đến nữa! Khỏi phải điếc tai vì tiếng nổ dữ dội ấy! Xe điện cũng thế, lại còn thêm tiếng chuông leng keng nữa, thế mà trong vòng có hai tháng nó cũng đã cán chết hai ông già ở Bicêtre, ngay sát các lều quán. Xe buýt thì trái lại, có vẻ kín tiếng hơn. Nó lặng lẽ đến quảng trường Pigalle, rất là thận trọng, gần như lảo đảo, hổn hển vài tiếng còi hơi, chỉ có bốn người trên xe bước xuống thận trọng từ tốn như mấy chú nhỏ đội đồng ca.

Các hàng quán sắp xếp từng nhóm với nhau, từ một bãi trống tối om, nơi các gia đình kéo nhau ra đây tiểu tiện... Quay lại thôi! Trở lại đường cũ, chúng tôi ăn hạt dẻ với nhau. Tưởng là sẽ khát nước nhưng chẳng khát mà chỉ đắng miệng. Lại còn vớ phải một con sâu trong hạt dẻ nữa. Mà người vớ phải nó lại là Madelon, một sự trùng hợp như có sắp đặt trước. Từ nãy đến giờ, chúng tôi đã cố nín nhịn được với nhau một chút, nhưng từ đây trở đi thì mọi việc giữa chúng tôi không còn ra làm sao nữa, cái cú hạt dẻ càng làm cho cô tandữ dằn hết chỗ nói. Trong lúc Madelon đi ra rãnh nước để khạc nhổ con sâu thì Léon bảo cô ta cái gì đó để ngăn lại, tôi không còn nhớ hắn ta nói gì, cũng không nhớ cái gì xảy ra với hắn, chỉ biết rằng hắn bỗng khó chịu việc cô ta đi khạc nhổ như thế. Hắn lại còn ngốc nghếch hỏi cô ta hay là đã có nghén rồi?... Càng không phải là một câu hỏi có thể nêu ra với cô... Đã thế Sophie còn tìm cách can thiệp vào cuộc cãi vã của họ, cô không hiểu được vì sao họ lại cãi nhau... Cô muốn biết.

Chuyện Sophie, một người xa lạ, chen ngang vào càng làm cho họ bực mình thêm. Cũng đúng lúc một đám thanh niên càn quấy đi qua, tách mấy chúng tôi ra. Thực tế thì bọn này chỉ là mấy đứa đi chèo kéo khách cho các quán hàng, chúng vừa làm điệu bộ vừa huýt sáo và hò la inh ỏi. Khi chúng đi khỏi, chúng tôi tìm lại nhau thì Robinson và Madelon vẫn còn đang cãi cọ.

Tôi nghĩ bụng: “Thôi đã đến lúc ra về được rồi... Còn để họ ở lại đây thêm phút nào là họ sẽ gây gổ rùm beng ngay giữa đám hội cho mà xem... Ngày hôm nay thế này là đủ rồi!” Phải thừa nhận là mọi việc đã hỏng bét.

-Cậu có đồng ý ta về không? tôi đề nghị với hắn. Hắn nhìn tôi, vẻ ngạc nhiên. Tuy vậy tôi thấy đó vẫn là quyết định khôn ngoan nhất và thích đáng nhất.

-Các cậu thấy hội hè thế chưa đủ à? tôi nói thêm. Hắn ra hiệu cho tôi, tốt hơn là nên hỏi ý kiến Madelon trước đã. Tôi cũng muốn hỏi cô ta, nhưng thấy chẳng hay ho gì. Tôi đành bảo hắn:

-Thì chúng mình đưa Madelon về.

-Đưa cô ấy về? Cậu muốn đưa cô ấy về đâu? hắn hỏi lại.

-Thì về Vigny chứ sao! tôi trả lời.

Thật là hố!... Lại thêm một chuyện hố nữa. Nhưng tôi không thể chữa lại được, tôi đã nói ra rồi.

-Chúng ta vẫn có một phòng để trống ở Vigny có thể để dành cho cô ấy! tôi nói thêm. Mình thiếu gì phòng ở đó!... Hơn nữa lại có thể ăn tối với nhau trước khi đi ngủ... Như thế lại còn vui hơn là ở đây chúng mình bị lạnh cóng hai tiếng đồng hồ rồi! Không có gì khó đâu...

Madelon không đáp lại những đề nghị của tôi, thậm chí không nhìn tôi nữa, tuy thế cô không bỏ sót một lời nào của tôi. Thế là, cái gì tôi nói là hợp ý cô. Khi tôi đi ra xa một chút, cô lẹ làng đến gần tôi hỏi nhỏ, liệu có phải tôi mời cô về Vigny là có ý lại chơi cô một vố nữa không. Tôi không trả lời gì. Không thể nào cãi lý với một người đàn bà đang ghen như cô bây giờ, sẽ chỉ càng tạo cớ sinh thêm chuyện chẳng bao giờ dứt. Mà tôi cũng không biết được thật chính xác cô ghen tức với ai, ghen tức cái gì. Những tình cảm xuất phát từ hờn ghen thường rất khó xác định. Tóm lại thì tôi cũng mới chỉ đoán là cô ta ghen như mọi người khác thôi.

Sophie thì không còn biết xử sự thế nào, nhưng cô vẫn cố tỏ ra dễ thương. Cô còn khoác luôn tay Madelon, nhưng cô này thì đã quá đỗi bực tức và hơn nữa tự bằng lòng với sự bực tức của mình nên chẳng thiết gì những cử chỉ tử tế. Chúng tôi phải luồn lách chật vật giữa đám đông để ra tới bến xe điện ở quảng trường Clichy. Vừa lúc chúng tôi sắp kịp chuyến xe điện thì một cơn mưa ào ào như thác đổ xuống quảng trường. Bóng mưa phủ kín cả vùng trời. Chỉ chốc lát, tất cả xe ô tô bị người ta xông lên chiếm chỗ hết.

“Sao, anh còn định làm nhục tôi trước mặt thiên hạ chăng?... Hử Léon?” tôi nghe thấy Madelon lại khẽ hỏi hắn ngay bên cạnh chúng tôi. Thế là chuyện chưa yên rồi. Cô hỏi tiếp: “Anh chán gặp mặt tôi rồi phải không?... Thì cứ nói là anh đã chán rồi. Nói đi. Dù cho không phải anh luôn luôn gặp tôi! Anh muốn chỉ mình anh với hai người ấy chứ gì?... Các người ngủ với nhau khi vắng mặt tôi chứ gì, tôi đánh cược thế đấy!... Anh nói đi, nói cho tôi xem nào...” Sau đó, cô im không nói gì, nét mặt đanh lại, nhăn mũi kéo hếch mồm lên. Chúng tôi đứng chờ trên hè. Cô lại tiếp: “Anh đã thấy các bạn anh đối xử với tôi thế nào chưa? Hử Léon?”

Nhưng Robinson phải công bằng mà nói, hắn không cãi lại, không gây gổ, mà cứ đứng đó nhìn sang bên kia đường, nhìn mặt tiền các ngôi nhà, nhìn đại lộ và xe cộ.

Tuy rằng, với Robinson, đây là lúc hợp với tính hung bạo của hắn. Thấy những lời đe dọa của mình không ăn thua, cô ta đổi sang cách khác, chuyển giọng âu yếm với hắn:

- Léon của em, em yêu anh lắm, anh có nghe thấy không, rằng em yêu anh lắm?... Ít nhất thì anh cũng biết được em đã làm những gì đối với anh chứ? Không thế thì cần gì em phải đến đây hôm nay?... Anh không yêu em lấy một chút xíu nào ư, Léon? Không thế nào mà anh lại không yêu em gì cả... Anh có trái tim, Léon, dù sao thì anh cũng có chút gì trong trái tim chứ? Thế thì tại sao anh lại coi thường tình yêu của em?... Hai đứa mình đã cùng mơ một giấc mơ đẹp cơ mà... Vậy mà anh cứ ác độc với em! Anh coi thường giấc mơ của em đấy, Léon! Anh bôi nhọ lên nó đấy!... Anh có thể nói rằng anh đã phá hoại lý tưởng của em... Vậy là anh muốn em không còn tin vào tình yêu nữa sao, anh?... Vậy là bây giờ anh muốn em mãi mãi đi khỏi hay sao? Có phải anh muốn thế không?

Đó là tất cả những gì cô hỏi hắn, trong lúc mưa vẫn rả rích qua mành quán cà phê.

Cô tuôn ra hết mọi chuyện giữa thiên hạ. Rõ ràng là cô đúng như hắn đã nói trước với tôi. Hắn không bầy đặt tí gì, về tính nết của cô. Tôi không thể nào tưởng tượng được hai người lại mau chóng đạt được những tình cảm mạnh mẽ đến thế, nó thế đấy.

Tranh thủ lúc xe cộ qua lại ồn ào, tôi rỉ tai Robinson rằng tình hình đã thế này, ta liệu tìm cách bứt khỏi cô ta bây giờ và chấm dứt mau thôi, mọi việc đã hỏng cả rồi, rút dù cho sớm kẻo tình hình xấu hơn thì càng giận nhau đến chết mất. Thật đáng sợ. “Cậu có muốn tớ tìm cho cậu một cái cớ để mỗi người đi một ngả không?” tôi bàn với hắn. “Chớ, nhất là chớ làm thế! Làm thế cô ta sẽ có thể nổi cơn lên ở ngay đây thì không còn ngăn lại được đâu!” Tôi không nài ép nữa.

Chung quy thì có thế là hắn ta thích cãi nhau công khai, vả lại dù sao Robinson vẫn hiểu Madelon hơn tôi. Trận mưa rào vừa tạnh, chúng tôi gọi được một chiếc taxi. Cả mấy người vội vàng leo lên xe và ngồi sát vào nhau. Ban đầu chẳng ai nói với ai. Giữa chúng tôi đang còn bực dọc nhau, về phần mình thì tôi cũng thấy hố đến thế là quá đủ rồi. Tôi có thể gắng chờ thêm chút nữa trước khi tính chuyện tiếp tục hòa giải.

Tôi và Robinson ngồi hai ghế phụ đối mặt với hai cô ngồi trên ghế trong cùng. Đang đêm hội, đường phố Argenteuil rất đông xe, nhất là quãng cửa ô. Cũng do kẹt xe nên phải một tiếng đồng hồ là ít mới về được đến Vigny. Ngồi đó suốt một tiếng, mặt đối mặt, nhìn ngó nhau, mà không nói một lời thì cũng là chuyện không bình thường, nhất là trời lại tối, người nọ lo lắng vì người kia.

Tuy vậy, giá chúng tôi cứ ngồi yên như thế, hờn giận nhưng người nào phận nấy, thì có lẽ đã chẳng xẩy ra chuyện gì. Cho đến nay, mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn giữ ý kiến này.

Rút cục thì cũng do tôi mà mấy người lại nói năng với nhau rồi việc cãi cọ xảy ra liền, càng lúc càng dữ. Nói lời với nhau thì mấy ai dè chừng cho hết được, vì lời nói thì có vẻ chẳng là gì hết, càng không có vẻ gì nguy hại, chỉ như gió thoảng, chỉ là những âm thanh phát ra từ cửa miệng, không nóng cũng không lạnh, nhưng khi đầu óc người ta đang quay cuồng trong nỗi buồn phiền nặng trĩu thì những lời nói ấy lọt vào tai ắt cũng thành chuyện. Không dò chừng những lời nói ấy thì bất hạnh sẽ đến thôi.

Có những lời nói được che giấu giữa những lời nói khác như những mảnh đá dăm. Ta không nhộn thấy được chúng có gì đặc biệt, ấy thế mà chúng vẫn làm ta ghê sợ suốt đời, ghê sợ toàn bộ, cả mặt yếu và mặt mạnh của cuộc đời... Kinh hãi thế đó... Như một vụ núi lở... Ta như kẻ chết đứng, xúc động hơn bao giờ hết... Nó như một cơn bão ập đến, quá mạnh đối với anh, hung bạo đến mức chỉ bằng tình cảm thì anh không bao giờ có thể ngờ được... Vậy đấy, ta không bao giờ có thể dè chừng cho hết được những lời nói đâu, kết luận của tôi là thế. Nhưng trước hết tôi xin kể lại mọi việc... Chiếc xe taxi chạy từ từ theo chiếc xe điện vì đường đang sửa chữa... cứ khoảng trăm thước xe lại vấp phải một rãnh lại kêu lên “Ron...ron...”. Tôi vốn là đứa hay nói như trẻ con, chỉ với chiếc xe điện ở đằng trước thì cũng không đủ làm cho tôi sốt ruột... Nhưng tôi không chịu được là cái điệu đi như đưa đám và trạng thái do dự trùm lên khắp cả... Tôi phải mau mau phá vỡ cái yên lặng để cố tìm hiểu xem có cái gì thật sự ở phía sau mình. Tôi quan sát Madelon, ngồi bên góc trái, phía trong cùng chiếc taxi, tuy cố quan sát mà hầu như chẳng thấy được gì. Cô quay mặt nhìn ra phía ngoài, nhìn phong cảnh, nói đúng ra là nhìn vào bóng đêm. Tôi bực mình nhận thấy cô vẫn ngoan cố. Mà tôi thì cũng là đứa quấy rầy. Tôi gọi, cốt để cô quay mặt về phía mình:

-Này Madelon! Chắc cô có chương trình giải trí nhưng chưa dám cho bọn tôi biết, phải không? Cô có muốn ta dừng đâu đó trước khi về không? Cô nói ngay đi...

-Giải trí! Giải trí! cô tê tái trả lời như mắng vào mặt tôi. Các người chỉ nghĩ đến cái đó thôi! Chỉ nghĩ đến giải trí thôi!... Và cô buông một loạt những tiếng thở dài não nuột hiếm thấy.

-Tôi làm những gì có thể được, tôi trả lời. Hôm nay chủ nhật mà!

-Còn anh, Léon? cô quay sang hỏi thẳng hắn. Anh cũng làm những gì có thể làm chứ?

-Tất nhiên rồi! hắn trả lời.

Xe chạy bên dẫy đèn đường, tôi nhìn được mặt cả hai. Cơn giận đã rõ. Madelon bèn cúi xuống như muốn hôn hắn. Rõ ràng là tối hôm ấy chúng tôi đã không bỏ lỡ một lỗi lầm nào!

Chiếc taxi lại phải chạy từ từ, vì từng quãng một lại gặp những xe tải chèn trước mặt. Cái đó đã gây khó chịu cho hắn ta, lại còn thêm chuyện hôn hít, và hắn đã đẩy cô ta ra một cách thô bạo, phải nói là thế. Chắc chắn đó là một cử chỉ không tử tế rồi, nhất là nó lại diễn ra ngay trước mặt chúng tôi.

Đến đầu phố Clichy, vừa vặn tới cửa ô, màn đêm đã buông xuống từ lâu và các cửa hàng đã lên đèn cả. Xe chạy dưới gầm cầu xe lửa, lúc nào cũng rình rình lên, nhưng tôi vẫn nghe ró được tiếng cô hỏi hắn: “Anh không muốn hôn em phải không?” Cô lại vào cuộc đây. Hắn vẫn không trả lời. Cô liền quay sang: hỏi thẳng tôi một cách cộc lốc. Vì đó là nỗi nhục cô không thể chịu được.

-Các người đã làm gì để cho Léon trở nên ác độc đến thế? Các người có thể nói ngay cho tôi biết không?... Các người đã kể những gì với anh ấy?...

Cô ta gây sự với tôi thế đó. Tôi trả lời:

- Chẳng có cái gì cả! Tôi chẳng nói gì với cậu ấy cả!... Tôi không bận tâm đến chuyện cãi cọ của hai người!...

Mà cũng thật lạ, quả tôi không có nói gì với Robinson về chuyện cô ta. Hắn tự do lựa chọn, tiếp tục sống với nhau hay chia tay nhau là việc của hắn. Chẳng liên quan gì đến tôi, nhưng tôi thấy chẳng cần phải cố thuyết phục cô ấy làm gì, cô ấy không còn biết điều nữa. Thế là chúng tôi lại bắt đầu ngậm miệng tuy đối mặt với nhau trong chiếc taxi. Nhưng không khí chứa đầy những ý nghĩ mắng mỏ nhau chắc khó mà giữ yên được lâu. Cô ta nói với tôi bằng cái giọng sắc mảnh tôi chưa hề nghe thấy ở cô bao giờ, một giọng đơn điệu như của một người hoàn toàn quyết đoán. Rồi cô lùi vào ngồi sâu trong góc, tôi gần như không còn thấy rõ được các cử chỉ của cô và cái đó lại càng làm cho tôi khó chịu.

Trong lúc đó, Sophie nắm lấy tay tôi. Trong tình hình ấy, cô không còn biết náu vào đâu, cô gái khốn khổ.

Khi chúng tôi vừa qua Saint-Ouen, thì chính Madelon, với sự cuồng nhiệt hơn, lại bắt đầu màn kịch than vãn của cô với Robinson. Bây giờ cô cất cao giọng và liến thoắng đặt ra cho hắn những câu hỏi về sự trìu mến và lòng chung thủy của cô. Sophie và tôi, hai đứa bối rối hết mức. Nhưng cô ta thì, ngược lại, lại tỏ ra không cần biết chúng tôi có nghe hay không. Tất nhiên, về phần tôi, càng thấy thật chẳng khôn ngoan chút nào, lại nhốt chung cô ấy vào cùng một rọ với mình, bản chất cô ta đã thế, việc đó chỉ gây thêm sự cộng hưởng và tạo cho cô sự thèm khát làm to chuyện với chúng tôi. Lại còn cái sáng kiến của tôi kéo nhau đi chung taxi mới càng hay ho làm sao!...

Còn Léon, hắn chẳng phản ứng gì nữa. Trước hết, do mỏi mệt bởi suốt buổi vừa trải qua với nhau, hơn nữa hắn luôn luôn thiếu ngủ, căn bệnh vốn có của hắn.

Tôi cũng cứ tìm cách gợi ý với Madelon: “Bình tĩnh lại đi nào, để về nhà rồi cô với cậu ta tha hồ mà phát biểu với nhau. Còn khối thời giờ!...

- Về nhà! về nhà! cô trả lời tôi bằng một giọng không thể tưởng tượng được. Về nhà nào? Tôi nói cho anh biết, chúng tôi sẽ chẳng bao giờ về cả!... Trước hết là tôi đã chán ngấy tất cả những cung cách bẩn thỉu của anh! cô nói tiếp, tôi là một đứa con gái sạch sẽ!... Tôi còn giá trị hơn tất cả các người hợp lại! Một lũ lợn... các người hoài công mà bỏ được tôi vào rọ... Các người không xứng đáng để hiểu được tôi đâu!... Các người còn quá thối nát hơn cả các người tưởng!... Tất cả những gì là sạch sẽ, là đẹp đẽ, các người không còn hiểu được đâu!...

Tóm lại là cô ta cứ như thế đánh vào lòng tự ái của chúng tồi, còn tôi thì cố ra sức mà lấy hết gân cốt, giữ cho mình ngồi thật vững trên chiếc ghế phụ, nín thinh không dám thốt ra đến một tiếng thở dài để khỏi kích động cô ta thêm, thì cũng vô ích. Cô ta cứ như bị ma ám, mỗi lần xe đổi tốc độ thì lại càng nổi cáu. Bây giờ chỉ cần một chuyện chẳng đâu vào đâu cũng có thể làm cho tình hình tồi tệ hơn, và hình như chỉ cần làm cho chúng tôi phải khốn khổ là cô ta thích thú rồi, cô không còn kìm giữ nổi bản thân để trôi tuột đến tận cùng cái bản chất của mình. Cô vẫn tiếp tục đe dọa chúng tôi:

- Mà các người đừng tưởng rằng sự việc sẽ chỉ có thế đâu! Các người tưởng có thể rũ bỏ con bé này êm ru chăng? Chà! không dâu! Bởi thế mà tôi nói ngay cho các người biết điều đó! Không, chớ có tưởng là sự việc sẽ như các người muốn đâu! Các người là đồ đê tiện hết cả... Các người đã gây cho tôi nỗi bất hạnh này! Tôi sẽ làm cho các người tỉnh ra rằng các người đáng ghê tởm hơn ai hết!...

Thế là cô ta cúi xuống túm lấy áo ba đờ xuy của Robinson và bắt đầu lay lấy lay để cả hai tay. Hắn không nhúc nhích để gỡ tay cô ra. Tôi cũng không can. Thậm chí chúng tôi thấy như việc đó làm cho Robinson khoái chí, thấy cô ta càng bị kích động hơn vì chuyện của mình. Hắn cười khẩy, thật là không tự nhiên, trong khi cô ta mắng nhiếc như thế thì hắn lắc la lắc lư như một con rối trên chiếc ghế, mũi quặp xuống, cổ mềm nhũn ra.

Tôi đang định dù sao mình cũng phải can ngăn đôi chút những trò thô lỗ này thì cũng là lúc cô ta chơi tôi ngay một vố... Cô nói toạc luôn ra cái bấy lâu cô giữ trong bụng... Có thể nói là đến lượt tôi đây, và trước mặt mọi người. Cô ta nói với tôi thế này:

-Này anh, cứ ngồi yên đấy, đồ dê cụ! Việc giữa tôi với Léon không quan hệ gì đến anh! Những thói thô bạo của ngài, tôi không chịu được nữa đâu! Có nghe rõ không? Hử? Tôi không chịu được nữa! Nếu anh còn một lần nữa thượng cẳng tay lên với tôi, thì Madelon này sẽ dạy cho anh biết phải ăn ở thế nào trên đời này!... Cắm sừng lên đầu bạn rồi sau đó lại còn đánh vợ bạn!.. Quân xỏ lá! Anh không biết xấu hổ à?

Robinson nghe được những sự thật đó, như hơi chợt tỉnh. Hắn không cười khẩy nữa. Trong giây lát, tôi tự hỏi thầm, liệu chúng tôi có thể gây gổ, chơi nhau một trận nhừ tử ngay đây không, nhưng với bốn người chen chúc trong khoang taxi, hẳn không đủ chỗ để mà đánh nhau. Chật chội quá. Tôi vững dạ.

Nhất là lúc này xe chạy mau hơn trên những con đường lớn bên sông Seine, và lắc mạnh quá, giá có muốn cử động cũng khó... Cô ta ra lệnh cho Robinson:

-Nào, Léon! Tôi yêu cầu anh lần cuối cùng, đi thôi nào! Đi thôi, anh có nghe thấy không? Để mặc xác họ! Anh có nghe tôi nói không?

Giở trò thật rồi đây.

-Léon, anh bảo dừng xe lại đi! Anh có bảo không hay là để tôi phải bảo dừng lại!

Nhưng Robinson vẫn không nhúc nhích, như bị gắn chặt vào chiếc ghế.

-Thế là anh không muốn đi chứ gì? Cô ta lại bắt đầu, anh không muốn đi hử?

Cô ta đã đe trước rằng tốt nhất là tôi cứ ngồi yên đó. Tôi cũng kiệt lực rồi.

-Anh không đi phải không? cô hỏi lại hắn lần nữa.

Chiếc taxi càng chạy nhanh, lúc này phía trước đường quang, và chúng tôi càng bị đảo loạn lên. Y như các kiện hàng lắc hết bên nọ sang bên kia. Vì hắn không trả lời thì cô kết luận:

-Được! Càng tốt! Càng hay! Chính anh đã muốn thế! Ngày mai! Anh có nghe không, không chậm hơn ngày mai đâu, tôi sẽ đến gặp ông chánh cẩm, tôi sẽ nói cho ông ấy biết, bà cụ Henrouille đã bị ngã cầu thang như thế nào! Bây giờ thì anh nghe được tôi nói gì chứ, Léon?... Anh có bằng lòng thế không?... Anh giả bộ điếc à? Hoặc anh đi với tôi ngay bây giờ, hay anh muốn sáng mai tôi sẽ đi gặp ông chánh cẩm?... Thế nào, anh muốn đi hay không thì bảo!...

Thật là một lời đe dọa thẳng thừng. Lúc đó hắn dù sao thì cũng quyết định trả lời cô ta đôi chút:

-Này em, thì lúc ấy em cũng có dính vào đấy mà... Em còn nói gì nữa...

Nghe hắn trả lời như vậy, cô càng không dịu đi mà ngược lại:

-Tôi chẳng cần quái gì cả! Dính vào đó! Anh muốn nói rằng đi tù thì tù cả hai chứ gì?... Rằng tôi đồng lõa với anh chứ gì?... Có phải anh muốn nói thế không?... Mà tôi cũng chẳng đòi hỏi gì hơn!...

Và thế là cô bắt đầu cười khẩy như một kẻ cuồng loạn, như thể cô chưa bao giờ được vui thú hơn thế...

-Này tôi nói lại cho anh biết, tôi không yêu cầu gì hơn đâu! Tôi nói cho anh biết, đi tù thì tôi càng thích!... Đừng tưởng rằng tôi sẽ xì hơi vì cái nhà tù của anh đâu!... Tôi sẽ đi đâu mà người ta muốn, vào tù cũng được! Nhưng cả anh nữa, anh cũng phải vào đó chứ, đồ độc ác?... ít ra thì cũng còn lâu anh mới dứt bỏ được tôi!... Tôi là của anh, thế đấy! Nhưng anh là của tôi! Anh sẽ phải sống với tôi ở đó! Thưa ngài, tôi chỉ có một tình yêu thôi! Tôi không phải là một con đĩ!

Nói lên điều đó, cô ta cũng đồng thời thách thức cả chúng tôi, tôi và Sophie nữa. Cô muốn nói lên lòng chung thủy và sự đánh giá đúng đắn.

Tuy nhiên, xe vẫn tiếp tục chạy và hắn vẫn không có ý dừng xe lại.

-Vây là anh không muốn đi? Anh thích đi tù phải không? Được!... Anh để kệ tôi đi tố giác chứ gì?... Anh mặc kệ tình yêu của tôi chứ gì?... Anh cũng mặc kệ phải không?... Và anh mặc kệ cả tương lai của tôi nữa ư?... Trước hết anh mặc kệ tất cả anh nữa phải không? Anh nói đi?

-Phải, với một nghĩa nào đó - hắn trả lời - Em có lý... Nhưng không phải với em hay một ai khác mà anh mặc kệ muốn ra sao thì ra... Nhất là đừng coi đó là một lời riếc móc!. Xét cho cùng thì em rất tử tế... Nhưng anh không còn khao khát tình yêu nữa. Nó làm anh chán ngấy rồi!...

Cô không chờ đợi người ta lại nói thẳng vào mặt mình như thế, và càng ngỡ ngàng không còn biết tiếp tục thế nào cuộc cãi cọ mà mình đã bắt đầu. Cô khá chưng hửng nhưng rồi cũng trấn tĩnh được ngay.

-Chà, nó làm anh chán ngấy!... Anh muốn nói nó chán ngấy thế nào? Nói rõ ra đi, đồ bội bạc bẩn thỉu...

-Không, không phải anh muốn nói em đâu, mà anh chán ngấy tất cả! hắn trả lời. Anh không còn thiết gì... Đừng trách anh điều đó...

-Sao, anh nói sao? Nhắc lại xem nào?... Tôi và tất cả là thế nào? - cô muốn tìm hiểu - Tôi và tất cả, anh hãy nói rõ xem nào? Như thế nghĩa là làm sao?... Tôi và tất cả?... Đừng có nói như nói tiếng Tầu!... Hãy nói điều đó bằng tiếng Pháp, trước mặt mọi người đây này, tại sao bây giờ anh lại chán ngấy tôi ? Anh không còn được khoái như những đứa khác à, nói đi thằng khốn nạn, làm tình với tao không còn khoái nữa à?... Mày có dám nói cái đó ở đây không?... Có dám nói trước mặt mọi người rằng mày không khoái không?...

Mặc dầu cô ta hung dữ như vậy, nhưng cách tự bảo vệ và những nhận xét ấy của cô vẫn khiến mọi người phải bật cười. Nhưng tôi cũng không cười được lâu, bởi vì cô lại tiếp tục chĩa mũi nhọn vào tôi:

-Còn hắn kia kìa, lần nào vớ được tao ở trong cái xó ấy mà hắn chẳng khoái! Thằng đểu cáng ấy! Thằng chuyên môn sờ mó gái ấy, liệu có dám nói trái điều tao nói không?... Các người nói đi, nói tất cả những gì các người muốn thay đổi đi!... Thú thật đi!.. Rằng các người muốn cái mới hơn... Muốn một cuộc truy hoan cơ!... Muốn gái tân cơ!... Tại sao lại không có gái tân?... Thật là một lũ đồi bại! Đồ con lợn! Tại sao các người còn cố tìm nguyên cớ?... Các người chỉ là một lũ chán chường, thế thôi! Chẳng qua các người không còn can đảm làm chuyện đồi bại nữa thôi!

Và thế là chính Robinson nhận lấy trách nhiệm trả lời. Hắn cũng lên giọng, hắn cũng gào to như cô ta. Hắn trả lời:

- Có chứ! Tôi cũng có can đảm chứ! và chắc chắn là cũng ngang với cô đấy!... Chỉ có điều là liệu cô có muốn biết tất cả về tôi không... Tất tần tật... Vậy thì thế này nhé, bây giờ đây tất cả đối với tôi đều là ghê tởm, đều là chán ngấy! Không phải chỉ mình cô đâu!... Tất cả! Nhất là tình yêu!... Tình yêu của cô cũng như của những người khác... Những trò tình cảm mà cô dùng nhằm cột tôi lại với cô, chỉ gây cho tôi cái cảm giác của những lời chửi rủa, nếu cô muốn biết... Chính cô cũng không ngờ lại như thế đâu, bởi vì chính cô là một con đáng tởm mà cô không tự biết đấy thôi... Và cô cũng không ngờ được rằng chính cô là một đứa đáng ghét!... Chỉ bằng ấy cũng đủ cho cô nhai lại những lời độc địa của những kẻ khác... Cô coi chuyện ấy là bình thường... Cái đó là đủ cho cô rồi, vì chúng nó nói với cô rằng không có gì hơn là ái tình và ái tình cho tất cả mọi người, tất cả mọi lúc... Thế thì tôi ỉa vào cái thứ ái tình chung chạ ấy của chúng nó! Cô nghe tôi nói chứ? Cái đó không tấn công được tôi nữa đâu, cô gái ơi... cái thứ ái tình ghê tởm của chúng nó!... Cô rơi không đúng chỗ rồi!... Cô đến quá trễ rồi! Không cắn câu nữa đâu, tất cả là thế đó!... Và chính vì thế mà cô giận hờn đấy!... Liệu cô vẫn cứ làm tình mặc cho tất cả những gì xẩy ra quanh cô chứ?... Mặc cho tất cả người ta nhìn thấy chứ?... Hay là cô không thấy ởđó cái gì cả?... Tôi nghĩ rằng có lẽ cô mặc kệ thì đúng hơn!... Cô làm ra vẻ con người tình cảm trong khi cô ta là một đứa tàn ác hơn ai hết... Cô muốn hốc thịt thối à? Với thứ nước xốt âu yếm của cô chứ gì?... Nuốt trôi chứ?... Tôi thì không đâu!... Nếu cô không ngửi thấy thì càng hay cho cô! Vì cô tịt mũi rồi! Trừ phi tất cả các người đã u mê thì mới không thấy cái đó là đáng tởm... Cô muốn biết có điều gì giữa tôi với cô à?... Vậy thì, giữa cô với tôi, có cả cuộc đời... Như thế chưa đủ với cô chăng?

-Nhưng nhà tôi sạch sẽ, cô cãi lại... Chúng tôi có thể nghèo nhưng vẫn giữ cho sạch đấy, anh hiểu không? Anh thấy nhà tôi không sạch lúc nào? Có phải anh muốn chửi tôi vì thế không? Cái đít tôi cũng sạch đấy, thưa ngài! Có lẽ ngài không còn nói được gì hơn nữa!... Cả hai chân ngài cũng không còn nhúc nhích được hơn nữa!

-Nhưng mà, Madelon ơi, tôi không nói thế bao giờ! Tôi chẳng nói gì thế cả!... Tôi lại nói rằng nhà cô không sạch sẽ ư?... Thật là cô không hiểu gì cả!

Đó là tất cả những gì hắn tìm ra được để trả lời nhằm cho cô ta dịu bớt.

- Vậy là mày chối rằng mày chẳng nói gì cả, phải không? Mày không nói gì sao? Các người nghe nó nói thế đấy, chửi rủa, vùi tôi xuống tận đất đen, rồi bây giờ lại còn chối rằng không nói gì cả! Phải giết chết đi để nó khỏi nói dối hơn nữa! Một con lợn như thế này thì nhà tù không đủ với nó đâu! Một thằng ma cô bẩn thỉu thối rữa!... Nhà tù không đủ đâu!... Với nó phải là đoạn đầu đài!

Cô không còn muốn ai xoa dịu nữa. Trong taxi, chúng tôi không còn nghe rõ được họ cãi lộn với nhau ra sao. Chỉ thấy tiếng gào thét của họ lẫn vào tiếng động cơ của chiếc xe lăn bánh rào rào trong mưa, trong gió, vỗ từng cơn vào cửa xe. Cô luôn mồm lặp đi lặp lại: “Đồ ghê tởm!” Và cô cũng không nói được cái gì khác... “Đồ ghê tởm!” Rồi cô cố làm cho to chuyện: “Nào, có đi không? Léon, đi chứ? Một, đi không?... Hai?” Cô đợi, “Ba?, ... Vậy là không đi?... - Không! hắn trả lời, không nhích một ly lại còn nói thêm: Tùy cô, muốn làm gì thì làm!” Đó là câu trả lời.

Cô ta lùi sâu thêm vào trong chiếc ghế. Cả hai tay lăm lăm khẩu súng lục, cô nổ một phát trúng thẳng vào bụng hắn rồi tiếp luôn hai phát liền nữa, hai phát như thế.. Khói súng sặc đầy xe.

Xe vẫn chạy. Robinson nảy người lên từng cơn giật, ngã nghiêng lên người tôi, mồm lúng búng. “Hấp! hấp!” Hắn rên rỉ liên hồi “Hấp hấp!”. Người lái xe chắc chắn đã nghe thấy. Anh ta cho xe chạy chậm lại một chút để hiểu xem chuyện gì. Rồi đỗ hẳn lại dưới một ngọn lửa ga.

Anh lái xe vừa mở cửa, Madelon liền gạt mạnh anh ta ra và phóng ra ngoài. Cô ta lao vọt qua ụ đất bên đường, chạy biến vào cánh đồng tối om lầy bùn. Tôi hoài hơi gọi, cô đã chạy xa rồi.

Tôi không còn biết giải quyết ra sao với người bị thương. Đưa hắn trở lại Paris có lẽ là thực tế hơn... Nhưng chúng tôi không còn xa nhà là mấy... Người quanh đó sẽ không hiểu được sự việc ra sao... Tôi đành cùng Sophie đặt hắn nằm giữa mấy cái áo ba đờ xuy và ngay cái góc Madelon vừa ngồi bắn. Tôi bảo anh lái xe: “Từ từ!” Nhưng anh ta càng cho xe chạy mau hơn, anh ta đang vội. Xe xóc trên các ổ gà càng làm cho Robinson rên rỉ. Xe đến trước cửa nhà, anh lái xe không muốn cả việc cho chúng tôi biết tên, anh ta lo phải dính vào những chuyện rắc rối khiến cho cảnh sát để ý theo dõi, rồi lại phải làm chứng lôi thôi... Mặc dầu anh ta biết rằng còn những vết máu dây trên đệm xe. Nhưng cũng cứ đi luôn không nán lại thêm nữa. Tuy thế tôi cũng kịp ghi được số xe.

Robinson bị hai phát đạn vào bụng, cũng có thể là ba, tôi chưa biết ngay đích xác.

Cô ta bắn thẳng ngay trước mặt, cái đó thì tôi đã thấy. Các vết thương không chảy máu nữa. Mặc dầu tôi và Sophie ôm giữ, nhưng bắn cứ nẩy người lên bần bật, lắc đầu rất dữ. Hắn thều thào, khó mà biết được hắn nói gì. Mê sảng rồi đây. Hắn tiếp tục lẩm nhẩm: “Hấp! hấp!” Hắn có lẽ còn đủ thì giờ để chết khi chúng tôi đưa được vào nhà.

Đường phố mới sửa lại. Vừa đến hàng rào, tôi nhờ ngay bà thường trực chạy mau đi tìm Parapine ở trên phòng. Ông ta xuống liền, và nhờ có ông cùng một anh y tá, chúng tôi đưa được Robinson vào tận giường. Cởi quần áo hắn ra, chúng tôi mới có thể khám và sờ nắn thành bụng. Mấy ngón tay tôi sờ nắn, thấy rõ thành bụng đã rất căng, da bụng nhiều chỗ đã xỉn lại. Tôi đã tìm ra hai lỗ đạn nằm trên dưới nhau, lỗ thứ ba không thấy, có lẽ đạn đã lạc.

Ở vào trường hợp như Robinson, thì tôi mong được chảy máu trong ổ bụng, chết nhanh hơn. Máu tràn đầy phúc mạc thì khỏi phải nói nữa. Còn như chỉ bị viêm phúc mạc, tức là có triển vọng chỉ bị ô nhiễm thì đau đớn sẽ còn kéo dài.

Chúng tôi hỏi nhau xem sẽ còn có thề làm gì để kết thúc được. Bụng hắn đã trương phình lên, Robinson nhìn chúng tôi đờ dại rồi, hắn rên rỉ nhưng không nhiều lắm. Như đã yên yên. Tôi đã từng thấy hắn ốm đau, trong nhiều trường hợp khác nhau, nhưng lần này thì hoàn toàn khác hẳn, ở những tiếng thở dài, ở đôi con mắt và ở tất cả. Có thế nói là không còn cứu được nữa, hắn đang từng phút ra đi. Mồ hôi toát ra thành những giọt lớn ướt đầm đầy mặt như khóc. Trong những lúc này tôi quả là hơi khó chịu lúng túng thấy rằng mình lại nghèo và khổ đến thế. Thiếu thốn đủ mọi thứ cần có để giúp đỡ anh em lúc lâm chung. Ta chỉ có những thứ có ích cho cái sống hàng ngày, cái sống tiện nghi, cái sống cho bản thân mà thôi, thật là độc địa. Ta đã đánh mất lòng tin trên dọc đường. Còn lại chút tình thương người thì ta đã xua đuổi, xáo trộn nó xuống tận cùng cơ thể như một viên tròn bẩn thỉu. Ta đã đẩy nó xuống tận cuối đại tràng lẫn vào với cứt. Tự nhủ mình rằng nó vẫn còn đó.

Và tôi đứng đó, trước mặt Robinson, để mà thương hại và cũng để thấy rằng chưa bao giờ mình lại lúng túng đến thế. Tôi không còn vươn lên được nữa... Hắn không nhìn thấy tôi... Hắn đang khốn khổ... Hắn phải tìm một Ferdinand khác thôi, thật lớn hơn tôi, tất nhiên, để mà chết, để giúp hắn chết mau hơn, nhẹ nhàng hơn. Hắn cố tìm hiểu xem họa may trên thế gian này đã có được những tiến bộ nào chăng. Hắn, kẻ đại khốn khổ ấy, đang tự vấn lương tâm... Lúc hắn còn sống, phải chăng đã có ít nhiều thay đổi trong con người ta, theo chiều hướng tốt, và có khi nào hắn đã lỡ đối xử không công bằng với họ không... Nhưng chỉ có tôi, đúng là tôi, một mình tôi, ở liền cạnh hắn, một Ferdinand đích thực, người mà hắn trông mong có thể cho hắn cái gì đó để làm nên một con người lớn hơn cuộc đời tầm thường của hắn, tức là tình thương yêu đối với mọi người. Về tình thương yêu ấy thì tôi không có hay đúng hơn là có quá ít không đáng kể. Tôi không lớn được như cái chết. Tôi thật quá nhỏ bé. Tôi không có được ý niệm to tát gì về con người. Tôi nghĩ rằng có lẽ tôi còn dễ cảm thấy đau buồn trước cái chết của một con chó hơn là đối với Robinson, bởi vì con chó không đến nỗi hiểm độc, còn hắn thì dù sao cũng hơi thâm hiểm. Tôi cũng thế, cũng thâm hiểm, chúng ta đều là những kẻ thâm hiểm... Tất cả cái gì còn lại đều đã rơi trên dọc đường rồi, cả những cái nhăn nhó có thể dùng bên cạnh người hấp hối thì tôi cũng đánh rơi mất rồi, tôi đã đánh mất tất cả trên dọc đường rồi, tôi chẳng tìm lại được cái gì cần có để mà chết, chỉ toàn những mánh khóe ác độc thôi. Tình cảm của tôi cũng giống như ngôi nhà người ta chỉ đến vào mùa nghỉ. Chẳng ở được bao nhiêu. Vả lại cũng cần nhớ rằng người hấp hối là khó tính đấy. Hấp hối thôi không đủ đâu. Trong lúc hấp hối người ta vẫn đòi hưởng lạc, cùng với những cái nấc cuối cùng vẫn phải hưởng lạc, với lượng u rê đầy ứ các động mạch.

Những người sắp chết còn khóc than bởi vì họ chưa hưởng được đủ khoái lạc... Họ đòi hỏi... Họ phản đối. Đó là tấn hài kịch của người bất hạnh đang tìm cách chuyển từ cái sống sang cái chết.

Hắn đã hơi tỉnh lại sau khi được Parapine tiêm cho một liều moóc phin. Thậm chí còn kể lại nhiều chuyện xung quanh vụ việc vừa xẩy ra.

- Kết thúc như thế mà lại hay... hắn nói. Cũng không đau lắm như tôi tưởng.

Khi Parapine hỏi hắn chỗ đau chính xác là đâu, thì chúng tôi thấy rõ hắn đã hơi đi rồi, nhưng vẫn còn cố gượng để nói với chúng tôi vài lời... Sức tàn lực tận rồi. Hắn khóc, hắn nghẹn ngào và hắn lại cười liền ngay đó. Quả không phải là một người bệnh bình thường, chúng tôi không còn biết đứng ngồi ra sao trước mặt hắn.

Cứ như là chính hắn lúc này đang cố giúp cho chúng tôi sống. Cứ như là hắn đã tìm được cho tôi những lạc thú để tồn tại. Hắn chìa tay nắm tay chúng tôi, mỗi người một tay. Tôi ôm hôn hắn. Trong những trường hợp ấy, chỉ còn có thể làm như thế mà không sợ sai lầm. Chúng tôi chờ đợi. Hắn không nói gì nữa. Một lúc sau, có lẽ chỉ một tiếng đồng hồ, không hơn, bắt đầu cơn xuất huyết có tính quyết định, máu chảy rất nhiều, chảy bên trong, chảy dồn dập. Cơn xuất huyết đã đưa hắn đi.

- Tim hắn bắt đầu đập càng lúc càng nhanh, rồi thật là nhanh. Trái tim cố đuổi theo dòng máu đã cạn dần, nhỏ lại dần ở cuối các động mạch, run rẩy trên các đầu ngón tay. Màu xanh tái đã lên đến cổ rồi lên khắp mặt. Hắn đã tắt thở. Hai cánh tay ôm chặt chúng tôi như để lấy đà cho cuộc ra đi.

Rồi, hầu như ngay lập tức, hắn lại trở lại đó, trước mặt chúng tôi, co quắp, như đang nhận lấy tất cả trọng lượng của cái chết.

Chúng tôi đứng dậy, gỡ tay hắn ra. Hai bàn tay đã cứng đờ, giơ lên giữa khoảng không, vàng vọt, tím tái dưới ánh đèn.

Trong căn phòng, lúc này Robinson như người xa lạ từ một sứ sở tàn khốc nào đó và người ta không còn dám nói năng gì với hắn nữa.